bất vong sơ tâm

Cách đây mấy năm, hạ thủy tàu sân bay Phúc Kiến, Trung Quốc, ta thấy rõ hình ảnh “bát đại tự” – tám chữ lớn trưng ra ngay đầu mũi tàu: 不忘初心、牢记使命 – Bất vong sơ tâm, lao ký sứ mệnh. Tám chữ này về ngữ nghĩa là vô cùng đơn giản, không có gì là lắt léo, khó hiểu cả: đừng quên tâm nguyện lúc ban đầu, hãy nhớ kỹ sứ mệnh của mình. Ngôn từ đơn giản, không có gì lắt léo…

Nhưng thực hiện như thế nào, làm với mức độ sâu xa, tường tận thế nào thì lại rất vô chừng, đôi khi không thể nói hết được. Làm em nhớ, cũng vào cỡ thời gian đó… Chỉ một tháng sau các đợt xiết đăng kiểm xe, tàu, mới chỉ có đúng một tháng thôi, là em đã thấy xe quá khổ, xe cơi nới chạy đầy đường. Em nói: rồi, chúng nó đưa một đám ăn đậm xuống, để cho một đám ăn đậm khác lên!

Gần đây, khi xu thế dịch chuyển sang xe điện là hiển nhiên, ra đường mà thủng lốp là sẽ vá một lỗ mất 30 ~ 40K, không còn cái giá 10 ~ 15K như trước. Các trạm bán lẻ xăng dầu thì có vô số biểu hiện rõ ràng là gian cả về chất, không phải chỉ về ăn gian về lượng. Chúng nó đang tranh thủ “hoàn vốn” khi xu thế thay đổi! Em nói cái giống Vietic nó là như thế, chỉ có ăn và phá thôi!

đội bóng thiếu lâm

Tôi dự đoán là vài năm nữa thôi, có thể sớm hơn, sẽ có “World Cup robot”, các nước sẽ gởi những đội bóng robot đi tranh tài với nhau, có thể là theo thể thức bóng đá trong nhà 5 người, hay thể thức bóng đá sân cỏ 11 người. Và cũng sẽ rất nhanh thôi, người ta sẽ toàn xem World Cup robot! Vì rõ ràng là robot, chúng nó sẽ nhanh nhẹn và khéo léo hơn con người rất rất nhiều lần!

Chịu đựng “chấn thương” giỏi hơn, có kết nối không dây để tổ chức phối hợp chiến thuật, và sẽ có rất nhiều chiến thuật phức tạp, lắt léo mà con người không thể làm được! Và quan trọng là chúng có thể thực hiện những động tác kỹ thuật khéo léo đến mức không tưởng, ngay cả Messi hay Ronaldo dù có nằm mơ cũng không dám nghĩ đến! Đến lúc đó thì chúng ta sẽ phải nghĩ lại thôi…

Vậy cần con người để làm gì, hay sống chỉ phí phạm oxy của quả đất – just an oxygen – wasting creature! Và có nhiều điều khác cũng đáng suy ngẫm, khi một đất nước, trong nhận thức của rất nhiều người, mới độ khoảng chục năm trước thôi, vẫn còn xem như là một dạng “đội bóng Thiếu Lâm”: thiểu năng, trì độn, phét lác, nhưng giờ bỗng đột nhiên trở mình, lột xác đến như thế.

workspace

Tình hình là TV khổ lớn (50 ~ 100 inch) đã rẻ đến không ngờ, rẻ và chất lượng khá ổn, độ phân giải 4K ~ 8K. Hoàn toàn có thể nghĩ đến những góc làm việc như thế này, thay vì dùng màn hình máy tính cỡ nhỏ (24 ~ 28 inch) theo kiểu truyền thống. Lúc đó, sẽ phải ngồi cách xa màn hình TV đến 2, 3 mét, để có thể bao quát hết được toàn cảnh, và như thế cũng có lợi hơn cho mắt! Nhất là không phải điều tiết để xem những chi tiết ở khoảng cách quá gần, 2, 3 mét là vừa đủ để đọc được các dòng chữ (coding) một cách dễ dàng!

Tưởng tượng cái góc làm việc mà như phòng điều khiển của phi thuyền USS Enterprise như trong phim Star Wars vậy, cứ nằm dài trên sofa và ra lệnh bằng giọng nói: “Computer, maximize power to shields!!!” :) Không gian làm việc như vậy sẽ rất thoải mái, ít nhất là đối với một số loại công việc không phải soi đến từng chi tiết, tư thế ngồi cũng dễ chịu hơn! Cũng trong lúc đó thì, TQ cười khẩy: các bác cứ mơ mộng chiến tranh giữa các vì sao và trí tuệ nhân tạo đi, cần bao nhiều phần cứng, vật liệu, em sẽ cung ứng đủ!

Calisthenics

Một, hai năm trước xem các clip người TQ tập thể dục thế này, cảm thấy có chút hơi kỳ quái, giống như kiểu các thể loại “võ công – huyền học” ngày xưa vậy! Nhưng qua thời gian, nghiệm lại thấy những động tác loại “calisthenics” như thế này rất hiệu quả, và cũng là những dạng tập luyện có cường độ và đòi hỏi tương đối cao!

color profiles

Khi chỉnh sửa ảnh, chúng ta thường bắt gặp các “color profiles” ví dụ như “Adobe Landscape”, hay “Apple Display P3”, vậy thực chất những profiles này là gì? Quan sát, suy nghĩ một chút là nhận ra ngay, với ảnh kỹ thuật số, mỗi pixel chẳng qua là một bộ 3 con số R, G, B (Red, Green, Blue), đây là những con số thuần túy “toán học”, còn việc hiển thị nó ra trên màn hình máy tính, hay trên bản in như thế nào thì lại là một chuyện hoàn toàn khác. Mỗi “color profile” về cơ bản chính là một LUT, look-up table.

Look-up table, đây là thuật ngữ lập trình quen thuộc, một kỹ thuật xử lý rất dễ thực hiện, giả sử như tại pixel có giá trị RGB đó, ta “ánh xạ” nó vào một không gian khác, và thay vì thể hiện ra trên màn hình đúng giá trị RGB, thì sau khi tra bảng, ta có một giá trị R’G’B’ hơi khác đi chút xíu, chỉ khác chút xíu thôi. Điều này tạo ra một “không gian màu” và “phong cách đặc trưng riêng” cho ảnh! Ví dụ như đặc trưng của “Adobe Landscape” là ưu tiên màu xanh, nó làm cho sắc xanh lục, bích trở nên nổi bật hơn.

Trong quá trình chỉnh sửa ảnh, tôi cũng nhận ra một điều rằng, Côn Đảo đã không còn xanh như trước, có thể thấy rất rõ khi đối chiếu với các bức ảnh tôi chụp cách đây 13 năm. Phản xạ đầu tiên là… áp cái color profile “Adobe Landscape” cho các bức ảnh, vì nó đặc biệt tôn sắc xanh! Nên mới nói, nhiếp ảnh thực ra đều là… giả dối! Nhưng qua đó thấy rõ một điều là: về các kỹ xảo khéo léo để bào thật mỏng cái thảm xanh này mà vẫn khiến người khác khó lòng nhận ra thì không ai giỏi bằng các bác kiểm lâm nhà ta!

valse chinoise

Chương trình âm nhạc “cuối tuần”, một điệu valse Trung Quốc mang tựa đề: “Vũ khúc ba-lê ngày xuân – 春天的芭蕾”… Cũng như mọi nơi khác, phương Bắc luôn chiếm “ưu thế” nhất định trên các phương diện văn hóa, nghệ thuật. Tuy vậy, vài năm gần đây, trên sóng phát thanh truyền hình Trung Quốc… Ngữ âm Đông Bắc đã không còn đóng vai trò chủ đạo như trước, thay vào đó là kiểu ngữ âm tròn trịa hơn, nhiều âm sắc hơn của Trịnh Châu, Hà Nam, nơi vốn dĩ, từ xa xưa, đã là cái nôi của văn minh Hoa Hạ. Dạng ngữ âm mà chính Khổng tử cũng phải tán thưởng rằng: thật đúng là “nhã ngữ”! :)

bất thiện

Share lại bài viết 2 năm trước: Đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa! Bồ đề bản vô thụ, Minh kính diệc phi đài! Bản lai vô nhất vật, Hà xứ phạ trần ai!?菩提本无树,明镜亦非台,本来无一物,何处惹尘埃! Nói “dân trí thấp” vẫn là một cách nói “bàng quan”, chung chung, xa cách, không muốn đi sâu vào chi tiết. Nói “không chịu lớn” là cách nói thực tế, nhưng vẫn còn chút “lịch sự”, ám chỉ những người suốt ngày sống với cái tôi thấp kém của mình.

Không chịu mở mắt ra xem người khác và thế giới thế nào. Nhưng tất cả những cách nói đó vẫn còn thiếu sâu sát. Có những loại không đơn giản là “dân trí thấp” hay “không chịu lớn” đâu! Phải gọi đúng tên là lưu manh, điếm lác vặt vãnh, luôn nghĩ ra chiêu trò, tìm cách dựng chuyện, giàn cảnh, vu vạ để kéo người khác xuống cho thấp bằng với họ. Tôi mới đúng, ai khác tôi là không được, cả đời chúng nó chỉ sống bằng những chiêu thức, mánh khóe lặt vặt!

Từ năm này sang tháng khác như thế. Nên đây không phải là “dân trí thấp” hay “không chịu lớn”, thấp thì vẫn còn hy vọng có thể giáo dục cho cao lên được, không lớn thì vẫn đợi cho trưởng thành được! Nói thẳng ra đó là dạng “lưu manh”, “đĩ điếm”, “thâm căn cố đế”… những dạng tính cách Vietic vô cùng đặc trưng! Mà những dạng này… không giáo dục nào cải tạo được. Đã xác định là “bất thiện” thì cứ im lặng để cho “nhân quả” tự nó vận hành thôi!

bản quyền

Lảm nhảm về bản quyền, bản quyền luôn có 2 mặt tốt xấu, nhưng dù thế nào, là tốt hay xấu, thì chúng ta đều có thể nhìn vấn đề một cách đa dạng. Nếu có những phần mềm phải trả tiền mới xài được, thì trả tiền thôi. Bản thân tôi là lập trình viên, và lập trình viên cũng phải sống chứ, không trả tiền làm sao người ta sống được!? Thứ đến nữa là có những phần mềm miễn phí, tuy không tốt bằng loại chuyên nghiệp, nhưng cũng đủ xài trong một số tình huống. Ví dụ như tôi toàn xài LibreOffice thay vì dùng MS Office.

Thứ đến nữa… cái gì không nhất thiết phải xài đến thì đừng xài. Không cần phải có sự tiện lợi nho nhỏ, không cần phải quá cập nhật với thời đại. Ví dụ như về bản quyền âm nhạc, em chủ trương… nghe nhạc cổ điển, không cần phải trả tiền cho những cái… phần – lớn – là – rác – rưởi của thời hiện đại. Khi người ta không nhất thiết phải theo kịp với thời đại ở một số mặt nào đó, và khi chúng ta nghèo, thì tập trung vào những điều đơn giản, cơ bản lại chính là phúc phần, hơn là đua đòi theo những loại không ra gì!

Và bản quyền trong một cuộc chiến dài hơi chính là một dạng vũ khí kinh tế. Cái này ví dụ như TQ, không thể thắng được trong thị phần xe xăng, thì họ tự xây dựng thị phần xe điện. Và nói thẳng ra là… copy, ăn cắp không ai bằng TQ, nhưng chịu đựng sự thiếu thốn, lạc hậu để học hỏi, bắt kịp và vượt lên cũng không ai bằng TQ. Phương Tây bây giờ không còn nhìn TQ như… “công xưởng của thế giới” với nhân công giá rẻ nữa rồi, cái gì phương Tây nghĩ ra, thì TQ đều có thể làm được, và thậm chí còn làm tốt hơn!

bản quyền phần mềm

Đến hôm nay mới có thời gian rảnh ngồi dùng phần mềm Lightroom hiệu chỉnh mấy cái ảnh đi Côn Đảo hồi sau Tết, chỉ chỉnh sửa sơ dùng các tính năng cơ bản, không… “sáng tạo quá đà”. Lightroom lúc trước rất mắc, nhưng giờ đã thay đổi chính sách từ “bán một lần” sang “đăng ký theo tháng” (monthly subscription). Nhân “phong trào” xài phần mềm có bản quyền gần đây…

Thực ra một năm có mấy dịp mình phải xài đến Lightroom đâu, có thể gom gom nhiều ảnh lại thành một đợt, trả phí đăng ký 299K để xài trong vòng một tháng, thời gian dư dả để hoàn thành công việc chỉnh sửa ảnh, rồi… dừng đăng ký, đến khi nào có nhu cầu chỉnh sửa ảnh thì đăng ký trở lại! Như thế vừa phù hợp với nhu cầu người dùng cá nhân, vừa không phải vi phạm bản quyền!

Em là dạng chụp ảnh vô cùng “amateurish”, ấy thế mà cũng có người cố lấy ảnh về, đè chữ lên, xem như ảnh của mình, thậm chí có người còn để dòng “copyright by tkxuyen” để giả làm chính chủ. Em mặc kệ, muốn làm gì thì làm, nhưng 111 bức ảnh này thực ra chỉ là một phần, vẫn có một phần mình tự giữ – tự xem, và phần không show ra đó mới chính là một dạng “bản quyền” thực sự!

sf mono

Tôi là kiểu vô cùng khó về “con chữ”, bỏ thời gian ra đi tìm và thử hàng trăm loại font khác nhau, loại nào dùng vào việc gì, loại nào dùng để soạn thảo văn bản, loại nào dùng để hiển thị code. Và thế giới ngoài kia cũng rất đa dạng phong phú, nhiều người đã bỏ thời gian làm ra hàng ngàn kiểu chữ khác nhau, nhiều kiểu rất quái lạ, nhưng phần đông nhìn na ná nhau, không có nhiều khác biệt. Rút cuộc đâu là font chữ “tốt nhất” cho việc lập trình?

Cái “tốt nhất” này là kiểu ý kiến rất chủ quan, mỗi người một ý khác nhau. Theo tôi, font tốt không phải là font chữ đẹp, đường nét bay bướm. Font tốt là chữ phải rõ ràng, dễ đọc, và đặc biệt phải chú ý đến mật độ chữ, quá dày đặc sẽ làm người đọc dễ nản, và quá thưa thì không truyền tải được nhiều nội dung. Tốt nhất theo tôi là “SF Mono”, SF là viết tắt của “San Francisco”, font chữ do Apple thiết kế và đi kèm các phiên bản macOS hiện đại.

Nhưng ở điểm này thì… Apple “tinh vi” đến mức “tinh tướng”, ai dùng app của Apple thì font chữ này đã kèm sẵn, cứ xài là có! Nhưng ai dùng app của bên thứ 3 (3rd party apps) thì font này lại… không sẵn! Dù thực ra nó đã nằm sẵn trong máy, nhưng người dùng vẫn phải tự download và cài đặt thêm mới xài được. Nghĩa là vẫn cho xài miễn phí, nhưng phải thêm một bước tự down, tự cài, để… tự nhận ra khác biệt: https://developer.apple.com/fonts/