ếch muốn bằng bò

Thấy có rất nhiều loại “Việt gian” cố bịa ra một VN “4 ngàn năm lịch sử” để so bì với TQ, cái nỗ lực “ếch muốn bằng bò” này quả thực là sâu rộng đến quái dị, lặp đi lặp lại như một loại thần kinh bệnh kinh niên vậy! Nào là Kinh Dương vương “chia đôi thiên hạ”, kẻ Nam người Bắc, nào là khắp bờ nam Trường giang đều là địa phận của nước Việt cổ. Những loại “ngáo” này không phải chỉ mới có mấy chục năm gần đây mà đã manh nha, có gốc gác xa xưa từ cả ngàn năm trước, phần lớn là dựa vào các câu chuyện hoang đường kiểu “Lĩnh Nam chích quái” để vẽ ra những thứ hư ảo, không thật, xàm xí!

Và ngay từ ngày xưa người ta đã ý thức rõ về điều đó, ví dụ như, trích Quốc sử quán triều Nguyễn: vâng tra sử cũ, danh xưng Kinh Dương vương, Lạc Long quân trong “Hồng Bàng thị kỷ”, vốn từ thời thượng cổ, thuộc thuở hồng hoang, tác giả căn cứ vào cái không và làm ra có, sợ rằng không đủ độ tin cậy. Chuẩn tấu lời của sử quan, vua Tự Đức đã nhận định đây là những “truyện ma trâu, thần rắn, hoang đường không có chuẩn tắc” và đã cương quyết loại Kinh Dương vương và Lạc Long quân ra khỏi chính sử bằng cách đưa xuống phụ chú bên dưới niên kỷ Hùng Vương.

“Triều đại” đầu tiên của VN thực sự có bằng chứng khảo cổ là Hùng vương, với văn hóa Đông Sơn! Nhưng Đông Sơn chỉ có niên đại 500 ~ 1000 năm BCE mà thôi. Cái gọi là “văn hóa” là một khái niệm rất chung chung, có thể ám chỉ… một bầy người, một bộ lạc vài trăm, vài ngàn người, vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy “Hùng vương” thực sự có tổ chức theo kiểu “quốc gia”! “Triều đại” đầu tiên của VN có dấu hiệu tổ chức thành “quốc gia” là An Dương vương với thành Cổ Loa làm bằng chứng! Ít nhất để xây dựng một tòa thành như vậy, cần sự phối hợp lao động ở quy mô lớn!

Nếu hiểu “quốc gia” theo nghĩa phải có ghi chép lịch sử thì đến thời Trần, với Đại Việt sử ký, thì VN mới là quốc gia hoàn chỉnh! Nếu hiểu “quốc gia” là phải có hệ thống luật lệ, thì phải đợi đến thời (Hậu) Lê, với bộ luật Hồng Đức. Còn nếu hiểu “quốc gia” theo nghĩa phải có tư tưởng, học thuật thì đến tận ngày nay VN… vẫn chưa lập quốc! Nên mới nói: toàn các bố mới bơi một hai đề-ca-mét đã chìm nghỉm, leo núi mới hai ba héc-tô-mét đã sụm gối, đi bộ ba bốn kí-lô-mét đã thở không ra hơi, mà ngồi “claim – đòi” đất đến nhiều mê-ga-mét, thật đúng là những loại… megalomania !!!

đê tiện

Giả sử ta quay lại nghìn năm trước, thời Tống, Khai Phong phủ xảy ra một vụ trọng án đầu độc… Bao đại nhân bèn điều Công Tôn tiên sinh và Triển đại hiệp đi phá án. Thuốc độc không phải tự dưng mà có, người bình thường không thể nào điều chế được, nhất định là phải có liên quan đến các đại phu và những dược phòng trong vùng. Tập trung điều tra các manh mối những người đi mua dược chất, khoanh vùng đối tượng, cuối cùng tìm ra chứng cứ, bắt được hung thủ và kết án! Nhưng đó chỉ là ngày xưa thôi…

Ngày nay một học sinh cấp 2 học Hóa giỏi cũng có đủ kiến thức để tự mình điều chế độc dược, thông tin có đầy trên mạng, hóa chất mua không ai kiểm soát. “Ma” đã cao lên hàng vạn trượng mà chả thấy “đạo” cao thêm được tấc nào! Đó cũng là lý do tại sao càng “văn minh”, càng “hiện đại” thì lại càng phải kiểm soát chặt chẽ: vệ sinh an toàn thực phẩm, dược phẩm, hóa chất etc… Xưa, con người sống với nhau trong cộng đồng rất gắn kết, hy hữu lắm mới phát sinh mâu thuẫn dẫn đến gây án.

Còn ngày nay, cái mạng xã hội như một kiểu “vẽ đường cho hưu chạy”, sách động, xúi dục đám lưu manh hạ cấp, không có chuyện gì là không dám làm! Chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ nhoi, sẵn sàng làm ra những chuyện kinh thiên động địa! Nhiều người “ý kiến ý cò” rằng một xã hội có quá nhiều luật lệ ràng buộc như phương Tây sẽ làm cho môi trường sống trở nên “vô tình, xa cách”, nhưng đó chỉ là lẽ phát triển tự nhiên mà thôi, có loại “hữu tình” nào mà đi hại người vì đủ các kiểu động cơ đê tiện!?

Nên mới bảo… tuy dùng chữ “dân trí”, nhưng không là phải “trí” mà là… “tâm”, không phải là làm được điều gì mà chính là ngược lại, không làm những gì !!! Dân còn tự cho rằng nó “thông minh” kia mà, cộng đồng tràn lan đủ thứ trò lưu manh, đĩ điếm lặt vặt, “như nấm sau mưa”, còn mạng xã hội thì kêu gào “đạo đức, chính chuyên” giống như đúng rồi luôn! Nếu không mạnh tay, kiên trì cải tạo các tệ nạn, thì xã hội chẳng mấy sẽ trở thành một cái “hội ma túy” bên trong cái “viện tâm thần” thôi!

rác A.I.

Tác giả có chút trách nhầm rồi, không phải A.I. tạo ra “rác tri thức” đâu, là chính con người tạo ra đấy, A.I. chỉ lặp lại như con vẹt mà thôi. Có vô số thành phần “lưu manh giả danh” Vietic suốt ngày ngồi bịa ra những thứ hư ảo, ngụy tạo nguồn gốc và trích dẫn, làm giả tài liệu và tác gia, tạo ra một đống nghe có vẻ cao siêu, thuyết phục nhưng thực ra lại là… rác! Đây chính là kiểu giả mạo phát ngôn: anh A nói thế này, chị B nói thế kia…

Truyền thống tạo ra rác này đã có từ thời các cha cố kia, sau đến một đám “Việt gian”, rồi những loại “Việt-không-gian mà-lại-gian” cũng dùng thủ đoạn tương tự để tạo ra vẻ đạo mạo, học thức, và vô số kiểu “giả khoa học” khác, đã ngụy tạo rất nhiều thông tin xàm xí để chụp mũ, đặt tên, rồi đi lừa bịp những người khác! Nên mới nói… A.I. là tấm gương phản ánh thế giới con người mà thôi, người như thế nào thì có được loại A.I. thế đó!

Procrastination

Lảm nhảm cuối tuần, cafe sáng ở quán quen, nhân viên cũng quen: “cho anh một ly cafe sữa đá lớn, anh trả bằng Apple Pay!” Nhưng vẫn đang là đầu giờ sáng mà, phần lớn mọi người vẫn còn đang ngái ngủ, cô nhân viên chậm rãi ngước nhìn mình rồi hỏi lại: anh dùng gì ạ!? Mình đáp: cafe! – Cafe đen hay cafe sữa ạ? – Cafe sữa – Ly lớn hay ly nhỏ ah? – Ly lớn – Anh dùng ở đây hay mang đi ạ? – Ở đây – Anh thanh toán bằng gì ạ?… Sau một loạt câu hỏi rất dông dài thì cuối cùng đơn hàng cũng đã được đặt xong, trong khi tất cả thông tin cần thiết thì đã có ở… ngay trong câu nói đầu tiên.

Quen rồi, nên tôi không giận, biết rõ là cô nhân viên không cố tình làm khó. Và cũng biết là trên màn hình máy tính tiền có chừng đó bước cần phải điền thông tin vào, họ đã được tập huấn như vậy! Tôi hay nói đùa: em về mua thêm RAM lắp vào đầu đi, chứ xử lý chậm quá! Phần lớn người Việt đều như thế, cứ rề rà, dây dưa mãi thôi, họ bị vướng một cái gì đó trong… “tâm” á, cứ như là luôn ở trong một “thế giới song song” khác, không chịu nghe, không chịu đọc hiểu những thông tin ở ngay trước mắt. Sống trong thế giới đó quen rồi, đến khi ra gặp phải tác phong làm việc như tụi Tây…

Hay gặp khách hàng khó tính, họ sẽ cho rằng đó là một sự phí phạm thời gian và công sức khi cứ phải lặp đi lặp lại những thông tin đã biết rõ, cứ lảm nhảm vô số bước dư thừa, không cần thiết! Nhưng biết làm sao khác, tác phong đa số người Việt là như thế, có lẽ là do từ nhỏ đã ít vận động, lười tập thể dục, hiệu suất làm việc rất thấp! Ngược lại, ở đầu kia của “phổ” (spectrum) là thói “biết rồi, bắng nhắng”, quá nhanh và thường là… rất sai! Có điều gì rất bất ổn trong những trạng thái thường là liên quan đến mức năng lượng nội tại mà tôi cho rằng đều là do… thể chất mà ra !!!

lảm nhảm đầu tuần

Lảm nhảm đầu tuần… Nhiều người bảo, công an VN thường… “nuôi cho béo để thịt”, chuyện đó hiểu theo nghĩa nào đó là cũng đúng! Nhưng đó vẫn là nói một chiều, chưa nhìn rõ toàn cảnh bức tranh xã hội. Môi trường mà tội phạm mọc lên như nấm sau mưa, hết lớp này đến lớp khác, sai trái, phạm pháp nhan nhản, đến mức không thể xử lý hết, chỉ có thể xử những vụ việc nổi cộm mà thôi! Chừng nào văn hóa xã hội tiến bộ, bớt đi tình trạng “biết sai nhưng vẫn làm”, “cố quá thành ra… quá cố”, chứ tội phạm ở VN chính là theo kiểu: bị bắt vì ăn trộm 5 con gà, rồi xin phán quan cho được ăn trộm từ từ, giảm dần dần lại… 4 con, 3 con, rồi 2 con, 1 con…!?!?

Dân trí như thế thì vẫn cứ… “nuôi cho béo để thịt” thôi! Vì mọi việc trong cuộc sống rõ ràng là đều… tương sinh, tương tùy, nói đơn giản dễ hiểu tức là… dân nào thì quan nấy, nồi nào úp vung nấy thôi! Về các loại tội phạm lừa đảo, trong các thành phần được cứu từ bên Cam về, có một bộ phận lớn… vẫn sẽ quay lại con đường cũ, lại tiếp tục lừa bịp người khác. Và tất cả các tệ nạn xã hội cũng y như thế, khả năng rất cao là sẽ… “ngựa quen đường cũ”. Vì sao như vậy, đơn giản vì… họ không biết làm gì khác! Nói thì có vẻ xa vời, nhưng giáo dục thế nào, đời sống văn hóa xã hội như thế nào mà đẻ ra những con người trống hoác bên trong như vậy!?

Nên cứ thế, họ sẽ lặp lại những việc đã được ai đó “dạy” cho một lần, não của họ đã chết, không còn thay đổi được nữa! Đây là sự thất bại chung của một nền “văn hóa” suy đồi, ah, mà cũng trong lúc đó thì, kỳ quái thay, “công nghiệp văn hóa” vẫn cứ rực rỡ thành công! Chúng ta hoàn toàn có thể đặt ra thuyết âm mưu như sau: sau thời gian được phái ra nước ngoài thực hiện một nhiệm vụ vô cùng khó khăn và phức tạp là… gây náo loạn, bất ổn ở những xứ có dân trí thấp, thì “anh Chí” đã được “tổ chức” triệu hồi, từ đây biến mất khỏi giang hồ, sống ẩn dật, sung túc, an nhàn trong một biệt thự triệu đô ở một vùng “sơn thủy hữu tình” nào đó!

Man in the Middle

Bởi ta mới nói, nó như con vẹt biết giả tiếng ấy, thấy con chuột bò đến bèn giả tiếng mèo để đuổi chuột đi, thấy con mèo đến bèn giả tiếng người nạt nộ đuổi mèo đi. Ai chỉ nghe mà không nhìn thì không biết nó là vẹt (Việt) !!!

Tôi cho là… những kiểu thủ đoạn “vừa giả làm người mua, vừa giả làm người bán” này là một nét cá tính vô cùng đặc trưng, rất rất chi là… Vietic !!! Dùng người này để chống người kia, thể hiện ra vô số “mặt nạ” khác nhau, mạo danh, đóng giả thành vô số “vai diễn”, kích động cho các bên đánh nhau bằng các câu chuyện hoang đường, bịa đặt, vừa ăn cướp vừa la làng, vừa là đĩ điếm vừa là thánh nữ .v.v… mới một vụ việc đơn lẻ mà đã… 9300 tỷ đấy !!! Tiếng Anh gọi đây là những thủ đoạn MitM – Man in the Middle – người đứng giữa: nghe lén, rình mò, thu thập thông tin, suy đoán, thay đổi, ngụy tạo phát ngôn, giả mạo tài liệu, tung tin đồn, vu vạ, dàn cảnh, gài bẫy, etc… Không nói đâu xa, trong hơn chục năm qua, có đến hàng mấy chục tài khoản tìm cách mạo danh người quen biết của tôi, lân la tìm cách nói chuyện, tự nhiên giống như đúng rồi vậy!

Nhưng “văn tức là người” mà, ngu thì không cách nào giấu được, chỉ nói 2, 3 câu là lòi ra thôi, không lừa được ai nhưng vẫn cứ cố! Những thủ đoạn kiểu như vậy xài được là do dân trí cộng động quá thấp! Chính vì dân trí “lè tè ngọn cỏ”, vì xã hội nhiễu nhương đủ thứ vấn đề, con người không biết tin vào đâu, nên xuất hiện những thành phần lưu manh kiếm ăn bằng cách “đứng giữa”, chuyên “mượn đầu heo nấu cháo”, chuyên “la liếm, bịa đặt và dựng chuyện” khắp nơi. Vấn đề không hoàn toàn nằm ở tội phạm, vấn đề còn ở từng người dân, nền tảng sống, môi trường văn hóa như thế nào mà để cho một đám “thiểu năng” thao túng, lộng hành, đến mức làm bất ổn xã hội nghiêm trọng! Nên, nếu ai còn phê phán “chính danh” hay “chấm điểm công dân” là vẫn còn chưa nhìn rõ “bản tính thật” của một bộ phận rất đông đảo người Việt!

vietic

Trước tôi có đặt một món hàng trên một trang TMDT, shipper giao hàng, trả tiền xong tôi đóng cửa đi vào trong nhà. 15 phút sau vẫn thấy anh shipper ngồi trước cửa, tuổi trung niên, tướng tá cao to, khỏe mạnh! Tôi chạy ra hỏi ảnh sao giao hàng rồi mà chưa đi, ảnh than phiền là người bán hàng bảo lộ trình đi có 30km, mà thực tế chạy đến gần 40km, rồi than mệt, than khổ… Tôi nói hàng này đã trả tiền ship rồi, nếu anh có khiếu nại gì thì lên trang TMDT mà phản ánh, ảnh gật đầu tỏ ý hiểu. 30 phút sau, vẫn thấy ngồi trước nhà, tôi chạy ra hỏi: Anh có bị làm sao không, sức khỏe vẫn ổn chứ? Anh shipper kêu vẫn ổn, nhưng lại tiếp tục than, than phải đi đến 40km, tiếp tục than khổ, than mệt, càm ràm thêm 30 phút nữa, dù người trông có vẻ hoàn toàn khỏe mạnh, bình thường.

Trước tôi cũng có nói hiệu suất làm việc của người Việt vô cùng thấp, ví dụ một chuyện có thể làm trong 30 phút sẽ cố dây dưa thành 2 tuần. Mà ví dụ này là tôi thấy ở một công ty tư nhân có yếu tố nước ngoài (Mỹ) đấy nhé, nơi được trông đợi là phải có hiệu suất làm việc tương đối tốt. Thế nên, trong nước, nhà nước, chuyện có thể làm trong 30 phút mà mãi đến 2 năm vẫn chưa giải quyết xong là chuyện… thường ngày ở huyện thôi! Nó không đơn giản là không làm được việc, hay cố tình dây dưa, trì hoãn đâu, cứ tưởng tượng một người sống như thế suốt đời sẽ trở thành như thế nào!? Khi sự việc lặp lại một vài lần thì có thể xem là sự cố, nhưng khi cả đời sống theo kiểu đó, tâm lý con người ta sẽ trở thành những thực thể vô cùng quái đản, sẽ trở thành… những kiểu “thần kinh bệnh”!

Không nỗ lực thay đổi bản thân (hay chính xác hơn là không tự thay đổi được), nhưng ai khác “tôi” là không được, “tôi” là đúng, dùng cái “tôi” của mình gây phiền hà, cản trở khắp mọi nơi. Tệ hơn nữa, khi cảm thấy mình không có “giá trị”, họ sẽ bày ra vô số trò lưu manh lặt vặt để ngáng đường, phá hoại người khác, không muốn thấy người khác làm được việc. Một số những “cái tôi” không làm được việc lại rất giỏi tạo hình ảnh, giỏi ăn nói để vẽ ra những “vỏ bọc hoàn hảo” trong mắt người khác, rất biết cách dùng ngôn từ ngụy biện, hư ảo, hoang tưởng để che dấu bản thân. Tiến thêm một bước nữa là hoa ngôn xảo ngữ để lừa bịp người khác. Nói ra thì lại bảo “miệt thị dân tộc”, nhưng tỷ lệ những người Việt như vậy trong cộng đồng không phải là “thiểu số” đâu mà chính là “đa số” ấy!

Không biết thực sự là vì những nguyên do gì, là do di truyền, là do thể chất, do quá trình học tập, rèn luyện, hay do bối cảnh xã hội, môi trường văn hóa, nhưng quả thực những kiểu người… đi một bước là vấp một bước, mà vấp ở đây là… vấp vào “cái tôi”, chưa đi đâu cả là bụi đã bay mù trời rồi (Vị hành tiên khởi trần – Lý Bạch). Nhìn đâu cũng chỉ thấy được “chính mình”, ngoài “cái tôi” của bản thân ra không thấy được điều gì khác, lúc nào cũng “tôi biết, tôi đúng, tôi hơn người”. Ai khen một câu là nở phổng mũi, ai xúi bẫy việc gì có dại dột đến đâu cũng đều rắp rắp nghe theo, bên trong không tự “trì định” được bất kỳ thang giá trị nào, “cái tôi” biến ảo như là là sắc màu của con “salamander” vậy! Vì đâu đã tạo ra những loại “Vietic” như vậy, khắp từ hải nội cho đến hải ngoại!?

Và khi cái “đa số” ấy tương tác qua lại suốt mấy chục năm sẽ tạo ra môi trường văn hóa xã hội như thế nào!? Nói là “thần kinh bệnh” cũng đúng, nói là một kiểu “hội ma túy” bên trong cái “viện tâm thần” cũng không phải là quá xa sự thật, những kiểu tâm lý vô cùng “bệnh hoạn, què quặt”, ai đã trãi qua, hoặc lưu tâm quan sát mới hiểu được. Đương nhiên cũng không thể vơ đũa cả nắm, xã hội vẫn luôn có người này người kia, nhưng đây là nói đa số, hơn 70, 80% là như vậy! Trước, tôi có nói, hiệu suất làm việc của một người TQ cao hơn một người ĐNA khoảng 7 ~ 8 lần. Hiện tại, thu nhập bình quân đầu người TQ cao hơn VN khoảng 3, 4 lần, nhưng phải trừ đi phần vay nợ, phần lạm phát, phần “thần số học”, phần “tự định giá” .v.v… trừ hết đi rồi sẽ quay về đúng tỷ lệ thực chất 7 ~ 8 lần thôi!

chủ nghĩa xã hội

Phần lớn những tuyến đường sắt cao tốc ở TQ đến tận ngày nay đều lỗ, chính phủ bù lỗ và đây chính là ý nghĩa của cụm từ… “chủ nghĩa xã hội” !!! Chấp nhận lỗ, chi tiền ở mặt này để xã hội đạt được sự tiện lợi, tiến bộ trên nhiều mặt khác! Chấp nhận một giải pháp lỗ về tiền bạc ở một lĩnh vực nhất định, để giải quyết bài toán giao thông manh mún, phân tán, tự phát và cuối cùng rồi sẽ… gây ra nhiều tốn kém hơn nữa, nếu không có một giải pháp tập trung, triệt để, áp từ trên xuống cho toàn xã hội!

Nói cách khác là lấy tiền thuế của người dân chi vào những việc công ích theo một cách rất hiệu quả và lâu dài! Bài toán “cao tốc” này, mới nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng thực sự là đặt cược vào dân trí, là phép thử khả năng phân chia và phối hợp lao động của toàn xã hội. Đây thực chất là một dạng bài toán “tối ưu toàn cục”… VN sẽ không bao giờ làm được chuyện này, mỗi người VN, ai cũng cố gắng “tối ưu cục bộ” cho riêng mình, tầng tầng lớp lớp cục bộ theo những kiểu vô cùng quái đản!

Kết quả hiển nhiên là toàn xã hội trở thành… chậm (tiến) !!! Chiều đi ngang qua chụp được cái hình, lấp con kênh tự nhiên rộng hơn 10m rồi đặt cái ống cống bé tí đường kính chưa đầy 1m, về sau ngập nước lênh láng lại đổ… tại trời! Rồi rất lâu sau đó nữa, sau khi đã hợp pháp hóa “từ công trở thành tư” thành công, sẽ lại vòi một đống tiền để “giải tỏa”, nói cách khác chính là tìm cách đẩy hậu quả đến ngày sau! Chỉ cần là ai đó khác, toàn cộng đồng chịu cũng được, chỉ cần không phải “tôi” là được!

1022 HCMC

Bắt đầu có chút xíu rục rịch thanh đổi… Chuẩn độ ồn phổ thông của VN là 70 dB, người nói chuyện bình thường sẽ sinh tiếng ồn ở mức 60 DB, đồng hồ báo thức có độ ồn trong khoảng 70~80 dB, máy hút bụi cũng trong khoảng 70~80 dB, máy sấy tóc là khoảng 90 dB, một buổi biểu diễn nhạc rock khoảng 110 dB. Dùng app NIOSH (khá phổ biến trên iOS) để đo mấy đám nhậu, tiệc trong xóm em thì đều là… trên 120 dB. Chúng nó gây ồn bằng loại nhạc sàn kiểu giật gân, năm này qua tháng khác mà chính quyền cũng không hề thấy có động tĩnh gì! Nếu chuẩn ở mức 70 dB thì tất cả các loại loa kẹo kéo, loa phát thanh hầu như đều… phạm pháp!

Chỉ có những loa rất bé, loại bỏ túi công suất dưới 5~7 Watt mới có thể thỏa mãn yêu cầu của luật. Chuẩn VN là khá nghiêm, vấn đề là nói nhưng có chịu làm không, hay đâu lại vào đó!? Thông tin ban đầu, có thể báo cáo / phản ánh sự việc gây ồn qua app 1022 HCMC, chưa biết sẽ xử lý thế nào?! Đã hình thành hệ thống chấm điểm công dân sơ khai trên VNeID, tuy mới chỉ có điểm thưởng, chưa có điểm phạt, mà không có phạt là không được! Với những loại dân trí “mông muội, bán khai” như VN hiện tại, không “nhắc nhở, giáo dục” suông được đâu, chỉ có cách “một tay nắm tóc, một tay đét roi vào mông”, phải làm thật ác liệt vào thì mới thay đổi được!

học để làm gì

Tôi đã đọc rất nhiều bài viết, tài liệu chủ đề “học toán để làm gì”, hay nói rộng ra là học để làm gì!? Nói thực là hiếm thấy những phân tích có thể làm tôi hài lòng. Các vị ấy đều là những “giáo sư, tiến sĩ”, nhiều người là nhà Toán học có tiếng, nhưng sự lý giải của họ đối với tôi vẫn không thỏa đáng. Tôi cho rằng các vị ấy đã già, đã quên mất chính mình, khi còn là những đứa trẻ, các vị ấy đã nhìn thế giới xung quanh như thế nào!? Đã tưởng tượng ra trong đầu sẽ phải xây căn nhà tương lai ra làm sao, cái mái vòm đó là một đường cong Parabola, Hyperpola hay là Catenary?

Các vị ấy đã quên dự tính sau này sẽ đóng những con thuyền như thế nào, những đường “đồng mức” trên thân thuyền nên là Bezier hay B-Spline? Đương nhiên những đứa trẻ chưa thể biết những thuật ngữ mãi sau này mới được học như Parabola, Hyperpola, etc… Nhưng trong đầu nó đã có hình dung về hình dạng, cấu trúc, đã có những ước lượng về kích thước, khoảng cách. Năm lớp 8, có một lần tôi nảy ra ý định “khùng khùng” bơi từ bãi biển Mỹ Khê (T20 – Đà Nẵng) ra mũi Sơn Trà. Mà thời đó thì không có Google Earth, bản đồ chính xác cũng không!

Biết là đỉnh Sơn Trà cao 670m, làm sao “tam giác đạc – triangulation” để tính ra được khoảng cách!? Giờ thì biết chính xác chỉ 12km thôi, muốn bơi sẽ làm được nếu có sự chuẩn bị tốt. Nên không phải các môn học, dù là “Toán Lý Hóa” hay “Văn Sử Địa” hay bất kỳ môn nào khác là không hữu dụng, “dụng” hay không là ở người chứ không ở các môn học. Nói ngay như các công ty Công nghệ, Phần mềm hàng đầu VN hiện tại, số nhân viên “hữu dụng”, thực sự làm việc được theo tôi không quá 10%! Số thực sự có chút tìm tòi, sáng tạo không quá 1%.

Đa phần vẫn ở mức… cộng trừ nhân chia đơn giản không làm được, viết câu văn ngô nghê như “bò đội nón”! Chuyện có thể làm trong 30 phút sẽ cố dây dưa đến hơn 2 tuần! Chất lượng và năng suất lao động của người Việt vô cùng thấp! Không chỉ thấp mà còn bị cuốn vào những vòng xoáy vô tận, khi những thành phần không làm được việc chiếm đa số, những loại đó sẽ tìm cách thọc gậy bánh xe, sinh ra đủ trò lưu manh, không ăn được sẽ quay sang phá hoại! Tôi nói tất cả là do “tâm” mà ra, thời gian dành hết cho những mánh khóe vặt mất rồi.

Có một học sinh, ở trường năm nào cũng học bơi, liên tục từ lớp 2 đến lớp 10 vẫn… chưa biết bơi! Học tiếng Anh xem được một số đoạn thoại đơn giản trong phim thì được, nhưng đọc hiểu được văn bản luật, viết được tài liệu khoa học, kỹ thuật phức tạp lại không được! Tôi nói không có gì tai hại hơn là dạng “kiến thức và kỹ năng nửa mùa”, nó tạo ra trong đầu những “ảo giác hiểu biết”, nhưng thực tế hoàn toàn không được việc gì! Học mà chữ không dính vào đầu, vận động mà cơ thể không phát triển, điều gì đã tạo ra loại võ công “mèo ba cẳng” như VN hiện tại!?

bác học

Về cách làm sách chuyên môn theo kiểu tôi tạm gọi là “bác học”, “bác” ở đây đơn giản chỉ hiểu là “rộng”… Từ những năm 18, 20 tuổi, tôi đã bắt đầu cóp nhặt sách Toán, Tin bằng tiếng Anh, đến nay cũng có được một số sách; không quá nhiều vì chủ trương chỉ cần hiểu cho kỹ là được! Riêng 2 lĩnh vực Toán & Tin tôi luôn đọc bằng tiếng Anh, không bao giờ đọc bằng tiếng Việt. Hoàn toàn không có ý chê bai gì, nhưng rõ ràng là sách tiếng Anh trực quan, sinh động, dễ hiểu và chứa đựng nhiều thông tin hơn sách tiếng Việt rất nhiều. Có nên làm sách theo lối “bác học” hay không, làm như thế nào, câu hỏi đó dành cho người có chuyên môn làm sách, ở đây tôi chỉ đưa ra một vài ví dụ để chúng ta thấy rõ sự khác biệt.

Truyền tải kiến thức theo kiểu “bác học”, tức là không phải chỉ đưa ra một đống công thức, bài tập chết, mà truy nguyên lịch sử, tìm hiểu xem bài toán đó đã được nghiên cứu như thế nào, người xưa đã dùng kiến thức đó để giải quyết vấn đề thực gì trong cuộc sống. Như thế, để thực sự hiểu một mớ kiến thức chết thì ta phải tìm hiểu bức tranh toàn cảnh có liên quan: lịch sử, địa lý, sinh học, các loại kỹ nghệ, nghề nghiệp khác nhau, etc… Qua đó, học sinh vừa thấy được cuộc sống thực muôn màu muôn vẻ, vừa biết cách áp dụng kiến thức được học chứ không xem nó là kiến thức chết! Nhưng để làm được vậy, cần có công phu tìm tòi nhất định, chứ nếu chỉ học đối phó, học vẹt, học tủ để đi thi thì vô dụng!

Các hình dưới đây được chụp ra từ một trong những cuốn sách toán của tôi. Hình 1: Zu Chongzhi – Tổ Xung Chi, người đã xấp xỉ số Pi bằng tỷ lệ 355/113, đây là số Pi chính xác nhất suốt gần 1000 năm. Hình 2: Christiaan Huygens, người chế tạo đồng hồ quả lắc đã lưu ý rằng, con lắc dao động theo một đường cong cycloid thì sẽ có thời gian dao động không đổi, bất kể biên độ dao động là bao nhiêu. Hình 3: đây là bài toán 7 cây cầu ở thành phố Königsberg đưa ra bởi Leonhard Euler, và cũng là nền tảng đầu tiên của Lý thuyết đồ thị trong Khoa học máy tính! Hình 4: Daniel Bernoulli đã chứng minh rằng rung động của một sợi dây đàn thực chất là tổng hợp (sigma) của một chuỗi vô hạn các rung động con!

Lấy ví dụ phương pháp mã hóa RSA – viết tắt từ tên 3 người: Ron Rivest, Adi Shamir và Len Adleman, từ đâu mà họ phát minh ra được phương thức mã hóa dùng khóa công khai này!? Đó là do họ đọc được một cuốn sách toán cổ hàng trăm năm trước, trong đó có một dòng: “Cho 2 số nguyên tố rất lớn là a và b, đem a nhân với b ra được kết quả c. Đem kết quả c này đưa cho người khác thì họ gần như không có cách nào truy nguyên được 2 số ban đầu là a và b”. Do khai triển lũy thừa có thể mất hàng triệu năm với các máy tính hiện đại mạnh nhất, nên c có thể đem công bố công khai, còn a & b thì giữ bí mật. Toàn bộ phương pháp RSA đã được phát minh chỉ dựa vào một dòng trong một cuốn sách toán cổ như thế đó!

sơn tinh, thủy tinh

Cái câu trong truyện cổ tích Sơn Tinh và Thủy Tinh: “nước dâng cao bao nhiêu thì đồi núi cũng dâng lên cao bấy nhiêu” là hoàn toàn sai, thậm chí chính là nói ngược, vô hình chung đã đảo lộn quan hệ nhân – quả. Trong thời hiện đại ngày nay, cần phải hiểu cho đúng là: “nhà cửa, bê-tông xây đến đâu thì nước cũng sẽ dâng theo đến đó”! Cần phải phá vỡ quan niệm sai lầm cho rằng chỉ cần “be bờ đắp đập” là đủ chống lại lũ lụt, quan trọng là phải tạo ra đủ các khoảng “âm” để chứa nước! Bên cạnh nhiều yếu tố như địa hình, thời tiết cực đoan, etc… một yếu tố cũng đóng góp phần rất lớn, đó chính là người con của Thủy Tinh tên là… Thủy Điện!

Nhiều người trách Thủy điện xả nước không thông báo trước, điều này là chính xác, báo trước tuy không giảm được lũ nhưng ít nhất người dân có thời gian để chuẩn bị! Còn về tính năng trữ nước để điều độ dòng chảy thì phần lớn các thủy điện xây theo kiểu “ăn xổi ở thì” sau này hoàn toàn không có dung lượng dự trữ để cắt lũ, nhất là khi thời tiết ngày càng cực đoan, phải truy cứu trách nhiệm nhà đầu tư thế nào?! Ngay cả thủy điện Đa Nhim do người Nhật hoàn thành năm 1964 cũng đã… thúc thủ trước thời tiết, có phải vì đã cải tạo nâng công suất từ 160 MW lên 240 MW năm 2015!? Bỏ cái công suất tăng thêm này có cắt được lũ không?

Cấp đủ điện thì không cắt được lũ, giảm công suất phát điện rồi lũ sẽ giảm bao nhiêu, đã có gì đó rất sai trong cái lưỡng đề này! Trừ đi các yếu tố do thời tiết cực đoan thì trách nhiệm nhà đầu tư là đến đâu trong việc cắt lũ, vì tích nước giảm lũ là một tính năng cơ bản đã được tính trước khi xây nhà máy thủy điện! Chỉ khi nào truy cứu được trách nhiệm thì mới loại trừ được tình trạng “ai cũng đúng” nhưng rút cuộc “không có cái gì đúng”! Để tính toán những điều đó: tính lượng mưa, lượng nước, tính phần dự trữ, phân chia phần trách nhiệm… phải ra được con số cụ thể để truy thu, truy cứu… là tự nhiên sẽ dùng đến nhiều Toán vi tích phân thôi!

Nhưng… vì không biết cách làm Toán nên đùn đẩy hết trách nhiệm cho “Chủ tịch tỉnh” trong việc cắt lũ. Tích nước, phát điện, giảm lũ, đây đều là công việc chuyên môn của nhà máy phát điện, đúng ra là đã phải được tính trước từ lúc thiết kế nhà máy, tại sao lại phải do Chủ tịch tỉnh quyết? Đùn đẩy trách nhiệm lên trên vì bên dưới không làm được việc, mà đây đều là những việc cơ bản hoàn toàn nằm trong chức trách đã được hoạch định từ trước. Nhưng trách nhiệm đẩy lên trên, rồi trên cũng mù mờ tương tự, không có số liệu, không có thông tin, không biết đường nào mà quyết. Cứ như thế, đẩy qua đẩy về, chẳng ai chịu làm việc cả!

hồ bán nguyệt

Hồ Bán nguyệt và cầu Ánh sao, Q.7, thường ra đây đi dạo công viên và cũng đã chèo xuồng kayak đến đây chơi nhiều lần. Thoạt trông thì có vẻ như chỉ là một cái hồ nhân tạo để tạo ra cảnh quan tươi mát, bắt mắt, nhưng chức năng thực sự chính là một cái hồ điều tiết nước. Hồ Bán nguyệt rộng khoảng 3.4 hecta, theo ước tính của tôi trữ được khoảng dưới 100 ngàn khối nước. Rạch Thầy Tiêu và rạch Đĩa bên cạnh là những con rạch không lớn, lưu lượng dòng chảy cỡ dưới 300 khối / giây.

Nhẩm tính là sẽ thấy hồ Bán nguyệt có thể chứa khoảng 4 ~ 5 giờ nước, đủ cân bằng dòng thủy triều lên xuống! Đương nhiên đây chỉ là những con kênh nhỏ, lượng nước không lớn như sông Sài Gòn (có thể lớn hơn đến vài chục lần). Cũng tính nhẩm một chút thì sẽ hình dung ra được, để điều hòa thủy triều và dòng chảy sông Sài Gòn thì cần một không gian lớn gấp trăm lần hồ Bán nguyệt! Mấy trăm hecta này có muốn làm không, hay vẫn cứ san nền, phân lô, bán kiếm tiền trước mắt!?

Chuyện ai cũng hiểu, thiệt hại do ngập nước, chi phí nâng đường, kê nền lớp gấp hàng trăm lần cái diện tích để chứa nước này! Nhưng không sao khác được, ai cũng cố kê cho mình cao hơn, ai cũng “be bờ đắp đập”, ai cũng cố lấn ra thêm một chút, không ai chấp nhận tạo ra khoảng trống vì lợi ích chung của cộng đồng, cái dân tộc tính kiểu… tự hũy diệt, không làm được gì cho ra hồn! Vì có quá nhiều “cái tôi” quá lớn, lớn đến mức tạo thành những cục “máu đông” làm trì trệ phát triển!

vi tích phân, p2

SGK VN có một cái bệnh là chỉ toàn công thức, gần như không có một lời giải thích bằng “bạch văn – ngôn ngữ tự nhiên” nào. Đưa ra một mớ công thức, định lý, hệ quả theo kiểu … kiến thức chết mà không đưa ra được ví dụ để làm rõ chúng rút cuộc có ý nghĩa gì? Thế rồi, thảy ra một đống bài tập, đẩy học sinh vào trò chơi “ký hiệu, biểu tượng” hoàn toàn chỉ mang tính chất đánh đố, vô hồn, vô nghĩa. Có lần tôi đọc một cuốn Giải tích tiếng Anh rất hay, hơn 500 trang khổ lớn (lớn hơn khổ A4). Mỗi khi đưa ra một công thức, định nghĩa, họ đều đưa ra vô số ví dụ minh họa!

Họ tìm cách giải thích bằng “bạch văn – ngôn ngữ phổ thông của cuộc sống hàng ngày”: ví dụ, dẫn chứng từ thế giới thực, các câu chuyện lịch sử, thông tin “bên lề”, hình ảnh, biểu đồ, nhiều đến mức HS không thể đọc hết. Nếu chỉ để hiểu những điểm cốt yếu, hay để đi thi, thì chỉ cần đọc một số trang nhất định! Phần thông tin thêm, lớn hơn nhiều lần, là dành cho những cho những ai thực sự muốn hiểu sâu! Phần này, e là đến chính người viết SGK VN, chứ chưa nói giáo viên, còn chưa hiểu tường tận! Hệ quả là: đi thi thì được, làm thật… không được!

Cách trình bày thuần túy Toán học, toàn công thức… chỉ dùng được với những người đã có kinh nghiệm làm Toán lâu năm, không phù hợp với HS cấp phổ thông (thậm chí là cả cấp ĐH). Một công thức Toán có thể rất ngắn gọn, nhưng ý nghĩa và tính áp dụng thực tế của nó thì… thiên hình vạn trạng. Cách dạy Toán theo kiểu thuần túy công thức là chỉ phù hợp để… đi thi mà thôi! Muốn kiến thức đó trở nên hữu ích trong cuộc sống, đi vào thực tiễn nghiên cứu, sản xuất… thì đầu tiên phải nhìn cuộc sống thực theo cách đa chiều, muôn màu muôn vẻ đã!

Cũng như học võ vậy, cơ bản gồm 2 phần: “Hình – – kata – các bài quyền” và “Phân giải – 分解 – Bunkai – ứng dụng thực tế”. Hình là một tập hợp các động tác có tính trừu tượng cao, có quá trình phát triển lâu đời nên uyên áo, khó hiểu, còn Phân giải là muôn ngàn cách biến hóa triển khai, ứng dụng Hình vào thực tế chiến đấu! Mà Võ học (cũng như Toán) không phải chỉ bao gồm: Hình & Phân giải! Trừ khi bạn đi theo ngành Toán lý thuyết thuần túy, còn đa số chúng ta nếu chỉ học các bài quyền thì vẫn mới chỉ là làm màu, chưa phải là học võ thực sự

Nên không phải là Toán cao cấp không có ích, không cần thiết trong cuộc sống, nghiên cứu, sản xuất, etc… Vấn đề là bản thân người làm SGK, người và học Toán vẫn còn đang ở một trình độ… chưa thể hiểu hết ý nghĩa, khả năng biến hóa và tính ứng dụng thực tiễn của nó, và do đó, còn xem nó là vô dụng, là kiến thức chết! Thêm nữa là yêu cầu của cuộc sống, của nền kinh tế, sản xuất chỉ mới đang ở mức cộng trừ nhân chia, sơ khai đơn giản, chỉ một cái bảng tính Excel là đã đáp ứng đủ tất cả yêu cầu, còn chưa cần dùng đến Toán cao cấp!

Để sửa cách dạy và học Toán này không phải bắt đầu từ Toán, mà phải bắt đầu từ… Văn và Sử! Đa số người Việt, ngoài miệng thì hoa ngôn xảo ngữ, nhưng kỳ thực là che giấu bệnh “sợ chữ”, không đọc nổi một đoạn văn 10 dòng, hay cũng có đọc nhưng lười, không suy nghĩ sâu xa! Đầu tiên phải có chút công phu đọc hiểu, tìm tòi đã, không tìm tòi thì làm sao hiểu được: Toán chẳng qua cũng chỉ là kết quả của những nỗ lực giải quyết các vấn đề thực của cuộc sống! Đào bới lại lịch sử, nhìn lại những gì nhân loại đã làm… là tự khắc sẽ hiểu rõ thôi!

vi tích phân, p1

Có một vài nguyên nhân khiến cho việc học Vi tích phân trở nên “khó nhằn”. Đầu tiên là từ nguyên: “nguyên hàm – hàm nguyên gốc” và “đạo hàm – hàm dẫn hướng – 导函“! Chữ “đạo – ” ở đây nghĩa là chỉ đường, dẫn hướng (tiếng Trung hiện đại dùng chữ “đạo hàng – 导航” để chỉ khái niệm định hướng, tìm đường – navigation). Giải thích cho HS tại sao vận tốc lại là hàm “chỉ hướng” của quãng đường, gia tốc là “chỉ hướng” của vận tốc, có thể dùng ví dụ trực quan là “vector tiếp tuyến”. Hay là dùng luôn chữ “hướng lượng – 向量” để chỉ khái niệm “vector” cho nó đồng bộ!?

Đồng thời cũng giải thích cho HS hiểu vì sao quá trình từ “nguyên hàm” tính ra “đạo hàm” lại gọi là “vi phân”. Chữ “phân” ở đây có thể hiểu là phân tích, cũng có thể tạm hiểu là phân chia, là cách nói gọn của “Giải tích – phân tích – analysis”! Vì sao quá trình ngược lại, từ “đạo hàm” ra “nguyên hàm” gọi là “tích phân – tính tổng”. Tôi dám cá nhiều HS còn chưa hiểu tại sao tích chính là tổng, phép cộng nhiều lần chính là phép nhân! Nên chăng phải có một chương “dẫn nhập”, giải thích ý nghĩa của các thuật ngữ, các lĩnh vực của ngành Giải tích…

Và giới thiệu sơ lược lịch sử của Giải tích: Newton, Fourier đã tìm cách giải bài toán Dự đoán thủy triều thế nào? Máy tính cơ học dùng để tính tích phân đã được chế tạo ra sao? Tại sao lịch sử vi tích phân lại quy về 2 người là Newton và Leibniz!? Tôi nghĩ, cách tốt nhất để học Toán phổ thông chính là học “Lịch sử Toán”, học để biết cả một quá trình phát triển! Cũng tương tự, cách tốt nhất để học Văn chính là học… Văn học sử: học Nguyễn Du thì ít nhất cũng nên biết sơ qua ông ta thân thế làm sao, sống trong bối cảnh thế nào!?

Khối lượng kiến thức “bên lề” này là… bao la, rộng hơn rất nhiều so với phần được trình bày trong SGK, nhiều điều ngay cả giáo viên giảng dạy còn chưa biết đến! Ngày xưa đi học, tôi sợ nhất là bản thân nổi hứng trích dẫn vài câu thơ “lạ lạ”, khả năng cao là sẽ bị phê: “Lạc đề”, cho 2, 3 điểm! Nói không phải chứ tôi biết rất rõ, ngoại trừ một vài trường hợp, phần lớn giáo viên Văn cũng chẳng biết được bao nhiêu văn, họ chỉ dò câu chữ xem học sinh có làm đúng “đáp án” hay không, chứ không có khả năng hiểu, bình phẩm và tán thưởng những ý tưởng mới lạ!

Hệ thống kiến thức là phát triển tuần tự theo dòng thời gian, và có lịch sử phát triển đôi khi còn phức tạp hơn cả bản thân kiến thức đó! Không thể chấp nhận kiến thức theo kiểu “từ trên trời rơi xuống”! Học theo kiểu “từ trên trời rơi xuống” rồi sẽ sinh ra những loại người… “từ trên trời rơi xuống” mà thôi! Vấn đề kế là đừng sa đà vào công thức và bài tập khô khan! Ngay từ các khái niệm gốc, sử dụng nhiều ví dụ minh họa để HS hiểu rõ chúng có ý nghĩa gì trong thực tế, dùng để giải quyết những vấn đề thiết thực nào trong cuộc sống.

Vội vàng đi sâu vào các bài toán quá trừu tượng và phức tạp mà không giải thích rõ ràng những khái niệm cơ bản ngay từ gốc, không hiểu các kiến thức đó dùng để làm gì thì cũng giống như tự cưa cành cây mình đang ngồi trên đó vậy, cũng giống như học đủ các chiêu thức võ công, cái gì cũng biết mà… đứng tấn không vững vậy! Sau đó, nếu còn không hiểu nữa thì chỉ có thể đổ lỗi cho… cái bản tính nó “đoản – đoảng – ngắn” vậy thôi, ưa vung vít những chuyện tào lao trên trời dưới đất, nhưng không chịu hiểu những điều sơ đẳng, thiết thực!

thôi kỷ cập nhân

Ngữ nghĩa trong phim Trung Quốc đôi khi rất thú vị… Hai người bạn cấp 3, một nam một nữ ngồi uống với nhau vài lon bia, những lon bia “hợp pháp” đầu tiên sau tốt nghiệp! Bên trong từ lâu đã có tình ý, nhưng ngoài mặt vẫn đóng vai “anh em, huynh đệ”: Cậu xem, sau này thành công rồi nhớ chiếu cố đến tớ nhé! Người kia đáp: Yên tâm, sau này, chỉ cần tớ có bát cơm để ăn thì cậu sẽ có bát để… rửa! Nghe là biết tỏng kịch bản phim rồi, đây chính là câu để nói với… ông chồng tương lai ngày ngày rửa bát cho vợ!

以己度人 – 推己及人 – hai thành ngữ này hơi khó dịch ra tiếng Việt, “Dĩ kỷ độ nhân – 以己度人” có thể dịch là “suy bụng ta ra bụng người”, cũng hiểu là: “dùng tiêu chuẩn của bản thân bắt người khác phải thấp như mình”, nhưng “Thôi kỷ cập nhân – 推己及人” thì phải hiểu là: “thúc đẩy bản thân cho cao bằng (tiêu chuẩn của) người khác”, đây là 2 cách diễn đạt, 2 ý tứ hoàn toàn khác biệt! Trong nguyên bản thì mỗi thành ngữ đều 4 chữ, nhưng dịch trọn vẹn ý nghĩa ra tiếng Việt thì lại rất dài dòng!

triều Minh dưới kính hiển vi

Hiển vi kính hạ đích Đại Minh – triều Minh dưới kính hiển vi, là một bộ phim lấy chủ đề… Toán học! Triều Minh, thoạt nhìn thì là một triều đại “ổn định, thịnh trị”, nhưng bên trong lại có vô số vấn đề “nho nhỏ” về mâu thuẫn lợi ích và thủ đoạn chính trị! Soái Gia Mặc, ngay từ nhỏ đã là một thiên tài toán học, tính tình có chút cá biệt, suốt đời bị ám ảnh bởi các con số. Anh đã dùng kỹ năng Toán của mình để kiểm tra, hiệu đính các vấn đề đo đạc ruộng đất, tính toán thuế khóa, tham gia giải quyết nhiều vụ án chấn động đương thời. Phim quy tụ nhiều diễn viên thực lực, diễn xuất ấn tượng! Đó là triều Minh, hơn 600 năm về trước, bây giờ ta hãy quay lại VN của ngày nay…

Giả sử bạn đi vay nóng 20 triệu, người cho vay sẽ “cắt phế” 2tr, chỉ đưa bạn 18tr! “Cắt phế” là dùng đúng từ của đám cho vay nặng lãi hiện nay, xem như đã lấy trước phần lãi 10%, một tháng sau phải trả đủ 20 triệu! Cái “cắt phế” này là hoàn toàn sai, vì thực ra bạn chỉ vay có 18 triệu mà thôi, nếu lãi suất 10% thì sau một tháng, bạn chỉ phải trả 19.8 triệu, nếu nhân lên nhiều tháng (lãi mẹ đẻ lãi con) sẽ là một khác biệt rất lớn! Đây là một tình tiết ngay tập đầu phim, tính toán sơ đẳng có thể thấy đám cho vay nặng lãi đã gian manh như thế nào! Ấy thế mà ở Việt Nam, hơn 600 năm sau, dân trí vẫn còn đang ở mức không thể nói cho đúng đắn được!

hữu sở vi, hữu sở bất vi

Dân trí, đó không phải là “trí”, mà là… “tâm”! Không phải làm được điều gì, mà là… không làm những gì! Quân tử hữu sở vi, hữu sở bất vi… 君子有所为有所不为 – người quân tử có chuyện cần phải làm, có chuyện không được làm. Nôm na tức là nếu không loại trừ được những thành phần lưu manh, phá hoại, đĩ điếm… thì có làm được bao nhiêu cũng “của thiên trả địa” mà thôi. Có những loại suốt đời chỉ âm mưu phá hoại, muốn ăn mà không muốn làm, những loại này nếu không kìm hãm, loại trừ thì cả xã hội sẽ khốn khổ vì chúng! Em xem phim cổ trang Trung Quốc đủ nhiều để biết rằng: dân trí của xã hội sẽ phát triển qua rất nhiều giai đoạn khác nhau!

Giai đoạn đầu tiên chính là đấu đá, đâm chém nhau để dành ăn, dành lợi, trắng trợn không kiêng dè! Giai đoạn thứ nhì là âm mưu: hạ độc, dàn cảnh, gài bẫy, đặt điều, vu vạ. Sau những giai đoạn “sơ khai” đó mới dần tiến đến có ý thức về hành động của mình, dần trở nên “biết người, biết ta”, biết kìm “cái tôi” lại, bớt dần những chuyện lưu manh vặt vãnh, rồi dần biết tôn trọng người khác, tìm cách hợp tác phát triển. Cái “biết người biết ta” này, nói đơn giản như vậy, nhưng không biết phải mấy trăm năm nữa mới làm được!? Rồi dần trở mới nên thông minh hơn, nhìn rõ được bản thân, thấy được thế giới xung quanh như thế nào mà tính chuyện lâu dài hơn!

Văn hóa VN như hiện tại, chỉ mới đang ở giai đoạn 2 đã nói ở trên! Có vô số thành phần lưu manh tìm cách hạ độc người khác, bỏ độc vào đồ ăn thức uống, tìm cách bỏ thuốc kích thích, hay các loại hóa chất, tìm cách làm ô nhiễm không gian bằng âm thanh và bằng đủ thứ rác rưởi khác! Nhưng điều này đều hoàn toàn hiểu theo nghĩa đen chứ chẳng phải nghĩa bóng, ám chỉ, phiếm chỉ gì! Tôi đoán rằng, trong nhiều năm tới, rất cần tăng cường quản lý an toàn thực phẩm, dược phẩm, tăng cường năng lực xét nghiệm hóa chất, kiểm định môi trường… Đây không phải là “miệt thị dân tộc” đâu, chính là dân trí chỉ mới ở giai đoạn mông muội như vậy mà thôi!

cấu trúc ngôn ngữ

Tại sao nói các cấu trúc logic nhỏ trong ngôn ngữ là tối quan trọng trong việc hình thành nên tư duy!? Những ngôn ngữ có tính cấu trúc cao buộc người đọc/nghe phải chờ hết câu, đảo tới đảo lui trật tự để tìm ra các quan hệ logic và suy xét ngữ nghĩa muốn diễn đạt. Nó tạo ra một thói quen cẩn thận cho người dùng ngôn ngữ! Các ngôn ngữ có cấu trúc yếu như tiếng Việt không khuyến khích áp đặt những cấu trúc tư duy này! Cá biệt, à không phải cá biệt, mà là rất phổ biến, rất nhiều ngươi Việt chưa chờ người ta nói hết câu, mới nghe được 3 chữ là đã… nhảy vào miệng người khác ngồi rồi!

Gặp những loại cứ chăm chăm nhảy vào miệng người khác là tôi lập tức… không nói chuyện, loại này nói vô ích! Lúc nào cũng ta biết, ta đúng, ta hơn người… dần dần tạo ra một môi trường văn hóa xã hội như ngày nay! Xem ngôn từ như kiểu một trò chơi, đuổi hình bắt chữ vô cùng thiểu năng, vừa không hiểu hết chiều sâu ngữ nghĩa, lại không không dám làm đến tận cùng sức nặng ngôn từ! Ai nói điều gì đều tìm cách léo lận, bẻ cong đi! Rút cuộc chỉ xem ngôn từ như một dạng lòe người, bịp nhau mà thôi! Khi đến một vài câu chữ nhỏ nhoi cũng không hiểu được tức là xã hội đại loạn!

Tự tạo nghiệp thì đành chỉ có cách để cho nhân – quả quyết định mà thôi! Tôi nhớ một thời, khoảng những năm 80, phim TQ hoàn toàn mang đầy đủ tính “chính kịch”, xem từng đoạn, từng đoạn mà cứ tưởng như là đang đọc Shakespeare vậy! Nhưng càng ngày, phim ảnh TQ càng mang tính giải trí, đủ thể loại thượng vàng hạ cám khác nhau! Nhưng dù là cao hay thấp thì phim TQ đa phần đều có kịch bản tương đối ổn, ngôn từ, ngữ nghĩa đều có chiều sâu nhất định! Đừng vì không lãnh hội được ý nghĩa của người khác mà cho rằng ai cũng “thiểu năng, rỗng tuếch” giống như mình như vậy!

giày

Trước có xem một clip cách người TQ xưa làm giày… Chí ít là từ thời Minh, hơn 600 năm trước, giày của họ có đế làm từ tre: thanh tre được đập đến tơi nhuyễn, tước thành sợi, bện lại thành dây thừng dẹt! Những sợi thừng tre được quấn lại làm đế giày, cấu tạo rất thông minh, vô cùng bền chắc, phần thân giày may bằng vải dày, gần giống như giày bata thể thao ngày nay!

Và họ đã sản xuất ở quy mô lớn, có thể trang bị cho hàng chục vạn quân cùng một loại giày như thế. Xem rất nhiều những hình ảnh VN xưa cũ, mãi đến tận những năm 194x, phần lớn vẫn là đi chân đất. Chỉ một số ít quan lại cấp cao mới có giày đi, và số giày này cũng không tự sản xuất được, đều là mua từ TQ. Vì còn mãi ngồi đó bốc phét làm tàu hơi nước mà…