creole

2026-04-30 | Categories: Vietic | Tags: languages & linguistics

Sự nhập nhằng của ngôn ngữ tự nhiên… “The police said they’re looking for a man with one eye – Cảnh sát nói rằng họ đang tìm kiếm một người đàn ông với một mắt!”. Nghe câu này xong, tôi liền đặt câu hỏi: Nếu cảnh sát dùng cả 2 mắt thì có phải là sẽ tìm kiếm nhanh hơn không!? Nhiều người không để ý, chứ sự nhập nhằng của ngôn ngữ tự nhiên là xảy ra mọi lúc, mọi nơi, rất thường xuyên. Ngay cả những ngôn ngữ có tính cấu trúc cao, logic chặt chẽ vẫn luôn xảy ra tình trạng này, nhưng ít ra họ vẫn có những phương cách diễn đạt thay thế để làm cho rõ nghĩa khi cần, còn với những creole – ngôn ngữ mang tính chất chắp vá, tạm bợ như tiếng Việt thì có những tình huống không biết phải diễn đạt làm sao luôn!

Ví dụ như: “Đừng ném đá đoàn Hải Dương giúp tp. HCM” – câu này có thể hiểu là: “đừng giúp tp.HCM trong việc ném đá đoàn Hải Dương”. Chưa kể tình trạng mix – song ngữ Anh Việt lẫn lộn hiện nay, nhiều khi không biết đằng nào mà lần. Cái chính là vô số người không ý thức được tình trạng đó, họ cứ nói / viết mà không hề nghĩ việc người khác sẽ hiểu nó như thế nào, dẫn đến những tình trạng “sương mù thông tin, mịt mù kiến thức”, mới nghe thì có vẻ hiểu hiểu, những thực ra vẫn là những dạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”! Nên A.I. là một chuyện, con người lại là một chuyện hoàn toàn khác, nếu từ gốc trong tư duy đã mịt mù, hỗn độn, thì A.I. cũng chỉ phóng đại cái sự hỗn độn đó lên… một tầm cao mới mà thôi!

neanderthal

2026-04-25 | Categories: cs & it | Tags: A.I. - trí tuệ nhân tạo

Cách ít lâu có đọc một bài phân tích về Neanderthal và Homosapien, tại sao Neanderthal, vốn dĩ cao lớn hơn, khỏe mạnh hơn, bộ não lớn hơn, thông minh hơn, nhưng lại thua trong cuộc chiến với Homosapien? Một trong các lý do đưa ra để giải thích là: Homosapien tuy nhỏ, yếu hơn về thể chất, nhưng nhiều hơn về số lượng, đặc biệt, Homosapien có khả năng tự huyễn hoặc chính bản thân mình, bằng cách bịa ra những vị “thần”, rồi dùng “thần linh” như một cách tập hợp các bầy vượn người riêng lẻ thành lực lượng lớn để áp đảo Neanderthal, vốn ít hơn về số lượng. Có vẻ như… A.I. sẽ đóng vai trò như “thần linh/tôn giáo” trong một cuộc chiến mới!

Tình hình là trào lưu “ứng dụng” A.I. đang lên đến đỉnh điểm, Google tuyên bố 75% code của họ là do A.I. viết này nọ. Mình vẫn cứ “bình chân như vại” chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, những thông tin này đều phải đọc một cách vô cùng thận trọng, thường là chúng chỉ mang tính chất… lùa gà! Trong công ty có một người “tiên phong ứng dụng” A.I… người này, kỳ lạ thay, viết câu tiếng Anh không được, ngay cả viết câu tiếng Việt mẹ đẻ cũng không xong, nhưng lúc nào cũng… A.I. thế này, code thế kia, cứ để cho anh ta làm, kết quả là sau vài tuần đẻ ra một đống tù mù, không ai hiểu nổi là đang muốn nói cái gì! Tại sao lại xảy ra hiện tượng như vậy?

Vấn đề từ gốc là người đó đã không diễn đạt được suy nghĩ của mình, rồi anh ta đem những cách diễn đạt, những suy nghĩ ngay từ đầu đã không đúng đó đi hỏi A.I. và rồi A.I. nương theo ý muốn con người mà, phịa ra một đống ảo giác, hoang tưởng đến mức… phi lý. Trong khi vấn đề chỉ là làm sao diễn đạt cho suôn sẻ, viết câu đơn giản, logic ngay ngắn, nhưng không, rất nhiều người Việt bị một cái gì đó trong “não”, họ sẵn sàng tin những thứ “bùa chú” của A.I. hơn là tin vào chính bản thân mình! Không thể phủ nhận A.I. có những điểm mạnh rất đáng nể, tôi vẫn thường dùng để kiểm tra lỗi code, nhưng phải nói cho rõ ràng là… nó không code được!

yedem a krugom kolkhozy

2026-04-24 | Categories: cs & it, la-neige-d'antan, music, Russian | Tags: clip

Facebook nhắc lại ngày này năm trước, thời gian trôi quá là nhanh, nghĩ lại có điều gì hối tiếc hay không? Bảo là không thì cũng không hẳn là đúng, nhưng như “bóng câu qua cửa sổ”, như bóng ngựa chạy trên thảo nguyên, đâu có níu kéo được, tất cả như một dòng chảy tự nhiên, hiển nhiên mà thôi! Viết những dòng này khi đang ngồi điều khiển con máy tính có 192 CPU…

Chạy chương trình phân tích dữ liệu tài chính. Và ca khúc Nga – Polyushko-pole – Cánh đồng yêu thương, bài ca đầy cảm hứng, cái âm thanh ban đầu còn nho nhỏ ở xa xa, lớn dần, lớn dần, rồi ập đến dữ dội như một đoàn kỵ binh tấn công vậy. Muốn nghe loại âm nhạc sinh động, đầy sức sống, có tiếng mèo kêu, chó sủa, tiếng ngựa phi, người huýt gió, thì hãy nghe nhạc Nga! :D

phần cứng, phần mềm

2026-04-21 | Categories: cs & it

Lảm nhảm về công nghệ… Rất lâu về trước, tôi đi làm kỹ sư phần mềm cho một công ty, cty này vừa làm cả phần cứng & phần mềm! Phần cứng (camera, chip xử lý ảnh, hệ thống máy tính…) do tụi TQ làm, từ thiết kế mạch cho đến sản xuất, còn phần mềm thì do người VN phụ trách. Đây không phải là chuyện người TQ hay VN, nói đúng hơn là, đám làm phần cứng nhìn đám làm phần mềm bằng… nửa con mắt! Phần mềm nếu có lỗi, thì ta ra phiên bản sửa lỗi mới thôi, rất đơn giản! Còn phần cứng mà lỗi là hàng chục ngàn board mạch đã bán cho khách hàng phải triệu hồi, thay thế, chi phí tính bằng triệu đô, chưa kể tổn thất về uy tín công ty và rất nhiều lằng nhằng về chăm sóc khách hàng và thủ tục giấy tờ, thỉnh thoảng gặp phải thằng khách hàng khó tính là thế nào cũng phát sinh hệ quả kiện cáo!

Nhiều người không hiểu rõ các hệ quả pháp lý của một sản phẩm lỗi, ví dụ như camera an ninh. Giả sử như xảy ra một vụ án, ngân hàng thất thoát tiền bạc, hay công sở xảy ra một vụ quấy rối, nhưng truy tìm hình ảnh trong camera an ninh thì… không có, vì thật trùng hợp, đúng lúc xảy ra vụ việc thì máy chạy nóng, crash, không ghi được hình! Nếu là ở VN thì mọi người sẽ nhìn nhau cười huề cả làng thôi, nhưng ở Mỹ thì khổ chủ sẽ đâm đơn kiện người bán hệ thống camera, và người bán camera tiếp tục kiện công ty sản xuất camera, kiện đến 4, 5 cấp! Chỉ cần một vụ việc mang tính chất điển hình, nghiêm trọng không được xử lý ổn thỏa là… công ty phá sản! Cái “liên đới trách nhiệm” nặng nề như thế, dẫn đến đòi hỏi về độ ổn định, tin cậy của hệ thống từ phần cứng đến phần mềm rất gắt gao!

Nên làm phần cứng & phần mềm là 2 thế giới rất khác biệt, nói theo cách nào đó là nước sông không phạm nước giếng! Đương nhiên trong giếng thế nào cũng có nhiều con ếch ngồi dưới đáy – tỉnh để chi oa – 井底之蛙! Trong số làm phần mềm hiếm người có được cái nhìn toàn cảnh, hiểu sâu về hệ thống, biết tận dụng sức mạnh của phần cứng kết hợp với sự uyển chuyển của phần mềm để làm ra một sản phẩm xuất sắc, nổi trội hơn so với các đối thủ cạnh tranh, như kiểu người ta hay nói: “cần bao nhiêu kỹ sư phần mềm để thay một cái bóng đèn” á! Nên cũng từ đó tôi cũng hiểu rằng, có những công ty “thuần” về phần mềm như Microsoft, nhưng cũng có những công ty “ta đây làm tất” như kiểu Apple, hiểu và kết hợp được sức mạnh của hai thế giới khác biệt mới thực sự là điều đáng nể!

hà giang loop

2026-04-15 | Categories: travel

12 năm trước, tôi đã chạy xe máy qua cái gọi là “Hà giang loop” này! Mà lúc đó còn chưa có tên “Hà giang loop” gì, chỉ vì “ngu dại” tin theo Google Maps nên đi lạc mà tạo thành… “loop” thôi! 350 km của cung đường này, cảnh quan thì đẹp vô cùng, nhưng đường sá, địa hình cũng vô cùng hiểm trở, nhiều đoạn chênh vênh trên bờ vực, rớt xuống dưới là có cả một “rừng chông” đá tai mèo chờ chực sẵn! Cứ tưởng tượng rớt xuống dưới đó sẽ giống như con diều dứt dây, xương sườn đâm ra tua tủa như mấy cái nan diều vậy! :D

Từ thành phố Hà Giang đi Tân Sơn, vừa qua Tân Sơn là leo dốc tiên tục, lên Quản Bạ, chỗ cái núi đôi, từ đây đã là cao nguyên địa chất Đồng Văn rồi! Từ Quản Bạ đi Yên Minh rồi đến thị trấn Đồng Văn, cảnh quan vô cùng hùng vỹ! Từ Đồng Văn đi Mèo Vạc, sông Nho Quế, chợ tình Khâu Vai, là cứ đổ dốc liên tục. Theo QL-4C qua Niêm Sơn về Bảo Lâm – Cao Bằng. Từ Bảo Lạc, Bảo Lâm đi Bắc Mê rồi về lại tp. Hà Giang là liên tục đi trong lòng sông Gâm, một bên là đường, bên là sông suối, phong cảnh ngoạn mục!

Mấy ngày sau, tôi lại chạy cái “Hà giang loop” này thêm một lần nữa, nhưng đi theo chiều ngược lại, để bảo đảm không bỏ sót cảnh quan xinh đẹp nào, đây là dạng địa hình đặc trưng của Hà Giang, không nơi đâu khác có! Tính tổng lại đã chạy 2 vòng, mỗi vòng 350 km trong 14h, tức là chạy rất chậm, trung bình chỉ cỡ 25 kmph! Ấy thế mà vẫn gặp tai nạn té xe một lần, nhưng may chỉ là tai nạn nhỏ, hầu như không bị trầy xước gì mấy! Tính tôi đã thuộc loại rất thận trọng, mà tai nạn là vẫn không tránh khỏi!

columns

2026-04-15 | Categories: Vietic | Tags: 2-columns

Tại sao sách, báo in giấy từ xưa đến nay đều có thói quen chia văn bản thành nhiều cột, mỗi cột chỉ có khoảng 6 ~ 9 chữ… Đó là vì nếu để dòng chữ quá dài, người đọc phải liên tục xoay đầu từ trái sang phải rồi ngược lại, dễ gây mất tập trung và mệt mỏi! Nên để cho độc giả thoải mái, mắt chỉ tập trung vào một khoảng nhỏ, thì mỗi cột phải hẹp, chứa ít chữ, dù văn bản có thể dài nhiều trang! Đám làm truyền thông bẩn trên mạng gần đây cũng vậy, thấy rõ chúng nó xài nhiều thủ thuật đánh vào số đông. Đầu tiên là phải viết câu ngắn lại, cứ nói độ khoảng 10~15 chữ lại xuống dòng, nói tiếp hơn chục chữ lại xuống thêm dòng nữa. Đó là vì… dân ta phần lớn không đọc nổi “một cục chữ lớn”.

Họ cần những câu ngắn gọn, nhảy đến kết luận càng nhanh càng tốt, dùng nhiều từ ngữ càng giật gân, cảm tính, bầy đàn càng tốt! Nên đừng nói là “đọc sách” nhé, một đoạn nhỏ 10 dòng cũng chưa đọc được đâu. Và cứ thế thôi, không có công phu, kiên nhẫn làm bất kỳ chuyện gì, nhưng ai nói gì cũng tin, ai xúi gì cũng làm, họ cần cái gì đó thỏa mãn ngay lập tức! Hiểu logic nhỏ không được, hành văn không xong, chuyên đi copy / paste lòe người. Phản xạ đạp chân phanh, chân ga mãi vẫn không tập cho kỹ càng được, cứ hồn nhiên phóng nhanh vượt ẩu. Không ý thức được chính bản thân và môi trường xung quanh, từ những chuyện nhỏ nhất, nhưng tâm địa thì lại manh động, bất ổn vô đối!

naval blockade

2026-04-13 | Categories: news | Tags: Vietnam wars

Theo luật pháp quốc tế và thông lệ hàng hải mấy trăm năm qua, tuyên bố phong tỏa (blockade) lãnh hải, hải cảng của một quốc gia là đồng nghĩa với… tuyên chiến! Nhưng có vẻ như, thông lệ đó chỉ hiểu giữa những quốc gia “bằng vai bằng vế” nhau, hoặc áp dụng với tất cả quốc gia… ngoại trừ Mỹ! Vấn đề là tổng thống Mỹ không có quyền tuyên chiến, chỉ Quốc hội mới có quyền đó. Tổng thống chỉ có quyền thực hiện những hành động quân sự ngắn hạn, tạm thời và đó không được xem là “chiến tranh”! Cũng y như cuộc chiến ở Việt Nam vậy!

Các đời tổng thống Mỹ đều tuyên bố nhiều hành động quân sự “ngắn hạn và tạm thời” ở VN, rút cuộc là đánh nhau đến hơn 20 năm mà… không có một lời “tuyên chiến” nào được đưa ra! Nên các đời ngoại giao VN một lúc nào đó cũng đã ôm “ảo tưởng” đòi Mỹ “bồi thường chiến tranh”, về mặt kỹ thuật mà nói, có “chiến tranh” đâu mà phải “bồi thường”!? Nên luật pháp quốc tế chẳng qua là mớ giấy lộn, thằng mạnh nó muốn diễn giải ra sao thì tùy ý. Bằng hình thức “lách luật” như vậy, họ phủ định luôn tất cả các hệ quả pháp lý về sau!

có một thời…

2026-04-11 | Categories: misc

Có một thời… xôi nếp nấu ra thơm lừng, hạt nếp tròn mập, dẻo và béo. Nhưng thời đó đã lùi xa rất xa, hơn 25 ~ 30 năm về trước rồi, xôi nếp bây giờ hạt dài, mỏng, hầu như không có mùi thơm gì và chỉ hơi dính dính. Có một thời… rau thơm các loại đúng nghĩa là thơm nức mũi, húng quế rất cay, bạc hà rất nồng. Nhưng cái thời đó cũng đã cách đây vài thập kỷ rồi, giờ rau thơm chỉ được cái to xác, bắt mắt nhưng… vô vị. Có một thời… trứng gà thơm và béo, nhưng giờ đây đã hoàn toàn hết béo, cũng không còn mùi thơm.

Trứng, sữa, thịt gà, heo, bò cũng toàn như vậy, hàng công nghiệp đẹp mã, nhưng hàm lượng dinh dưỡng rất đáng ngờ! Có một thời… các loại trái cây cũng vậy, xoài có vị ngọt thanh riêng, xoài giờ chỉ ngọt mà không thanh, không mùi, nhiều lúc ăn cảm giác như… đu đủ, và những giống công nghiệp khác đều như thế! Có một thời… con người cũng thế, đã rất rất lâu về trước, mà đây mới là “nhân”, những cái khác: gạo, thịt, rau củ… chỉ là “quả”, con người cũng xuống cấp đến mức vô vị, thậm chí xàm xí, thiểu năng, ngu xuẩn!