Đây là 2 trường phái, 2 hệ thống luật lệ khác nhau trên thế giới, nói theo kiểu ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu nhất: Dân luật (civil law) chiếm đa số tại châu Âu lục địa, dựa trên các định chế (tội danh, khung hình phạt…) cụ thể đã được định nghĩa rõ ràng từ trước. Và Thông luật (common law) bắt nguồn chủ yếu từ Anh quốc, án xử dựa theo các tập quán, án lệ đã có từ trước! Ví dụ như quay lại Việt Nam thời điểm năm 1997, có người đột nhập vào máy tính của bạn và ăn cắp thông tin trong đó. Nếu theo “dân luật – civil law” thì án này không xử được, hoặc rất khó xử, vì các tội danh liên quan đến “máy tính, tin học” chưa hình thành, chưa được luật hóa thành văn bản!
Nhưng nếu theo “thông luật – common law” thì thẩm phán sẽ lý luận rằng “máy tính” cũng là tài sản của một người, xâm nhập và ăn cắp thông tin máy tính sẽ được xử tương tự như các tội xâm phạm tài sản khác. Tuy vậy, không có biên giới rõ ràng giữa Dân luật và Thông luật, ngày nay 2 trường phái này dần dần hội tụ lại với nhau đến mức có khi không phân biệt được. Như vụ “shark Bình”, dù VN chưa có luật về “tiền điện tử” nhưng ngay từ đầu em đã nghĩ: kiểu gì cũng kết được tội danh “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Vì nếu kinh doanh thua lỗ sẽ phải giải thích được bằng báo cáo tài chính, còn nếu không giải thích được “tiền đã đi đâu” thì tức là… lừa đảo!!!
