phần cứng, phần mềm

2026-04-21 | Categories: cs & it

Lảm nhảm về công nghệ… Rất lâu về trước, tôi đi làm kỹ sư phần mềm cho một công ty, cty này vừa làm cả phần cứng & phần mềm! Phần cứng (camera, chip xử lý ảnh, hệ thống máy tính…) do tụi TQ làm, từ thiết kế mạch cho đến sản xuất, còn phần mềm thì do người VN phụ trách. Đây không phải là chuyện người TQ hay VN, nói đúng hơn là, đám làm phần cứng nhìn đám làm phần mềm bằng… nửa con mắt! Phần mềm nếu có lỗi, thì ta ra phiên bản sửa lỗi mới thôi, rất đơn giản! Còn phần cứng mà lỗi là hàng chục ngàn board mạch đã bán cho khách hàng phải triệu hồi, thay thế, chi phí tính bằng triệu đô, chưa kể tổn thất về uy tín công ty và rất nhiều lằng nhằng về chăm sóc khách hàng và thủ tục giấy tờ, thỉnh thoảng gặp phải thằng khách hàng khó tính là thế nào cũng phát sinh hệ quả kiện cáo!

Nhiều người không hiểu rõ các hệ quả pháp lý của một sản phẩm lỗi, ví dụ như camera an ninh. Giả sử như xảy ra một vụ án, ngân hàng thất thoát tiền bạc, hay công sở xảy ra một vụ quấy rối, nhưng truy tìm hình ảnh trong camera an ninh thì… không có, vì thật trùng hợp, đúng lúc xảy ra vụ việc thì máy chạy nóng, crash, không ghi được hình! Nếu là ở VN thì mọi người sẽ nhìn nhau cười huề cả làng thôi, nhưng ở Mỹ thì khổ chủ sẽ đâm đơn kiện người bán hệ thống camera, và người bán camera tiếp tục kiện công ty sản xuất camera, kiện đến 4, 5 cấp! Chỉ cần một vụ việc mang tính chất điển hình, nghiêm trọng không được xử lý ổn thỏa là… công ty phá sản! Cái “liên đới trách nhiệm” nặng nề như thế, dẫn đến đòi hỏi về độ ổn định, tin cậy của hệ thống từ phần cứng đến phần mềm rất gắt gao!

Nên làm phần cứng & phần mềm là 2 thế giới rất khác biệt, nói theo cách nào đó là nước sông không phạm nước giếng! Đương nhiên trong giếng thế nào cũng có nhiều con ếch ngồi dưới đáy – tỉnh để chi oa – 井底之蛙! Trong số làm phần mềm hiếm người có được cái nhìn toàn cảnh, hiểu sâu về hệ thống, biết tận dụng sức mạnh của phần cứng kết hợp với sự uyển chuyển của phần mềm để làm ra một sản phẩm xuất sắc, nổi trội hơn so với các đối thủ cạnh tranh, như kiểu người ta hay nói: “cần bao nhiêu kỹ sư phần mềm để thay một cái bóng đèn” á! Nên cũng từ đó tôi cũng hiểu rằng, có những công ty “thuần” về phần mềm như Microsoft, nhưng cũng có những công ty “ta đây làm tất” như kiểu Apple, hiểu và kết hợp được sức mạnh của hai thế giới khác biệt mới thực sự là điều đáng nể!

hà giang loop

2026-04-15 | Categories: travel

12 năm trước, tôi đã chạy xe máy qua cái gọi là “Hà giang loop” này! Mà lúc đó còn chưa có tên “Hà giang loop” gì, chỉ vì “ngu dại” tin theo Google Maps nên đi lạc mà tạo thành… “loop” thôi! 350 km của cung đường này, cảnh quan thì đẹp vô cùng, nhưng đường sá, địa hình cũng vô cùng hiểm trở, nhiều đoạn chênh vênh trên bờ vực, rớt xuống dưới là có cả một “rừng chông” đá tai mèo chờ chực sẵn! Cứ tưởng tượng rớt xuống dưới đó sẽ giống như con diều dứt dây, xương sườn đâm ra tua tủa như mấy cái nan diều vậy! :D

Từ thành phố Hà Giang đi Tân Sơn, vừa qua Tân Sơn là leo dốc tiên tục, lên Quản Bạ, chỗ cái núi đôi, từ đây đã là cao nguyên địa chất Đồng Văn rồi! Từ Quản Bạ đi Yên Minh rồi đến thị trấn Đồng Văn, cảnh quan vô cùng hùng vỹ! Từ Đồng Văn đi Mèo Vạc, sông Nho Quế, chợ tình Khâu Vai, là cứ đổ dốc liên tục. Theo QL-4C qua Niêm Sơn về Bảo Lâm – Cao Bằng. Từ Bảo Lạc, Bảo Lâm đi Bắc Mê rồi về lại tp. Hà Giang là liên tục đi trong lòng sông Gâm, một bên là đường, bên là sông suối, phong cảnh ngoạn mục!

Mấy ngày sau, tôi lại chạy cái “Hà giang loop” này thêm một lần nữa, nhưng đi theo chiều ngược lại, để bảo đảm không bỏ sót cảnh quan xinh đẹp nào, đây là dạng địa hình đặc trưng của Hà Giang, không nơi đâu khác có! Tính tổng lại đã chạy 2 vòng, mỗi vòng 350 km trong 14h, tức là chạy rất chậm, trung bình chỉ cỡ 25 kmph! Ấy thế mà vẫn gặp tai nạn té xe một lần, nhưng may chỉ là tai nạn nhỏ, hầu như không bị trầy xước gì mấy! Tính tôi đã thuộc loại rất thận trọng, mà tai nạn là vẫn không tránh khỏi!

columns

2026-04-15 | Categories: Vietic | Tags: 2-columns

Tại sao sách, báo in giấy từ xưa đến nay đều có thói quen chia văn bản thành nhiều cột, mỗi cột chỉ có khoảng 6 ~ 9 chữ… Đó là vì nếu để dòng chữ quá dài, người đọc phải liên tục xoay đầu từ trái sang phải rồi ngược lại, dễ gây mất tập trung và mệt mỏi! Nên để cho độc giả thoải mái, mắt chỉ tập trung vào một khoảng nhỏ, thì mỗi cột phải hẹp, chứa ít chữ, dù văn bản có thể dài nhiều trang! Đám làm truyền thông bẩn trên mạng gần đây cũng vậy, thấy rõ chúng nó xài nhiều thủ thuật đánh vào số đông. Đầu tiên là phải viết câu ngắn lại, cứ nói độ khoảng 10~15 chữ lại xuống dòng, nói tiếp hơn chục chữ lại xuống thêm dòng nữa. Đó là vì… dân ta phần lớn không đọc nổi “một cục chữ lớn”.

Họ cần những câu ngắn gọn, nhảy đến kết luận càng nhanh càng tốt, dùng nhiều từ ngữ càng giật gân, cảm tính, bầy đàn càng tốt! Nên đừng nói là “đọc sách” nhé, một đoạn nhỏ 10 dòng cũng chưa đọc được đâu. Và cứ thế thôi, không có công phu, kiên nhẫn làm bất kỳ chuyện gì, nhưng ai nói gì cũng tin, ai xúi gì cũng làm, họ cần cái gì đó thỏa mãn ngay lập tức! Hiểu logic nhỏ không được, hành văn không xong, chuyên đi copy / paste lòe người. Phản xạ đạp chân phanh, chân ga mãi vẫn không tập cho kỹ càng được, cứ hồn nhiên phóng nhanh vượt ẩu. Không ý thức được chính bản thân và môi trường xung quanh, từ những chuyện nhỏ nhất, nhưng tâm địa thì lại manh động, bất ổn vô đối!

naval blockade

2026-04-13 | Categories: news | Tags: Vietnam wars

Theo luật pháp quốc tế và thông lệ hàng hải mấy trăm năm qua, tuyên bố phong tỏa (blockade) lãnh hải, hải cảng của một quốc gia là đồng nghĩa với… tuyên chiến! Nhưng có vẻ như, thông lệ đó chỉ hiểu giữa những quốc gia “bằng vai bằng vế” nhau, hoặc áp dụng với tất cả quốc gia… ngoại trừ Mỹ! Vấn đề là tổng thống Mỹ không có quyền tuyên chiến, chỉ Quốc hội mới có quyền đó. Tổng thống chỉ có quyền thực hiện những hành động quân sự ngắn hạn, tạm thời và đó không được xem là “chiến tranh”! Cũng y như cuộc chiến ở Việt Nam vậy!

Các đời tổng thống Mỹ đều tuyên bố nhiều hành động quân sự “ngắn hạn và tạm thời” ở VN, rút cuộc là đánh nhau đến hơn 20 năm mà… không có một lời “tuyên chiến” nào được đưa ra! Nên các đời ngoại giao VN một lúc nào đó cũng đã ôm “ảo tưởng” đòi Mỹ “bồi thường chiến tranh”, về mặt kỹ thuật mà nói, có “chiến tranh” đâu mà phải “bồi thường”!? Nên luật pháp quốc tế chẳng qua là mớ giấy lộn, thằng mạnh nó muốn diễn giải ra sao thì tùy ý. Bằng hình thức “lách luật” như vậy, họ phủ định luôn tất cả các hệ quả pháp lý về sau!

có một thời…

2026-04-11 | Categories: misc

Có một thời… xôi nếp nấu ra thơm lừng, hạt nếp tròn mập, dẻo và béo. Nhưng thời đó đã lùi xa rất xa, hơn 25 ~ 30 năm về trước rồi, xôi nếp bây giờ hạt dài, mỏng, hầu như không có mùi thơm gì và chỉ hơi dính dính. Có một thời… rau thơm các loại đúng nghĩa là thơm nức mũi, húng quế rất cay, bạc hà rất nồng. Nhưng cái thời đó cũng đã cách đây vài thập kỷ rồi, giờ rau thơm chỉ được cái to xác, bắt mắt nhưng… vô vị. Có một thời… trứng gà thơm và béo, nhưng giờ đây đã hoàn toàn hết béo, cũng không còn mùi thơm.

Trứng, sữa, thịt gà, heo, bò cũng toàn như vậy, hàng công nghiệp đẹp mã, nhưng hàm lượng dinh dưỡng rất đáng ngờ! Có một thời… các loại trái cây cũng vậy, xoài có vị ngọt thanh riêng, xoài giờ chỉ ngọt mà không thanh, không mùi, nhiều lúc ăn cảm giác như… đu đủ, và những giống công nghiệp khác đều như thế! Có một thời… con người cũng thế, đã rất rất lâu về trước, mà đây mới là “nhân”, những cái khác: gạo, thịt, rau củ… chỉ là “quả”, con người cũng xuống cấp đến mức vô vị, thậm chí xàm xí, thiểu năng, ngu xuẩn!

đẽo cày giữa đường

2026-04-11 | Categories: cs & it | Tags: A.I. - trí tuệ nhân tạo

Bài này về đại ý là đúng, nhưng cũng chưa đúng hoàn toàn về chi tiết, sau thời gian dùng A.I. như một người phụ tá cho việc lập trình – coding thì tôi nhận ra một vài điểm như sau: #1 A.I. có khả năng tổng hợp thông tin rất tốt, có thể dùng nó như công cụ tóm tắt kiến thức, tìm hiểu nhanh vấn đề. #2 A.I. có khả năng đưa ra những giải pháp mang tính tham khảo, nếu các giải pháp đó là phổ biến, đã có nhiều người làm, nhiều ví dụ có sẵn. #3 A.I. hoàn toàn KHÔNG có khả năng logic, nếu bắt nó phân tích về những chuyện nó không hiểu thì đến hơn 90% trường hợp là sẽ sai, và thường là sai theo kiểu rất ngớ ngẩn. #4 Nhận diện cái sai của A.I. rất dễ, như tôi đọc lướt qua chỉ vài phút là có thể biết A.I. sai ở đâu và vì sao lại sai!

Nên tôi thích dùng A.I. như một công cụ kiểm lỗi là chính, nó sẽ giúp phát hiện ra những lỗi phổ biến thường gặp. Con người mà, ai cũng mắc lỗi cả, tay gõ nhanh tạo ra nhiều lỗi typo hay những dạng nhầm lẫn khác. Nhưng không nên dùng A.I. cho các vấn đề cần kỹ năng logic hay các cân nhắc mang tính cấu trúc, phần lớn thời gian A.I. sẽ đưa ra những ý kiến theo kiểu “đẽo cày giữa đường”! Thậm chí có lúc nó nói thế này, sau lại nói thế khác ngược lại, chỉ phí thời gian và công sức nếu lúc nào cũng nghe theo lời nó. Với trình độ như hiện tại thì A.I. chẳng có gì đáng sợ, đáng sợ thực ra lại chính là… con người, viết câu văn không thông, diễn đạt ý tưởng không được, nhưng lúc nào cũng cố gắng sử dụng A.I như một loại… “bùa chú”.

OR & XOR

2026-04-07 | Categories: cs & it | Tags: A.I. - trí tuệ nhân tạo

Một trong những vấn đề nhỏ, nhưng quan trọng của A.I. là nó không phân biệt được “Inclusive or” (OR) và “Exclusive or” (XOR), mà đây vốn là sự nhập nhằng của ngôn ngữ tự nhiên. Nhập nhằng tuy là sự không chính xác, nhưng nó có hệ quả là bắt con người phải suy nghĩ, phải dựa vào ngữ cảnh để suy luận, đâu là OR và đâu là XOR, nhưng A.I. thì không tự suy luận được, nên dẫn tới những tình huống rất buồn cười. Ví dụ về OR và XOR:

– XOR: Bạn muốn uống trà hay cà-phê!? => Đây là “Exclusive or”, loại trừ nhau, vì thường chỉ chọn 1 trong 2.

– Cho tôi cà-phê nhé!

– OR: Vậy bạn muốn cà-phê với kem hay đường!? => Đây là “Inclusive or”, vì có thể thêm cả đường, cả kem, không loại trừ nhau!

Đương nhiên khi bạn hỏi A.I. mày có phân biệt được OR và XOR không thì nó sẽ trả lời là CÓ, còn hùng hổ đưa ra vô số ví dụ để chứng minh là nó “có hiểu”! Nhưng đừng vội tin là thật, chỉ đến khi gặp tình huống… không có trong cơ sở dữ liệu của nó thì mới thấy hoá ra A.I. không thể phân biệt được, vì nó chỉ lặp lại mọi thứ như con vẹt mà thôi! Nói chung là ở tầng suy luận logic thì A.I. vẫn còn phải loay hoay thời gian rất rất dài nữa!

cướp biển

2026-04-07 | Categories: boat-related | Tags: 2-columns

Việt Nam chưa bao giờ có cái gọi là “cướp biển” !!! Chúng ta thường nghe nói đến hải tặc Nam Trung Quốc, cướp biển Nhật Bản, thỉnh thoảng lại nghe có cướp biển Thái Lan, Campuchia (chính xác hơn đây là những người Thái, Cam gốc Hoa), nhưng VN thì chưa bao giờ có cướp biển! Những ai đọc các bài viết của tôi về hàng hải trong nhiều năm qua sẽ biết vì sao. Dây thừng tốt chưa làm được, có khi đơn giản là dùng nguyên sợi dây mây, cột buồm loại xịn chưa làm được, đôi khi chỉ xài một cây tre mong manh làm cột buồm, quả neo sắt còn lười làm, có lúc chỉ dùng cục đá. Vải buồm loại tốt còn chưa có, một số trường hợp còn dùng các loại lá cây kết lại!

Trang thiết bị trên tàu như ròng rọc, tời kéo, etc… vô cùng thô sơ, không bảo đảm hoạt động trơn tru và ổn định! Kỹ thuật đóng tàu rất sơ khai, kém bền chắc. Nên ra biển kiểu sáng đi chiều về thì được, chứ không thể đi biển dài ngày… Càng chưa nói đến chuyện làm “cướp biển”, đều là do yếu tố “bảo đảm kỹ thuật & hậu cần” cả thôi. Muốn “ăn cướp” của người khác á, đời không dễ như thế đâu, còn chưa gây ra được “nguy hiểm” cho người khác, thì đã tự đặt bản thân mình vào nguy hiểm rồi! Làm không được nên quay sang cướp sông, cướp cạn, cướp lẫn nhau thôi! Và cứ thế, từ thế hệ này sang thế hệ khác, không bắt tay làm từ những việc nhỏ!

Chỉ ngồi đó hoang tưởng trên trời dưới đất. Nhưng hoang tưởng vẫn đỡ, chỉ e là vung vít, hoa ngôn xảo ngữ để đi bịp người khác trong cộng đồng, bịp luôn cả những người thân gần gũi nhất, đến tận ngày nay vẫn không ngóc đầu lên được! Nhìn lại lịch sử “vượt biên” mấy chục năm trước là rõ: một số người vượt biên thành công là “tư sản”, họ bỏ tiền ra mua tàu, mua luôn đường đi, loại này không cần phải nói! Thứ đến là những người Việt gốc Hoa, họ có hiểu biết đa lĩnh vực, từ máy móc tàu bè cho đến… cả thiên văn, địa lý, và họ có văn hóa cộng đồng gắn kết, tin cậy nhau để bảo đảm thực hiện hành trình thành công, đưa con tàu đến nơi an toàn!

Một số nữa là các ngư dân đã có nhiều kinh nghiệm đi biển! Đa số còn lại là những dạng không có hiểu biết, kỹ năng gì, đi chỉ làm mồi cho cá, nhiều không kể xiết, sự thật đau lòng nhưng nói ra chính là như vậy, chưa kể trong những người tổ chức vượt biên có vô số kiểu bịp, ngay từ đầu mục đích đã là cướp của, thậm chí vì cướp của mà giết người, tự người Việt hại nhau là chính! Chúng ta sống trong cuộc đời đều là phải biết tự dùng kiến thức, kỹ năng để đảm bảo an toàn cho bản thân, nói theo tiếng Anh là “due your diligence” – tự làm “bài tập về nhà” đi nhé! Đừng manh động, liều lĩnh, vô trách nhiệm rồi đổ lỗi cho thời cuộc, chính chị chính em này nọ!