đẽo cày giữa đường

Bài này về đại ý là đúng, nhưng cũng chưa đúng hoàn toàn về chi tiết, sau thời gian dùng A.I. như một người phụ tá cho việc lập trình – coding thì tôi nhận ra một vài điểm như sau: #1 A.I. có khả năng tổng hợp thông tin rất tốt, có thể dùng nó như công cụ tóm tắt kiến thức, tìm hiểu nhanh vấn đề. #2 A.I. có khả năng đưa ra những giải pháp mang tính tham khảo, nếu các giải pháp đó là phổ biến, đã có nhiều người làm, nhiều ví dụ có sẵn. #3 A.I. hoàn toàn KHÔNG có khả năng logic, nếu bắt nó phân tích về những chuyện nó không hiểu thì đến hơn 90% trường hợp là sẽ sai, và thường là sai theo kiểu rất ngớ ngẩn. #4 Nhận diện cái sai của A.I. rất dễ, như tôi đọc lướt qua chỉ vài phút là có thể biết A.I. sai ở đâu và vì sao lại sai!

Nên tôi thích dùng A.I. như một công cụ kiểm lỗi là chính, nó sẽ giúp phát hiện ra những lỗi phổ biến thường gặp. Con người mà, ai cũng mắc lỗi cả, tay gõ nhanh tạo ra nhiều lỗi typo hay những dạng nhầm lẫn khác. Nhưng không nên dùng A.I. cho các vấn đề cần kỹ năng logic hay các cân nhắc mang tính cấu trúc, phần lớn thời gian A.I. sẽ đưa ra những ý kiến theo kiểu “đẽo cày giữa đường”! Thậm chí có lúc nó nói thế này, sau lại nói thế khác ngược lại, chỉ phí thời gian và công sức nếu lúc nào cũng nghe theo lời nó. Với trình độ như hiện tại thì A.I. chẳng có gì đáng sợ, đáng sợ thực ra lại chính là… con người, viết câu văn không thông, diễn đạt ý tưởng không được, nhưng lúc nào cũng cố gắng sử dụng A.I như một loại… “bùa chú”.

OR & XOR

Một trong những vấn đề nhỏ, nhưng quan trọng của A.I. là nó không phân biệt được “Inclusive or” (OR) và “Exclusive or” (XOR), mà đây vốn là sự nhập nhằng của ngôn ngữ tự nhiên. Nhập nhằng tuy là sự không chính xác, nhưng nó có hệ quả là bắt con người phải suy nghĩ, phải dựa vào ngữ cảnh để suy luận, đâu là OR và đâu là XOR, nhưng A.I. thì không tự suy luận được, nên dẫn tới những tình huống rất buồn cười. Ví dụ về OR và XOR:

– XOR: Bạn muốn uống trà hay cà-phê!? => Đây là “Exclusive or”, loại trừ nhau, vì thường chỉ chọn 1 trong 2.

– Cho tôi cà-phê nhé!

– OR: Vậy bạn muốn cà-phê với kem hay đường!? => Đây là “Inclusive or”, vì có thể thêm cả đường, cả kem, không loại trừ nhau!

Đương nhiên khi bạn hỏi A.I. mày có phân biệt được OR và XOR không thì nó sẽ trả lời là CÓ, còn hùng hổ đưa ra vô số ví dụ để chứng minh là nó “có hiểu”! Nhưng đừng vội tin là thật, chỉ đến khi gặp tình huống… không có trong cơ sở dữ liệu của nó thì mới thấy hoá ra A.I. không thể phân biệt được, vì nó chỉ lặp lại mọi thứ như con vẹt mà thôi! Nói chung là ở tầng suy luận logic thì A.I. vẫn còn phải loay hoay thời gian rất rất dài nữa!

cướp biển

Việt Nam chưa bao giờ có cái gọi là “cướp biển” !!! Chúng ta thường nghe nói đến hải tặc Nam Trung Quốc, cướp biển Nhật Bản, thỉnh thoảng lại nghe có cướp biển Thái Lan, Campuchia (chính xác hơn đây là những người Thái, Cam gốc Hoa), nhưng VN thì chưa bao giờ có cướp biển! Những ai đọc các bài viết của tôi về hàng hải trong nhiều năm qua sẽ biết vì sao. Dây thừng tốt chưa làm được, có khi đơn giản là dùng nguyên sợi dây mây, cột buồm loại xịn chưa làm được, đôi khi chỉ xài một cây tre mong manh làm cột buồm, quả neo sắt còn lười làm, có lúc chỉ dùng cục đá. Vải buồm loại tốt còn chưa có, một số trường hợp còn dùng các loại lá cây kết lại!

Trang thiết bị trên tàu như ròng rọc, tời kéo, etc… vô cùng thô sơ, không bảo đảm hoạt động trơn tru và ổn định! Kỹ thuật đóng tàu rất sơ khai, kém bền chắc. Nên ra biển kiểu sáng đi chiều về thì được, chứ không thể đi biển dài ngày… Càng chưa nói đến chuyện làm “cướp biển”, đều là do yếu tố “bảo đảm kỹ thuật & hậu cần” cả thôi. Muốn “ăn cướp” của người khác á, đời không dễ như thế đâu, còn chưa gây ra được “nguy hiểm” cho người khác, thì đã tự đặt bản thân mình vào nguy hiểm rồi! Làm không được nên quay sang cướp sông, cướp cạn, cướp lẫn nhau thôi! Và cứ thế, từ thế hệ này sang thế hệ khác, không bắt tay làm từ những việc nhỏ!

Chỉ ngồi đó hoang tưởng trên trời dưới đất. Nhưng hoang tưởng vẫn đỡ, chỉ e là vung vít, hoa ngôn xảo ngữ để đi bịp người khác trong cộng đồng, bịp luôn cả những người thân gần gũi nhất, đến tận ngày nay vẫn không ngóc đầu lên được! Nhìn lại lịch sử “vượt biên” mấy chục năm trước là rõ: một số người vượt biên thành công là “tư sản”, họ bỏ tiền ra mua tàu, mua luôn đường đi, loại này không cần phải nói! Thứ đến là những người Việt gốc Hoa, họ có hiểu biết đa lĩnh vực, từ máy móc tàu bè cho đến… cả thiên văn, địa lý, và họ có văn hóa cộng đồng gắn kết, tin cậy nhau để bảo đảm thực hiện hành trình thành công, đưa con tàu đến nơi an toàn!

Một số nữa là các ngư dân đã có nhiều kinh nghiệm đi biển! Đa số còn lại là những dạng không có hiểu biết, kỹ năng gì, đi chỉ làm mồi cho cá, nhiều không kể xiết, sự thật đau lòng nhưng nói ra chính là như vậy, chưa kể trong những người tổ chức vượt biên có vô số kiểu bịp, ngay từ đầu mục đích đã là cướp của, thậm chí vì cướp của mà giết người, tự người Việt hại nhau là chính! Chúng ta sống trong cuộc đời đều là phải biết tự dùng kiến thức, kỹ năng để đảm bảo an toàn cho bản thân, nói theo tiếng Anh là “due your diligence” – tự làm “bài tập về nhà” đi nhé! Đừng manh động, liều lĩnh, vô trách nhiệm rồi đổ lỗi cho thời cuộc, chính chị chính em này nọ!

cờ vây

Người Mỹ chơi cờ vua, còn người Trung Quốc chơi cờ vây, cái câu này trở nên đúng một cách kỳ lạ! Cờ vua có tính chất đối kháng rất rõ ràng, mục tiêu cao nhất là ăn quân Vua của đối phương, mất quân Vua xem như là thua ván cờ, điều người Mỹ đã làm tương đối thành công ở Venezuela và đang cố lặp lại ở Iran. Cờ vây ngược lại, không có tính đối kháng rõ ràng, các quân cờ là những cục đá đen / trắng giá trị “tương đương nhau,” mục tiêu là tạo ra nhiều “khí để thở” và chiếm lĩnh được nhiều không gian hơn, và không gian của cờ vây là 19×19=361, lớn hơn rất nhiều so với 8×8=64 của cờ vua!

Nên nếu người Mỹ “cố cùng”, muốn thắng cuộc chiến ở Iran, thì khả năng cao là họ sẽ thua trong một cuộc chiến lớn hơn là cạnh tranh vị trí siêu cường số một thế giới với Trung Quốc! Hiểu theo một nghĩa nào đó, cờ vây phức tạp hơn cờ vua rất rất nhiều! Và đương nhiên là không thể so sánh trực tiếp với nhau được, nhưng… các kỳ thủ cờ vua có hệ số Elo khoảng dưới 3000, trong khi các cao thủ cờ vây có hệ số Elo lên đến 3800, các con số cũng nói lên một đôi điều! Tôi chơi cờ tướng, cả vua và cả cờ vây đều thuộc loại… làng nhàng, không giỏi, cơ bản là không thích tất cả các thể loại cờ!

Những trò chơi phải tập trung cao độ, lại ít vận động, trong mắt tôi, dù lý luận kiểu gì đi nữa, các môn cờ không thể xem là… thể thao, đây theo tôi là một kiểu phân loại hết sức… ngang trái! Nhưng cũng đã có lúc, hồi còn trẻ, “học đòi” tập chơi cờ vây, ra cửa hàng thủy sinh – cá cảnh, mua các viên thủy tinh tròn dẹt, loại rải đáy hồ cá, chọn ra 180 viên màu trắng trong và 181 viên màu xanh đen để làm quân cờ, rồi tập chơi với bạn trên cái bàn cờ tự làm bằng gỗ! Đấu cờ vây cực kỳ tốn sức, một trận kéo dài vài ngày là bình thường, cuối ngày lấy điện thoại chụp lại bàn cờ, hôm sau bày ra lại, chơi tiếp…

cho tới chừ đây

Tình hình là gần nhà có một nguồn phát sóng gây nhiễu không xác định được, cả 2 con chuột không dây và 2 cái bàn phím không dây đều bị nhiễu đến mức không xài được! Bàn phím thì dễ vì nó có nhiều cách thức kết nối, chỉ cần đấu dây vào là xong, nhưng chuột thì thua, đành phải chạy đi mua một con loại có dây! :( Cho tới chừ đây tới chừ đây, Tôi mơ qua cửa khám bao ngày. Tôi thu tất cả trong thầm lặng, Như cánh chim buồn nhớ gió mây!

Nino Rota

Đôi khi mình tự hỏi, không hiểu vì sao chỉ trong một cuộc đời mà Nino Rota lại viết được đến hai ca khúc tuyệt diệu đến như vậy! Một là “Speak softly love – Parla più piano” (nhạc phim The godfather) và hai là “What is a youth – Ai giochi addio” (nhạc phim Romeo & Juliet)! Đơn giản là không thể, không thể nào, trừ khi, nhất định là… ông ta đã “xuyên không” đến thế giới này từ một không – thời – gian khác! :) <3 Kiểu giống như nhạc sĩ Phạm Duy đã ao ước: Thì xin, thì xuân hãy cho tình nhân sống thêm vài lần vậy!

Parla più piano e nessuno sentirà. Il nostro amore lo viviamo io e te. Nessuno sa la verità. Neppure il cielo che ci guarda da lassù. Insieme a te io resterò Amore mio, sempre così. Parla più piano e vieni più vicino a me. Voglio sentire gli occhi miei dentro di te. Nessuno sa la verità. È un grande amore e mai più grande esisterà. Insieme a te io resterò. Amore mio, sempre così. Parla più piano e vieni più vicino a me. Voglio sentire gli occhi miei dentro di te. Nessuno sa la verità… È un grande amore e mai più grande esisterà…

lão thử khán thư, giảo văn tước tự

Từ nhỏ, khi học ngôn ngữ & ngoại ngữ (Anh, Pháp, Hoa), tôi đã nhận thức rằng, nhu cầu sơ khởi, căn bản khi một người học ngôn ngữ, đó là tìm cách tự diễn đạt bản thân! Từ việc làm một bài văn ở trường, cho đến… viết thư tình cho gái, đó chẳng qua là loay hoay tìm cách diễn đạt điều anh cảm nhận bên trong mà thôi. Nó vừa thể hiện anh nhận thức như thế nào về ngoại giới, khi ngồi xuống tìm câu chữ, tự viết ra, và cũng đồng thời thể hiện ra anh tự nhận thức thế nào về bản thân mình, cả hai chiều như thế.

Ngay từ khi còn là một đứa trẻ, vô số lần tôi cười thầm trong bụng khi thấy bạn bè cùng trang lứa: thằng này diễn đạt ngây ngô như gà mắc tóc, ku kia vụng về không biết cách tìm ý tứ, hay cả với người lớn: bác ấy xáo chữ nghĩa rất ghê, nhưng thực chất, không tự hiểu được mình đang nói cái gì. Ngôn ngữ, đó vừa là khả năng tư duy logic, cũng vừa là… trí tuệ cảm xúc, hai mặt đó không tách rời nhau, vừa là đối với bên trong và cũng là với bên ngoài của một con người, hai phương diện đó cũng không tách rời nhau!

Nhiều người có khả năng xào xáo ngôn từ rất ghê gớm, nhưng thực ra, lại giống như con chuột già sống cả đời trong thư viện vậy, suốt ngày “nhai văn, gặm chữ” (chính là hiểu theo đúng nghĩa đen – 老鼠看书,咬文嚼字 – Lão thử khán thư, giảo văn tước tự), hoàn toàn xơ cứng về cảm xúc, không tự hiểu được bản thân cũng như tâm tình của người khác! Học ngôn từ mà không “tiêu hóa” được, bị mắc vào trong câu chữ, trở thành một kiểu máy móc, hơn là phương tiện để diễn đạt bản thân và kết nối với người khác!

Hậu quả của những tâm hồn chai cứng đó thì không cần phải nói! Ngày nay, chúng ta có A.I. như một tấm gương để tự phản chiếu bản thân mình, nếu A.I ngáo dở thì ta chỉ đơn giản gọi chúng là… A.I. Còn nếu con người cũng thế thì ta kêu bằng… thiểu năng, tâm thần! Không hiểu do nền tảng giáo dục, văn hóa, xã hội thế nào mà đã tạo ra vô số người giống y như A.I vậy: không có cảm xúc, không có khả năng tự phản tỉnh, cũng như không có nhu cầu tương tác xã hội, dù có khả năng xào xáo ngôn từ ghê gớm!

hanami

Thời gian là khoảng thế kỷ thứ 7 ~ 8 CN, địa điểm là các thành Trường An, Lạc Dương, nhà Đường, Trung Quốc, những thành phố có hơn một triệu dân, lớn nhất thế giới lúc bấy giờ. Trung Quốc lúc đó đã là nơi vô cùng văn minh và phát triển. Mùa hoa đào hoa mận nở, các gia đình tổ chức tiệc ngoài trời, giống như kiểu tiệc BBQ dã ngoại của chúng ta ngày nay vậy! Họ trãi chiếu dưới những cây hoa đào, uống rượu, ăn uống, tán gẫu, làm thơ…

Lúc đó thì Nhật Bản hãy còn lạc hậu, hoang sơ lắm, nhưng họ ý thức rõ về điều đó và cố gắng học. Trong nhiều thế kỷ, nhiều đoàn, nhiều ngàn người được cử đi Trung Quốc, danh nghĩa là “sứ bộ ngoại giao”, nhưng kỳ thực là đi học tập… văn minh, văn hóa. Và thế là, cái tiệc hoa đào đó được học một lần, mang trở về Nhật Bản rồi được cô đọng lại, đến mức trở thành gần như một nghi lễ! Cũng thời gian ấy thì, ở VN vẫn còn cởi trần, đóng khố…

Lạc Dương thành đông đào lý hoa,
Phi lai phi khứ lạc thùy gia?
Lạc Dương nhi nữ hảo nhan sắc,
Hành phùng lạc hoa trường thán tức.
Kim niên hoa lạc nhan sắc cải,
Minh niên hoa khai phục thùy tại?
Đãn kiến tùng bách tồi vi tân,
Cánh văn tang điền biến thương hải!
Cổ nhân vô phục Lạc thành đông,
Kim nhân hoàn đối lạc hoa phong.
Niên niên tuế tuế hoa tương tự,
Tuế tuế niên niên nhân bất đồng!

Hoa đào mận bên đông thành Lạc,
Bay qua lại rải rác nhà ai?
Có nàng nhan sắc tuyệt vời,
Gặp bông hoa rụng ngậm ngùi thở than.
Nay hoa tàn dung nhan biến cải,
Mai hoa khai tồn tại chốn nào?
Những trông buồn khóm thông sầu,
Lại nghe bãi bể nương dâu đổi dời!
Người xưa chẳng còn nơi thành Lạc,
Người nay trông gió ngắt đời hoa.
Năm năm hoa giống như xưa,
Nhưng năm năm kiếp người ta khác rồi!

白头翁 – 刘希夷

洛阳城东桃李花
飞来飞去落谁家
洛阳儿女好颜色
行逢落花长叹息
今年花落颜色改
明年花开复谁在
但见松柏摧为薪
更闻桑田变沧海
古人无复洛城东
今人还对落花风
年年岁岁花相似
岁岁年年人不同

nguyệt bán tiểu dạ khúc

Đêm trăng thượng huyền, nghe nhạc “tạo sinh bởi A.I”… Đầu tiên, phần lời tiếng Anh rất không ổn, đọc sơ qua dễ thấy chỉ cần sửa vài chỗ là sẽ vừa đúng hơn về văn phạm, vừa thuận hơn về ngữ nghĩa và vừa dễ hát hơn. Thứ đến nữa là phần bè guitar Tây Ban Nha hơi vô duyên, không ăn nhập gì với cái chất âm nhạc Nhật Bản. Bài ca tổng thể là chỉ tạm nghe được, nhưng gọi là “tạo sinh bởi A.I.” thì rất không đúng, vì nó… “đứng trên vai” một người khổng lồ, bắt đầu từ ca khúc gốc “Half moon serenade” của ca sĩ Nhật Bản, Naoko Kawai – 1986. Ca khúc được chuyển ngữ sang tiếng Quảng Đông (Lý Khắc Cần) dưới tựa đề “Nguyệt bán tiểu dạ khúc”!

月半小夜曲 – Khúc ca nhỏ đêm trăng khuyết (thật trùng hợp với bối cảnh), rồi bài ca được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác, trong tiếng Việt nó mang cái tựa “Tình nồng”. Nhật Bản mà, vẫn có chút gì đó ảnh hưởng xa xưa từ Trung Quốc, ví dụ như khi nói về tình yêu trai gái, thì thế nào cũng bắt đầu theo kiểu: Trăng đêm nay sáng quá… :D Lời văn thì như thế, nhưng về chất nhạc thì Nhật Bản vẫn luôn là một cái gì đó rất riêng, vô cùng phong phú, đa dạng và dữ dội… Tình yêu đã đến, đến trong cơn mơ, thật xa vắng, rồi cho ta dòng lệ đắng cay. Tình tựa bão tố, dù có tàn uá mộng đẹp xin giữ trong tim. Hãy cho nhau nụ cười, dù ngày mai có phôi phai, về đâu em hỡi…

chướng ngại tâm lý

Khi bạn tập trung vào một vấn đề gì đó quá lâu, và vì nhiều lý do khách quan, chủ quan mà không hoàn thành được, cứ lặp lại mãi như vậy nó sẽ trở thành một kiểu… “chướng ngại tâm lý”! Bản năng an toàn, an nhàn tự thối chí, nó cứ muốn bàn lùi: mày không làm được đâu, nhưng lý trí thì lại bảo điều ngược lại: mày đang ngày càng tiến bộ, khoảng cách không còn xa nữa! Đó cũng là lý do trong thời gian dài tôi… cố lờ đi về khoản chèo xuồng, không muốn đề cập đến! Vì biết rõ bản thân chưa đủ thể lực cần thiết…

Để có thể chèo 22 ~ 24 tiếng liên tục, mới chèo đến tiếng thứ 17 ~ 18… là đã phải xài 2, 3 viên Efferagal – codeine (loại thuốc giảm đau tương đối mạnh) rồi. Nhưng ở hướng ngược lại, có lẽ nó cũng không khó đến vậy… Vấn đề của một cơ thể khỏe mạnh không phải chỉ là tay khỏe, chân khỏe, mà cơ bản là toàn bộ đều phải khỏe đều! Chèo kayak rất khác với đạp xe và các môn khác, không chỉ đòi hỏi thể lực nhiều, chèo không dừng nghỉ tùy ý được, khả năng xảy ra các tình huống bất lợi, nguy hiểm cũng nhiều hơn…