Từ xưa tôi đã chụp nhiều ảnh phong cảnh, và thích ảnh phong cảnh đẹp! Thích đẹp nhưng lại lười, lúc đi ra ngoài chỉ muốn gọn nhẹ tối đa, không thích lỉnh kỉnh máy ảnh, ống kính nặng nề và chỉnh tới chỉnh lui các kiểu! Có ku thấy tôi loay hoay với máy ảnh, nên phán kiểu “chụp mũ”: sắm máy để chụp gái chứ gì? Xin lỗi nhé, ông đây chưa bao giờ chụp cái gì khác ngoài phong cảnh nhé! Muốn có ảnh phong cảnh đẹp mà lại tính lại lười, lười mang nặng, lười thao tác, thật đúng là một lưỡng đề nan giải! :D Nhưng người lười cũng có cách của người lười, cách của tôi đơn giản như sau, các kỹ thuật này rất nhiều người biết, cũng chẳng có gì gọi là “bí mật” cả. Đầu tiên là về “phần cứng”, cũng một thời lích kích máy ảnh, ống kính các kiểu…
Nhưng giờ chỉ gọn nhẹ một máy “point n shoot” như trong hình, (gọi là “point and shoot” có hơi quá, vì Sony RX100 Mk7 tuy nhỏ gọn nhưng rất xịn về tính năng!) Còn về “phần mềm”, chụp ảnh có thể hiểu đơn giản là kết quả của một hàm 3 biến: f(x, y, z), có thể tạm cho là 3 biến độc lập (dù vấn đề thực ra phức tạp hơn như thế nhiều, x, y, z không phải là các biến độc lập, và nó phụ thuộc nhiều biến khác)! Ta có: x = ISO = độ nhạy sáng của phim / sensor, y = aperture = khẩu độ, độ mở của ống kính và z = shutter speed = tốc độ của màn trập. Phần lớn thời gian, tôi không chụp tự động (auto) hay thủ công (manual) mà chụp ở chế độ bán tự động – ưu tiên khẩu độ (aperture priority mode – thường ký hiệu là: A / Av)!
ISO thường cố định trong khoảng 100~125, xứ nhiệt đới nên ánh sáng thường dư thừa, không mấy khi phải đổi ISO. Khẩu độ cố định trong khoảng f/4~f/5.6 (con số này phụ thuộc vào dòng máy ảnh và kích thước sensor, thường là f/11~f/16 trên các máy full-frame)! Ở khẩu độ này, ảnh sẽ nét đều trên toàn bộ khung hình, không phải chỉ vùng ở giữa hay phần tiền cảnh là nét, còn lại mờ ảo như các dạng xóa nền, bokeh. Tôi cực ghét các loại hiệu ứng xóa phông này, ảnh đẹp đối với tôi là nét đều đến từng chi tiết, chỉ đơn giản là như thế, càng nét càng tốt! Đã cố định các biến số x – ISO và y – khẩu độ ngay từ đầu, với biến số còn lại – z, máy ảnh… sẽ tự tính toán và chọn tốc độ chụp phù hợp tùy theo điều kiện sáng!
Điều này cũng có nghĩa là người chụp… không phải loay hoay chỉnh tham số, xoay nút này, bấm nút kia gì cả, cứ ngắm và chụp thôi. Nhưng cố định khẩu độ như vậy cũng có nghĩa là máy thường tự chọn tốc độ chụp tương đối chậm (0.025 ~ 1 giây, tùy vào điều kiện sáng), nên thường là phải có tripod nếu không muốn ảnh bị nhòe, mờ. Nhưng tôi lại lười đem tripod vì cồng kềnh, vướng víu, thế nên gắn một cái chốt lên phần đầu cây gậy dã ngoại (loại telescopic có thể rút gọn, kéo dài được, rất gọn nhẹ), biến nó thành một cái monopod (hay selfie-stick khi cần)! Thêm một chi tiết nữa, một trong những thứ đơn giản nhưng quan trọng nhất khi chụp ảnh ở xứ nhiệt đới, theo tôi, đó chính là polarizing filter – kính lọc phân cực!
Polarizing filter thường là kính lọc đầu tiên, không thể thiếu khi chụp ảnh, nhất là ảnh phong cảnh! Ảnh qua kính lọc sẽ trở nên rõ ràng hơn, bớt chói sáng, bớt phản chiếu, tông màu trở nên rõ đẹp hơn. Ánh sáng qua bộ lọc thường trở nên “mát” hơn, cảm nhận như nền nhiệt độ giảm xuống, và trong một số tình huống, ảnh chụp xứ nhiệt đới mà lại trông “mát mẻ, êm dịu” cứ như là xứ ôn đới vậy! Nên mới nói… tất cả ảnh chụp, dù là chụp bằng máy xịn hay máy dỏm, dù là máy số hay máy cơ, thì đều là… giả dối! Cảnh vốn dĩ đã không thực, ảnh càng không thực, chỉ có “tâm” là thực mà thôi. Nếu đã như vậy hà tất phải cất công chụp chọt làm gì? Tâm bất “dính” giữa đời vạn “thính”, nói thì dễ nhưng làm lại không dễ! :D
Cách điều chỉnh máy ảnh “ưu tiên khẩu độ” này thực ra giống hệt cách bạn nên tự điều chỉnh bản thân mình, độ nhạy thì mỗi người mỗi khác nhưng phần đông là không thay đổi ngay được, chỉ cần mở thật rộng các giác quan, trong một khoảnh khắc được cố tình kéo cho chậm lại, tìm cách nhìn cho thật vững vàng, nhìn cho thật rõ ràng, chi tiết thế giới xung quanh. Như thế, ngoại giới: thế giới trước màn trập, và nội giới: thế giới sau màn trập mới có được một sự giao hòa nhất định! Như thế, nội giới mới tự cảm nhận được sự nhỏ bé, u tối của chính mình và thấy được sự rộng lớn, đầy màu sắc của thế giới xung quanh! Và chụp cũng không hoàn toàn để cho người khác xem, là để tự chính mình ghi nhớ mà thôi…






























































































































































