Nước bốn nghìn năm, nôi cổ sơ,
Cỏ cây quen thuộc đến bây giờ.
Nơi vua cày ruộng, quan trồng lúa,
Công chúa làm nương và dệt tơ!
Ta đã biết là người Trung Quốc từ nhiều ngàn năm trước trồng dâu, nuôi tằm, dùng kén tằm để kéo thành tơ, từ tơ dệt thành lụa. Không cần phải nói, đây là phát minh to lớn đến thế nào, một thời người ta đã chưng diện, thời trang là lượt rồi, thì đâu đó vẫn có tộc người đóng khố làm từ vỏ cây. Họ còn có một phát minh nữa, nuôi một loại côn trùng (Ericerus pela) trên cây tần bì hay cây nữ trinh chúc, kén của loại trùng này được nấu thành bạch lạp (sáp) và làm thành nến!
Và họ đã đạt đến quy mô công nghiệp, sản xuất hàng trăm ngàn tấn (thậm chí có thể lớn hơn) mỗi năm, ở thời điểm từ cả ngàn năm trước. Trước tôi đã viết một bài Bạch lạp truyền kỳ nói về cái phát minh kỳ diệu này. Một phát minh đã làm thay đổi xã hội theo một cách vô cùng sâu rộng, sản xuất được nến với quy mô công nghiệp cũng có nghĩa là: có thêm nhiều người thắp đèn đọc sách, thập niên đăng hỏa, nâng cao dân trí (hoặc là có thêm nhiều người thức đêm đánh bạc)!
Một phát minh dạng “sericulture” nữa, tuy không xuất phát từ Trung Quốc, nhưng đã được người TQ du nhập từ thế kỷ 16, đó là nuôi một loài rận (cochineal) nuôi cấy trên thân cây xương rồng, kén của loại rận này sản sinh ra một loại phẩm màu (pigment) rất đẹp, tông màu có thể từ đỏ tươi cho đến tím sẫm. Màu cochineal ngày nay là một ngành công nghiệp trị giá đến 35 tỷ đô mỗi năm, loại màu đỏ – tím được dùng trong vô số các sản phẩm: son môi, màu thực phẩm, etc…
