Category: Chinese

smith

| Categories: Chinese, Vietic | Tags:
Ngộ dĩ vãng chi bất gián, Tri lai giả khả truy…
悟已往之不諫，知來者可追。。。

Nhân facebook nhắc lại ngày này năm trước… Lảm nhảm cuối tuần, họ (family name) phổ biến nhất của người Anh là Smith, vì sao như vậy!? Quay trở lại 1000 năm trước, xã hội Anh phần lớn vẫn chưa có họ, về khoản này, người Anh chậm hơn TQ đến hơn 1500 năm! Khi xã hội nảy sinh nhu cầu phải có họ: phải định danh, ghi chép, làm sổ sách, hóa đơn, kế toán, thu thuế…

Đơn giản nhất chính là lấy luôn nghề nghiệp làm họ: blacksmith, whitesmith, brownsmith, silversmith, goldsmith, tinsmith, bladesmith, arrowsmith, gunsmith, swordsmith, locksmith, pewtersmith, coinsmith, etc… ví dụ như “John (the) Smith”, tức là: John thợ rèn. Một xã hội vận hành theo định hướng nghề nghiệp chuyên môn hóa và trình độ phát triển ngày càng sâu.

Đó là tiền đề để nước Anh bước vào kỷ nguyên công nghiệp hóa. Để xây cái nền tảng đó mất không ít hơn… 500 năm. Cũng như TQ mấy chục năm qua vậy, trở thành “công xưởng” của toàn thế giới không phải chuyện đơn giản, tất cả xây dựng trên nền tảng văn hóa nhiều ngàn năm. Loay hoay làm cái này, sửa cái kia, làm bàn ghế trong nhà, đóng chiếc xuồng chèo đi chơi, etc…

Đó vừa là công việc mang tính giải trí, vừa thể hiện nhu cầu có thật của bản thân. Khi con người ta thực sự làm một công một việc, thì công việc đó sẽ quay trở lại, làm thay đổi con người, xây dựng nên tính cách, phẩm chất, giá trị. Thành ngữ phương Tây có câu: con người xây nên căn nhà, và rồi, căn nhà xây nên con người! Chỉ sợ những loại… gì cũng “làm” mà éo thấy con người thay đổi!

chấn hoa trung học

| Categories: Chinese, movies | Tags: ,

Vâng, là… “con nhà người ta”, cấp 2, 3 thì học ở trường “quốc dân”, Chấn Hoa trung học – 振华中学, ngôi trường mà vừa bước vào cửa là đã thấy câu khẩu hiệu 8 chữ lớn đập vào mặt: Hảo vấn lập hành, Chính khí hướng thượng – 好问立行正气向上. Được cho là tọa lạc tại Cáp Nhĩ Tân – Hắc Long Giang, đây thực ra là ngôi trường hoàn toàn không tồn tại trong thực tế.

Chấn Hoa trung học, chỉ được dựng lên trong… tiểu thuyết và phim ảnh mà thôi, nhưng ngôi trường đã trở thành một “hình mẫu” kinh điển qua cả chục bộ phim thanh xuân khác nhau! Trong tiểu thuyết và phim ảnh, Chấn Hoa được xây dựng thành một “thương hiệu”, có các dấu hiệu nhận biết, có những đặc trưng rất rõ ràng: bảng hiệu với phông chữ phồn thể cổ điển…

Những câu khẩu hiệu rất chi cao vời, khác hẳn với những trường bình thường khác, và cả cái tông màu “giả hoàng – 赭黄“, màu vàng đất đặc trưng của hoàng gia thời nhà Đường! Và cứ như thế, trung học thì là Chấn Hoa, chấn – 振 ở đây nghĩa là chấn chỉnh, chấn hưng! Đại học thì là Thanh Hoa – 清华, chữ thanh – 清 với ba chấm thủy nghĩa là trong sạch, thanh cao.

Còn ra trường thì đi làm những công ty như Hoa Vi – Huawei – 华为, chữ vi – 为 nghĩa là vì, bởi, do, cho. Khác biệt là ở chỗ có dám nghĩ, dám làm, có nội dung, có công phu gì bên trong, hay ra đời gặp thực tế quá khó, mà bản thân thì trống hơ trống hoác, không có giá trị, năng lực gì để níu kéo, trì định lại, thế rồi lại chỉ hoang tưởng và bịp nhau để sống qua ngày mà thôi!

thủy tả bố

| Categories: Chinese | Tags:
Mười mấy năm trời ngọn bút lông,
Xác xơ chẳng bợn chút hơi đồng.
Bây giờ anh đổi lông ra sắt,
Cách kiếm ăn đời có nhọn không!?

Trước, có lần tôi đi nhà sách, tìm mua “bút lông”, một cái nhà sách rộng bao la nhưng vắng tanh vắng ngắt, cô nhân viên nhiệt tình hỏi tôi muốn mua gì rồi dẫn đường đến khu vực trưng bày “bút”, tìm mãi mà không có loại “bút lông” tôi cần! Sau một hồi cố gắng miêu tả chi tiết thì cô nhân viên bảo: à, đó không phải là “bút”, rồi dẫn tôi qua khu vực trưng bày “cọ”, cọ dẹt, cọ tròn, đủ các kiểu. Tôi sững người trong một lúc và hiểu ra rằng trong ngôn ngữ Việt hiện đại, người ta không gọi đó là “bút” nữa, mà gọi là “cọ”! :D

Từ khi cải cách chữ viết và sử dụng các loại bút hiện đại (bút máy, bút bi), người Trung Quốc đã cố tạo ra những loại thư pháp mới để phù hợp với các loại bút mới và để viết chữ TQ cho đẹp, thời nào cách thức ấy, vẫn có người dùng bút lông nhưng chỉ trong một số ngữ cảnh tương đối hạn chế, mọi sự việc là vẫn phải vận động, phát triển thôi! Ấy thế mà ở xứ nào đó vẫn có người cố dùng bút lông viết chữ Quốc ngữ, “phô-mai ăn chung với nước mắm”, nên mới bảo cái giống Vietic, gì cũng làm màu, không có mấy thực chất!

Hình ảnh trong clip: thủy tả bố – 水寫布 – một loại giấy / vải đặc biệt dùng để luyện viết chữ Hán chỉ bằng… nước, khi viết vẫn hiện ra sắc đen tuyền gần giống như mực thật, nhưng đến khi nước bay hơi, khô đi thì chữ biến mất, giấy trở lại màu trắng như ban đầu. Đây quả thật là một công cụ tiện lợi tuyệt vời cho những người muốn luyện chữ, không còn phải hao tốn giấy mực, không còn phải chịu cảnh lấm lem mực ra tay, ra mặt và quần áo nữa, nhưng đương nhiên là vẫn cần một cây bút xịn, chấm nước, và cứ thế mà viết thôi!

gia nghiệp

| Categories: Chinese, movies | Tags:
iq.com – Gia nghiệp

Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh… một trong những phim Trung Quốc tôi xem gần đây và rất thích! “Gia nghiệp”, phim nói về nghề làm mực – mực thỏi hay “mực Tàu” như chúng ta thường gọi. Nhiều người nghĩ: làm mực thì có gì khó, cứ đốt củi lên thu lấy bồ hóng (muội than), rồi đem trộn với a-giao (keo da lừa, da trâu) là thành mực thôi chứ gì? Nếu chuyện chỉ đơn giản vậy thì làm sao có được một bộ phim dài và hay đến như thế?!

Như khi nhỏ tôi tập viết bút lông với mực Tàu, ở đây không phải là những lời thanh minh, biện hộ, vì nói đúng là: tôi viết chẳng có mấy công phu, chữ hơn gà bới, nên nói là do mình lười tập mà chữ xấu, nói vậy cũng không sai! Nhưng thời hiện đại cũng đã có nhiều thông tin để phối kiểm, cho ra bức tranh toàn cảnh hơn, bút tốt, mực tốt có khi tiết kiệm được vài năm hay hơn, mà những năm đầu tiên lại là những năm tối quan trọng!

Như một cây bút tốt, lõi thường làm bằng lông ngựa, lớp bao quanh bọc bằng lông thỏ, bút vừa mềm, mà lại vừa cứng, quan trọng là viết không bị cong và toe đầu, một cây bút xịn, cộng với mực xịn, giấy xịn sẽ rất khác. Còn những đồ “lô-can” mà tôi kiếm được hàng chục năm trước, chấm mực, viết được 2, 3 nét là đầu bút đã cong, toe ra hết cả, không cách nào viết chữ cho ngay ngắn được. Nên đồ xịn nó vẫn thực sự rất rất khác biệt!

Trở lại với bộ phim “Gia nghiệp”, phim kể về một cô gái có “thiên phú” với nghề làm mực, mà phong tục xã hội thời đó không cho phép phụ nữ làm nghề. Kết quả là phải cải trang làm nam để đi học lóm. Sự việc bị phát hiện, được đưa ra “tòa án”, một hội đồng các gia đình làm mực địa phương để phân xử. Tuy nói “truyền nam, không truyền nữ” nhưng đây chỉ là “lệ” truyền miệng chứ không phải “luật” đã được viết thành thành văn.

Nên “tòa” căn cứ vào điểm này để phán cho cô gái được phép học nghề, nhưng phải vượt qua được thử thách: trong một tháng, phải làm một thanh mực nộp lên để “toà” giám định về kỹ thuật, kỹ năng. Thanh mực nộp lên đương nhiên được đánh giá là loại… “hạ phẩm”, hàng chất lượng không cao, nhưng như cô gái biện luận: cô không có được vật liệu tốt nhất, cũng như không có nhiều tiền đầu tư để làm loại mực xịn, và cũng như cô lý luận:

Nhiều loại công việc không cần mực quá tốt: thương nhân viết sổ sách, trẻ em học viết chữ, nếu mực mà giá đến nhiều lạng bạc một thỏi, hàng “thượng hạng” không phải ai cũng mua nổi, và mua rồi cũng chưa chắc đã dám xài vì nó quá quý. Nên thay vào đó, cô chủ trương sản xuất một loại mực chất lượng vừa phải nhưng giá rẻ để phục vụ số đông quần chúng, thay vì chỉ dành riêng cho số ít người có nhu cầu chất lượng cao!

Đương nhiên không chỉ có “làm mực”, bộ phim lồng ghép vào trong đó bối cảnh xã hội, môi trường văn hóa, đấu đá gia tộc, luyến ái cá nhân… và rất nhiều chi tiết cuộc sống khác, tất cả chỉ xoay quanh một chuyện: làm mực! Có mỗi việc trộn bồ – hóng với a – giao, tưởng chừng đơn giản mà lại không đơn giản chút nào. Như các loại mực “tào lao” mà tôi dùng ngày trước, viết xong phơi khô, đem thấm nước là mực nó lại lem ra trở lại.

Trong khi mực xịn của người ta (là nói loại mực ngày xưa, không tính các loại mực hiện đại), không hiểu họ làm kiểu gì, ngửi thì thấy rõ là mùi keo a-giao và mùi bồ-hóng không sai, mài trên nghiên với nước nhưng sau khi viết, để khô thì dù có thấm nước, mực cũng không lem ra, là mực gốc nước (water – based) nhưng lại không tan trong nước! Xem phim để thấy, dù chỉ là một công việc “cỏn con”, người ta đã làm đến kỹ càng, kỳ công như thế!

bất vong sơ tâm

| Categories: Chinese, Vietic

Cách đây mấy năm, hạ thủy tàu sân bay Phúc Kiến, Trung Quốc, ta thấy rõ hình ảnh “bát đại tự” – tám chữ lớn trưng ra ngay đầu mũi tàu: 不忘初心、牢记使命 – Bất vong sơ tâm, lao ký sứ mệnh. Tám chữ này về ngữ nghĩa là vô cùng đơn giản, không có gì là lắt léo, khó hiểu cả: đừng quên tâm nguyện lúc ban đầu, hãy nhớ kỹ sứ mệnh của mình. Ngôn từ đơn giản, không có gì lắt léo…

Nhưng thực hiện như thế nào, làm với mức độ sâu xa, tường tận thế nào thì lại rất vô chừng, đôi khi không thể nói hết được. Làm em nhớ, cũng vào cỡ thời gian đó… Chỉ một tháng sau các đợt xiết đăng kiểm xe, tàu, mới chỉ có đúng một tháng thôi, là em đã thấy xe quá khổ, xe cơi nới chạy đầy đường. Em nói: rồi, chúng nó đưa một đám ăn đậm xuống, để cho một đám ăn đậm khác lên!

Gần đây, khi xu thế dịch chuyển sang xe điện là hiển nhiên, ra đường mà thủng lốp là sẽ vá một lỗ mất 30 ~ 40K, không còn cái giá 10 ~ 15K như trước. Các trạm bán lẻ xăng dầu thì có vô số biểu hiện rõ ràng là gian cả về chất, không phải chỉ về ăn gian về lượng. Chúng nó đang tranh thủ “hoàn vốn” khi xu thế thay đổi! Em nói cái giống Vietic nó là như thế, chỉ có ăn và phá thôi!

Calisthenics

| Categories: Chinese, fitness | Tags:

Một, hai năm trước xem các clip người TQ tập thể dục thế này, cảm thấy có chút hơi kỳ quái, giống như kiểu các thể loại “võ công – huyền học” ngày xưa vậy! Nhưng qua thời gian, nghiệm lại thấy những động tác loại “calisthenics” như thế này rất hiệu quả, và cũng là những dạng tập luyện có cường độ và đòi hỏi tương đối cao!

valse chinoise

| Categories: Chinese, music | Tags:

Chương trình âm nhạc “cuối tuần”, một điệu valse Trung Quốc mang tựa đề: “Vũ khúc ba-lê ngày xuân – 春天的芭蕾”… Cũng như mọi nơi khác, phương Bắc luôn chiếm “ưu thế” nhất định trên các phương diện văn hóa, nghệ thuật. Tuy vậy, vài năm gần đây, trên sóng phát thanh truyền hình Trung Quốc… Ngữ âm Đông Bắc đã không còn đóng vai trò chủ đạo như trước, thay vào đó là kiểu ngữ âm tròn trịa hơn, nhiều âm sắc hơn của Trịnh Châu, Hà Nam, nơi vốn dĩ, từ xa xưa, đã là cái nôi của văn minh Hoa Hạ. Dạng ngữ âm mà chính Khổng tử cũng phải tán thưởng rằng: thật đúng là “nhã ngữ”! :)

bản quyền

| Categories: Chinese, travel

Lảm nhảm về bản quyền, bản quyền luôn có 2 mặt tốt xấu, nhưng dù thế nào, là tốt hay xấu, thì chúng ta đều có thể nhìn vấn đề một cách đa dạng. Nếu có những phần mềm phải trả tiền mới xài được, thì trả tiền thôi. Bản thân tôi là lập trình viên, và lập trình viên cũng phải sống chứ, không trả tiền làm sao người ta sống được!? Thứ đến nữa là có những phần mềm miễn phí, tuy không tốt bằng loại chuyên nghiệp, nhưng cũng đủ xài trong một số tình huống. Ví dụ như tôi toàn xài LibreOffice thay vì dùng MS Office.

Thứ đến nữa… cái gì không nhất thiết phải xài đến thì đừng xài. Không cần phải có sự tiện lợi nho nhỏ, không cần phải quá cập nhật với thời đại. Ví dụ như về bản quyền âm nhạc, em chủ trương… nghe nhạc cổ điển, không cần phải trả tiền cho những cái… phần – lớn – là – rác – rưởi của thời hiện đại. Khi người ta không nhất thiết phải theo kịp với thời đại ở một số mặt nào đó, và khi chúng ta nghèo, thì tập trung vào những điều đơn giản, cơ bản lại chính là phúc phần, hơn là đua đòi theo những loại không ra gì!

Và bản quyền trong một cuộc chiến dài hơi chính là một dạng vũ khí kinh tế. Cái này ví dụ như TQ, không thể thắng được trong thị phần xe xăng, thì họ tự xây dựng thị phần xe điện. Và nói thẳng ra là… copy, ăn cắp không ai bằng TQ, nhưng chịu đựng sự thiếu thốn, lạc hậu để học hỏi, bắt kịp và vượt lên cũng không ai bằng TQ. Phương Tây bây giờ không còn nhìn TQ như… “công xưởng của thế giới” với nhân công giá rẻ nữa rồi, cái gì phương Tây nghĩ ra, thì TQ đều có thể làm được, và thậm chí còn làm tốt hơn!

Côn Đảo – 2026

tái hạ khúc

| Categories: Chinese, literature | Tags: ,

Khúc hát dưới ải: “Ngũ nguyệt Thiên sơn tuyết, Vô hoa chỉ hữu hàn, Địch trung văn Chiết liễu, Xuân sắc vị tằng khan. Hiểu chiến tùy kim cổ, Tiêu miên bão ngọc an – 五月天山雪，无花祇有寒。笛中闻折柳，春色未曾看。晓战随金鼓，宵眠抱玉鞍。” Đã tháng Năm rồi mà trên núi Thiên sơn, hoa vẫn chưa nở, nơi nơi băng tuyết giá lạnh.

Sáo ai đó đang thổi bài ca xuân “Chiết liễu”, Mà cảnh sắc mùa xuân chưa từng thấy qua. Sáng đánh nhau theo hiệu lệnh chiêng trống, tối ôm yên ngựa nằm ngủ… Tôi dám nói rằng: chỉ cần một bài thơ này của Lý Thái Bạch, tổng cộng, vẻn vẹn chỉ có 8 câu, 40 chữ là đã đủ cảm hứng để làm thành một bộ phim lịch sử – cổ trang hoành tráng rồi.

Nói để mọi người hiểu, gia tài văn hóa, văn học của người ta rộng lớn đến mức nào, sâu xa như thế nào, không phải kiểu một đám “đĩ miệng – nhà thơ” như ở VN hiện tại, còn không tự luận ra được khác biệt ở đâu. Và như thế, bài nào của Lý Bạch cũng có thể làm thành một bộ phim, nếu không phải “Tái hạ khúc” thì cũng là “Tái thượng khúc”…

học hải vô nhai, thư san hữu lộ

| Categories: Chinese, Vietic

Thấy rõ là trong chuyến đi Trung Quốc vừa rồi, thương thảo thất bại chóng vánh, nước bạn có lẽ đã không ngại dội một xô nước lạnh: việc chuyển giao công nghệ đường sắt cao tốc là không thể!!! Thế rồi về nhà giận dỗi, làm mình làm mẩy, tìm cách chuyển sang “nguồn cung” khác như Hàn, Nhật, rồi lại hướng sang Ấn Độ, một anh mà cái tính “đoản” có lẽ cũng ngang ngửa Việt Nam.

Sự khác biệt rõ ràng là rất lớn, như người ta thường nói: “đạo bất đồng bất tương vi mưu – 道不同不相为谋“. Giờ mà nói lại những câu rất cơ bản như “Học hải vô nhai, Thư san hữu lộ – 学海无涯 书山有路 – Trong biển học vốn không bờ bến, Trên núi sách vẫn có đường tiến” có lẽ là nghe rất sáo rỗng, và càng sáo hơn với cái dân tộc tính không biết làm, xưa đến giờ toàn chỉ biết ăn và phá.

Thích kiểu trình bày “hợp thể” này, cứ gom 4 chữ viết lại thành 1 chữ…