đậu mùa

ên bớt xem ngôn tình, nên đọc lịch sử nhiều hơn! Việc tìm ra những dạng vaccine sơ khai đầu tiên, Trung Quốc là nước sớm nhất trên thế giới, ngay từ những năm 16xx, theo lệnh của Khang Hy đế, đã tiến hành “chủng” đậu mùa trên gần như là toàn quốc, tiến đến xoá sổ căn bệnh này! Nhưng dĩ nhiên, họ không dạy cho Việt Nam cách chủng, nên đậu mùa vẫn hoành hành ở VN mãi… 300 năm sau, ít nhất là đến những năm 195x!

Thuận Trị đế chết vì đậu mùa, Hiếu Trang hoàng thái hậu có nhiều lựa chọn kế vị, nhưng đã chọn Khang Hy vì ông ta là một đứa trẻ khoẻ mạnh, và quan trọng nhất là: đã từng nhiễm đậu mùa và đã qua khỏi! Lịch sử đã chứng minh đó là sự lựa chọn đúng đắn, hiếm có vị hoàng đế TQ nào giỏi giang, ham học hỏi như Khang Hy, cùng với cháu nội mình là Càn Long, đã tạo dựng nên một giai đoạn phồn thịnh rực rỡ gọi là “Khang – Càn thịnh thế”!

Nói theo ngôn từ hiện đại thì vaccination và variolation là hai khái niệm tuy có liên quan nhưng khác nhau! Ghi chép văn bản đầu tiên về các phương pháp “chủng” ở TQ xuất hiện khoảng 1499, đã được áp dụng vào thời Minh, phát triển rộng rãi thời Thanh, là phương pháp chủ động nhiễm bệnh nhẹ để sinh kháng thể! Phương pháp có tỉ lệ tử vong dưới 2%, dù vậy cũng đã là “cứu tinh” nếu so với tỷ lệ tàn khốc 20 ~ 30% nếu để dịch bệnh xảy ra!

Từ nguyên, Chủng – nghĩa là gieo, trồng, cấy (Đường thi – Giả Đảo – Tuyệt cú: Phá khước thiên gia tác nhất trì, Bất tài đào lý chủng tường vy – 破卻千家作一池,不栽桃李種薔薇。。。). Nghĩa phái sinh trong y học cổ truyền tức là lấy một mẫu bệnh phẩm nhỏ của bệnh nhân, tán nhỏ, hít vào theo đường hô hấp, hoặc rạch da, cấy vào theo đường máu, nguồn gốc của những từ như “tiêm chủng”, “chủng ngừa” ngày nay!

Như vậy có thể thấy, hơn 300 năm trước, bằng các quan sát, phương pháp thuần tuý thực nghiệm, chưa có các cơ sở khoa học hiện đại như ngày nay, TQ đã tiến hành “chủng” cho phần lớn dân số! So ra với hiện tại, ngay cả ở những nước văn minh phát triển, vẫn có đến khoảng 20% dân số mang tâm lý anti-vaccine… Dĩ nhiên, đánh vào những nỗi sợ hãi bản năng, tự nhiên của con người vẫn hiệu quả hơn là 1 sự tiếp cận lý tính!

tâm thần

ghề của chúng nó mà, tại mọi người chưa nhìn kỹ thôi, chứ nhìn rõ rồi sẽ biết có những chuyện như thế, gây ra đủ thứ lưu manh đĩ điếm, ăn cướp, phá hoại… rồi sau đó, chỉ 1 chữ là xong, xem như không có gì, thản nhiên như không! Nhiều lắm, không ít đâu, thế nên mới bảo từ sức khoẻ thể chất tới sức khoẻ tinh thần của người Việt có rất nhiều vấn đề nghiêm trọng!

đọc sách

Ôi khát vọng xưa đất trời rộng bước,
Giận thói thường xích chặt tựa lao tù.
Đêm đông lạnh từ giấc nồng mộng ước,
Lại bừng sôi huyết thống của hoang vu!

hời đại sách vở, nhà nhà mua sách, người người đọc sách: oh, Tiếng gọi nơi hoang dã, em đọc rồi mà, hay lắm! Nhưng mới trích có 4 câu thì ngơ ngác hỏi ở đâu, mà 4 câu ngay đầu Chương 1: Into the primitive – Vào cõi nguyên thuỷ! Câu đầu tiên, chương đầu tiên, ôi má ơi, chưa nói đến việc đọc rồi có thấm được gì không! 😢 Nên mọi người thông cảm thái cho độ của mình, dù bất kỳ là ai, mở miệng nói chuyện sách vở thì câu đầu tiên mình văng ra là: Sách ccc!

cycling

in giả nhưng nội dung rất thật đang “hot” gần đây! Người đạp xe là thảm hoạ với kinh tế! Họ không mua xe máy, xe hơi, không vay nợ, không trả góp, không đổ xăng và bảo dưỡng, không mua bảo hiểm, không phí đậu đỗ. Họ không béo phì và ít có vấn đề sức khoẻ, ít đi bác sĩ, ít mua thuốc! Người đạp xe không đóng góp gì cho GDP và là thảm hoạ của nền kinh tế!

Nói túm lại, người yếu và ngu thì đem lại nhiều lợi ích hơn cho nền kinh tế, yếu dễ quản, ngu dễ trị! Nhưng phải làm cho họ yếu và ngu một cách tự nguyện và hài lòng kia, như thế mới là “tư bản” giỏi! Ngồi trước TV ăn MacDonald là xưa rồi, giờ là đặt đồ ăn nhanh và lên net hóng hớt tin showbiz, xem livestream đấu tố, nói xấu nhau, như thế nó mới “thời thượng” và “thoả mãn”! 😀

QC

ây là kỹ sư quản lý chất lượng dự án (quality control engineer), mình làm gì là nó đi theo, nằm quan sát xem công việc có đạt yêu cầu hay không! 😀

AIS – 2

heo dõi công nghệ AIS (automatic identification system) cho tàu bè trong nhiều năm qua, giá đang giảm dần (1000, rồi 500…) thiết bị trở nên nhỏ gọn hơn, và quan trọng là mức tiêu hao năng lượng cũng giảm dần (5W, rồi 2W). Giờ thì ngay cả 1 chiếc kayak cũng có thể bắt đầu nghĩ đến việc trang bị AIS.

Gần giống như hệ thống nhận diện địch / ta (friend or foe) trong quân sự, nhưng đơn giản hơn, cung cấp các thông tin cơ bản trên màn hình radar / định vị, ví dụ như: “P/V Serenity, 4.8m, 1 person kayak” 😃 AIS có 2 loại: class A dùng cho tàu lớn, class B dùng cho tàu nhỏ, và phải đăng ký mã định danh 9 số…

tiếng trống paranưng

ài rất khó, lơ lơ lửng lửng, muốn hát thành âm giai Bắc bộ cũng được, thành âm hưởng ca Huế cũng được, mà thành dân ca Champa như ý tác giả rất khó, 10 người hát chưa có được 1 thành công. Hơn 20 năm trước, mấy thằng mê nhạc hỏi nhỏ nhau: “mi nghe Tiếng-trống-Parannưng chưa?” bằng 1 cái giọng dò hỏi đầy ẩn ý. Dĩ nhiên là 1 tác phẩm để đời, vì lâu lắm rồi, mấy chục năm mới có 1 sáng tác đi gần dân ca đến vậy, dù theo tôi là vẫn chưa được “gần” lắm!

Tiếng trống Paranưng - Đức Thuyết 

… Như nắng buông trên dòng Tiền giang, Như gió reo trên dòng Hậu giang, Như lời thương nhớ ai, mà giọng hát xa vời. Para para nưng, ôi tiếng trống ru lòng tôi, Ru êm ru êm con thuyền, mênh mông bờ sông vắng…

Covid vaccine

ếu ta hỏi một bác sĩ, chuyên gia dịch tễ liệu rằng vaccine có hậu quả lâu dài (long-term effects) gì không, thì câu trả lời duy nhất họ có thể nói là: họ KHÔNG BIẾT! Đơn giản vì với thời gian chỉ 1, 2 năm vừa qua, làm gì đã có nghiên cứu “long-term” nào!? Nhưng họ cũng sẽ nói cho chúng ta biết rằng, bằng lịch sử nghiên cứu vaccine hàng trăm năm, bằng cách nghiên cứu những chủng virus tương tự mấy chục năm, bằng những hiểu biết về cách thức vaccine hoạt động, họ có thể kết luận là vaccine an toàn.

Kinh nghiệm cho thấy rằng nếu vaccine có gây hậu quả gì thì nó sẽ chỉ xảy ra trong thời gian khoảng vài tháng sau khi tiêm. Quan sát cho đến nay có thể khẳng định rằng vaccine an toàn, đồng thời cơ chế làm việc của vaccine không có tác động gì đến DNA, đến gene con người! Nói trước luôn, vì thừa hiểu rằng đám anti-vaccine rồi sẽ nghĩ ra đủ thứ khả năng trên trời dưới đất: “biết đâu tiêm rồi, con cháu chúng ta ngu đi thì sao?!”, ví dụ như thế! Những khả năng có thể tưởng tượng ra được dĩ nhiên là… hằng hà sa số!

Cuộc sống của loài người luôn như thế, bước từng bước, từng bước một, chả ai dám nói đã hiểu hết tự nhiên! Nhưng người dám nói KHÔNG BIẾT mới là người đáng tin, còn như đám anti-vaccine thì cái gì cũng có thể xảy ra, vậy chỉ cần cầu nguyện thôi, không cần làm gì khác! Điều chúng ta biết so với điều chúng ta không biết giống như cây kim trong đống rơm, tìm được cây kim mới khó! Còn đám phát tán FUD – Fear, Uncertainty, Doubt thì chọn cách… tìm đống rơm, cách nhanh nhất và dễ nhất để tác động đám đông bầy đàn!

Trên thì là đám “buôn thánh bán thần”, dưới thì là đám “buôn bán sợ hãi”, việc đầu tiên chúng nó làm là phát tán FUD, tất cả những gì vô lý nhất, hoang đường nhất, trước nhất là để tạo ra một môi trường nhiễu loạn thông tin, con người hoang mang không biết tin vào đâu, từ đó mới có thể thực hiện tiếp những “thao tác” dụ dỗ, lừa đảo, trục lợi, etc… tất cả đều đã được thiết kế tinh vi từng bước! Kiếm tiền bằng hiểu biết đúng đắn quá khó, còn trục lợi bằng tin tức hoang đường bay vo ve như ruồi bậu thì quá dễ, chỉ cần quơ tay ra là có cả nắm!

uproot

ội nghiệp cho ông trọng tài, VN vốn dĩ là xứ dao loé giữa chợ, gậy lùa cuối thôn mà! Mạng xã hội, chỉ cần cho họ 1 cơ hội để tỏ ra “ta đúng”, bất kể thế nào, cái tài khoản kia có chính chủ không, hay có người xúi dục tự lập ra, rồi tự nó hô hào tấn công! Nói 1 cách thô tục là giống như chó chạy ngoài đường, ai ném c… ra là nó ăn à!

Những con người bị “uproot” – nhổ gốc ra khỏi sự thuần lương xưa cũ, không còn hiểu biết gì về vốn văn hoá cũ, cũng không đủ căn cơ để tạo dựng lên giá trị mới! Đó là những kẻ rất đáng sợ, bị treo lơ lửng giữa các thang giá trị khác nhau, cuộc sống đẩy đưa, xúi dục, rút cuộc sẽ biến họ thành những kẻ lưu manh, phá hoại!

luật thời chiến

ác công ty dược như AstraZeneca và các hãng khác đều đang sản xuất theo Luật thời chiến, chịu sự kiểm soát của chính phủ Mỹ, nếu có động thái không phù hợp là có thể bị trưng thu, chỉ 1 sắc lệnh ban ra là Quốc-hữu-hoá doanh nghiệp. Chính là bảo đảm không để vaccine bị làm giá!

Tương tự ở VN cũng thế thôi, tôi không dám chắc hoàn toàn không có nhóm lợi ích trong chuyện vaccine, nhưng anh nào quá đáng, chỉ 1 “đạo thánh chỉ” ban xuống là từ “công ty tư nhân” trở thành “xí nghiệp quốc doanh” lập tức! “Cướp ngày là quan” mà, nhà nước nó có cái quyền pháp định đó!

NanoCovax, 1

ảnh nói linh tinh ngày dịch… giá 1 liều vaccine không bao nhiêu tiền, từ 2~6 đô tuỳ loại, chỉ bằng tiền mua 1 hộp cơm trưa bình thường, hầu hết dân VN đều có thể chi được! Nên những thuyết âm mưu về giữ thuốc kiếm lời ở VN chắc là không đúng, nếu có cũng sẽ bị xử lý nghiêm. Đương nhiên, cũng sẽ có người muốn chi tiền để được tiêm chủng sớm, nhưng nên tỉnh táo nhìn vào bức tranh toàn cảnh một chút:

1. VN hiện chỉ có trong tay 3 triệu liều, trong số hàng chục triệu được “hứa”, thế nên cách xài vẫn là chữa cháy, ở đâu cháy thì ưu tiên cho chỗ đó trước, như bộ Y Tế vừa cấp cho SG 800,000 liều.

2. Đã chạy vạy khắp nơi, từ châu Âu qua Nga, qua TQ, Mỹ, qua cả Cuba, nhận được nhiều lời hứa, nhưng dĩ nhiên những lời hứa đều có động cơ “chính trị” đi kèm, có tiền cũng chưa chắc mua được!

3. NanoCovax của VN đạt mức bảo vệ ít nhất 80%, công suất 6tr liều/năm, giá thành 120 ngàn/liều, giá này khá cao. Bế tắc ở đây là dây chuyền SX, nên mới phải chạy qua châu Âu lạy lục để được chuyển giao công nghệ!

4. Vaccine không bảo vệ cả đời, thời hạn tối đa chỉ 2 năm, trước mắt cần 75 triệu liều, nhưng có gì bảo đảm dịch bệnh không trở đi trở lại, nên năm sau lại cần thêm hàng chục triệu liều nữa, dây chuyền SX lớn là rất quan trọng!

5. Có thể lờ mờ cảm thấy rằng vấn đề bế tắc nằm ở đâu đó trong dây chuyền SX, ngay cả Nga cũng đang loay hoay với chuyện này (nên mới đẻ ra cái Sputnik Light). Và “chìa khoá” có lẽ nằm trong tay các nước G7(?!)

Chuyện các nước trên thế giới quan hệ chồng chéo, phụ thuộc nhau không phải điều gì lạ. Như động cơ tên lửa RD-180 do Nga SX là tốt nhất, Mỹ cũng phải đi mua từ Nga chứ không tự làm. Nhưng để SX ra cái động cơ này, cần có 1 cái máy công cụ do Đức SX, và cũng chỉ có mỗi mình Đức làm được cái máy này! Thế nên tuỳ thời điểm, “hợp tác win-win” hay là “bóp dái” nhau, đó là cuộc chơi chính-trị toàn cầu đầy phức tạp!

khảo thí

ó rất nhiều điều đáng để suy nghĩ. Ít nhất là từ thời Đường, 1500 năm trước, TQ là nước đầu tiên trên thế giới đã áp dụng hệ thống thi cử tuyển chọn quan lại, hệ thống đó ít nhất cũng cho mọi người, dù là thường dân nghèo khó, một cơ hội để cạnh tranh với giới quý tộc và thăng tiến trong xã hội! Anh, Mỹ, mãi cho đến những năm 185x mới bắt đầu áp dụng hệ thống khảo thí tương tự! Đến tận bây giờ, Cao Khảo vẫn là kỳ thi ĐH khó nhất hành tinh, với vô số áp lực và vấn nạn, nhiều thí sinh tự tử và để lại nhiều hệ quả nặng nề!

Thế nhưng tỷ lệ thất bại trong Cao Khảo vẫn chỉ ở mức 25%, tức là 100 người đi thi thì có đến 75 người đậu, quá là cao! Đã là gì so với thời phong kiến xa xưa, tỷ lệ chọi thường là 1:100, 100 người đi thi mới có 1 người đỗ đạt làm quan, thế nên thành phần bất mãn vì thi cử là nhiều vô kể! Hoàng Sào, Hồng Tú Toàn, etc… đều là những “thí sinh” vì thi cử thất bại, và thất bại nhiều lần, nên bất mãn nổi dậy chống triều đình! Muốn thay đổi suy nghĩ đó rất khó: “cha ông chúng ta đã xây dựng hệ thống khảo thí này từ cả ngàn năm trước”….

vn vs. uae

àm thế nào để bắt ngựa hoang?! Điều này, đám du mục trên thảo nguyên, sa mạc hiểu rất rõ, cứ đuổi chúng chạy, lùa vào 1 vùng đã nghiên cứu trước có khe nước, sau khi phải chạy một đoạn dài mệt nhọc, đợi cho chúng uống no nê, thể lực sẽ tạm thời chùng xuống thấy rõ, chưa kịp hồi phục thì xông vào bắt ngay, bắt quyết liệt, thế nào cũng sẽ được! 😀

disinformation

em các phim tình báo, phản gián Liên-Xô, thấy các “sếp” có 1 nhận định rất đúng: thông tin giả (disinformation, fake news) thường là rất đầy đủ chi tiết, nghe có vẻ rất khoa học và logic, lại vừa thuyết phục và lôi cuốn, vì chúng được thiết kế như thế, còn thông tin thật, thường là ngắn gọn và đơn giản đến trần trụi, đôi khi chẳng có chút thuyết phục nào!

Sống giữa thời đại thông tin đảo điên, lòng người trắc trở, việc “lĩnh hội TÍNH KHÔNG” của nhà Phật là hết sức cần thiết, giữ cho tâm hồn, nhận định được trung tính, quân bình, không mang cảm xúc bầy đàn, không mang quá nhiều “cái tôi” cá nhân phiến diện, nhìn thấu qua mọi sự nhiễu loạn, cả trong lẫn ngoài, để hiểu đúng sự việc như nó vốn là thế… 🙂

Синий платочек

hương trình âm nhạc cuối tuần. Bài hát nổi tiếng của âm nhạc Xô-viết, đã trở thành 1 kiểu “dân ca” Nga và có hàng tá lời ca khác nhau. “Chiếc khăn xanh”, thường là bài sau cùng của các chương trình lễ hội, duyệt binh ở Nga, 1 điệu valse nhẹ nhàng để làm giảm bớt những căng thẳng trước đó! Nhưng chỉ nhẹ phần nhạc thôi, phần lời lại là 1 sự lặp lại, bắt các thế hệ sau phải ghi nhớ, không được quên: “Tháng 6, ngày 22, chiến tranh bắt đầu”, kiểu như ở VN là: “Mùa thu rồi, ngày 23, ta đi theo tiếng kêu sơn hà nguy biến…”

e-ink display

iện tại, giá còn hơi chát, nhưng tương lai 1, 2 năm nữa, có 1 cái viễn cảnh như thế này: máy tính của coder nên có 2 màn hình, 1 LCD truyền thống, 1 e-ink, trong ảnh là màn hình e-ink Dasung, cty trụ sở tại Bắc Kinh, TQ (đã có màn hình kích cỡ 25.3 inch). Tất nhiên, nhiều thao tác máy tính vẫn cần đến màn hình đầy đủ mầu sắc.

Nhưng với một coder mà nói, một ngày có khi hơn 12 tiếng, phần nhiều chỉ edit text, thì màn hình e-ink hoàn toàn không phát sáng, đúng nghĩa là “giấy trắng mực đen”, có thể bảo vệ mắt tốt hơn rất nhiều, càng tốt hơn nữa nếu có thể hiển thị 256 mức xám! Xứ sở phát minh ra giấy, đương nhiên sẽ làm giấy điện tử thật tốt! 😀


fillet

óm tắt các loại fillet dùng trong đóng tàu, xuồng nhỏ: bột đá quá nặng, cho vết trám cứng, tuy nhiên dòn, dễ gãy, không bền, không nên sử dụng trong các mối nối chịu lực. Sillica (fumed, colloidal) và Micro-balloon thì lại quá nhẹ (1 lít chỉ vài chục gram) nên không bị chảy xệ khi trám trét, dễ tạo hình, phù hợp để trám bề mặt, nhưng độ cứng, độ bền cũng không tốt. Trong tất cả các loại fillet, tôi thích nhất và chỉ dùng wood flour (bột gỗ).

Khối lượng nằm ở giữa 2 loại kể trên, về độ bền tốt hơn nhiều, nên dùng khi mối nối có yêu cầu chịu lực, tuy nhiên khi gia công dễ bị chảy xệ, thao tác có hơi mất công hơn 1 chút! Nên xài loại bột gỗ thật mịn, dễ thi công và cho bề mặt đẹp, tôi thường dùng cái fin cafe để rây / lọc từ đống mạt cưa trong xưởng mộc, lọc ra bột gỗ khá mịn phù hợp trong việc đóng xuồng! Nói đúng ra, đóng xuồng gỗ, dùng gỗ để trám gỗ vẫn là cách phù hợp nhất!

gpsmapp 66

ó nghĩ thế nào thì cũng không qua được Garmin. Con GPSMap66 này có 1 tính năng đặc biệt là “Expedition mode”, mỗi lần sạc chạy liên tục được khoảng 16 tiếng, khi bật chế độ Expedition, máy sẽ đi vào 1 dạng ngủ đông – hibernation, chỉ ghi nhận toạ độ GPS 30 phút 1 lần, như thế kéo dài thời gian sử dụng lên đến 200+ giờ, đủ cho 1 tuần ~ 10 ngày không phải sạc. Khi đang “ngủ”, bấm nút nguồn, máy sẽ mất vài giây để activate trở lại!

Không ghi nhận liên tục vị trí GPS có hơi “không được đẹp”, nhất là với những ai muốn “khoe” GPS track log, nhưng 1 khi đã “chơi thật” thì chuyện đó không quan trọng nữa! 🙂 Trên con 66 này cũng đã có “thuê bao inReach”, 1 dạng tin nhắn 2 chiều qua vệ tinh (Iridium), người dùng thuê theo tháng, có thể gởi tin nhắn qua / lại với 1 số máy bất kỳ, giá thuê bao không mắc, khi không có nhu cầu nữa có thể dừng dịch vụ, rất cần thiết khi phải gởi tín hiệu SOS!