Junker Waltz

iệu valse “nhẹ nhàng” cho ngày làm việc đầu tuần… Junkers’ valse, junkers là những học viên sĩ quan trẻ của các trường Thiếu sinh quân Hoàng gia Nga cũ, những con em nhà quý tộc được đào tạo từ nhỏ để trở thành sĩ quan tương lai! Hàng trăm sĩ quan trẻ 18 ~ 20 tuổi này đã chiến đấu đến người cuối cùng chống lại những người bolsheviks khi chế độ quân chủ bị lật đổ ở Nga! Trung thành, tận tuỵ với nhiệm vụ, đến ngày nay, người Nga vẫn có chút hoài niệm, tưởng nhớ về họ, tiếc thay, lịch sử là tiến trình không thể đảo ngược!

Nga là một trong số ít những nước vẫn duy trì hệ thống trường Thiếu sinh quân, những sĩ quan tương lai được đào tạo theo 1 chương trình trung học chuyên biệt nặng về quân sự bắt đầu từ những năm 7, 8 tuổi! Hiện tại vẫn còn 2 hệ thống trường: Học viện Suvorov của lục quân và Học viện Nakhimov của hải quân, là những hệ thống trường có nhiều chi nhánh trên toàn quốc! Trở lại với điệu valse, âm hưởng phức tạp, vừa có cái thanh thoát, mạnh mẽ, phóng túng của tuổi trẻ, vừa có cái hoang mang, dữ dội, bất định của mùa dông bão đang kéo đến…

clementine

aiza, VN mà, chuyện xảy ra ngày này qua ngày khác mà chẳng có cách nào khắc phục. Một đám trẻ thời buổi hiện đại: thừa năng lượng nhưng thiếu kỹ năng (và nhất là nội dung thì rỗng tuếch)! Như các hội hướng đạo trước thường có bài hát dân ca Mỹ (lời Việt Phạm Duy), lời tuy thô mà thực, mục đích chính là… dạy trẻ tập bơi! 😢

Trôi trên sông dài, trôi trên sông dài,
Nhìn lớp sóng, sóng cuốn em trôi.
Này em hỡi hỡi, không tập bơi lội,
Đành mất em rồi Clementine.

Khi hoa trong vườn, khi bông hoa hường,
Nở to tướng dưới gác chuông.
Tôi tin chắc chắn hoa được vun trồng,
Bởi nắm xương nàng Clementine…

Konarmeyskaya

hương trình âm nhạc cuối tuần, Konarmeyskaya – Hồng kỵ… bài ca đơn giản, nhưng hùng tráng của những người lính kỵ binh! Guồng máy tin giả phương Tây đã và đang kêu gào về sự trỗi dậy của Cossacks, sự loay hoay với khoảng trống ý-thức-hệ trong không gian hậu Xô-viết, về cái băn khoăn xác định danh tính: “tôi là đâu, đây là ai” 😅 ! Chả cần phải ý thức hệ, chính lịch sử, văn hoá, chính sự hiện diện của bản thân, tự nó đã là ý thức hệ!

Preobrazhensky

ừ những ngày Peter-the-great còn là cậu bé 10 tuổi, hàng chục gia nhân người hầu đã được tập hợp thành những đơn vị chơi đánh trận giả! Một số vị vương hầu, tướng lĩnh già nhìn ra ngay, cậu nhóc năng động không lúc nào ngồi yên này, thế nào sau này cũng sẽ là 1 vị vua có chủ kiến và hành động! Thế nên họ gởi con em, những đứa nhóc trạc tuổi Peter, tới tham gia đội ngũ trận giả này! Bọn nhóc xây những pháo đài bằng gỗ, bắn nhau bằng đại bác gỗ nhồi đạn củ cải! Các cậu bé mỗi ngày một lớn lên, đến 1 lúc thì họ tập trận với súng thật, đạn thật! Trong thành phần trung đoàn còn có 1 bộ phận hải quân, đó là do Peter-the-great ngay từ nhỏ đã có rất nhiều hoạt động với tàu thuyền, tự mình đóng những tàu buồm nhỏ! Preobrazhensky là 1 đội ngũ danh giá, mỗi thành viên của nó cao hơn 2 cấp so với các đơn vị thông thường, ví dụ như 1 đại uý Preobrazhensky sẽ ngang cấp với 1 trung tá trong các đơn vị quân đội khác! Được tuyển chọn và huấn luyện khắc nghiệt, tiêu chuẩn đầu tiên là phải cao tối thiểu 1.83m, đến tận ngày nay, Preobrazhensky vẫn áp dụng tiêu chuẩn tuyển quân này, nên thường được gọi là… trung đoàn 6 feet!

Trung đoàn Preobrazhensky tham gia vô số những trận chiến suốt chiều dài lịch sử nước Nga, rất nhiều trận chiến thắng vẻ vang và cũng không thiếu những trận thua thảm hại! Tại trận Narva, người Nga thảm bại trước quân Thuỵ Điển, toàn quân phải rút chạy, riêng trung đoàn Preobrazhensky được giao nhiệm vụ đoạn hậu. Tại trận Austerlitz cũng y như vậy, bị Napoleon đánh cho liểng xiểng, Alexander-1 cũng phải để lại đội quân tinh nhuệ nhất này chặn hậu để đại quân rút lui được an toàn. Mà đội chặn hậu phải nhận thương vong, thiệt hại như thế nào thì không cần phải nói! Danh tiếng của trung đoàn này, trong rất nhiều lần Nga can thiệp vào nội tình châu Âu làm người đương thời “đồn” rằng: lính Nga ấy, phải bắn trúng nó đủ 2 phát, rồi lại gần lấy tay đẩy thêm 1 cái nữa thì nó mới ngã! 😀 Người ta cũng đồn rằng đồng phục áo khoác xanh, áo đỏ, quần đỏ, tất đỏ của trung đoàn là để cho người ngoài không thể nhìn thấy được máu chảy! Cho đến thời hiện đại, Preobrazhensky là đoàn tiêu binh, nghi lễ quốc gia, là đội luôn dẫn đầu các đoàn diễu binh, và thực hiện các nghi thức canh gác, đón tiếp ngoại giao trong điện Kremlin!

kommuna

on tàu từ thời… Sa hoàng, đã phục vụ qua thời Xô-viết và vẫn tiếp tục phục vụ cho đến ngày nay, 110 tuổi! Chả có bí mật gì về loại thép đóng thân tàu, vẫn là loại thép tiêu chuẩn, nhưng được đánh bóng và sơn phủ kỹ mà thôi! Và quan trọng là không phải thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu nguy hiểm nên sống yên bình qua chừng ấy thời gian! Nước Nga mà, vì quá rộng lớn như thế nên rất đa dạng thành phần dân chúng, từ những loại dân trí siêu cao…

Cho đến những loại đến tận giờ vẫn chỉ hơn “du mục thảo nguyên” 1 chút, nói không phải nhưng rất thật là phải dạy họ… cách phân biệt: đâu là tay trái, đâu là tay phải, mọi người có thể ko tin nhưng ngay như ở VN hiện tại, vẫn có những người như thế! Chỉ chiếm chưa tới 2% dân số thế giới nhưng xuất bản hơn 25% các công trình hàn lâm, học thuật, tuy nhiên, vì dân trí không đều nên đôi khi đây đó, ta vẫn bắt gặp những chuyện ngố ngố, buồn cười! 😀

bessarabia

ế chế Ottoman, tại thời điểm cực thịnh của nó, bao gồm 1 phần hay toàn bộ lãnh thổ các nước Iraq, Iran, Ai Cập, Hy Lạp, Bulgaria, Romani, Croatia, Serbia, Moldova, Ukraine, etc… nhiều lần đe doạ Áo và miền Trung châu Âu! Châu Âu và đế chế Ottoman có 1 lịch sử mâu thuẫn ân oán lâu dài, xem như 1 cuộc Thánh chiến, Thập tự chinh mở rộng. Muốn hiểu thêm về mấy trăm năm chiến tranh này, tìm đọc tiểu thuyết “Những ngôi sao Eger” – Gárdonyi Géza. Đương thời, châu Âu, Nga và Thổ tạo thành thế vạc 3 chân! Một mặt châu Âu không ưa gì Thổ, và trong 1 chừng mực ít hơn, cũng không ưa gì Nga, nên muốn dùng 2 thế lực đó kiềm chế lẫn nhau và không muốn bên nào thắng hẳn! Người Nga thì trên danh nghĩa muốn đứng đầu liên minh Thiên chúa giáo chống lại Hồi giáo, trên thực tế, họ tìm đường thông ra Địa Trung Hải. Người Nga tấn công Thổ từ 2 hướng, 1 từ Ukraine tiến sang Moldova, Romania, 1 hướng về Caucasus, qua ngã Georgia, Armenia.

Đỉnh điểm của mâu thuẫn là chiến tranh Nga – Thổ (1768 ~ 1774), hạm đội của đô đốc Alexei Orlov từ biển Baltic ra Đại Tây Dương vòng vào lại Địa Trung Hải, đánh bại hạm đội Thổ, nhưng bao vây Constantinople không thành công! Trên bộ, cánh quân của Alexander Suvorov đánh bại Thổ tại trận Kozludzha, Bulgaria. Suvorov là vị Nguyên soái bất bại của Nga, ông ta chưa từng thua 1 trận nào trong toàn bộ sự nghiệp rất nhiều trận chiến của mình! Người Nga họ có cả 1 bảng “Phong thần” liệt kê các anh hùng lịch sử, ở hạng mục tướng quân, Suvorov đứng đầu bảng, kế đến là Fyodor Ushakov, sau nữa mới đến Georgy Zhukov. Kết quả cuộc chiến, Thổ phải nhượng cho Nga vùng đất Bessarabia nằm giữa Moldova và Ukraine, là tiền thân của Transnistria ngày nay (dù đã bị thu hẹp hơn trước nhiều, nhưng sau hơn 250 năm vẫn “1 lòng hướng về đất mẹ”). Giờ nếu như Nga tấn công Odessa, thông với Transnistria là biến Ukraine thành 1 quốc gia lục địa đúng nghĩa (land-lock).

mèo – 2

ột con mèo hoàn chỉnh, ngoại trừ việc… không kêu meo meo được! Lúc mới nhặt về ốm yếu lắm, đi không vững, nuôi được vài tuần đã tốt hơn trước nhiều, có điều do chấn thương hay dị tật sao đó nên không kêu meo meo được, chỉ gừ gừ, khẹt khẹt mà thôi… trừ điều đó ra thì hoàn toàn khoẻ mạnh, ăn và phá như giặc! 😀

the decembrists

iết tiếp phần trước về Napoleon và Alexander-1… Sau thất bại thảm hại trên đất Nga, Napoleon chạy về Pháp, gom góp được khoảng 70K quân để chống lại Liên minh thứ 6 đang áp sát nước Pháp (The 6th coalition, bao gồm: Nga, Anh, Áo, Phổ, Thuỵ Điển, TBN… tất cả đều là những vương quốc). Với tài năng quân sự của mình, Napoleon tiếp tục thu được 1 số thắng lợi nhỏ, Liên minh thứ 6 đã rất nản lòng muốn dừng lại. Nếu không phải vì quyết tâm của Sa-hoàng Alexander-1, minh chủ của liên minh thì e rằng chiến dịch đã thất bại! Alexander áp sát Paris, sau 1 số trận đánh nhỏ thì Paris đầu hàng, Napoleon thoái vị và lưu đày ở đảo Elba. Alexander-1 được cả châu Âu tung hô là người giải phóng, người cứu rỗi. Nhưng kỳ lạ thay, Alexander sau đó bắt đầu nói về… cộng hoà, về dân chủ và hiến pháp, thể hiện 1 tư tưởng tự do, tân thời như lấy ra từ sách của Rousseau vậy! Các nhà chính trị châu Âu cảm thấy bàng hoàng, khó hiểu (nên nhớ Liên minh thứ 6 gồm toàn các vương quốc), nhưng cũng cứ gật gật, dù sao thì Alexander-1 cũng là người chiến thắng, thôi kệ cứ để cho ông ta nói cho sướng miệng! Một số vị già đời hơn thì cho rằng Alexander-1 là kẻ gian manh, muốn dùng chiêu bài “cộng hoà” để đối phó với 1 châu Âu “bảo hoàng”!

Nhưng Alexander-1 có “gian manh” hay không thật khó lòng nói cho rõ, vì ông ấy có hành động thực sự! Sau khi Napoleon thất bại, Phần Lan và Ba Lan trở thành 1 phần của đế chế Nga, thiết lập chế độ “Quân chủ Lập hiến”, lần đầu tiên trong 1 đế chế, có 2 chủ thể có hiến pháp và nghị viện riêng! Alexander-1 còn cho xây dựng những mô hình “công xã”, nơi binh lính và nông dân cùng chung sống và sản xuất! Nước Nga bản chất vẫn là quân chủ toàn trị, nhưng đã có những dự thảo bãi bỏ chế độ nông nô, dự thảo thành lập Nghị viện và Hiến pháp! Đương nhiên, tất cả chỉ mới là “dự thảo”, vị hoàng đế Alexander kia có phải muốn dùng Ba Lan, Phần Lan như những mô hình thử nghiệm hay không thì không ai thực sự biết! Nhưng có 1 điều rất rõ ràng: tất cả các đời Sa-hoàng, ngay từ vị đầu tiên là Peter-the-great, đều hiểu sự cần thiết của việc bãi bỏ chế độ nông nô, nô lệ, của việc xây dựng nhà nước pháp quyền! Việc bãi bỏ nông nô, biến họ trở thành người tự do, sẽ nâng cao năng suất lao động, ít nhất trên lý thuyết là như thế! Người tự do, vì lợi ích của bản thân, sẽ tạo ra nhiều của cải vật chất hơn, khiến cho quốc gia trở nên hùng mạnh hơn! Nên để tiếp tục “tranh bá” với các nước châu Âu thì Nga buộc lòng phải bỏ chế độ nông nô, nô lệ!

Năm 1819, Sa-hoàng Alexander-1 thông qua Luật nông dân, thử nghiệm bãi bỏ chế độ nông nô ở vùng mà ngày nay là Estonia và Latvia! Nhưng ông ta chết khi chưa kịp nhìn rõ kết quả cải cách của mình. Người em của ông là Nicholas-1 nối ngôi thì xảy ra vụ bạo loạn Hội tháng Chạp – The Decembrists! Đây là 1 hội các sĩ quan, quý tộc Nga có tư tưởng tiến bộ, muốn canh tân đất nước, về bản chất, động cơ của họ là tốt. Trở lại với Chiến tranh vệ quốc 1812 trước đó, làm sao người Nga thắng được khi quân đội của họ vừa ít hơn về số lượng, vừa kém hơn về chất lượng? Vì họ đã tổ chức 1 hình thức “chiến tranh nhân dân” với vô số các đội du kích! Nhưng “chiến tranh nhân dân” tàn phá nghiêm trọng đời sống nông dân! Hội “Tháng Chạp” thấy rõ điều này và muốn cải thiện đời sống cho tầng lớp nông dân, nhưng tiếc là cách làm của họ từ đầu đã không đúng! Họ tổ chức “biểu tình có vũ trang” tại St. Petersburg, Nicolas-1 cử Bá tước Mikhail Miloradovich đến thương thuyết, người ta bắn chết ông ấy! Nicolas cố gắng thương thuyết cả 1 ngày dài không đạt kết quả gì, sau đó là 1 kết cục điển hình rất Nga: các đội kỵ binh cận vệ được tung vào, đại bác bắn thẳng vào đoàn biểu tình, cả ngàn người chết, sau đó là bắt bớ và lưu đày, vô số người đi Siberia!

Trở lại với việc thử nghiệm bãi bỏ chế độ nông nô ở vùng Baltic đã đem lại kết quả tốt và đến giữa thế kỷ 19 thì đã bắt đầu thực hiện được chế độ giáo dục phổ thông 12 năm bắt buộc, 1 bước tiến rất lớn về xã hội! Nhưng nên nhớ rằng, những nước Estonia, Latvia và vùng Tây Bắc Nga là không gian bị ảnh hưởng nặng bởi văn hoá Đức – Phổ, trình độ dân trí khá cao, cải cách xã hội đã diễn ra thuận lợi! Ở vùng Trung và Nam nước Nga, sự việc khó khăn hơn rất nhiều! Cốt yếu vẫn là 1 lưỡng đề mâu thuẫn: nông nô là nền tảng của chế độ phong kiến, bãi bỏ nông nô thì tầng lớp quý tộc, địa chủ mất đi miếng ăn, sẽ không còn ủng hộ, trung thành với triều đình nữa! Nên sự việc lần lữa mãi đến 1861, triều đại của Alexander-2 thì mới chính thức thi hành, về thời gian thì cũng chỉ sau Đức, Áo vài năm, không phải là chậm lắm! Nhưng đây cũng là bước đầu tiên dẫn tới sự diệt vong của chế độ Sa-hoàng! Về nguyên tắc, bãi bỏ nông nô là giải phóng sức lao động, nhưng đó chỉ là lý thuyết suông! Trong thực tế, người nông nô Nga đã sống cả ngàn năm như thế, họ không biết làm gì với cái tự do bổng dưng “từ trên trời rơi xuống”! Triều đình thực hiện 1 chính sách bán đất trả góp cho những nông nô mới được giải phóng, nhưng chỉ sau vài năm, kết quả… đảo ngược!

Mùa màng thất bát, vay nợ, cắm đất, chìm ngập trong tệ nạn, rượu chè, bài bạc, không biết làm gì khác, các nông nô quay về làm việc cho các ông chủ cũ, những người, bằng vô số mánh khoé, các thủ đoạn quyền lực hắc ám, tiếp tục duy trị địa vị chúa đất của mình, Từ đó hình thành 1 tầng lớp chủ đất mới, về pháp lý không phải là chủ, nhưng vẫn là những ông chủ trong thực tế, đó là các… kulak! Như thế, từ 1 động cơ tốt đã dẫn tới 1 xã hội còn bất ổn trầm trọng hơn trước! Tầng lớp kulak này kinh khủng đến mức họ kiểm soát 90% ruộng đất toàn Nga, sau Cách mạng tháng 10, chính quyền mới buộc lòng phải làm 1 cuộc thanh trừng đẫm máu, đưa các thành phần kulak vào… gulag, để có thể thay đổi cơ cấu kinh tế và phong tục tập quán của các làng xã xưa cũ! Ở đây thấy rõ 1 việc: ở vùng phía Bắc, Tây Bắc nước Nga, không gian văn hoá, dân trí cao hơn hẳn, cải cách xã hội tương đối thành công! Ở những vùng còn lại, sự việc dần biến thành thảm hoạ, trở thành 1 trong những nguyên nhân khiến chế độ phong kiến Sa-hoàng diệt vong hơn 50 năm sau! Nên phải có “trí” thì mới thành “chủ” được, chứ dân “ngu” thì vô phương, chả có cách nào, dù có lý tưởng đi chăng nữa thì quyết định tương lai của người dân vẫn là tâm địa và văn hoá của họ!

nam tính độc hại

hư khi nghe Putin nói nước Nga muốn gia nhập Nato… mọi người không hiểu rằng ông ta nói đùa sao, 1 kiểu đùa rất Nga, cũng giống hệt như “trung lập nhưng có người bảo vệ” vậy.. 😀 Tham gia Nato làm sao mà cứ mỗi lần người Nga tham dự Eurovision song contest, chương trình ca nhạc liên Âu châu là họ làm cho toàn bộ phần còn lại nghe như “âm nhạc của mấy thằng gay, bóng” vậy!

Đương nhiên cũng có người nghĩ mình đã là “công dân toàn cầu” rồi, đứng lên trên dân tộc, làm như đã có 1 nền dân chủ toàn cầu hoàn mỹ, đã có một thế giới quan, giá trị quan thống nhất, và bắt đầu phê phán các thể loại “nam tính độc hại”. Nói thật, cho dù văn minh con người có phát triển đến cỡ nào, thì “nam tính độc hại” dù muốn dù không, sẽ luôn là 1 phần của cuộc sống, của xã hội con người!

Vasilisa Kozhina

ăm 1812, sau khi đã chinh phục hầu hết châu Âu, chỉ còn Anh, Bồ Đào Nha và 1 số vùng đất lẻ tẻ khác chưa “thần phục”, Napoleon đem gần 600K quân xâm chiếm nước Nga! Quân đội Sa-hoàng Alexander-1 chỉ có 200K người, chỉ hơn 1/3 quân số của Napoleon 1 chút, đó là về số lượng, còn về chất lượng, độ tinh nhuệ thiện chiến thì nói thật, cũng không bằng, quân đội Napoleon đương thời nổi tiếng bách chiến bách thắng! Thế nên từ Barclay de Tolly, Pyotr Bagration cho đến Mikhail Kutuzov… những tướng lĩnh Nga tính tới tính lui, không có đối sách nào khác hơn là lui quân, hạn chế đối đầu trực tiếp, bảo toàn lực lượng!

Thực hiện sách lược vườn không nhà trống, chủ động dẫn dụ quân Pháp vào sâu trong lãnh thổ! Càng vào sâu, con đường tiếp vận, hậu cần càng dài, càng cần nhiều nhân lực hơn để bảo vệ, vì đằng sau là các đội du kích quấy phá! Một số đội du kích là do chính quyền tổ chức, một số là do người dân tự phát, nổi tiếng trong số đó là Vasilisa Kozhina, 1 nữ nông nô, người tổ chức đội nữ du kích đầu tiên của nước Nga trong Chiến tranh vệ quốc 1812 (xem series phim truyền hình bên dưới). Người Nga chỉ đánh những trận nhỏ cầm chân quân Pháp, và chỉ đánh vào quân các nước chư hầu, trận nào Napoleon trực tiếp cầm quân thì… né!

Sau trận Borodino thì phải bỏ cả Moscow, dân chúng được lệnh di tản, người ta phóng hoả đốt toàn bộ thành phố, không để lại gì cho quân Pháp! Borodino hiểu theo 1 nghĩa nào đó là “chiến thắng” cho Napoleon, 1 “chiến thắng kiểu Pyrros”, thắng nhưng tổn thất nặng nề đến mức thua ngược toàn bộ cuộc chiến! Người Nga đã giữ lại được “hạt giống” qua mùa đông để tiếp tục trồng vụ sau! Mùa đông nước Nga, con đường tiếp vận quá dài, quân đội Pháp không bảo đảm đủ lương ăn, áo mặc… số chết vì đói rét, bệnh tật ngang với số chết trong chiến trận, cộng thêm lượng lớn đào ngũ! Napoleon đành phải rút quân!

Hơn 500K người đi, chưa đến 50K người về! Trên đà truy kích, quân Nga và các nước đồng minh kéo vào Paris, Napoleon đầu hàng và đi đày! Cũng tương tự như vậy, hơn 130 năm sau, họ lại đè bẹp quân Đức Phát-xít và kéo vào Berlin! Nên liên tưởng 1 cách không hoàn toàn chính xác, nhưng người ta có quyền đặt câu hỏi, tại sao ở một xứ văn minh, nơi phát tích của cách mạng tư sản dân quyền như nước Pháp lại sinh ra một người như Napoleon, tại sao cái nôi của khoa học kỹ thuật, của tư tưởng và triết học như nước Đức lại đẻ ra một người như Hitler!? Và vai trò của nước Nga là gì trong lịch sử của toàn châu Âu!? 😀