NanoCovax, 3

ý do là hệ thống hành chính VN, vì tư duy trì trệ hay vì nguyên nhân lợi ích, đã không tiến hành tạo điều kiện thuận lợi cho Nanogen test giai đoạn 3. Nên Nanogen buộc lòng phải “chơi chiêu”, tìm cách đánh động, “vượt cấp” trình đề nghị lên thẳng Thủ tướng mà không thông qua Bộ Y Tế. Và ông tân thủ tướng đã cho thấy, đúng như đồn đoán, là người “nhanh nhạy và thông thoáng” hơn so với trước…

Đề nghị cấp phép khẩn cấp của Nanogen chỉ là 1 chiêu đánh động mà thôi! Nên trong chuyện này, e là những ai trì hoãn lịch trình thử nghiệm của Nanogen mới có khả năng là vì lợi ích! Thủ tướng cũng đã đề nghị nhà nước bơm tiền, nhưng Nanogen từ chối, họ còn đưa ra 1 cái giá cứng làm nền lợi nhuận cho công ty. Điều này theo tôi thấy cũng dễ hiểu và chấp nhận được trong tình hình hiện tại!

Vấn đề ở đây là tâm lý trì trệ, quan liêu Việt: ah, nó là công ty trong nước, không làm được đâu, không cho nó làm! Được hay không phải thử mới biết, và dù đến cuối cùng, giả sử như vaccine của Nanogen không đạt thì vẫn cứ phải thử! Tại sao Sputnik-V làm được, mà NanoCovax lại không? Ở hướng ngược lại, chiến lược vaccine cũng không nên dựa vào 1 nguồn cung duy nhất, không nên đặt tất cả trứng vào 1 giỏ!

NanoCovax, 2

ếu nhìn số liệu theo 1 góc khác thì vẫn thấy okies, mặc dù em ko dám lạc quan “tếu”: 538 ca trong khu cách ly, chuyện này dễ hiểu, là các F1 đã được cô lập trước đây, giờ phát bệnh! 99 ca trong khu phong toả, chuyện này cũng ok, chứng minh 1 điều phong toả đúng hướng, sẽ “contain” được! Đáng ngại là có 14, 15 ca ở ngoài…

Tỷ lệ tử vong của VN đang ở mức 5 phần ngàn, so với Mã Lai: 6 phần ngàn, Thái Lan: 7 phần ngàn. Những nước để dịch bệnh lên đến số triệu như Indo, Phillipine thì tỷ lệ tử lên khá cao, 2 ~ 3 phần trăm, cho phép giả thuyết rằng nếu để số lây nhiễm tăng lên số triệu thì tỷ lệ tử vong cũng sẽ tăng lên do không đủ điều kiện chăm sóc y tế!

Em ủng hộ Nanogen, không phải chỉ vì là cty trong nước, mà cũng vì vaccine xài công nghệ “hơi cũ”, đã có hàng chục năm kiểm nghiệm về độ an toàn! Tin đọc-giữa-các-dòng-chữ là Thủ tướng PMC đã gợi ý việc nhà nước bơm tiền, nhưng Nanogen từ chối. Vì lý do gì đi nữa, vì nhân dân, hay vì lợi nhuận thì vẫn ủng hộ Nanogen! 🙂

Nên nói gì thì nói, cái gương Ấn Độ sờ sờ ra đó, trước khi vaccine có hiệu lực thực tế, thì truy vết, khoanh vùng, cách ly gắt gao vẫn là biện pháp duy nhất! Trong 1 cuộc chiến, đôi khi người lính không sợ chết, nhưng họ không chấp nhận tình trạng thấy chết không cứu, vì đó là sự thể hiện tình người! Còn nước còn tát!

đậu mùa

ên bớt xem ngôn tình, nên đọc lịch sử nhiều hơn! Việc tìm ra những dạng vaccine sơ khai đầu tiên, Trung Quốc là nước sớm nhất trên thế giới, ngay từ những năm 16xx, theo lệnh của Khang Hy đế, đã tiến hành “chủng” đậu mùa trên gần như là toàn quốc, tiến đến xoá sổ căn bệnh này! Nhưng dĩ nhiên, họ không dạy cho Việt Nam cách chủng, nên đậu mùa vẫn hoành hành ở VN mãi… 300 năm sau, ít nhất là đến những năm 195x!

Thuận Trị đế chết vì đậu mùa, Hiếu Trang hoàng thái hậu có nhiều lựa chọn kế vị, nhưng đã chọn Khang Hy vì ông ta là một đứa trẻ khoẻ mạnh, và quan trọng nhất là: đã từng nhiễm đậu mùa và đã qua khỏi! Lịch sử đã chứng minh đó là sự lựa chọn đúng đắn, hiếm có vị hoàng đế TQ nào giỏi giang, ham học hỏi như Khang Hy, cùng với cháu nội mình là Càn Long, đã tạo dựng nên một giai đoạn phồn thịnh rực rỡ gọi là “Khang – Càn thịnh thế”!

Nói theo ngôn từ hiện đại thì vaccination và variolation là hai khái niệm tuy có liên quan nhưng khác nhau! Ghi chép văn bản đầu tiên về các phương pháp “chủng” ở TQ xuất hiện khoảng 1499, đã được áp dụng vào thời Minh, phát triển rộng rãi thời Thanh, là phương pháp chủ động nhiễm bệnh nhẹ để sinh kháng thể! Phương pháp có tỉ lệ tử vong dưới 2%, dù vậy cũng đã là “cứu tinh” nếu so với tỷ lệ tàn khốc 20 ~ 30% nếu để dịch bệnh xảy ra!

Từ nguyên, Chủng – nghĩa là gieo, trồng, cấy (Đường thi – Giả Đảo – Tuyệt cú: Phá khước thiên gia tác nhất trì, Bất tài đào lý chủng tường vy – 破卻千家作一池,不栽桃李種薔薇。。。). Nghĩa phái sinh trong y học cổ truyền tức là lấy một mẫu bệnh phẩm nhỏ của bệnh nhân, tán nhỏ, hít vào theo đường hô hấp, hoặc rạch da, cấy vào theo đường máu, nguồn gốc của những từ như “tiêm chủng”, “chủng ngừa” ngày nay!

Như vậy có thể thấy, hơn 300 năm trước, bằng các quan sát, phương pháp thuần tuý thực nghiệm, chưa có các cơ sở khoa học hiện đại như ngày nay, TQ đã tiến hành “chủng” cho phần lớn dân số! So ra với hiện tại, ngay cả ở những nước văn minh phát triển, vẫn có đến khoảng 20% dân số mang tâm lý anti-vaccine… Dĩ nhiên, đánh vào những nỗi sợ hãi bản năng, tự nhiên của con người vẫn hiệu quả hơn là 1 sự tiếp cận lý tính!

Covid vaccine

ếu ta hỏi một bác sĩ, chuyên gia dịch tễ liệu rằng vaccine có hậu quả lâu dài (long-term effects) gì không, thì câu trả lời duy nhất họ có thể nói là: họ KHÔNG BIẾT! Đơn giản vì với thời gian chỉ 1, 2 năm vừa qua, làm gì đã có nghiên cứu “long-term” nào!? Nhưng họ cũng sẽ nói cho chúng ta biết rằng, bằng lịch sử nghiên cứu vaccine hàng trăm năm, bằng cách nghiên cứu những chủng virus tương tự mấy chục năm, bằng những hiểu biết về cách thức vaccine hoạt động, họ có thể kết luận là vaccine an toàn.

Kinh nghiệm cho thấy rằng nếu vaccine có gây hậu quả gì thì nó sẽ chỉ xảy ra trong thời gian khoảng vài tháng sau khi tiêm. Quan sát cho đến nay có thể khẳng định rằng vaccine an toàn, đồng thời cơ chế làm việc của vaccine không có tác động gì đến DNA, đến gene con người! Nói trước luôn, vì thừa hiểu rằng đám anti-vaccine rồi sẽ nghĩ ra đủ thứ khả năng trên trời dưới đất: “biết đâu tiêm rồi, con cháu chúng ta ngu đi thì sao?!”, ví dụ như thế! Những khả năng có thể tưởng tượng ra được dĩ nhiên là… hằng hà sa số!

Cuộc sống của loài người luôn như thế, bước từng bước, từng bước một, chả ai dám nói đã hiểu hết tự nhiên! Nhưng người dám nói KHÔNG BIẾT mới là người đáng tin, còn như đám anti-vaccine thì cái gì cũng có thể xảy ra, vậy chỉ cần cầu nguyện thôi, không cần làm gì khác! Điều chúng ta biết so với điều chúng ta không biết giống như cây kim trong đống rơm, tìm được cây kim mới khó! Còn đám phát tán FUD – Fear, Uncertainty, Doubt thì chọn cách… tìm đống rơm, cách nhanh nhất và dễ nhất để tác động đám đông bầy đàn!

Trên thì là đám “buôn thánh bán thần”, dưới thì là đám “buôn bán sợ hãi”, việc đầu tiên chúng nó làm là phát tán FUD, tất cả những gì vô lý nhất, hoang đường nhất, trước nhất là để tạo ra một môi trường nhiễu loạn thông tin, con người hoang mang không biết tin vào đâu, từ đó mới có thể thực hiện tiếp những “thao tác” dụ dỗ, lừa đảo, trục lợi, etc… tất cả đều đã được thiết kế tinh vi từng bước! Kiếm tiền bằng hiểu biết đúng đắn quá khó, còn trục lợi bằng tin tức hoang đường bay vo ve như ruồi bậu thì quá dễ, chỉ cần quơ tay ra là có cả nắm!

NanoCovax, 1

ảnh nói linh tinh ngày dịch… giá 1 liều vaccine không bao nhiêu tiền, từ 2~6 đô tuỳ loại, chỉ bằng tiền mua 1 hộp cơm trưa bình thường, hầu hết dân VN đều có thể chi được! Nên những thuyết âm mưu về giữ thuốc kiếm lời ở VN chắc là không đúng, nếu có cũng sẽ bị xử lý nghiêm. Đương nhiên, cũng sẽ có người muốn chi tiền để được tiêm chủng sớm, nhưng nên tỉnh táo nhìn vào bức tranh toàn cảnh một chút:

1. VN hiện chỉ có trong tay 3 triệu liều, trong số hàng chục triệu được “hứa”, thế nên cách xài vẫn là chữa cháy, ở đâu cháy thì ưu tiên cho chỗ đó trước, như bộ Y Tế vừa cấp cho SG 800,000 liều.

2. Đã chạy vạy khắp nơi, từ châu Âu qua Nga, qua TQ, Mỹ, qua cả Cuba, nhận được nhiều lời hứa, nhưng dĩ nhiên những lời hứa đều có động cơ “chính trị” đi kèm, có tiền cũng chưa chắc mua được!

3. NanoCovax của VN đạt mức bảo vệ ít nhất 80%, công suất 6tr liều/năm, giá thành 120 ngàn/liều, giá này khá cao. Bế tắc ở đây là dây chuyền SX, nên mới phải chạy qua châu Âu lạy lục để được chuyển giao công nghệ!

4. Vaccine không bảo vệ cả đời, thời hạn tối đa chỉ 2 năm, trước mắt cần 75 triệu liều, nhưng có gì bảo đảm dịch bệnh không trở đi trở lại, nên năm sau lại cần thêm hàng chục triệu liều nữa, dây chuyền SX lớn là rất quan trọng!

5. Có thể lờ mờ cảm thấy rằng vấn đề bế tắc nằm ở đâu đó trong dây chuyền SX, ngay cả Nga cũng đang loay hoay với chuyện này (nên mới đẻ ra cái Sputnik Light). Và “chìa khoá” có lẽ nằm trong tay các nước G7(?!)

Chuyện các nước trên thế giới quan hệ chồng chéo, phụ thuộc nhau không phải điều gì lạ. Như động cơ tên lửa RD-180 do Nga SX là tốt nhất, Mỹ cũng phải đi mua từ Nga chứ không tự làm. Nhưng để SX ra cái động cơ này, cần có 1 cái máy công cụ do Đức SX, và cũng chỉ có mỗi mình Đức làm được cái máy này! Thế nên tuỳ thời điểm, “hợp tác win-win” hay là “bóp dái” nhau, đó là cuộc chơi chính-trị toàn cầu đầy phức tạp!