Không hiểu vấn đề về luật như thế nào, nhưng những người sống bằng nghề nuôi hàu ở Anh hiện đã bị cấm dùng thuyền có gắn động cơ dưới mọi hình thức, kể cả động cơ điện. Đây là một chuyện khá kỳ lạ, vì các loại luật thường phải ưu tiên những thứ công nghệ, tiện lợi, có hiệu suất cao, nhưng trong trường hợp này là hoàn toàn… ngược lại! Luật như vậy có nghĩa là những người nuôi hàu chỉ có thể dùng chèo hoặc buồm để làm nghề mà thôi! Cũng vì lý do đó, những thiết kế xưa cũ từ hàng trăm nước bổng nhiên sống lại! Oysterman 16′ do Paul Gartside thiết kế là một chiếc thuyền thú vị, dài 4.8m, rộng 1.9m, tải trọng 1.36 tấn, tải giằng 0.952 tấn!

Đây là một kiểu thiết kế rất “cứng – stiff”, 70% tải trọng hữu ích của chiếc thuyền là dành cho cục chì bên dưới. Nhưng cũng vì giằng đến 70% nên nó chạy buồm trong sóng to gió lớn rất xịn! Đến một lúc, ngay tại lúc này đây, ta đã có thể tưởng tượng ra được, Vì phía trước biết đâu mọi thứ đảo ngược…, lại canh tác kiểu “chọc lỗ tra hạt”, lại nai lưng ra chèo thì thuyền mới chạy! :) <3 Vì “dân trí” (tuy là dùng chữ “trí”, nhưng trong vô số ví dụ mà ngữ dụng học có thể cho ta thấy rõ: nghĩa của từ vốn dĩ cũng chỉ là một quy ước) thì nói cho cùng “dân trí” không phải là chuyện biết được cái gì, thông minh tới đâu, mà là vấn đề khống chế, điều độ được… “tâm”!

Những gì được ghi chép lại trong “Junk blue book” cho thấy một môi trường hàng hải ven biển có độ “đa dạng sinh học” cao, nhiều thiết kế bản địa của VN, nhiều thiết kế thuyền là từ TQ, một số là phái sinh, phát triển từ các thiết kế TQ, có những thiết kế tàu được vay mượn từ Nhật Bản, và theo như quan sát của tôi, có cả những thiết kế vay mượn từ châu Âu mà cụ thể là Pháp, không phải là từ thời Pháp-thuộc-địa, mà là mượn từ Pháp ngay từ thời Nguyễn Ánh – Tây Sơn phân tranh! Vô cùng đa dạng và sống động là những thiết kế tàu thuyền dọc theo bờ biển VN, cứ tập-đại-thành (hay là cẩu-tạp-chủng!?) như thế, đôi lúc cho thấy có những sáng kiến kỹ thuật tương đối khéo léo! Nhưng sẽ hoàn toàn sai lầm nếu cho rằng đó là tài trí, là thông minh, phải nói rõ như vậy chứ không lại hoang tưởng!

Hình 1: ván thuyền được khoan lỗ và xỏ dây, xiết lại, sau đó được xảm bằng bột tre trộn nhựa thông, loại xảm này cứ mỗi năm là phải cạo ra làm lại một lần! Hình 2: đáy thuyền đan bằng nan tre với chỉ một ít khung gỗ, tre rẻ và dễ kiếm, nhưng độ bền cơ học không cao, cứ mỗi 5 năm là phải thay mới toàn bộ đáy tre. Hình 3: dây thừng được bện từ xơ dừa hay sợi mây, cứ 3, 4 tháng là phải thay dây mới một lần. Hình 4: buồm được dệt thô từ sợi lá cọ, cũng rất kém bền, mỗi 5, 6 tháng là phải thay mới toàn bộ buồm. Hình 5: mỏ neo làm bằng gỗ cứng, cột thêm cục đá cho nặng hơn. Hình 6: các loại thuyền VN đa số đáy bằng và nông nên độ ổn định rất kém, họ gác thêm các thanh gỗ để khi thuyền nghiêng sang một bên thì leo ra bên đối diện ngồi, như chim đu trên dây điện vậy, để cho cân tàu! :D

Kiểu “đòn cân bằng” này thực sự được dùng trong một số dạng thuyền thể dục, thể thao, nhưng tàu làm việc, tàu đi biển dài ngày mà như vậy thì không ổn chút nào, gió lớn mà sơ sảy một chút là lật ngay! Hình 7: xiếm mũi (và cả xiếm đuôi), đặt ở mũi và đuôi vì không thể đục lỗ giữa thuyền, kỹ thuật mộc chưa bảo đảm sẽ không bị rò nước, đành phải xài giải pháp… nửa vời như thế! Hình 8: đèn dầu hỏa đặt bên trong một cái chai thủy tinh để chống gió. Hình 9: lu đựng nước ngọt bằng đất, kiểu này đi biển dài ngày mà lu vỡ thì không biết làm sao? Tất cả cho thấy những giải pháp kỹ thuật rất sơ khai và tạm bợ, thiếu độ an toàn, bền bỉ, thiếu ổn định, không thể đi biển dài ngày được! Ngoài ra tác giả lưu ý: hoàn toàn không thấy có thiết bị cứu hộ, đèn tín hiệu hay bất kỳ luật lệ giao thông nào!