chấp ngã

iết tiếp theo post trước, tiếng Việt và não trạng Việt… Biết là nói những chuyện như thế này rất dễ “ăn gạch đá”, nhưng “phản tỉnh” là điều đương nhiên cần phải làm. Dĩ nhiên, không nên có những nhận định quá cực đoan kiểu như: “tiếng Việt là thứ tào lao, Nôm na là cha mách qué”, nhưng vẫn có thể nói một điều dễ nhận thấy rằng, tiếng Việt, với tất cả những ưu và khuyết của nó, quả nhiên, đã góp phần tạo ra một cái “não trạng” như rất rất nhiều (nếu không muốn nói là đa số) người Việt hiện tại:

1.   Egocentric: quá tập trung vào bản thân, cứ suốt ngày “tôi là như thế này, người khác là như thế kia”, đến mức narcissist, tự kỷ!

2.   Preassumption: luôn kiểu ta đây “biết rồi”, luôn tìm cách “đọc vị” người khác, nghĩ rằng biết người khác “trong lòng bàn tay”.

3.   Quick-to-make-judgement: quá vội vàng khi đánh giá 1 người, 1 sự việc, không bao giờ chịu bỏ “công phu” tìm hiểu thấu đáo.

4.   Too-emotional-thinking: có quá nhiều cảm tính trong suy nghĩ, quá dễ bị tác động bởi các câu chuyện “câu nước mắt”.

5.   Self-grasping, chấp ngã: cố sống cố chết bám víu vào cái hiểu biết tào lao của mình, “tôi đúng” mới là điều tiên quyết.

Khởi thuỷ, là do sinh-cảnh như thế, người Việt giỏi biến hoá, ứng phó với hoàn cảnh, mang tính chất của môi trường đấu tranh sinh tồn xa xưa (e là từ thời còn ở nhà sàn). Nhưng khi xã hội phát triển đến mức quy mô, phức tạp thì kiểu tính cách đó không còn thích hợp. Lâu dần sau đó, tác động qua lại giữa những cá tính bắng nhắng, vụn vặt như thế, dần dần dẫn đến một cực đoan khác là tính “lưu manh vặt”, sẵn sàng làm nhiều điều tào lao để tự tôn mình lên và đạp người khác xuống, hay chỉ để thoả mãn một nhu cầu nhất thời!

Cái “chấp ngã” của người Việt đáng sợ đến mức báo động! “Não trạng” như thế tạo ra một xã hội bất ổn về tình thương và lòng tin, không xây dựng được giá trị chung của cộng đồng, và xa hơn là không có khả năng học tập được những điều mới! Lạ lùng thay, cũng chính vì “chấp ngã”, “tôi đúng” như thế nên rất dễ bị lừa gạt, chỉ cần vài câu “cảm tính, bầy đàn” là tin sái cổ, căn bản là vì sâu bên trong, không tự mình tạo ra được “giá trị tự thân”, tự họ chẳng tin vào điều gì, chẳng tin gì nhưng cái tào lao gì cũng tin, là như thế!

hang.tv

hưa bao giờ làm “review” về bất kỳ thứ gì, kiểu người cũ, xem mọi thứ trên mạng chỉ là để “cho vui”, “không thực”. Tuy vậy, rất ấn tượng khi xem qua vài chục video trên kênh Youtube hang.tv nên viết vài dòng. Thu Hằng là cô gái nghèo Phú Thọ, học xong cấp 3 thì dừng, nhàn rỗi, chơi điện tử, đánh lộn, cuộc đời vô định, sau theo mẹ qua Đài Loan (mẹ cô làm ô-sin ở Đài 14 năm), rồi từ từ học lên hết đại học ở Đài Loan, làm nhiều nghề trong đó có đi dạy tiếng Việt, làm MC, diễn viên, quen và cưới một anh người Đài, và bây giờ kênh Youtube hang.tv quay trở lại giúp người Việt hoà nhập tốt hơn vào xã hội Đài Loan, có tính xây dựng cộng đồng rất cao!

Đầu tiên, dễ thấy là Phổ thông thoại (Mandarin) tạo nên một dấu ấn rất rõ rệt lên tâm hồn cô ấy, học một ngoại ngữ mới cũng là có những cách hình dung, diễn đạt mới, tiếp cận với một thế giới tinh thần khác. Nhưng phải là học thật sự kia, nếu giống đa số người Việt học tiếng Anh thì… cũng chả có ích gì. Việc rành rẽ một ngôn ngữ ngoài việc có thêm một công cụ để tự khám phá, làm giàu thêm cho tâm hồn bản thân, đồng thời cũng mở ra nhiều cánh cửa từ phía người bản địa, giúp hoà nhập vào cuộc sống dễ dàng hơn! Dĩ nhiên ở đâu cũng luôn luôn có người tốt, kẻ xấu, nhưng ở Đài lâu năm, nhiều người đều nói: sống trong xã hội Đài Loan “có tình” hơn ở VN!

Tốt đẹp không phải là một món quà từ trên trời rơi xuống, nó đến cùng lúc từ hai phía, khi có sự thông hiểu, chia xẻ quan điểm, giá trị, nhiều cơ hội mới được tạo dựng. Còn như trong khá nhiều trường hợp phụ nữ VN lấy chồng Đài Loan, ngôn ngữ không thông, văn hoá không hiểu, không chia xẻ được gì với nhà chồng, thậm chí là có người lười biếng không chịu lao động, chỉ muốn ngữa tay xin tiền, phụ nữ như thế chỉ có giá trị là 1 cái “máy đẻ” mà thôi, và không nên ngạc nhiên khi bị đối xử như thế! Tôi quy “công lao” thay đổi, phát triển 1 con người, rất nhiều phụ thuộc vào ngôn ngữ, hãy học 1 ngôn ngữ giàu có, có tình người, “có hậu”, ít tính “lưu manh lặt vặt” hơn tiếng Việt!

người 1 con

ần đây, suy nghĩ nhiều về ngôn ngữ, về phương tiện diễn đạt, vừa là công cụ biểu ý, vừa là cách thức xây dựng nên tâm hồn. Haiza, cái ngôn ngữ quái quỷ, tào lao gì mà: “còn 2 con mắt khóc người 1 con”, “người 1 con” chính là vì đã lấy chồng và sinh 1 con á, chứ không phải “1 con mắt” đâu, đúng là “cha mách qué”, chỉ giỏi lừa người!!! 😅😓

từ nguyên: đầu tiên

ừ nguyên: đầu tiên: 首先, âm Hán Việt: thủ tiên. “Đầu” hay “thủ” chỉ là 2 cách đọc khác nhau của cùng 1 chữ, 1 là âm Hán Việt cổ xưa, 1 là âm Quan thoại tại 1 thời điểm nào đó gần đây hơn! Chữ “thủ” này, đúng là có 2 cái trâm cài tóc trên đầu thật! 😀

text=首先&font=1&size=18&color=0000FF

tre

ương lai, vật liệu đóng thuyền cỡ nhỏ thì tre có những ưu điểm “vô đối”. Tre không bền bằng các loại “siêu gỗ” trên 1 tấn/m3, nhưng chỉ so các loại gỗ cùng tỉ trọng (ví dụ như giá tị – teak: 0.7 ~ 0.8 tấn/m3) thi tre bền hơn, gỗ tối đa chỉ được 50~60 năm chứ tre thì có thể trên 100 năm!

Và với tình hình gỗ, rừng như hiện tại thì tre rẻ hơn, có thể kiếm được nhiều hơn! Vấn đề là thiếu các nhà máy chế biến thành quy cách mong muốn: chẻ tre thành phiến mỏng, sấy bằng lò viba để rút khô hết nước, dán keo và ép gia nhiệt các miếng tre lại với nhau thành kích thước sử dụng được!

hoa gạo

oa gạo nở đỏ trời, một cảnh tượng rất tiêu biểu của nông thôn Bắc bộ, bắc Trung bộ… nhưng ít người biết, Sài Gòn cũng có khá nhiều hoa gạo, nhưng khác với miền Bắc, cây không rụng lá khi ra hoa, và thường không ra quá nhiều hoa! Tôi đạp xe nhiều như thế, nên vẫn nhớ, góc này, góc kia, thỉnh thoảng vẫn thấy có một vài cây!

quả vả

oại đặc sản chỉ có trong 1 vùng tương đối hẹp, ít người biết, ngày xưa được xem là món ăn quý, khó tìm, cả tuổi thơ tôi chắc được ăn không quá 5 lần 🙂, giờ chắc đã trồng đại trà! Thường trộn làm gỏi, trái vả giống trái sung nhưng to hơn, gần bằng quả quýt!

từ nguyên: giả dụ, rút cuộc & sốt

ừ nguyên: giả dụ (假如, âm Hán Việt: giả như) & rút cuộc (如果, âm Hán Việt: như quả). Để ý hiện tượng 1 chữ “như” (âm Hán Việt) nhưng có đến hai cách đọc (dụ, rút), chứng tỏ từ ngữ du nhập vào VN tại nhiều thời điểm, thậm chí là từ nhiều nguồn (địa phương) khác nhau.

Sốt: 烧 (âm Hán Việt: thiêu) từ này nhiều người cho rằng bắt nguồn từ tiếng Pháp “chaud” có nghĩ là nóng, nhưng tôi lại cho rằng 1 từ rất cơ bản như thế không phải mượn từ Pháp ngữ muộn đến vậy! Dĩ nhiên, lần nữa chỉ “propose” như thế, không dài dòng giải thích!

bảo ninh

ễ tang Nguyễn Huy Thiệp, người cầm bút viết, áo dạ nâu xám, đầu bạc trắng xoá là Bảo Ninh, người anh hùng B3 của tôi. Rất nhiều điều BN viết mang dáng dấp, chi tiết của trận Ia-drăng, mặc dù BN ở chiến trường B3 từ 69 đến 75, sau thời điểm đó!

“Thà chết không hàng… Anh em, thà chết…” – tiểu đoàn trưởng gào to, như điên, mặt tái dại, hốt hoảng hoa súng ngắn lên, và ngay trước mắt Kiên anh ta tự đọp vào đầu, phọt óc ra khỏi tai, Kiên líu lưỡi, kêu oá oá trong họng. Bọn Mỹ xông tới, tiểu liên kẹp bên sườn…”

animal farm – 3

ã thành nông trại súc vật từ lâu rồi, cái gì cũng tổng hợp, từ thức ăn vật lý cho tới thức ăn tinh thần, nuôi như nuôi heo luôn! 🐖 🐷 🐽 Văn chương, âm nhạc… cuối cùng trở thành một kiểu tổ hợp hoán vị, thuật toán nó xào xáo lên để tạo ra “món mới” ăn hàng ngày!

Suy nghĩ, tư duy trở thành những luồng được dẫn dắt, đúng sai, sự thật không quan trọng, quan trọng là trending hôm nay là nói về chủ đề này, ngày mai sẽ có chủ đề khác cũng rất “hot”! Đám nhân viên chăn nuôi đi tới đi lui, tay cầm sách “Thuật tẩy não” kiểm tra tính bầy đàn của từng cá thể!

Chu trình Pavlov trở nên hoàn hảo, từ phản xạ vật lý của cơ thể hay tư duy riêng biệt của não bộ, hết thảy đều được dự đoán và kiểm soát, nhằm bảo đảm tất cả nằm trong kịch bản! Không phải nói chuyện viễn tưởng đâu, chuyện đã thấy hàng ngày từ hàng chục năm qua!

Khi con người mất đi “phần hồn”, phần “hướng thượng” thì rút cuộc, chỉ còn lại phản xạ vật lý, phần “hướng hạ” như bao loài động vật khác mà thôi! Mất khả năng tự phản tỉnh, con người trở thành cái máy if-then-else-do-while-for chạy theo những chương trình đã được lập sẵn!

KFC

gày xưa, họ lăn lộn nhiều năm, sống trong các làng bản xa xôi, ăn cùng, ngủ cùng người dân địa phương, trãi qua vài mối tình với các cô thôn nữ, hay như Phạm Duy, còn phải vài lần “hủ hoá” với các “công nông tử đệ”, rồi lâu về sau, mới đẻ ra được những giai điệu như thế. 😀

Ngày nay, “nhạc sĩ” đi chợ internet, tìm mua MIDI files, cái gì cũng có bán: bè trầm, bè nổi, hoà âm, tổng phổ, etc… đem về xào xáo, đặt 1 cái tên, rồi bày ra 1 cái máy nghe đĩa Lenco, 1 máy ảnh Pentax, 1 bút máy Mont Blanc, gạt tàn, bản nhạc chép tay, chụp bức hình chứng minh lao tâm khổ tứ làm “nhạc sĩ”!!!

Chỉ cần kết quả sau cùng, cách làm không hẳn là quan trọng! Tuy nói là vậy, nhưng mọi người chắc cũng hiểu đôi khi là hoàn toàn ngược lại: gà đồi nướng mắc khén so với gà rán KFC hoàn toàn khác nhau!? Tiếc là đám trẻ bây giờ chỉ biết KFC thôi, nhiều cái cứ “gà mờ” không thấy được sự khác biệt!

chính khí hướng thượng

ại là phim thanh xuân TQ, bước vào cổng trường trung học, đập ngay vào mắt là câu khẩu hiệu: Chính khí hướng thượng – 正氣向上… Haiza, dĩ nhiên cũng chỉ là khẩu hiệu thôi, nhưng nó cũng nói lên được vấn đề, lại đi trước VN, từ lâu đã bỏ những câu sáo rỗng kiểu như “tiên học lễ, hậu học văn”. Lễ không mấy quan trọng, văn cũng chưa phải là quan trọng lắm, quan trọng là khí chất chính trực, ngay thẳng, luôn tìm đường hướng lên trên, chứ không mãi lưu manh lặt vặt kéo cả lũ xuống dưới!

nguyễn huy thiệp

hú thật, tác gia VN đương đại, tôi chỉ thích đọc có 2 người, đầu tiên là Bảo Ninh, kế đến là Nguyễn Huy Thiệp. Mà cũng ko dám nói là “đương đại”, vì NHT tôi đã đọc từ hơn 20 năm trước! Đọc NHT, người ta có cảm giác trở về với nguồn cội của mình, “cha tôi là nông dân, còn tôi sinh ra ở nông thôn”, cảm giác như được trở về quê nhà, tháo giày và đi chân trần trên cát, để cảm nhận sự gắn kết lạ lùng với mảnh đất này, để hình dung một quê hương nửa hiện thực, nửa thần thoại, nửa lãng mạn văn vẻ, nửa thô bỉ trần tục…

tuoitre.vn – Vĩnh biệt nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, một đời nghèo nhưng văn chương huy hoàng

Chảy đi sông ơi, Băn khoăn làm gì. Em thì nông nổi, Anh thì mê mãi, Anh đi tìm gì, Lòng đời đen bạc, Mỹ nhân già đi. Lời ai than thở, Thoảng trong gió chiều, Anh hùng cười gượng, Nét buồn cô liêu…

the great gatsby

ể chuyện tai nghe mắt thấy, chuyện lưu manh nhiều khi thấy mà cười đau cả ruột! Nghe ai đó nói về “sách vở” bèn về mở google lên, gõ cụm từ “greatest novels” thấy hiện lên tựa sách “The great Gatsby” (các bạn hãy google thử xem có đúng ko nhé). Thế là cũng đi kiếm bản PDF in ra, đi đâu cũng kè kè mang theo, làm như ta đây cũng đọc nhiều, cũng sách vở lắm, lại còn in bản tiếng Anh nữa kia (xin lỗi, thừa biết tiếng Anh dốt đặc cán mai).

Lại có người nghe được chữ “thơ Đường” cũng về google, thấy hiện lên “Tản Đà” (thực ra Tản Đà méo liên quan gì mấy đến thơ Đường, các bạn google thử xem sao nhé), copy vài dòng post lên, làm như cũng rành lắm! Chuyện hoàn toàn có thực, ngay trước mắt, 1 đám lưu manh ngu xuẩn và liều lĩnh vô đối! Loại như thế bịa chuyện trên trời dưới đất mà nhiều người cũng tin sái cổ á! Haiza, mình không chỉ rõ thì lại cứ tỏ ra “nguy hiểm” chứ phải! 😢😢😢

liên tài

ột trong những trình bày tôi yêu thích nhất, “the best of all time” 🙂 dù tôi biết rõ 1 điều là Nguyễn Đình Nghĩa, ông ấy giúp Thanh Hải vô thượng sư truyền bá tôn giáo bằng kỹ năng âm nhạc của mình, mà Thanh Hải là thứ tào lao như thế nào thì ai cũng rõ. Nhưng cũng như với Phạm Duy vậy…

Thái độ của tôi trước sau vẫn là… “liên tài” (憐才), yêu mến tài năng mà thôi, XH Việt vô cùng phức tạp, đó lại là một chuyện khác! XH nó cần những tấm gương cho người khác soi vào, nhưng gương thì chỉ có 1 hoặc 2 mặt, còn tài năng, đó là những viên kim cương có muôn ngàn mặt phản chiếu lấp lánh!

lan đột biến

ó gì lạ đâu, gần chục năm trước cũng có làn sóng người Việt đổ xô qua Myanmar, theo chân các cty VN, làm nhiều trò lưu manh bên đó, mánh khoé ở VN người ta biết cả rồi, không còn đất sống nên sang nơi kém phát triển hơn, hy vọng lừa gạt được thêm 5, 7 năm nữa! Cứ như thế, từ TQ đổ sang VN, từ VN đổ sang Miến, ở đâu dân trí kém… nước chảy chỗ thấp mà… 😅

chạy bằng cơm

ần đầu gặp “em ấy”, ấn tượng vô cùng, 1 tay nắm dây lèo, tay kia cầm bánh lái, nhẹ nhàng và khéo léo điều khiển cánh buồm thoăn thoắt ngang dọc mặt sông, tốc độ so với thuyền chèo đúng là “kinh hoàng”, tack qua jibe về, cắt đầu, vuốt đuôi nhiều thuyền lớn!

Từ đó biết thêm rằng có 1 thế giới “hào hoa” khác “chạy bằng gió”, nhưng cũng từ đó hiểu ra rằng “tôi và em” thuộc về 2 thế giới khác nhau, thế giới của tôi vốn dĩ không có nhiều lãng mạn đến như thế, thế giới của tôi “chạy bằng cơm”, chậm rãi nhưng khắc nghiệt hơn nhiều! 🙂

CCCD

õ ràng nỗ lực cấp thẻ CM gắn chip rầm rộ lần này là để đối phó Covid-19, vì chip có thể ghi thêm nhiều thông tin lên đó, ví dụ như: đã có tiêm chủng hay chưa? Dừng cấp thẻ mã vạch là hợp lý, nhưng thẻ chip contacless mới là giải pháp hoàn hảo (dùng chip RFID bên trong để hồi đáp thông tin), chứ thẻ contact tương đối kém an toàn, dễ bị lấy cắp thông tin hơn, và cũng ít bền hơn về mặt vật lý!

Nhưng ăn mày không đòi xôi gấc, có thẻ contact cũng đã là rất tốt rồi! Một số bác lo ngại thẻ contactless dễ bị theo dõi, ảnh hưởng đến quyền riêng tư, thì đã có giải pháp, trên thị trường từ lâu đã có bán loại ví tiền có một ngăn riêng dệt bằng lưới kim loại, mục đích là tạo ra một cái “lồng Faraday” (Faraday cage) ngăn cản sóng điện từ, chống thẻ bị đọc trộm thông tin từ xa theo cách không mong muốn!

cảnh cảnh tinh hà

hải nói là TQ làm nhiều phim thanh xuân – coming-of-age rất hay. Không nên nhầm lẫn với thể loại ngôn tình, ngôn tình chỉ mới xuất hiện gần đây, thanh xuân đã có từ lâu, dù cũng có xu hướng hoà lẫn 2 thể loại. Ôi thanh xuân, ánh thiều quang xán lạn! Nhớ lại chính tôi năm lớp 8, cũng mượn giờ Văn, mượn Kiều để tỏ tình ngay giữa lớp, tỉnh như ruồi không biết ngượng: Người đâu gặp gỡ làm chi, Trăm năm biết có duyên gì hay không?! 😀

Đầu phim nghe tên nam & nữ chính: Cảnh Cảnh & Tinh Hà thấy quen quen, nghĩ một chút là nhớ ra mượn từ Đường thi – Trường hận ca – Bạch Cư Dị: Trì trì chung cổ sơ trường dạ, Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên. Lời thoại chất lượng, mượn cổ văn khá nhiều, nói về kỳ thi ĐH: khảo thí bất nhân, dĩ học sinh vi sô cẩu – thi cử thật là bất nhân, xem học sinh như cỏ rác, nhại 1 câu trong Đạo đức kinh, Lão tử: Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu! 😀

Lồng ghép văn hoá cổ như thế, lứa tuổi HS chưa thể hiểu hết được, nhưng chúng nó sẽ nhớ và lớn lên từ từ sẽ hiểu, sẽ tìm lại những nội dung ẩn giấu trong đó, sẽ có những nội hàm làm phong phú thêm cuộc sống về sau! Với khán giả VN mà nói thì không thể nào hiểu được, cùng lắm chỉ nắm được vài ba ngôn từ bề mặt! Nên suốt cả ngàn năm nay, không lúc nào mà VN không học TQ, nhưng rút cuộc, cũng chỉ học được mấy cái hời hợt mà thôi! 😓

danh chính ngôn thuận

huyện thấy được khi xem phim, vấn đề an ninh mạng TQ, dĩ nhiên có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng có một điều rất căn bản: công khai danh tính! Các tài khoản mạng ở TQ phải xác minh nhân thân, như thế ai nấy đều phải suy nghĩ kỹ càng trước khi nói, chỉ cần có “Report” từ tài khoản “tíc xanh” là đã có thể bắt đầu chuỗi hành động pháp lý! Danh có chính thì ngôn mới thuận được, đây là chuyện hiển nhiên!

Về vấn đề quyền riêng tư, hiện tại, các tài khoản mạng có thể xác minh (tíc xanh) hoặc không, cho phép một mức độ “ẩn danh” nhất định, nhưng chỉ có khiếu nại, kiện cáo từ “tíc xanh” thì mới được xem xét, còn loại kia chỉ mang tính thông tin! Khi đa số người dân trong cộng đồng đều “tíc xanh”, thì phát ngôn từ tài khoản “không tíc xanh” được xem là không “chính danh”, không có trọng lượng, có độ ưu tiên rất thấp!

Về vấn đề tự do ngôn luận, điều này chỉ khả dĩ trong một xã hội dân trí cao, con người có lòng tự trọng và ý thức đạo đức, ý thức pháp luật! Còn trong một xã hội phức tạp, đầy rẫy “lưu manh vặt” như TQ và VN thì chỉ có đẩy tinh thần “pháp trị” tới mức cao độ, thậm chí là hà khắc, mới có thể giáo dục, sửa đổi con người được, ép họ phải “cẩn ngôn, thận hành”, không thể trông chờ vào mấy câu “đạo đức” suông được!