cướp biển

2026-04-07 | Categories: boat-related | Tags: 2-columns

Việt Nam chưa bao giờ có cái gọi là “cướp biển” !!! Chúng ta thường nghe nói đến hải tặc Nam Trung Quốc, cướp biển Nhật Bản, thỉnh thoảng lại nghe có cướp biển Thái Lan, Campuchia (chính xác hơn đây là những người Thái, Cam gốc Hoa), nhưng VN thì chưa bao giờ có cướp biển! Những ai đọc các bài viết của tôi về hàng hải trong nhiều năm qua sẽ biết vì sao. Dây thừng tốt chưa làm được, có khi đơn giản là dùng nguyên sợi dây mây, cột buồm loại xịn chưa làm được, đôi khi chỉ xài một cây tre mong manh làm cột buồm, quả neo sắt còn lười làm, có lúc chỉ dùng cục đá. Vải buồm loại tốt còn chưa có, một số trường hợp còn dùng các loại lá cây kết lại!

Trang thiết bị trên tàu như ròng rọc, tời kéo, etc… vô cùng thô sơ, không bảo đảm hoạt động trơn tru và ổn định! Kỹ thuật đóng tàu rất sơ khai, kém bền chắc. Nên ra biển kiểu sáng đi chiều về thì được, chứ không thể đi biển dài ngày… Càng chưa nói đến chuyện làm “cướp biển”, đều là do yếu tố “bảo đảm kỹ thuật & hậu cần” cả thôi. Muốn “ăn cướp” của người khác á, đời không dễ như thế đâu, còn chưa gây ra được “nguy hiểm” cho người khác, thì đã tự đặt bản thân mình vào nguy hiểm rồi! Làm không được nên quay sang cướp sông, cướp cạn, cướp lẫn nhau thôi! Và cứ thế, từ thế hệ này sang thế hệ khác, không bắt tay làm từ những việc nhỏ!

Chỉ ngồi đó hoang tưởng trên trời dưới đất. Nhưng hoang tưởng vẫn đỡ, chỉ e là vung vít, hoa ngôn xảo ngữ để đi bịp người khác trong cộng đồng, bịp luôn cả những người thân gần gũi nhất, đến tận ngày nay vẫn không ngóc đầu lên được! Nhìn lại lịch sử “vượt biên” mấy chục năm trước là rõ: một số người vượt biên thành công là “tư sản”, họ bỏ tiền ra mua tàu, mua luôn đường đi, loại này không cần phải nói! Thứ đến là những người Việt gốc Hoa, họ có hiểu biết đa lĩnh vực, từ máy móc tàu bè cho đến… cả thiên văn, địa lý, và họ có văn hóa cộng đồng gắn kết, tin cậy nhau để bảo đảm thực hiện hành trình thành công, đưa con tàu đến nơi an toàn!

Một số nữa là các ngư dân đã có nhiều kinh nghiệm đi biển! Đa số còn lại là những dạng không có hiểu biết, kỹ năng gì, đi chỉ làm mồi cho cá, nhiều không kể xiết, sự thật đau lòng nhưng nói ra chính là như vậy, chưa kể trong những người tổ chức vượt biên có vô số kiểu bịp, ngay từ đầu mục đích đã là cướp của, thậm chí vì cướp của mà giết người, tự người Việt hại nhau là chính! Chúng ta sống trong cuộc đời đều là phải biết tự dùng kiến thức, kỹ năng để đảm bảo an toàn cho bản thân, nói theo tiếng Anh là “due your diligence” – tự làm “bài tập về nhà” đi nhé! Đừng manh động, liều lĩnh, vô trách nhiệm rồi đổ lỗi cho thời cuộc, chính chị chính em này nọ!

right of way

2026-02-15 | Categories: boat-related, sailing | Tags: 2-columns, age of sail, luật pháp

Hàng hải quốc tế từ hàng trăm năm trước đã có nhiều luật lệ giao thông, các quy tắc nhường đường, ví dụ như tàu buồm phải nhường xuồng chèo tay, tàu máy phải nhường đường cho tàu buồm! Có thêm rất nhiều quy tắc nhường đường khác, như tàu tiếp cận về phía bên phải (starboard) có quyền ưu tiên cao hơn. Hay các quy tắc dựa trên gió: tàu đang ở port-tack (gió thổi từ phía bên trái) phải nhường đường, tàu trên gió phải nhường tàu dưới gió. Nhưng vẫn có sự không thống nhất về luật, đơn cử như Việt Nam thì ngược lại: tàu buồm phải nhường đường tàu máy. Ban đầu, tôi rất bất bình, phản đối điều luật này, vì nó ngược với luật quốc tế.

Nhưng suy nghĩ kỹ thì luật VN không phải là không có “lý” của nó, và ngay cả luật quốc tế cũng có những điều ngầm hiểu ngoài luật, tạm gọi là “common sense”. Ví như một con tàu container hàng chục ngàn tấn, tốc độ cao hơn tàu buồm nhiều lần, với cái khối lượng khổng lồ đó, rất khó, đôi khi là không thể, để cho nó giảm tốc nhường đường kịp thời. Và nếu bạn cứ cố chấp bắt nó phải nhường theo luật, thì người thiệt là chính bạn, khi tàu bạn nhỏ, tốc độ lại chậm, không xoay xở kịp! Tôi đã gặp tình huống như vậy khi ước lượng sai khoảng cách và tốc độ, với sức chèo của mình định cắt mặt một con tàu lớn, nhưng tàu lớn không thèm giảm tốc!

Nó dựa trên các con số tính toán hiện ra trên màn hình radar, đưa ra quyết định cắt mặt chiếc xuồng con của tôi trước khi tôi kịp cắt mặt nó. Nếu va chạm xảy ra thì, theo luật quốc tế, lỗi sẽ thuộc về tàu lớn, nhưng nếu tính toán đúng và cắt qua an toàn thì lại không có lỗi. Nói cho cùng lý thì… luật Việt Nam về khoản “tàu buồm phải nhường tàu máy” vẫn có gì đó “chưa đúng”, dù đã có cái “ý tốt nhưng đầy cảm tính” là nhắc nhở tàu nhỏ! Là lớn phải nhường, hay là nhỏ phải nhường, đều là do… văn hóa! Như ở phương Tây, nền tảng văn hóa cao, ý thức an toàn của người dân tốt, luật đứng về phía kẻ yếu, bắt kẻ mạnh phải nhường đường.

Nhưng ở xứ như VN, vô số thể loại tuy nhỏ, nhưng liều mạng xông ra cản đường nhằm thực hiện một trò điếm lác nào đó, thì đặt ra luật “lớn phải nhường” là không hợp lý lắm. Khi những thành phần lưu manh, đểu cáng nhiều vô số, mãi không trị được, thì… luật đành đứng về phía kẻ mạnh, chính là nhắc nhở kẻ yếu phải hiểu rõ vị thế của mình! Nên “lớn phải nhường” hay “nhỏ phải nhường”, cái quyết định luật pháp này sẽ cân nhắc… ai có thể gây hại cho xã hội nhiều hơn. Nếu dân trí cao, tự “biết người biết ta” thì luật sẽ đứng về phía nhỏ. Nếu dân trí vẫn lè tè ngọn cỏ, thì luật sẽ đứng về phía lớn, dù điều đó nghe có vẻ… “bất công”!