thương mại điện tử, 1

Từ chuyện đi bơm 2 cái lốp xe… giá như người thợ sửa xe bảo ở đây không bơm xe thì chẳng có gì để nói, anh ta xách cái ống ra, nhìn nhìn rồi bảo: anh ơi, em mở không nổi 2 cái nắp van! Là mình biết nó cà khịa rồi, nhưng tính không thích nói nhiều, tự đi mở 2 cái nắp van cho nó bơm, xong đưa 5 ngàn, nó đút túi rồi bảo: 5 ngàn là em lấy rẻ đó! Mình cũng éo biết nói gì luôn, cứ như nhìn vào khoảng không trống hoác vậy, đi luôn chứ biết nói gì nữa!? Không phải chỉ là cái thái độ làm việc, thái độ vẫn là chuyện nhỏ, cái chính là tâm địa bất ổn, một tâm lý kiểu… Chí Phèo, chỉ có ăn và phá, không làm được cái gì cho ra hồn, nhưng cứ muốn làm cha thiên hạ! Nói thì mọi người bảo chỉ là một cái ví dụ cá biệt, không cá biệt đâu, đinh vẫn rải đầy đường đấy thôi, và muôn ngàn những kiểu tệ nạn, vừa ăn cướp vừa la làng vẫn tràn đìa khắp xã hội! Có vô số những thằng rảnh không làm gì, chờ chực cơ hội ai đó xúi bẫy để làm trò lưu manh vặt!

Đến chuyện thương mại điện tử… xưa các trang như Lazada, Shopee cũng đầy hàng kém chất lượng, nhưng ngày càng tốt hơn, đã có những người bán hàng gian bị khóa tài khoản! Đến một lúc người ta bỗng dưng nhận ra rằng, hóa ra suốt mấy chục năm nay toàn bị lừa bởi đám gian thương, nhập hàng TQ chất lượng thấp về bán với giá cao! Tuy không thể nói rằng các trang thương mại điện tử đã đủ tốt, đủ hài lòng, nhưng ít ra giá cả niêm yết công khai, mặt hàng nhiều chủng loại! Mười năm trước, tôi đi mua vải sợi carbon để đóng xuồng, loay hoay hơn 2 tháng chưa có hàng, giờ thì có khi chưa tới 2 ngày! Hàng giao từ Thượng Hải mất cỡ 5~7 ngày, từ Thâm Quyến mất khoảng 3~4 ngày, còn những mặt hàng phổ thông thì họ đã buffering – trữ sẵn ngay tại VN, giao trong ngày! Phải có ai đó giảng giải, áp đặt cách thức thì người Việt mới làm, còn không thì chúng nó còn bận đấu tố, tính kế nhau và làm nhiều trò khỉ khác!

olympic

Mặt cúi, mặt nghiêng, mặt ngoảnh sau,
Quay theo tám hướng hỏi trời sâu.
Một câu hỏi lớn, không lời đáp!
Cho đến bây giờ mặt vẫn chau!

Chính là khẳng định vị trí số 2, ngấp nghé vị trí dẫn đầu! Kỷ lục thế giới mà bị phá những 0.4 giây thì ai cũng phải tâm phục khẩu phục, đánh vào chính điền kinh, bơi lội, những môn được xem là trọng yếu, cốt lõi của Olympic! Kiểu này, trong tương lai gần, chuyện Trung Quốc vươn lên dẫn đầu thế giới là hoàn toàn có thể dự báo được!

Thực tế đã ngang với Mỹ về số HCV, tạm giữ ngôi nhì do kém số HCB! Dân tộc như thế, nói được làm được, còn tại sao VN vẫn là con số 0 tròn trĩnh, còn không tự luận ra được ngu chỗ nào! Tại sao XH toàn loại bệnh hoạn, không bệnh thì cũng… hoạn! Haizza, mấy câu hỏi này, những pho tượng chùa Tây Phương không biết cách trả lời…

trùng thất

Tôi gọi đây là trào lưu “đĩ miệng”, tiếng Việt kỳ diệu cc! Những thể loại hư ảo, cứ dùng mãi những ngôn từ như thế sẽ mất đi nhận thức về cái thật mà chạy theo những thứ đồng bóng! Cũng giống phần lớn cái loại “nhà thơ” VN hiện tại vậy, huênh hoang một mớ rỗng tuếch, còn không tự luận ra được ngu chỗ nào! Dần dần hình thành nên một cái “nghiệp”: chữ nghĩa không có nội dung, không thực hành được, không có sự trì định, công phu để biến nó thành giá trị thực!

Cứ mãi như thế, đến một lúc con người sẽ bị chẻ ra làm đôi: sau một hồi ngáo ngáo với những ý nghĩ vọng động, họ sẽ quay về đối diện với con người thật xàm xí bên trong! Và cứ thế, tiếp tục hoang mang không biết bám víu vào đâu, ai nói gì cũng tin, nhưng không thực sự hiểu và kiên định được điều gì! Vì thế nên ngay từ xưa, tôi đã luôn cho rằng, nói một lời đơn giản phải cho thật tường tận, đúng đắn, một từ, một câu mà còn không hiểu thì đôi khi không cần phải nói nữa!

hoang dã

Facebook nhắc ngày này năm trước, có người nói với mình, VN giờ chính là kiểu CNTB hoang dã! Cũng có thể thế thật, nhưng ở VN… gì cũng hoang dã hết á, mà cái hoang dã đầu tiên là nhân tâm, là dân trí! Sẽ thật sự khốn nạn nếu trãi qua bao nhiêu thăng trầm mà “dân trí” không đổi, cái tâm mông muội, tư cách trẻ con, mãi không chịu lớn!

Đọc lại lịch sử để thấy TQ họ kinh khủng như thế nào, phương Tây vẫn thường hay dè bỉu, cho rằng TQ không phải là đỉnh cao trí tuệ của nhân loại! Cũng có thể như vậy thật, nhưng những thứ họ làm ra thì thay đổi con người, thay đổi xã hội, một ví dụ thiết thực là công nghệ làm bạch lạp – nến trắng mà tôi đã đề cập tới trong một bài trước!

đùa

Nói thế nào thì nói, bên trong con người mình vẫn có những phần “thô” rất khó sửa, những kiểu đùa mà đôi khi vẫn gây ra tác dụng ngược hay hiệu quả phụ! Trời mưa, tấp vô lề đường để mặc áo mưa, một anh bên cạnh vừa mặc áo mưa vừa càm ràm: áo gì quái lạ, làm bằng nhựa đen nhưng hai cái ống tay áo thì làm bằng nhựa trong!

Mình chêm một câu: họ làm thế để lỡ như anh cầm dao hay súng thì người khác nhìn thấy cho rõ! Anh ta bật cười nhưng kiểu cũng có chút khó chịu! Một lần khác bước vào quán cafe, hôm đó 8/3: Sao, em đã thuê xe ba-gác chưa, hôm nay dự là hoa nhiều, làm sao chở hết về nhà!? Nói câu mà nó “giận” suốt từ đó đến giờ!

dada, 2

Đương nhiên là tôi chỉ viết ra vài bài sơ đẳng của đám lưu manh vậy thôi, chứ mô tả chi tiết các thủ đoạn đã từng thấy, những kiểu đã lưu manh đĩ điếm đã từng gặp qua thì có khi hàng trăm trang giấy không đủ! Mạng xã hội mà, toàn những thành phần “hảo bất lai, lai bất hảo”, tốt thì đã không đến, còn đến thì cứ y như rằng là không tốt, thằng nào cũng làm ra bản mặt thánh thiện, hiểu biết, cho đến khi có vụ việc gì xảy ra thì tìm cách chối đây đẩy: ah thằng đó không liên quan đến tôi, nhưng thực ra chúng nó cùng một phe với nhau, có sự phân vai diễn, thằng tung thằng hứng! Nên “chính danh” cũng giống như camera an ninh vậy!

Có những phương tiện kỹ thuật thì ngăn ngừa được phần lớn các tình trạng tội phạm, tuy không thể giải quyết được vấn đề của cái “tâm”! Mà vấn đề của cái “tâm” hiện đại chính là sản phẩm trực tiếp của mạng xã hội! Như khi Biden nói: “hãy đặt Trump vào hồng tâm” vậy (và sau đó chối: tôi nói vậy không có ý xấu), mạng xã hôi bây giờ đầy rẫy những thể loại tìm cách dùng thông tin xàm xí để gây ảnh hưởng, vẽ đường cho hưu chạy, chúng nó cho rằng mình “đọc được suy nghĩ” của người khác, chúng nó nghĩ rằng cứ làm tràn ngập thông tin mang tính hướng dẫn như thế thì đến một lúc đối tượng sẽ hành xử theo cách mình muốn!

Toàn những thể loại thiểu năng trí tuệ, còn không tự nhận thức được chính mình và người khác, nhưng ai thảy cho cái cxx gì là cũng nghe, cũng tin, hành động thì kiểu máy móc, đánh vào số đông theo những “bài bản” ngu xuẩn được dạy! Mà xã hội hiện tại, những thành phần có “công phu hàm dưỡng”, có nền tảng văn hóa vững vàng thì quá ít, mà những thể loại ngu dốt, manh động, dễ bị xúi giục thì lại quá nhiều! Nên nói chơi chơi nhưng cũng rất thật, như tại trường Pháp thuật Hogwarts vậy, môn Phòng chống ma thuật hắc ám (Defence against the dark arts) là môn bắt buộc! Phải học liên tục từ năm 1 đến năm 5!

Mở đầu với những bài quan sát, phân tích, tìm hiểu, tự bảo vệ chính mình, nhưng càng học lên cao, đến một lúc tự dưng thấy rằng, đôi khi, được dùng để chống lại Ma thuật hắc ám không phải là cái gì khác, lại chính là… Ma thuật hắc ám, như thế người ta phải chạm đến ranh giới của trắng, đen, thiện ác! Nên Albus Dumbledore không hoàn toàn tin tưởng giáo sư Severus Snape ở vị trí giảng dạy môn này, cho rằng bản lĩnh tối hậu của ông ta vẫn còn chưa được đủ đầy! Đương nhiên tất cả chúng ta đều không phải là phù thủy (hy vọng là như thế), cũng chỉ là “muggles” mà thôi, vẫn phải dựa vào luật pháp và các phương tiện kỹ thuật!

dada, 1

Mỗi ngày viết thêm một chút về “Phòng chống ma thuật hắc ám – Defence against the dark arts – DADA”. Cái này nên gọi đúng tên là lưu manh có tổ chức, chứ gọi là “tà đạo” nghe hơi quá, đám này mới chỉ ở mức lưu mà thôi! Thủ thuật chung là la liếm, nghe trộm thông tin rồi dùng chính thông tin có được đó để dọa nạt, gây ảnh hưởng lên người khác. Kể chuyện từ kinh nghiệm của chính bản thân để thây dân trí VN nó đang ở mức độ nào! Chuyện là dùng mạng XH nên tôi thỉnh thoảng có nói chuyện với người này người kia! Thời mới chỉ vài năm trước, Messenger chưa bảo mật như giờ (thực ra đến tận bây giờ cũng chưa thể xem là bảo mật) nên thủ thuật của đám lưu manh là chúng nó tấn công cái router – cục wifi của các quán cafe mà bạn thường ngồi, để xem bạn nói chuyện với những ai!

Sau đó chúng nó sẽ tấn công Facebook, Zalo hay các tài khoản MXH khác của người đó, một là dụ dỗ, đe dọa phải hợp tác, hai là chiếm quyền điều khiển! Rồi dùng những tài khoản đó để nói chuyện với mình, đương nhiên cố khôn khéo không để lộ ra chân tướng! Nhưng tiếc thay, khả năng soi chữ, soi tâm lý của tôi nó như “kính chiếu yêu” vậy, nói tới nói lui 3, 4 câu là phát hiện ra ngay! Nhưng vẫn cứ giả bộ như không biết, phải để cho đám “chó dại” đó chạy quanh vài năm, cứ để cho chúng nó tự nghĩ rằng mình “thông minh”, chứ nói trắng ra thì sự việc nó mất đi sự “thú vị”! Những thể loại còn không tự nhận thức, không tự luận ra được mình ngu chỗ nào vẫn cứ chạy loanh quanh suốt cả hơn 15 năm nay như thế! Chỉ mấy cái chiêu “thiểu năng” vậy mà cũng lừa được rất nhiều người chứ chẳng đùa!

Thủ đoạn phổ biến nhất là làm giả tài khoản MXH, rồi dùng nhiều tài khoản giả kích động cho người này người kia đánh nhau: anh A nói thế này, anh B chửi anh C thế kia, không tỉnh táo là sa vào bẫy của đám lưu manh ngay! Cứ nhìn cái hình đại diện – avatar nhỏ xíu, chỉ cỡ 300 pixel, ảnh vỡ nát thiếu chi tiết là biết 90% khả năng là giả! Chúng nó vào các tài khoản thật, copy ảnh, nhưng do không click vào ảnh nên Facebook chỉ hiển thị cái thumbnail bé xíu, nếu click vào ảnh để load phiên bản đầy đủ thì hình đại diện sẽ lớn hơn nhiều! Vì sao một cái thao tác ngu như vậy vẫn cứ lặp đi lặp lại từ năm này qua năm khác mà đám lưu manh không biết tự nhận ra mà sửa chữa!? Đơn giản là vì chúng nó mỗi ngày thao tác hàng trăm profile giả, không có thời gian để mà làm giả cho kỹ càng đâu!

Sự việc chưa dừng lại ở đó, Việt Nam mà, có hàng ngàn vạn kiểu hội nhóm lưu manh khác nhau, mỗi nhóm có một cái mind-set, một kiểu ngôn từ khác nhau! Rất thường khi, ta thấy lưu manh này bày mưu lưu manh kia, lưu manh kia tính kế lưu manh nọ, và vô số những phản ánh qua lại như trong cái kaleidoscope – kính vạn hoa giữa những cái não trạng đều bệnh hoạn giống nhau như thế! Thằng nào cũng “ta biết”, “ta đúng”, “ta thông minh”, cùng một loại “thiểu năng trí tuệ” như nhau mà thôi, nhưng sự lưu manh ngu xuẩn nó được “đòn bẫy” lên qua nhiều cấp! Nếu không có “chính danh”, không có tinh thần pháp trị cao độ, thậm chí là hà khắc, thì không trị được bệnh đâu, vì bệnh đã “di căn”, đã ăn vào đến tận “cao hoang” rồi, những cái “tâm” đã đến mức ung nhọt, thối rữa, vô phương cứu chữa!

mxh

Một bức ảnh rất có tính biểu tượng! Nghi phạm có vẻ như bị cận thị nặng, cách cỡ 120 mét vẫn bắn trượt, dù chỉ trượt một vài cm. Ông Trump xem như cao số, và mật vụ Mỹ như thường lệ, phản ứng chậm chạp và rườm rà. Nhân sự việc nói về sự khác biệt của mật vụ Mỹ và mật vụ Nga. Mật vụ Mỹ, trông hầm hố từ cơ bắp cho đến trang bị, từ gọng kính đen cho đến gương mặt nhìn rất là “ngầu”! Nhưng người có kinh nghiệm nhìn vào là thấy, để có được vẻ ngầu đó là họ phải tập luyện rất nhiều, nhiều đến mức đã trở thành “nô lệ” cho cái “thần thái” đó từ lâu rồi, “ngầu” nhưng thực ra éo có sức sống, nhìn rất “plastic”, như đa số những gương mặt trên mạng xã hội hiện nay vậy! Cái chữ “nhựa – plastic” nói lên sự đơ cứng về thể xác lẫn xơ cứng của tâm hồn! Bạn nhìn các vệ sĩ của tt. Putin mà xem, họ mới thật sự có sức sống!

Như thủ tướng Hungary – Fico, người cũng vừa mới bị bắn xong, nhận định: các phe phái bây giờ hiếm khi trực tiếp nhúng tay vào vụ việc, nhưng họ kích động, bày mưu, dẫn đường cho người khác làm, mà số lượng những thằng khùng, điên bị xúi bẫy bởi MXH bây giờ thì vô số, những người từ lâu đã bị MXH khoét rỗng về phần hồn, trong một phút giây bột phát hành động để cảm thấy mình được làm người “có giá trị”! Qua vụ việc thấy chính trị Mỹ nó giống hệt mạng xã hội Việt Nam, suốt ngày nói chuyện gái gú, nhưng thoắt một cái, bỗng dưng “biến hình – transfigurate” trở thành chính chuyên, đường hoàng như đúng rồi vậy! Hoặc kiểu giống hệt đám ngáo làm clip, viết bài ca tụng Minh Tuệ, am hiểu Phật pháp này nọ, hôm sau post ảnh khoe bikini và du lịch sang chảnh, cũng thản nhiên như không vậy!

cccd, 1

Xưa đọc Hồng Lâu Mộng, thích nhất là cái câu: Trần trùi trụi đi về không vướng víu! Bây giờ đi ra đường phải “vướng” đủ thứ, nào là khóa nhà, khóa xe, nào là điện thoại, ví tiền, giấy tờ… Trước không đánh giá đúng công nghệ NFC và CCCD, nghĩ rằng các đầu đọc NFC không đủ nhiều! Hiện tại hầu như smart phone nào cũng có đầu đọc NFC, từ iPhone 6 là đã có rồi, hầu hết các máy POS mới cũng có NFC! Tương lai khả kiến: chỉ 1 thẻ thay thế toàn bộ giấy tờ!

Thậm chí tiến tới mở khóa nhà, khởi động xe, mua bán, hợp đồng tất cả chỉ 1 thẻ! Thực ra thì đến đó rồi vẫn còn vướng víu nhiều lắm, chưa “trần trùi trụi” được đâu, hay có khi còn vướng hơn!? Nói xa xôi là vậy, nhưng nói gần gần là có thể cưỡng bức chính danh trên MXH: làm ơn làm ra luật phải xác minh nhân thân bằng CCCD trên Facebook! Bài báo này hiểu rất về sinh trắc – biometric, xác thực CCCD – thẻ chip – smartcard qua NFC không phải là sinh trắc!

tcotlt456@ctkmbbct789

Từ gần 20 năm trước, tôi đã làm việc trên những ứng dụng webcam theo dõi các cử động 3D của khuôn mặt, và phủ lên đó những lớp skin, mask, avatar, và làm hoạt hình 3D dùng DirectX mô phỏng các cử động, cảm xúc như thật của khuôn mặt! Đó là chuyện của 20 năm trước, giờ đã tiến bộ không biết bao nhiêu lần! Nên qua mặt FaceID không phải là chuyện khó, chỉ cần 2, 3 tấm ảnh và một tay designer dùng Autodesk Maya loại khá là có thể phục dựng mô hình 3D khuôn mặt của ai đó, thậm chí có thể làm cái mô hình nói năng như thật!

FaceID, phiên bản của Apple làm có thể xem là khá an toàn, là do iPhone / iPad có cảm biến LIDAR có thể dựng mô hình 3D của khuôn mặt rất chi tiết! Nhưng những loại FaceID khác, do những hãng khác hay do các bank tự làm thì chưa chắc nhé! Nói thật, tôi hoàn toàn không có lòng tin vào các loại FaceID. Nói thế này cho dễ hiểu: tôi thà đặt lòng tin vào một thứ ở trong đầu tôi (mật khẩu) là cái tôi biết, nó hiện diện vô hình, vô ảnh trong tâm trí tôi, còn hơn là đặt lòng tin vào những cái hữu hình mà ai ai cũng thấy, và vô cùng dễ làm giả!

Nên cứ để cho chúng nó, những loại thiểu năng ưa tỏ ra nguy hiểm, thử dùng “độc tâm thuật” đọc mật khẩu trong đầu tôi xem có được không?! Việc tạo ra mật khẩu an toàn nhưng dễ nhớ không khó như mọi người nghĩ, dưới đây là một cái mẹo, giả sử bạn nhớ 1 câu thơ: Thiện căn ở tại lòng ta, Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài, thì lúc đó mật khẩu sẽ đặt là: Tcotlt456@Ctkmbbct789, là chữ viết tắt của các từ trong câu thơ, thêm vào đó một số chữ số, chữ viết hoa hay ký tự đặc biệt tùy ý! Như thế sẽ có mật khẩu an toàn nhưng dễ nhớ!

Mà câu thơ tôi dùng để làm mật khẩu đó, trừ khi bạn đi đến Thư viện quốc gia, tìm đúng cuốn sách cổ đó, lật đúng trang đó, và bạn phải đọc được chữ Hán nữa, thì sẽ thấy nó ở đó, chứ tìm khắp trên internet không có đâu! Nói dài dòng chút về quản lý mật khẩu, thực sự tôi cũng không có lòng tin với những thứ như LastPass, 1Password, ai đời lại lưu pass của mình trên cloud, có ai còn nhớ vụ rò rỉ dữ liệu của LastPass cách đây 2 năm!? Một cách khá hay là dùng công nghệ open – source đã được kiểm chứng kỹ là KeePassX để lưu mật khẩu!

Một phương pháp hiện đại phổ biến những năm gần đây là FIDO – Passkey, dùng khóa bí mật lưu trữ trên thiết bị. Đây là cách mới hứa hẹn rất tiện lợi, bạn thậm chí không cần phải nhớ gì cả! Nhưng một lần nữa, nếu thiết bị – nơi lưu passkey (usb-key, điện thoại) bị mất thì phải làm sao!? Không có giải pháp nào khác là phải có một cái nữa để dự phòng, một cái treo ở móc chìa khóa, một cái… bỏ trong két sắt ngân hàng! Nói tới nói lui, tôi chẳng tin cái gì khác ngoài cái thứ “lai vô ảnh, khứ vô hình” nằm trong đầu tôi, đó chính là… mật khẩu!