nhất sinh

Công nhận phim thanh xuân TQ luôn có những thủ pháp thú vị, nhiều “bài” hay… Hai học sinh được giao nhiệm vụ treo cái băng-rôn đề 8 chữ: 辛苦三年 幸福一生 – Tân khổ tam niên, Hạnh phúc nhất sinh, ý là: hãy cố gắng học tập trong 3 năm (cấp 3) để sau này sẽ có cuộc sống hạnh phúc. Hai đứa loay hoay làm rớt xuống đầu đoàn kiểm tra, bị phạt ra hành lang đứng cầm biểu ngữ, hành lang hẹp nên phải gấp đôi lại, chỉ còn một nữa. Nên hai anh chị cứ đứng cầm cái bảng 4 chữ: “Một đời hạnh phúc” như thế, mới mở đầu phim là đã biết tỏng nội dung rồi! 🙂

Người Nga thường nói: trên thế giới có 3 loại phim: phim dở, phim hay và loại thứ 3 là… phim Trung Quốc. Ý nói nhiều khi không biết phải hiểu như thế nào, Trung Quốc là một không gian văn hoá quá phức tạp và riêng biệt mà người ngoài nhiều khi không thể hiểu hết, đôi khi còn cảm thấy nó kỳ quặc! Quả thực như vậy, cả mấy ngàn năm ở bên cạnh họ mà chúng ta cũng còn chưa hiểu được mấy, học đâu được mấy ngôn từ lảm nhảm, nông cạn trên bề mặt, chứ không hiểu được hết nội dung, càng không thể đạt đến được cái trình dụng tâm, công phu như họ! 🙁

Hãy cứ phát minh lại cái bánh xe

Có một dạo thời còn đại học, bị ám ảnh với những thứ 3D, nên tự đi viết một cái 3D-engine: phối cảnh vật thể trong không gian 3 chiều! Mà tôi biết thừa là chỉ làm cho vui, chứ những engine 3D đã có như OpenGL, DirectX nó làm tốt hơn tôi một triệu lần! Nhưng xem như bài tập, cứ làm thử xem sao! Nhờ đó mà đọc qua các lý thuyết về một tá các phép chiếu (projection) khác nhau, ôn lại một mớ Toán vector, ma trận. Cái engine tôi viết ra hiển thị tốt các đối tượng 3D phức tạp, nhưng chưa có đổ bóng hay các thao tác advanced khác!

Bạn bè cùng lứa là toàn dùng ngôn ngữ và công nghệ cấp cao, kéo thả, cắt dán các kiểu rồi, còn tôi vẫn lập trình DOS với Turbo C++ sơ đẳng như thế! Và cực kỳ ghét những câu chữ bóng bẫy, trơn tuột (catching, slippery phrases) kiểu: Don’t reinvent the wheel – Đừng phát minh lại cái bánh xe! Không làm được cái đơn giản, sao làm được cái phức tạp!? Mà điều đó thấy rất rõ ở những coder trẻ: cái gì cũng biết, mà không làm được những điều đơn giản! Mà những điều đơn giản nó không có đao to búa lớn, không huênh hoang chữ nghĩa!

Và thế rồi đi chê Trung Quốc toàn chỉ biết copy (mà mình thì đến copy vẫn chưa làm được)! Copy hay không không quan trọng, quan trọng là bắt đầu với việc đơn giản đã! Và họ cứ “trường kỳ copy” như thế hàng chục năm, trước khi có được khả năng sáng tạo cái mới! Cũng như hoạ sĩ học vẽ thôi, trước khi tạo thành phong cách, thành danh thì hàng chục năm trước, họ đã dày công học hỏi, copy hết phong cách này đến xì-tai khác! Tự dưng mới sinh ra đã thành phong cách, đã thành sáng tạo, đã có kết quả thì chỉ có “cuội VN” thôi!

Nhưng nói điều đơn giản, làm điều cơ bản, ở cái thời gian và không gian này, có khi bị coi là ngu và ngố á! Đồ dở người, đồ hâm hấp, cứ mấy cái đơn giản, cơ bản đem ra nói hoài, chả có cái gì “cao siêu” cả, toàn cộng trừ nhân chia, toán hình toán số cơ bản thôi, xem có làm được không đã! Bữa xài cái app trả tiền điện nước, mới thấy mấy cái dòng tô đỏ bên dưới, nào là “Simulate”, nào là “Giả lập”, đem cả code test vào production – môi trường chạy thật như thế, có mỗi một dòng “#if DEBUG” cũng không thêm vào được, chả hiểu làm gì để ăn!? 🙁

my patents

Lảm nhảm cuối tuần, suy nghĩ miên man không dứt về nghề nghiệp! 8 năm trước, tôi là tác giả, đồng đứng tên đăng ký cái “patent” – bằng phát minh sáng chế này tại Mỹ. Patent đã được cấp (approved), không phải “pending” hay “reviewing” nhé! Một đống công thức toán (xem hình) là chụp từ bản viết tay của tôi ra. Patent này chỉ có tính “defensive” chứ không phải “offensive”… Mục đích là để tự bảo vệ sản phẩm do mình làm ra là chính.

Tôi vẫn còn một cái patent nữa đang pending, vẫn chưa được approved! Từ xưa đến giờ vẫn cho là “đầu tiên” không cần phải… “tiền đâu”, nhưng đúng là từ đó đến giờ vẫn tự hỏi… “tiền đâu”! 🙂 Ý tưởng thì không thiếu, trong đầu tôi suy nghĩ không thiếu chuyện có thể đăng ký thành “patent”, nhưng có thể đăng ký thành công, và tạo thành giá trị thật sự hay không lại là một chuyện khác, vẫn còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố! 🙁

carbon mast

Works done with some little free time last weekend & holidays, carbon mast up! Can be lowered / erected with a line running from stern back to cockpit! When not in use, can be stowed down, flat on the aft deck! On its top is the signal light, could easily attach a (voice – activated) action cam, maybe also serve as a flag pole, or even add an AIS device later… 🙂

mèo 3 cẳng

Ku Tom đi đâu về, đang yên đang lành bỗng dưng trở thành “mèo 3 cẳng”, hình như là bị chó cắn nên một chân trước bỗng thành què, đi đâu cũng co hẳn một chân lên chỉ còn có ba chân, ấy vậy mà leo lên bàn lên ghế vẫn nhanh nhẹn, dễ dàng, nhưng cứ khập khiễng như vậy suốt hơn tuần! 🙁

Nhớ hồi ảnh 3 tháng tuổi, lần đầu tiên tự mình ôm cột lên nóc nhà, leo xuống kêu vang trời, đi từ nhà sau ra nhà trước kêu vang, kiểu như khoe một “chiến công” đáng tự hào lắm! Thế rồi càng lúc càng lớn, càng muốn tìm hiểu “thế giới”, càng đi xa và “ít nói”, có khi bỏ nhà đi 2 ngày về không nói tiếng nào!

beidou

Lễ lạc chả đi đâu, ở nhà nướng hết bộ phim TQ: “Tam phân dã”… Không quá hay nhưng cũng thú vị, phim nói về những người “bên lề” hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu của TQ, “bên lề” tức là những vai phụ thôi, chưa phải là những kỹ sư, nhà khoa học chính! Mới chỉ là “vai phụ”, nhưng sau khi hệ thống Bắc Đẩu đưa vào ứng dụng thành công đều… đã thành tỷ phú! Phim hay ở chỗ nó lồng ghép trong đó nhiều suy nghĩ thú vị về con người, về giao tiếp, cộng đồng, xã hội. Và phim dở ở chỗ xa rời thực tế, không cho thấy hết những phức tạp, khó khăn của công việc mà chỉ tô vẽ trai xinh gái đẹp, nhà xe tiền tài giàu có này nọ!

Mà khán giả xem phim trẻ bây giờ thường chỉ thấy những cái bề nổi ấy mà thôi! Phim có đoạn hay hay, danh sách COCC (con ông cháu cha) trong công ty, COCC thì ở đâu cũng có, ngay cả phương Tây cũng vậy thôi, dưới nhiều mức độ, hình thức khác nhau! Khác chăng là trong trường hợp này, một cty nó làm danh sách COCC công khai để nhiều người biết! Giám đốc chi nhánh đi làm bị trượt chân suýt ngã vì sàn nhà vừa lau, còn ướt, liền kêu bà lao công ra mắng té tát! Mắng xong lên văn phòng nghĩ lại thế nào đó, đem danh sách COCC ra tra, hoá ra là một bà thím nào đó ông phó tổng gởi vào, liền vội cầm ly trà chạy đi xin lỗi! 😀

Một trường đoạn nữa, cũng khá thú vị, bối cảnh là một bữa tiệc, các nhân vật kinh doanh tầm cỡ mời một ông giáo sư, ông này vì có chuyện bức xúc trong lòng nên cứ mở miệng ra là xài thành ngữ, trích dẫn điển cố, cổ văn… Báo hại phần lớn những người có mặt đều không hiểu gì, dù đều là những nhân vật tầm cỡ, có sạn trong đầu. Nên nữ chính trong phim đành đóng vai “phiên dịch”, cứ nói một câu lại dịch một câu, câu nào câu nấy như vả đôm đốp vào mặt! Nhưng vì cần người ta, phải “cầu thị” nên đành nhịn, mà công nhận nhịn giỏi, câu nào cũng tươi cười, lịch sự lắng nghe, chấp nhận mình là “thành phần văn hoá thấp”! 🙂

từ nguyên: sinh tử quan đầu – 生死關頭

Facebook nhắc ngày này hai năm trước… Từ nguyên: “sinh tử quan đầu – 生死关头” quan ở đây là cửa ải, sinh tử quan đầu tức là đang đứng ngay tại cửa ải sống chết, bước qua bên kia cửa chưa thấy ai về… Nguyễn Du: 生死關頭莫能度。勸君飲酒且為歡,西窗日落天將暮。 – Sinh tử quan đầu mạc năng độ. Khuyến quân ẩm tửu thả vi hoan, Tây song nhật lạc thiên tương mộ…

tư duy hình thức

Nhân một tranh luận gần đây trên báo chí VN: “trẻ em như tờ giấy trắng là 1 suy nghĩ sai hoàn toàn”… nhân chuyện này bàn về kiểu tư duy máy móc, hình thức, trắng đen của người Việt! “Trẻ em như tờ giấy trắng”, câu đó có phần đúng, chúng nó chưa biết gì và chỉ tiếp thu, tiêm nhiễm những gì được dạy, được thấy! Nhưng câu đó cũng không đúng hoàn toàn, trẻ em như một hạt giống mang thông tin di truyền, và biết đâu đó, có thể được thừa hưởng cả những “duyên nghiệp” từ kiếp trước (từ ngữ duy tâm một tí)! Nên việc phát triển đứa bé thường khi là nằm ngoài tiên liệu của phụ huynh và giáo viên! Trẻ em vừa là tờ giấy trắng, vừa không phải là tờ giấy trắng, đó đơn giản chỉ là những cách diễn đạt khác nhau, hình thức lý luận nhị nguyên, một điểm yếu cố hữu của tư duy con người!

Nhưng 99% người Việt (có khi là nhiều hơn) thì chấp vào cái hình thức nhị nguyên thô thiển, sơ khai đó! Họ chấp vào đó như “gà mắc tóc”, điều đó dẫn đến sự “đối kháng” giữa những “suy nghĩ” khác nhau! Theo tôi, ai còn mắc vào những lỗi “tư duy hình thức” như vậy là vẫn chỉ cho thấy tầm tư duy nông cạn, hời hợt trên bề mặt, không nghĩ ra được những nội dung sâu xa hơn, không thể đi hết chiều sâu, độ phức tạp của vấn đề, nên đành đứng trên bề mặt nhị nguyên trắng đen như thế. Bao nhiêu “học hỏi, tư duy”, lên mạng đọc này kia, biết được một vài “ngôn từ lảm nhảm” là đã tự cho mình giỏi, nghĩ rằng bao nhiêu đó là đủ rồi! Sự việc trở nên tồi tệ hơn khi họ ngày càng “chấp ngã”, bám vào những cái lý lẽ đó theo kiểu “take position” – giữ vị trí y như trong quân sự vậy, bên này là “ta”, bên kia là “địch”!

Các tranh luận ở VN đều mang tính “đối kháng”, “chiếm lĩnh vị trí” như thế, kiểu tư duy bên kia là “địch”, bên này là “ta”, trắng đen rõ ràng! Nhưng tiếc thay, kiến thức không phải 3D hay 4D như quân sự, nó là không gian n-D vô cùng phức tạp, bao gồm rất nhiều chiều kích, thay vì đối kháng, cần phải gợi mở, nương vào nhau để cùng phát triển, đó mới là tranh luận thực sự. Trong giáo dục, “giữ vị trí”, cố sống chết bám vào một điểm thì cũng chẳng khác nào tự giới hạn mình! Chuyện này cũng như khác biệt giữa cờ vây và cờ vua vậy! Cờ vua có tính đối kháng rõ ràng, mục tiêu là ăn “hậu” của đối phương! Nhưng cờ vây không có tính “đối kháng, ăn quân” rõ ràng, mục tiêu là chiếm lĩnh càng nhiều “dư địa”, tạo ra càng nhiều “không gian phát triển” càng tốt, nói theo ngôn ngữ cờ vây là có thêm nhiều “khí” để “thở”.

Trước, công ty tôi có một ku mới tuyển vào, được giao một vấn đề hơi khó! Khó thì ta làm từ từ, từng phần, cải tiến từng chút! Nhưng không, anh này đẻ ra 10 lớp, viết 50 hàm, hàm gọi hơn 10 cấp, ai nhìn vào code cũng thấy muốn phát sốt, nghĩ rằng anh này giỏi lắm! Nhưng người làm code-review là tôi nhìn vào chỉ 15 phút là tôi hiểu rằng anh này… “bùa”, làm lên một đống hỗn loạn như thế để che dấu cái thực tế là… anh ta không giải quyết được vấn đề! Chuyện như thế, các bạn sẽ hỏi làm sao có thể xảy ra được, viết code đúng mẫu mực, đúng pattern, lớp lang đầy đủ cơ mà!? Ấy vậy mà nó đã xảy ra, và xảy ra nhiều nữa là khác, vì phần lớn thời gian chỉ đọc ba cái pattern, agile, design idea, etc… lảm nhảm trên mạng, chứ không tự tay code một đoạn ngắn vài chục dòng thực sự làm việc hiệu quả bao giờ!

Từ chuyện code, cho đến chuyện xã hội, nó cũng giống nhau! Hình thức là cần thiết, thực ra không có “hình thức” thì “con đen” biết lấy cái gì để bám víu vào! Nhưng làm sao để code chạy đúng, hiệu quả cái đã, rồi mới tính tới chuyện làm cho nó good-looking! Mà đa số những người code tốt họ chỉ quan tâm tới “hình thức” ở một mức độ vừa phải, vừa đủ! Tất cả những sách về nguyên lý thiết kế, quy trình phần mềm, tôi đều đọc một cách miễn cưỡng! Thực ra tôi thấy nó… chán phèo, chả có gì mới mẻ, nhiều khi kiểu rất máy móc, giáo điều! Những cuốn như “Programming pearls” dạy vô số phương pháp, kỹ thuật, kỹ xảo, lật ngược lật xuôi, cho thấy hết sự phức tạp, chiều sâu, đó mới là sách làm tôi cảm thấy thích thú! Mà thường là như thế, những người bám vào “hình thức” thường “nội dung” không giỏi!

Tôi rất sợ những kiểu người bám víu vào lý luận hình thức… Họ “take position, hold the line, take the side”, ngôn ngữ của họ cứ “điểm, tuyến và diện” như thế! Mọi cách diễn đạt đều tương đối, đều không chính xác hoàn toàn, dùng nó như thế nào là cả một sự suy tính, cân nhắc! Phải bước qua được rào cản của ngôn ngữ thì mới hiểu được những nội dung khác truyền tải bên dưới! Nhưng không, họ bám víu vào mớ ngôn từ chết ấy, tìm cách “tranh tiên”, tìm cách chiếm lấy một lợi thế nho nhỏ bằng ngôn từ, rồi mắc cứng luôn ở đó, sau đó bằng những kiểu: do đó, cho nên, vì vậy, suy ra… tìm cách chứng minh chỉ có tôi đúng và đối phương là sai! Tranh đấu với đối phương thực chất chỉ thể hiện những mâu thuẫn, lúng túng, hạn chế nội tại mà thôi, vẫn là kiểu “tôi đúng anh sai” chứ chưa phải là khai mở kiến thức!

les feuilles mortes

Lìa cành lá úa,
Tả tơi nhảy múa.
Rụng ngập đầy sân,
Gợi sầu thi nhân…

Chương trình âm nhạc cuối tuần… Thời tiết chớm vào thu, đã lâu không có được tâm trạng ấy, không đạt được đến tầng cảm xúc như vậy, phần lớn là vì ngập trong những nỗi bận tâm, lo âu thường nhật! Đôi khi là nhớ lại trong lời Việt qua giọng ca Thái Thanh.

Cũng đôi khi tự hát bằng tiếng Pháp trong nguyên bản Les Feuilles Mortes – Những chiếc lá úa: …Et la mer efface sur le sable, les pas des amants désunis… Muốn tìm lại một chút gì đó giống như La Bohème (Charles Aznavour) nhưng biết chắc là không thể nữa rồi!

hỏi & đáp

Người ta nói: hỏi cũng chính là trả lời, nói một cách dễ hiểu hơn là: cách anh hỏi cũng chính là cách anh nhận được câu trả lời! Nói một cách tường tận là: vạn vật chỉ là sự phản ánh của cái “tâm” con người, “tâm” như thế nào, “hỏi”, quan tâm điều gì thì nhận lại như thế! Có nhiều người không thể thấy được cái gì khác ngoài cái “tôi” của mình, nên nhiều vấn đề mà khi ta vừa nói tới thì vừa hay, cũng biết rằng nó… đã không có ở đó, một khoảng trống hoác như thế, đâu có tự “luận” ra được! Đương nhiên, người ta sẽ tìm lý do: học vấn, ngôn ngữ, đào tạo, môi trường, v.v…

Nhưng còn chưa nói tới chữ “tâm” là vẫn chưa rốt ráo, vẫn đi rải đinh đầy đường, vẫn lên mạng lừa gạt tìm gái, vẫn đủ trò lưu manh vặt đó thôi… Nói đơn giản thế này, về nền tảng thể chất, rồi cả tinh thần, người Ấn Độ chắc là tốt hơn người Trung Quốc nhiều. Nhưng Ấn vĩnh viễn không thể trở thành Trung Quốc, là do yếu tố đạo đức cá nhân & luật lệ cộng đồng của nó! Xây cái cầu mấy trăm triệu đô sập, chỉ có vài quan chức bị miễn nhiệm! Ở Trung Quốc nếu xảy ra tình huống như thế là sẽ có kha khá người bị bắt đi dựa cột, đơn giản và rõ ràng như thế! 🙁