wooden bike

Ngồi nghĩ về cái xe đạp “lý tưởng”, mỗi người có một ý niệm khác nhau về “lý tưởng”, nhưng của em nó là như thế này: #1. Khung sườn phải làm bằng gỗ nhìn nó mới đẹp, đương nhiên về cái đẹp này thì… 9 người 10 ý, làm bằng gỗ nhưng sao cho vừa đẹp, vừa nhẹ mà vẫn bền là cả một vấn đề lớn về thiết kế và thi công! #2. Hộp số trong (internal gear hub) 11+ cấp, giờ giá đã xuống nhiều so với trước! Hộp số trong được bảo vệ cách ly hoàn toàn với môi trường bên ngoài, xài nhớt như xe máy, nên bền đến khoảng 90 ngàn km, những loại cao cấp như Rohloff có thể đến 150 ngàn km! Cảm giác vô số mượt, liên tục, không bị hụt, giật, rối như đề + xích + líp!

Đề vừa dễ hư hỏng, kém bền, vừa mất công bảo trì #3. Truyền động bằng curoa, vừa êm vừa bền, đến khoảng 30 ngàn km mới phải thay, gấp 5 ~ 6 lần so với xích! Xích líp thì chỉ đến cỡ 5 ~ 6000 km nên năm nào cũng phải thay, cứ mỗi năm là em phải thay nguyên dàn truyền động, trung bình mỗi tháng đã đạp ~ 500 km! Nếu bảo trì đúng, một cái hộp số trong và 3 sợi dây curoa là đủ để đạp đến 20 năm chứ chẳng đùa! Cũng phải nói tại sao hộp số trong ít phổ biến, thứ nhất là vì nó mắc, thứ nhì là hộp số có khoản tiêu hao do ma sát lớn hơn, nên bất lợi về công, kém hơn so với xích cỡ 4~5%. Đó là lý do tại sao xe đạp đua không bao giờ dùng hộp số trong!

biking, 7

Vận động nhẹ nhàng cuối tuần, thời tiết mát mẻ, mưa bụi bay bay, đạp xe thong thả không ép tốc độ. Tổng chặng đường 49 km, trung bình 19 kmph, tính cả quãng nghỉ làm ly cafe giữa chừng thì 15.4 kmph. Garmin ước tính đã đốt khoảng 500 calories. Nói về calories, các con số nói trong sách vở, trên báo chí đều ảo ảo thế nào á. Nói một người trung bình mỗi ngày tiêu thụ hết 2000 ~ 2500 cal là với nông dân, người lao động nặng á, chứ dân VN ở thành phố thì chỉ cỡ 1000 thôi, không hơn!

Trong đó hết hơn 70 ~ 80% là dành cho vận động trí óc, dành cho vận động cơ bắp không có bao nhiêu! Năng lượng dành cho não bộ, cho các hoạt động suy nghĩ, cân nhắc, lo lắng, etc… thực ra chiếm một tỷ lệ rất lớn (lớn hơn nữa là thời gian hóng hớt, ghen ghét và nói xấu trên mạng xã hội!) Nói theo một cách nào đó, đôi khi tôi có suy nghĩ rằng, chính cái thân xác này thực chất cũng chỉ là một cái công cụ, phương tiện, hiểu & xài nó như thế nào là hoàn toàn phụ thuộc ở bạn!

californication

Đạp xe được, đi bộ được, chạy nhẹ được, dùng đi bơi lặn tốt, dùng khi đi chèo xuồng cũng tốt, giày mềm ôm chân không cần tất, thoát nước tốt nên lội nước, đi mưa không thành vấn đề. Đây chính là đôi giày “tất cả trong một” của tui! Chỉ phải xem xem là bền tới đâu…

Space may be the final frontier but it’s made in a Hollywood basement. And (Kurt) Cobain can you hear the singing songs from station to station? Pay your surgeon very well to break the spell of aging… – Red Hot Chili Peppers

Rồi thấy mình cũng bị “lậm” vô cái “vết xe đổ” của nhiều người, mua sắm đủ thứ thiết bị, dụng cụ hỗ trợ, các thể loại thực phẩm chức năng, bỏ vô số công sức và tâm trí vô đó, cứ loay hoay mãi như thế, chỉ có một điều là… không chịu tập thể dục cho đàng hoàng mà thôi!

máy chèo thuyền

Máy chèo thuyền… mô tả chút về cái paddling machine, trước hết, nó không phải là “rowing machine”, mặc dù tiếng Việt đều gọi là “máy chèo thuyền”. Thứ hai nữa, tuy gọi là “ergometer” nhưng không như đồ chuyên dụng, có màn hình hiển thị số Watt, Calories, Kilometers, cái này không có. Dự định là sẽ gắn một cái đồng hồ đo tốc độ xe đạp (đồng hồ đo tốc xe đạp thực chất là chỉ cái máy đếm, sử dụng 1 công-tắc từ – reed switch và 1 cục nam châm để đếm số vòng quay bánh xe, bánh quay 1 vòng thì cục nam châm đi qua, đóng mạch công-tắc 1 lần). Dùng cái đồng hồ xe đạp này không đưa ra được 1 thông tin chính xác nào, ngoại trừ cung cấp 1 độ đo tương đối để bạn biết được đang chèo nhanh hay chậm.

Đưa một ví dụ, giả sự bạn hít đất được 25 cái, giờ muốn tăng lên thành 50 cái nhưng mà tập (hít đất) hoài nó vẫn không lên. Vấn đề ở chỗ cơ thể con người là một hệ thống liên hoàn, cái này phụ thuộc, níu kéo cái kia. Nên tập thêm 5, 7 động tác khác, một thời gian thử lại sẽ hít đất được nhiều hơn. Như tôi tập chèo mãi không lên, bèn phải “cross-training”, tập qua xe đạp để cải thiện hơi thở và tuần hoàn. Thứ đến nữa là sức mạnh và sức bền, giữa 2 hình thức “strength” và “cardio”, không thể bỏ qua cái nào được, một cái tăng sức mạnh của cơ, một cái tăng độ bền của cơ. Trừ khi bạn chuyên hẳn về body – building thì không kể, chứ mọi vận động bình thường của con người đều cần tập luyện kết hợp xen kẻ giữa hai hình thức trên.

Như đã nói, tôi muốn chèo tốt, nhưng chỉ tập chèo không thôi thì không cải thiện sức chèo được, nên phải kết hợp thêm nhiều hình thức vận động khác (cross training), từ tạ, gym, xe đạp, etc… Sau đó, rồi đi một đường vòng lớn, quay trở lại chỗ ban đầu, thuật ngữ gọi là “conditioning”, tức là muốn chèo tốt thì… ta lại tập chèo! Nhưng nhiều khi công việc bận rộn, hoặc thời tiết không thuận lợi, không phải lúc nào cũng xuống nước được, thế nên nghĩ ra cái “máy chèo khô” này! Máy giả lập khá tốt lực cản đặc trưng của động tác chèo thuyền, có thể chỉnh được sức nặng (resitsance), một số người còn làm 2 cái chân máy hình tròn để máy hơi lắc lắc giống cảm giác chèo trên nước (riêng tôi thì thấy không thật cần thiết nên bỏ qua)!

Về kỹ thuật làm máy này không có gì khó, hai con lăn hai bên được gắn bạc đạn một chiều, cái bánh đà ở giữa chỉ quay một chiều về phía trước, tay trái và tay phải lần lượt thay phiên nhau kéo hệ thống dây làm bánh đà quay. Hệ thống ròng rọc và lò xo giúp cảm giác chèo gần giống với thực tế hơn. Cái bánh đà sử dụng cơ chế ma sát để tăng giảm lực cản, thay đổi sức nặng của mái chèo! Tuy cấu tạo máy đơn giản, dể chế tạo, nhưng cần một số thời gian để cân chỉnh, gia giảm (tăng giảm khối lượng bánh đà, tăng giảm ma sát, tăng giảm độ căng của lò xo) làm sao cho cảm giác chèo được gần với thực tế nhất! Dự tính trong tương lai: thay hệ thống lực cản ma sát (nhanh hư, không được êm) bằng lực cản nam châm!

gym corner – p2

Tiếp tục đóng cái “máy chèo thuyền” – paddling machine (hay còn gọi là paddle ergometer, nhưng chính xác thì có lẽ phần “ergometer” đúng nghĩa lại không có như đồ chuyên nghiệp). Nó không phải là cái “rowing machine” vì trong tiếng Anh, “paddle”, “row” và “skull” là 3 động từ có nghĩa khác nhau, mặc dù trong tiếng Việt chỉ có mỗi 1 chữ gần nghĩa là “chèo”.

Tiếp tục đóng cái “máy chèo thuyền” – paddling machine. Ở trung tâm là 1 cái bánh đà (flying wheel) tạo quán tính cho toàn hệ thống, đồng thời cũng có 1 cơ chế tạo lực cản (resistance) nhờ ma sát. Hai con lăn một chiều hai bên tương ứng với 2 mái chèo, thay phiên nhau tiếp động năng vào bánh đà. Còn rất nhiều việc tinh chỉnh nho nhỏ cần làm để hoàn tất máy!

Hoàn tất cái máy chèo thuyền, dù một vài chi tiết nhỏ đây đó vẫn có thể còn được cải tiến thêm (sẽ từ từ thực hiện dần sau). Xem video bên dưới, cái laptop đang phát 1 đoạn video chèo kayak, cũng nên có chút cảm hứng! Dĩ nhiên là không thể được như “chèo ướt”, nhưng “chèo khô” cũng cần thiết khi bạn bận rộn, không có thời gian xuống nước!

gym corner – p1

Góc tập gym, đã có một vài dụng cụ cơ bản, mỗi lúc sẽ làm thêm 1 tí, “kiến tha lâu đầy tổ”. Hôm nay vừa đóng xong một cái “bench – press” và một cái “wheel – roller”, sẽ từ từ đóng thêm cho đầy đủ! Bench – press, ghế tập tạ nằm, có thể chỉnh được nhiều góc nghiêng nâng tạ khác nhau, và wheel – roller đơn giản có 4 bánh xe, dùng để tập lưng, bụng!

Dùng cái bàn phay tự đóng và cái máy phay Makita để khoét 2 thanh ray gỗ (sliding rails). Ray này sẽ có 2 công dụng, 1 là sử dụng như một cái máy chèo thuyền (rowing machine), và 2 là để dùng với cái ghế trượt 4 bánh (wheel-roller) như trong video dưới! Đã có ý tưởng về 1 cái “máy khác lạ”, đã sắm gần đủ phụ tùng, sẽ tiếp tục cập nhật trong vài tuần đến!

Cũng là một dịp để dọn đẹp lại hết cái xưởng mộc, một ngàn lẻ một thứ linh tinh khác nhau, ốc vít, đinh, khoá, các loại máy móc, ván, gỗ, hoá chất etc… sắp xếp tất cả cho ngăn nắp, sạch sẽ không phải là chuyện dễ! Video bên dưới: cái máy chèo thuyền tạm thời, sử dụng dàn tạ có sẵn và cái ghế trượt! Tuy không xịn như đồ chuyên dùng nhưng vẫn tạm xài được!

vận động

Từ 10, 15 năm trước, tôi đã có nhận định rằng sức khoẻ thể chất và đặc biệt là sức khoẻ tinh thần người Việt có vấn đề, 70~80% người Việt có biểu hiện bệnh lý thần kinh, thể nặng hay nhẹ, dạng này hay dạng khác! Nguyên do sâu xa nằm ở tầng văn hoá, thiếu chiều sâu, thiếu hiểu biết, chia xẻ giữa người và người, thiếu khả năng xây dựng giá trị cộng đồng. Cộng với sự thiếu vận động thời gian dài dẫn đến tâm hồn và cảm xúc xơ cứng! Không có đủ kiên nhẫn tìm hiểu vấn đề gì cho thấu đáo, ai nói gì cũng tin, sẵn sàng nghe theo bất kỳ sự xúi giục vớ vẩn nào! Lật lại vụ “cha chơi đùa với con bị giết chết” mới thấy đó là cả một thế hệ bị “côn đồ hoá”! Cái “chấp ngã” quá lớn: điều tôi thấy phải đúng, điều tôi nghĩ phải đúng…

Nên chỉ cần một câu nói, một sự xúi giục nhỏ nhất là sẵn sàng giết người! Để cho “tôi được đúng” thì điều tệ hại nào cũng làm! Từ anh tiến sĩ “học nhiều”, cho đến gã xe ôm “học ít”, cái sự “chấp ngã” đều lớn như nhau, lớn đến mức ngoài “cái sự đúng của tôi” ra, chẳng còn gì quan trọng hơn nữa, những cái tôi hoang tưởng, méo mó, bệnh hoạn! Cùng với truyền thông hiện đại, khi công nghệ đã trang bị cho mỗi người một cái màn hình be bé, thì sự nô dịch tư tưởng & tâm hồn đã bắt đầu. Cả XH mụ mị trong những chiêu trò nhảm nhỉ! Gốc rễ vấn đề quay về trong một chữ: vận động! Vận động thể chất, tinh thần, vận động mọi mặt, giữ cho tâm hồn được tự do, mạnh khoẻ, giữ cho mầm mống thiện lương sống bên trong mỗi người chúng ta!

gym

Trang bị lâu rồi, hôm nay “khoe” tí 2 năm trước có tự làm một em “rowing machine”, mặc dù xài được, nhưng đồ tự chế nó không bền bằng đồ chuyên dụng, kéo nhiều là dây, ròng rọc mòn, hư cả. Giờ có “em này”, căn bản là có “bộ máy trung tâm” rồi, thêm cái gì vào có thể tự nghĩ ra, tự chế tạo được, tuỳ theo sức tưởng tượng, như giờ chế thêm con “rowing machine” cũng khá đơn giản. E là sắp tới có cả một phòng GYM…

rowing machine – 3

Having some more time this week to finish this very small piece of work: a pulley system for lifting the weights up and down. Then ensemble everything together: the sliding seat, the rotating foot rest (note the pair of sandals tied on it). Initial testing gave satisfactory results, though some adjustments are still needed here and there!

Rowing the machine is quite like riding a bicycle on long distance, it seems light and easy at first, but it gets more and more demanding the longer you row. That’s a perfect machine for exercising many of your body’s muscles. I made a quick video capture with my phone to show how the machine works below (sorry for the poor lighting condition).

rowing machine – 2

Have some times this week to continue working on my rowing machine. First is the basket used to contain weights (just some bricks instead of those iron weight plates). It runs on 4 small plastic wheels lying on 2 wooden rails. A system of line and 3 blocks is used to move the weights basket sliding up and down in an near – vertical manner (75 degrees).

It’s only when I first try running the machine that I’ve found out it is making so much noises, the 8 wheels on wooden rails. I decided to change from the slanted design (4th image) to an upright one (5th image). The weights would run up and down by a system of lines and pulleys, rather than running on rails. Proceed slowly as I have little free time for the moment.

rowing machine – 1

Why a rowing machine!? First, it is among the best exercising methods which helps building the most groups of muscles. Second, to be used as a complementary way besides kayak paddling, especially when I don’t have time to go to the river, or when I do have, but the tide does not permit a convenient sortie. Below is my on – going building progress.

Most of the rowing machine’s frame is made from cheap MDF, glued, stapled and screwed together, then painted outside with thinned epoxy to strengthen the MDF a bit. Some important parts are made from wood, e.g: rails for the sliding seat… I use 4 small white hard – plastic wheels with ball bearing for durability, and for the sliding motion to be smooth.