Một chút âm nhạc cuối tuần, năm cũ đang qua đi và năm mới đã cận kề, những ngày cuối năm tương đối nhàn nhã. Một buổi sáng mùa xuân trong veo, thiên khí chính hảo, xuân quang vạn trượng, khiến cho lòng người cứ muốn hát ca rằng: Wǒ ài zhuó nǐ，ài zhuó nǐ，xiàng do re mi fa so la si…
mes camarades et moi
La photo n’est pas bo̲n̲n̲e̲, mais l’on peut y vo̲i̲r̲:
Le bonheur en perso̲n̲n̲e̲, et la douceur d’un so̲i̲r̲.
Kỷ niệm xưa cũ – mộng lành muôn thuở: tôi và các bạn chuyên toán lớp 5 thành phố Đà Nẵng! Mùa hè năm 1990, từ các trường tiểu học toàn thành chọn ra được chừng đó con người, thu gom về một chỗ, bắt đầu những tháng ngày đi học được… trả lương, sáng chiều hai buổi chỉ học độc một môn Toán, mỗi buổi sáng được phát thêm một cái bánh bao với ly sữa đậu nành! Rồi liên tục 4 năm cấp 2 vẫn trong một nhóm học chung như thế!
Vẫn còn nhớ một trong những bài học đầu tiên: Hệ tiên đề Peano và phương pháp chứng minh quy nạp toán học (Peano axioms & mathematical induction). Tuy vậy, ở cái tuổi ham chơi đó thì học vẫn là chuyện phụ, chơi mới là phần chính, và là phần đáng nhớ nhất đến tận ngày nay! Ngay buổi đầu tiên “chào sân” của “đám giặc”, một thành viên đã bị các bạn ném vào hồ nước, phải đi thay quần áo rồi mới lên lớp được! :D <3
noam chomsky
Noam Chomsky theo tôi là một người đáng kính trọng, trên mọi phương diện! Một nhà ngôn ngữ học nổi tiếng, lý thuyết “Transformational generative grammar” của ông có ảnh hưởng sâu sắc đến Computational linguistics – Ngôn ngữ học máy tính, có thể nói đã đóng góp không nhỏ cho sự phát triển của Trí tuệ nhân tạo – A.I. ngày nay! Đồng thời, xuyên suốt chiến tranh chống Mỹ, Noam Chomsky luôn là người đầu tiên vạch trần các thủ đoạn, mánh khóe mà người Mỹ đã dùng ở VN, luôn tuyệt đối đứng về phía người Việt phản đối chính quyền Mỹ, phản đối cuộc chiến phi nghĩa!
Nhưng chỉ vì một bức ảnh với Epstein mà giờ đây người ta phê phán ông thế này thế kia, dư luận của đám đông là một cái gì đó ngu dốt đến mức điên loạn! Ví dụ như tôi uống cafe quen ở một quán nhiều năm, trùng hợp cũng có một tay tội phạm cũng ở đó nhiều năm, đi ra đi vào gặp nhau mãi nên chào hỏi nhau vài câu là chuyện rất bình thường, thậm chí còn có thể nói chuyện, chụp ảnh chung, điều đó không có nghĩa là tôi có liên hệ gì với tên tội phạm đó, chỉ là giao tiếp xã hội mà thôi. Nhưng đa số con người mà, họ ưa suy diễn, ưa tỏ ra “tôi biết, tôi đúng, tôi có quyền đánh giá”.
Khi tất cả những vụ việc Epstein diễn ra thì Chomsky đã trên 80 tuổi rồi, năm nay ông ấy đã 97 tuổi. Làm tôi nhớ những lần gặp nhạc sĩ Phạm Duy những năm cuối đời, đương nhiên ông ấy không để lộ rõ ra, nhưng vẫn có thể đọc được, tất cả những gì người ta quan tâm ở tuổi ấy là: di sản của tôi để lại gì cho đời sau (trong trường hợp của nhạc sĩ Phạm Duy thì là: ở VN ai sẽ còn nghe nhạc của tôi). Nên kiểu đám lưu manh thiểu năng bây giờ chúng nó không phân biệt được không gian, thời gian, bối cảnh, trình độ, chỉ cần “tôi đúng” là được, u-muội đến cỡ đó e chỉ có… luân-hồi mới thay đổi được!
Và cũng là con người mà, nhất là người có tài, suy nghĩ của họ phức tạp hơn nhiều so với sự thiển cận của đám đông! Dù ủng hộ Việt Nam nhiệt thành, nhưng Chomsky “chống Cộng”, hiểu theo nghĩa ông ta phản đối các mô hình kiểu Liên Xô – Stalin. Và dù “chống Cộng” nhưng Chomsky lại ủng hộ Trung Quốc, cho rằng rất nhiều điều tích cực về “chủ nghĩa xã hội” đã diễn ra ở TQ, khi tiến bộ, hiểu biết chung đã đạt được ngay cả với các tầng lớp dân chúng thấp. Đôi khi ta thấy Chomsky đúng đắn một cách lạ kỳ, khi cho rằng Al Qaeda và vụ 11/9 chỉ là hệ quả hiển nhiên của chính sách Mỹ! :D
dân luật và thông luật
Đây là 2 trường phái, 2 hệ thống luật lệ khác nhau trên thế giới, nói theo kiểu ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu nhất: Dân luật (civil law) chiếm đa số tại châu Âu lục địa, dựa trên các định chế (tội danh, khung hình phạt…) cụ thể đã được định nghĩa rõ ràng từ trước. Và Thông luật (common law) bắt nguồn chủ yếu từ Anh quốc, án xử dựa theo các tập quán, án lệ đã có từ trước! Ví dụ như quay lại VN thời điểm năm 1997, có người đột nhập vào máy tính của bạn và ăn cắp thông tin trong đó. Nếu theo “dân luật – civil law” thì án này không xử được, hoặc rất khó xử, vì các tội danh liên quan đến “máy tính, tin học” chưa hình thành, chưa được luật hóa thành văn bản!
Nhưng nếu theo “thông luật – common law” thì thẩm phán sẽ lý luận rằng “máy tính” cũng là tài sản của một người, xâm nhập và ăn cắp thông tin máy tính sẽ được xử tương tự như các tội xâm phạm tài sản khác. Không có biên giới rõ ràng giữa Dân luật và Thông luật, ngày nay 2 trường phái này dần dần hội tụ lại với nhau đến mức có khi không phân biệt được. Như vụ “shark Bình”, dù VN chưa có luật về “tiền điện tử” nhưng ngay từ đầu em đã nghĩ: kiểu gì cũng kết được tội danh “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Vì nếu kinh doanh thua lỗ sẽ phải giải thích được bằng báo cáo tài chính, còn nếu không giải thích được “tiền đã đi đâu” thì tức là… lừa đảo!!!
ếch muốn bằng bò
Thấy có rất nhiều loại “Việt gian” cố bịa ra một VN “4 ngàn năm lịch sử” để so bì với TQ, cái nỗ lực “ếch muốn bằng bò” này quả thực là sâu rộng đến quái dị, lặp đi lặp lại như một loại thần kinh bệnh kinh niên vậy! Nào là Kinh Dương vương “chia đôi thiên hạ”, kẻ Nam người Bắc, nào là khắp bờ nam Trường giang đều là địa phận của nước Việt cổ. Những loại “ngáo” này không phải chỉ mới có mấy chục năm gần đây mà đã manh nha, có gốc gác xa xưa từ cả ngàn năm trước, phần lớn là dựa vào các câu chuyện hoang đường kiểu “Lĩnh Nam chích quái” để vẽ ra những thứ hư ảo, không thật, xàm xí!
Và ngay từ ngày xưa người ta đã ý thức rõ về điều đó, ví dụ như, trích Quốc sử quán triều Nguyễn: vâng tra sử cũ, danh xưng Kinh Dương vương, Lạc Long quân trong “Hồng Bàng thị kỷ”, vốn từ thời thượng cổ, thuộc thuở hồng hoang, tác giả căn cứ vào cái không và làm ra có, sợ rằng không đủ độ tin cậy. Chuẩn tấu lời của sử quan, vua Tự Đức đã nhận định đây là những “truyện ma trâu, thần rắn, hoang đường không có chuẩn tắc” và đã cương quyết loại Kinh Dương vương và Lạc Long quân ra khỏi chính sử bằng cách đưa xuống phụ chú bên dưới niên kỷ Hùng Vương.
“Triều đại” đầu tiên của VN thực sự có bằng chứng khảo cổ là Hùng vương, với văn hóa Đông Sơn! Nhưng Đông Sơn chỉ có niên đại 500 ~ 1000 năm BCE mà thôi. Cái gọi là “văn hóa” là một khái niệm rất chung chung, có thể ám chỉ… một bầy người, một bộ lạc vài trăm, vài ngàn người, vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy “Hùng vương” thực sự có tổ chức theo kiểu “quốc gia”! “Triều đại” đầu tiên của VN có dấu hiệu tổ chức thành “quốc gia” là An Dương vương với thành Cổ Loa làm bằng chứng! Ít nhất để xây dựng một tòa thành như vậy, cần sự phối hợp lao động ở quy mô lớn!
Nếu hiểu “quốc gia” theo nghĩa phải có ghi chép lịch sử thì đến thời Trần, với Đại Việt sử ký, thì VN mới là quốc gia hoàn chỉnh! Nếu hiểu “quốc gia” là phải có hệ thống luật lệ, thì phải đợi đến thời (Hậu) Lê, với bộ luật Hồng Đức. Còn nếu hiểu “quốc gia” theo nghĩa phải có tư tưởng, học thuật thì đến tận ngày nay VN… vẫn chưa lập quốc! Nên mới nói: toàn các bố mới bơi một hai đề-ca-mét đã chìm nghỉm, leo núi mới hai ba héc-tô-mét đã sụm gối, đi bộ ba bốn kí-lô-mét đã thở không ra hơi, mà ngồi “claim – đòi” đất đến nhiều mê-ga-mét, thật đúng là những loại… megalomania !!!
mỗi nhật tam tỉnh
Tại sao con người dễ bị rơi vào trạng thái “depressed – trầm cảm” khi liên tục cuộn màn hình và xem quá nhiều thông tin nhảm trên mạng xã hội!? Đơn giản bởi vì trong cái thời gian đó, thay vì chủ động vận động, học hành, tìm hiểu, tự vấn, tự thay đổi bản thân, thì bạn chỉ nằm dài ra và tiêu thụ thông tin một cách thụ động, tìm kiếm những sự “hài lòng, thỏa mãn” nhất thời! Cái sự “chủ động” này là yếu tố then chốt, nó gần gần giống như bạn đi xe do người khác lái thì rất dễ bị say xe, nhưng nếu tự mình lái xe lại thường không bị say vậy! Nó cho thấy bạn có sự tự nhận thức, tự phản ánh, chính cái yếu tố “tự thân, tự vận động, tự cố gắng” đó tạo ra sự khác biệt!
Phần lớn thông tin trên mạng xã hội ngày nay thì được thiết kế để đánh vào cái… “tôi biết, tôi đúng, tôi hơn người, tôi có giá trị, tôi có quyền phán xét, đánh giá”, chủ yếu là bằng các thủ thuật xàm xí, ngụy tạo. Dần dần biến thành một vòng xoáy, bạn bị “thuật toán” thao túng, những nội dung mà một người xem được chẳng qua là sự vang dội trở lại của chính anh ta mà thôi, như những vọng âm trong một cái hang động trống hoác vậy! Những thành phần bị thao túng, bị… khoét rỗng bởi MXH này là vô số, nghĩ rằng chỉ lặp lại bao nhiêu từ ngữ thiểu năng là bản thân có giá trị, cho rằng những thông tin xàm xí mà mình tiêu thụ chính là kiến thức, là sự thật!
turing complete
Rải rác trong nhiều năm qua, tôi đã viết khá nhiều post về “analog computer – máy tính tương tự“. Analog computer có khả năng giải quyết những bài toán cụ thể với hiệu suất (tính theo thời gian thực thi và năng lượng sử dụng) cao hơn nhiều so với Digital computer – máy tính số. Đương nhiên, analog computer không phải là toàn năng, đơn giản là vì chúng thường không “Turing complete”. Nói theo ngôn ngữ bình thường tức là chúng không đủ tổng quát để chạy một chương trình/thuật toán bất kỳ mà chỉ có thể dùng cho một số lớp bài toán cụ thể, cố định đã thiết kế từ trước mà thôi.
Mà trong ngữ cảnh A.I. ngày nay thì thường đó là các bài toán phân giải ma trận – matrix decomposition. Nên chuyện tương lai sẽ có những hệ thống lai, vừa có các thành phần analog & digital cùng một lúc là điều hoàn toàn có thể thấy trước! Trong năm 2024, Trung Quốc đăng ký (và đã được chấp thuận) gần 1 triệu bằng phát minh sáng chế, chiếm 49% toàn cầu, nhiều hơn Mỹ đến… hơn 3 lần. Tuy các trường ĐH, các trung tâm nghiên cứu phương Tây vẫn dẫn đầu về tổng số bằng phát minh sáng chế tích lũy, nhưng chuyện Trung Quốc vượt lên và vượt xa là điều hoàn toàn có thể dự báo trước!
Theo các ước tính (số liệu chưa hoàn chỉnh và chính xác) thì Trung Quốc đã đạt mức 500 bằng phát minh sáng chế / 10 ngàn dân trong 5 năm qua. Cũng trong thời gian đó thì mức của Việt Nam ở vào khoảng 1.8 / 10 ngàn dân, đáng nói là gần 90% trong số đó do người nước ngoài sinh sống và làm việc tại VN thực hiện, số thực sự của người Việt chỉ là 0.18 / 10 ngàn dân! Và nếu nói theo tiêu chí này thì: hàm lượng chất xám của người TQ cao hơn VN nhiều ngàn lần!!! Vẫn tự cho là mình “thông minh” mà, đâu có tự luận ra được, thời gian dành hết cho các trò lưu manh, điếm lác lặt vặt mất rồi!
A town with an ocean view
Tôi dám cá rằng 99.9% những người sinh sau những năm 199x chưa bao giờ một lần trong đời mình được tự mắt nhìn thấy dải Ngân hà! Ah, đó là một không gian Việt Nam thời kỳ “tiền công nghiệp”, khi bầu trời còn chưa bị ô nhiễm khói bụi, ô nhiễm ánh sáng và bạn vẫn còn có dịp được “say”. Tôi có 2 lần “say” đáng nhớ trong đời, một lần “say sao” ở Đà Nẵng, và một lần “say trăng” ở Nha Trang…
Cứ nằm dài trên bãi biển, ngước nhìn lên bầu trời và cảm thấy như bị choáng ngợp, bị “đè” bởi không gian rộng lớn, bao la và thứ ánh sáng diệu kỳ đó, loại ánh sáng mà bạn cần phải có một ống kính tiêu cự cố định (prime lens) loại xịn với khẩu độ f/1.4 hay rộng hơn thì mới có thể chụp được phần nào. Âm nhạc cuối tuần, tác phẩm: Thành phố nhìn hướng ra biển – A town with an ocean view…
dân trí và dân chủ
Share một cái ảnh đẹp, đặt cho nó cái tựa: dân trí và dân chủ !!! :D Khi những yếu tố tiến bộ không phải là từ “trong lòng”, từ “nội tại”, từ trong cơ sở văn hóa xã hội mà “tạo sinh” ra, thì cho dù cho cố gắng “lạm xưng”, “vay mượn”, “áp đặt”, “nhập khẩu”, “lộng ngôn”, “đĩ miệng”, “hoang tưởng”, “vỗ ngực xưng tên” v.v… cỡ nào đi nữa cũng không làm gì được! 心灯若照其元体…
đê tiện
Giả sử ta quay lại nghìn năm trước, thời Tống, Khai Phong phủ xảy ra một vụ trọng án đầu độc… Bao đại nhân bèn điều Công Tôn tiên sinh và Triển đại hiệp đi phá án. Thuốc độc không phải tự dưng mà có, người bình thường không thể nào điều chế được, nhất định là phải có liên quan đến các đại phu và những dược phòng trong vùng. Tập trung điều tra các manh mối những người đi mua dược chất, khoanh vùng đối tượng, cuối cùng tìm ra chứng cứ, bắt được hung thủ và kết án! Nhưng đó chỉ là ngày xưa thôi…
Ngày nay một học sinh cấp 2 học Hóa giỏi cũng có đủ kiến thức để tự mình điều chế độc dược, thông tin có đầy trên mạng, hóa chất mua không ai kiểm soát. “Ma” đã cao lên hàng vạn trượng mà chả thấy “đạo” cao thêm được tấc nào! Đó cũng là lý do tại sao càng “văn minh”, càng “hiện đại” thì lại càng phải kiểm soát chặt chẽ: vệ sinh an toàn thực phẩm, dược phẩm, hóa chất etc… Xưa, con người sống với nhau trong cộng đồng rất gắn kết, hy hữu lắm mới phát sinh mâu thuẫn dẫn đến gây án.
Còn ngày nay, cái mạng xã hội như một kiểu “vẽ đường cho hưu chạy”, sách động, xúi giục đám lưu manh hạ cấp, không có chuyện gì là không dám làm! Chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ nhoi, sẵn sàng làm ra những chuyện kinh thiên động địa! Nhiều người “ý kiến ý cò” rằng một xã hội có quá nhiều luật lệ ràng buộc như phương Tây sẽ làm cho môi trường sống trở nên “vô tình, xa cách”, nhưng đó chỉ là lẽ phát triển tự nhiên mà thôi, có loại “hữu tình” nào mà đi hại người vì đủ các kiểu động cơ đê tiện!?
Nên mới bảo… tuy dùng chữ “dân trí”, nhưng không là phải “trí” mà là… “tâm”, không phải là làm được điều gì mà chính là ngược lại, không làm những gì !!! Dân còn tự cho rằng nó “thông minh” kia mà, cộng đồng tràn lan đủ thứ trò lưu manh, đĩ điếm lặt vặt, “như nấm sau mưa”, còn mạng xã hội thì kêu gào “đạo đức, chính chuyên” giống như đúng rồi luôn! Nếu không mạnh tay, kiên trì cải tạo các tệ nạn, thì xã hội chẳng mấy sẽ trở thành một cái “hội ma túy” bên trong cái “viện tâm thần” thôi!
