Servant of the people

Thật đúng là khó định nghĩa thế nào là bản sắc của một quốc gia, một dân tộc! Ở một nơi mà số lượng người dùng tiếng Nga và tiếng U ngang nhau (cỡ 45%), nhưng có xu hướng nghiêng về tiếng Nga (gần 70% người U nói thành thạo tiếng Nga). Đặc biệt là trong các lĩnh vực văn hoá, âm nhạc, truyền hình, báo chí… thì đến hơn 70 ~ 80% dùng tiếng Nga. Về nhà có khi còn xài tiếng U đôi chút, chứ ra ngoài bàn chuyện làm ăn, nói chuyện văn hoá, chính trị, bàn các vấn đề hàn lâm, học thuật, các đề tài pháp luật, khoa học, kỹ thuật… thì đều phải xài tiếng Nga cả! Thậm chí chửi nhau đến hồi hăng máu, căng thẳng là cũng phải văng tiếng Nga ra cho nó được “sang chảnh”!

Cũng tương tự như vậy ở Belarus, các nội dung nghiêm chỉnh, mang tính hàn lâm, học thuật là đều phải xài tiếng Nga! Khác chăng là người Belarus chấp nhận chuyện đó một cách tự nhiên, còn người U phản kháng một cách “bản năng” mà không hiểu rằng “ngôn ngữ” chính là “tâm hồn”, phản kháng lại chẳng qua là một cách tự mâu thuẫn chính mình, chính là “vấn đề” của bản thân mà không tự ý thức được! Như series truyền hình Đầy tớ của nhân dân – Servant of the people, loạt phim truyền hình nổi tiếng đã góp phần đưa Zelenskyy từ tổng thống giả trong phim trở thành tổng thống thật ngoài đời, phim được quay bằng tiếng Nga, rồi mới lồng tiếng U vào sau!

taras bulba

Taras Bulba, hầu như ai trong chúng ta cũng nhớ, nằm trong chương trình Ngữ văn cấp 3, hình như là lớp 11! Nikolay Gogol, tác gia người Nga gốc Ukraine, viết bằng tiếng Nga về người Cossack sống ở vùng đất mà ngày nay là Ukraine. Mà Cossack, giống dân vốn dĩ là du mục đó, là Nga hay là Ukraine, thật không thể nói cho rõ ràng được! Phiên bản tiểu thuyết sau cùng của Gogol cổ vũ cho một tinh thần “đại Nga” mà không nói một chữ Ukraine nào! Cho đến ngày nay, cả hai phía vẫn còn “giành giật” với nhau nhân vật tiểu thuyết tưởng tượng này!

Dĩ nhiên, lúc học văn ở ghế nhà trường thì cũng chỉ là những văn bản chữ nghĩa khô khan mà thôi, đâu có hiểu được rằng thực tế, lịch sử, dân tộc, văn hoá nó phức tạp đến vậy! Nhưng ngày nay chúng ta biết được có một một Taras Bulba sống động, hoành tráng với âm thanh và hình ảnh! Và lại là bài ca “Poliushko Polie”, giọng ca Ivan Rebroff (là một người Đức chẳng dính gì đến Nga ngoài chữ Ivan). Không hay và ấn tượng như trình bày của dàn nhạc Alexandrov, nhưng qua đó cũng cho thấy một phần gốc gác dân ca xa xưa của bản nhạc này!

Katyusha

Bài hát không thể phổ biến hơn, kỹ thuật hạ tone, thay vì lên tone ở những đoạn cao trào! Cũng là một chút mới lạ vì thực ra, hạ tone khó hơn lên tone! Đừng vì bài ca phổ biến mà vội cho là văn công, văn nghệ! Âm nhạc của riêng Elena Vaenga thực sự siêu phức tạp, rất nhiều variation – improvision tinh tế, nhưng đôi khi quá phức tạp khiến cho một người nghe “kiên nhẫn” như tôi cũng thấy mệt, bị “lạc” trong cái không gian biến ảo đó!

chiếc khăn xanh

Người hiện đại, cáp mạng RJ45 và Wifi đã cắm vào đầu rồi, liên tục phải có kích thích, cập nhật, rút dây ra là chết não ngay (cắm dây vào thì lại thành xác sống). Số những người có khả năng cầm súng chiến đấu trong rừng, sống với lý tưởng và niềm tin đơn thuần, không cần các loại “thông tin – fastfood” thực chẳng có bao nhiêu!

Như người ta thường nói, đôi khi, đến khi không còn lại cái gì cả, thì khi đó mới biết đâu là “bản lĩnh văn hoá” thực sự! Nên đôi khi cũng phải xem xem, cái vỏ bọc xã hội hiện đại, bản lĩnh diễn trò của mấy “anh hề” nó mỏng tới cỡ nào! Cá tính Nga mà, giống y như lời bài hát “The cuckoo” vậy: nếu quanh đây có thuốc súng, hãy cho tôi cái bật lửa!

transnistria

Góc Tây-Nam bản đồ Ukraine có một dải đất dài và hẹp, nơi người Nga không đặt chân đến nhưng vẫn được tô màu hồng (pro-Russia)! Đó chính là Transnistria, quốc gia bé nhỏ không mấy ai thừa nhận! Cho đến giờ, theo chế độ Tổng thống – Nghị viện (nhưng vẫn gọi là Xô-viết tối cao) và có một nền kinh tế tạm gọi là “thị trường tự do”…

Nhưng Transnistria vẫn sử dụng đầy đủ các biểu tượng Xô-viết, vẫn sùng bái một quá khứ từ Lenin đến Putin! Transnistria nhiều lần kiến nghị gia nhập LB Nga, mặc dù chính ku Nga không hiểu sao vẫn chưa đồng ý! Nếu Nga bắt tay với Transnistria thì Ukraine coi như bị phong toả đến 70% biên giới! Văn hoá mà, nó ở một tầng sâu hơn chính trị!

the cuckoo

Nhạc Nga – Xô-viết thường là những tác giả được đào tạo rất kỹ về nhạc cổ điển, câu nhạc viết ra thường có nhiều màu sắc, nhiều lớp lang khác nhau! Nhưng đôi khi cũng nên nghe những loại âm nhạc hiện đại hơn, đơn giản hơn một chút để thay đổi không khí, như ca khúc “The Cuckoo”, nhạc phim “Battle for Sevastopol”, 2015 dưới đây.

Phim nói về Lyudmila Pavlichenko, nữ xạ thủ bắn tỉa LX, người trong một lần nói chuyện trước báo chí ở Chicago, nhằm vận động nước Mỹ mở mặt trận thứ 2 phía Tây chống Đức-quốc-xã, đã nói: tôi, Lyudmila Pavlichenko, năm nay 25 tuổi, đã hạ 309 tên Phát-xít, các quý ông, các ông còn định núp sau lưng tôi bao lâu nữa!?

stand up for faith, Russian land!

Tính cách Nga mà, khó ai đoán được, kể cả người trong cuộc như Mỹ với đầy đủ tin tức tình báo: lúc đầu nhận định kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của Nga thất bại, tiếp theo nhận định Nga gặp khó khăn hậu cần, triển khai lực lượng! Kế đến lại nhận định Nga muốn tiến chậm, đánh chắc… Thực ra Nga đang cố tình phô diễn lực lượng, và cho thấy ý định tiến hành một cuộc chiến kiềm chế, mong Ukraine thấy khó mà lui, ngồi vào bàn đàm phán! Nhưng anh U cá tính nhỏ nhặt lặt vặt muôn đời, không đánh mạnh thì chưa tỉnh ra đâu!

Nhân đây cũng nói rõ, sự ủng hộ “từ trong vô thức” của tôi dành cho dân tộc Nga, bất chấp quan điểm chính trị, bất chấp tình hình thực tế, cái “ủng hộ” này, thực ra có gốc gác sâu xa từ tầng… văn hoá! Khi bạn hiểu một dân tộc đủ sâu, đủ rộng thì sự đồng cảm, thông hiểu tự dưng xuất hiện! Tính cách Nga, y hệt như trong lời bài hát này vậy: Stand up for faith Russian land! Do not show mercy, neither for enermies nor yourself! Hãy đứng lên vì đức tin, vì nước Nga! Không cần phải thương xót ai, dù cho là kẻ thù hay chính bản thân mình…

quốc gia biển đảo!?

Nếu căn cứ vào tấm ảnh thì sóng cỡ 3 ~ 4 feet (0.9 ~ 1.2m), không gian lý tưởng để chèo kayak hay lướt sóng! Nước không quá sâu, thuyền mắc cạn, lật úp, thiệt hại nhân mạng nhiều như thế! Haiza, quá nhiều lần rồi không còn muốn nói nữa… quốc gia biển đảo mà… toàn loại nhát cáy, một chút kỹ năng vận động, sinh tồn cũng không có! Như trong bài báo này thì là một tình huống khá khó chịu, trước đây tôi đã từng mô tả, ai chèo kayak sẽ cảm nhận điều này rất rõ: 2 làn sóng ngược giao nhau, mà một trong hai làn đó thực chất là sóng phản xạ của sóng đầu tiên. Giải pháp có thể là tăng ballast + kinh nghiệm xử lý của tài công! Thuyền mà, đến một lúc nào đó cũng sẽ lật thôi, quan trọng là nếu lật rồi thì phải xử lý làm sao!

Xem video để hiểu thêm về hiện tượng sóng đánh từ nhiều hướng! Đôi khi là do 2 luồng gió thổi từ 2 hướng khác nhau, nhưng đôi khi cũng có thể do vật cản (đê, kè) hay do địa hình không bằng phẳng dưới đáy biển! Nên phải hiểu luồng lạch, sóng gió để chọn hướng tiếp cận phù hợp, chứ để sóng lớn đánh ngang hông thuyền là đến một lúc nào đó cũng sẽ lật thôi! Một khi tai nạn xảy ra, đương nhiên là nó… tập hợp đầy đủ những yếu tố “không đúng”! Thứ nhất là cái “chuẩn SB” gì đó rõ ràng là có vấn đề! VN mà, ai cũng rõ là có cả rừng tiêu chuẩn, nhưng thực ra… chẳng có chuẩn nào! Thứ 2 là con tàu Phương Đông 05 vốn dĩ là tàu cá hoán cải, thêm cái cabin to và nặng phía trên, có gì bảo đảm các tính toán đều đúng!?

Thứ 3 là rõ ràng tàu không tự lật ngược lại (self – righting) được một khi bị nạn, với những con tàu closed – cabin thì đương nhiên phải có thử nghiệm lật thuyền (capsize test)! Theo như video và ảnh cứu nạn thì con tàu cứ nằm phơi bụng lên như thế nhiều giờ liền, tải giằng tàu (ballast) ở đâu?! Thứ 4 là cánh cửa: có nghi vấn khó mở cửa, nếu cửa mở ra ngoài, tàu lật úp trong vùng nước cạn thì cửa có thể không mở được, phải là loại cửa mở vào trong! Thứ 5 là kinh nghiệm của người điều khiển phương tiện, biển tuy phức tạp nhưng rõ ràng là sóng gió không quá lớn! Và cuối cùng là khả năng tự thân vận động của hành khách, chẳng lẽ không biết cách cởi áo phao ra ngụp xuống một đoạn ngắn để luồn qua cánh cửa!?

kogda my byli na voyne

Nghe kỹ chỉ một bài này có thể lần ngược lại lịch sử hàng trăm năm, có lẽ có nguồn gốc dân ca Á – Âu xa xưa, trước khi được Tây phương hoá trở thành một dạng nhạc nhà thờ, rồi lại được hiện đại hoá thêm nhiều lần nữa… Nghe giống như đọc lại Aleksey Tolstoy, chính xác như trong sách của ông mô tả: các bên cầu nguyện trước khi bước vào cuộc chiến…

when we were at war

Tiếp theo chương trình là ca khúc “Когда мы были на войне – When we were at war”, Viktor Sorokin & dàn đồng ca Kuban Cossack trình bày! 100 năm, 1917 ~ 2017… Từ Vladimir cho đến Vladimir… Vladimir đầu là Vladimir Ilyich… Vladimir sau chính là Vladimir Vladimirovich… người đưa nước Nga trở lại vị thế hùng cường như cũ!