marc chagall – the dreamer

say nothing of the sky, of the stars of my childhood. They are my stars, my sweet stars; they accompany me to school and wait for me on the street till I return. Poor dears, forgive me. I have left you alone on such a dizzy height! My town, sad and gray! As a boy, I used to watch you from our doorstep, childishly. To a child’s eyes you were clear. When the walls cut off my view, I climbed up on a little post. If then I still could not see you, I climbed up on the roof. Why not? My grandfather used to climb up there too. And I gazed at you as much as I pleased…

(My Life – Marc Chagall)

Promenade

Above the town

Birthday

marc chagall – the jew

ou would surely ask me why, after glimpsing at many schools and styles of visual art, from classical impressionistic paintings to modern mixed media pieces then settle my favourite to this now quite popular and old fashioned style. I must say that it is his naive realistic style that interests me. And a Jew’s most concentrated subjects of fantasy, nostalgia and religion that fuse toghether are also the common experiences that remain in me throughout the years.

It sounds like the vestiges of Existentialism which were spreading among intellectuals of the 60s’ South Vietnamese cities that maintain an effect on me, but till now, I’d found myself almost liberated from those heritages by re-discovering new forms of joie de vivre, while still maintaining spicies for un-certainties, times, and childhood. The rationale inside Chagall’s works is an old-longing doctrine which states that a painting, like a poem, ought to symbolize the experiences of life as well as the feelings they evoke. It is in his paintings that I’ve found all my memoires, event and emotional, merge together as a whole.

I and the village

Solitude

The acrobat

marc chagall – the painter

he Jewish artist’s first touch on mine mind is actually through his autobiography My Life. I remember me leading almost a nomadic life, wandering around with my thoughts and came into his world, a floating above reality where people and objects defy the earth’s gravity. Then through his paintings, his splendid style that led me into understanding his language of oil and canvas, and for the first time, persuading me on such a power, the power of imagination.

Lovers in the lilacs

The three candles

Equestrienne

trà giang thu nguyệt ca

text=茶江秋月歌-高伯适&font=1&size=18&color=0000FF

text=茶江月,今夜为谁清&font=2&size=18&color=111111
text=关山万里皓一色&font=2&size=18&color=111111
text=何处不系离人情&font=2&size=18&color=111111
text=举杯试邀月&font=2&size=18&color=111111
text=月入杯中行&font=2&size=18&color=111111
text=含杯欲咽更飞去&font=2&size=18&color=111111
text=只有人影将纵横&font=2&size=18&color=111111
text=停杯且复置&font=2&size=18&color=111111
text=又见孤光生&font=2&size=18&color=111111
text=问君何事娈娈不忍舍&font=2&size=18&color=111111
text=我是竹林穷途之步兵&font=2&size=18&color=111111
text=江头此夕逢秋节&font=2&size=18&color=111111
text=酒满须倾为君说&font=2&size=18&color=111111
text=沱门旧侣存真翁&font=2&size=18&color=111111
text=勤海鸣鞭晓相别&font=2&size=18&color=111111
text=昨夜金风下天阙&font=2&size=18&color=111111
text=白露清霜搜侵骨&font=2&size=18&color=111111
text=人生会遇安可常&font=2&size=18&color=111111
text=有酒且饮茶江月&font=2&size=18&color=111111
text=茶江月,如镜下银流&font=2&size=18&color=111111
text=丈夫按剑去便去&font=2&size=18&color=111111
text=歧路无为儿女愁&font=2&size=18&color=111111

ột kiệt tác khác trong nền văn chương cổ điển Việt Nam: Trà giang thu nguyệt caBài ca trăng mùa thu trên sông Trà. Ít người nhận ra rằng, nếu có những án thơ hùng vĩ, hào sảng nhất mà văn học cổ điển Việt Nam có thể sản sinh, thì đó phải là những tác phẩm của Cao Chu Thần – Cao Bá Quát: Trăng sông Trà đêm nay vì ai mà trăng sáng? Muôn dặm quan san trắng xóa một màu! Khắp nơi vương vấn tình người xa nhau!

Trà giang thu nguyệt ca

Trà Giang nguyệt, kim dạ vị thùy thanh?
Quan san vạn lý hạo nhất sắc
Hà xứ bất hệ ly nhân tình?

Cử bôi thí yêu nguyệt,
Nguyệt nhập bôi trung hành.
Hàm bôi dục yết cánh phi khứ,
Chỉ hữu nhân ảnh tương tung hoành.
Đình bôi thả phục trí,
Hựu kiến cô quang sinh.
Vấn quân hà sự luyến luyến bất nhẫn xả,
Ngã thị Trúc Lâm cùng đồ chi bộ binh.

Giang đầu thử tịch phùng thu tiết,
Tửu mãn tu khuynh vị quân thuyết.
Đà môn cựu lữ Tồn Chân ông,
Cần hải minh tiên hiểu tương biệt.
Tạc dạ kim phong há kim khuyết,
Bạch lộ thanh sương sảo xâm cốt.
Nhân sinh hội ngộ an khả thường,
Hữu tửu thả ẩm Trà Giang nguyệt!

Trà Giang nguyệt, như kính hạ ngân lưu.
Trượng phu án kiếm khứ tiện khứ,
Kỳ lộ vô vi nhi nữ sầu.

Bài ca trăng mùa thu trên sông Trà

Đêm sông Trà trăng sáng bởi vì ai
Muôn dặm sơn khê xanh trong vắt
Khắp nơi nơi vương vấn mối tình hoài!

Nâng ly ta mời trăng tỏ
Ly lóng lánh trăng trôi
Tan biến mất khi đôi môi muốn nhắp
Rồi chỉ còn sóng sánh bóng hình người
Ngưng ly rồi đặt xuống
Trăng lại về đơn côi
Hởi cớ vì đâu mà mãi hoài lưu luyến
Trúc Lâm mặc khách ta là kẻ lạc loài.

Bến đầu sông hôm nay mùa thu tới
Rượu nốc rồi vì anh ta kể lể
Xứ Đà Môn Tồn lão bạn thân ta
Sớm ngày mai bước lên đường ly biệt
Trong nhà gió thu về lồng lồng tối hôm qua
Lạnh lẽo sương sa trời sang buốt rét
Cuộc nhân sinh hội ngộ được bao là
Này trăng nhé sẵn rượu đây ta nốc hết.

Trăng sông Trà bàng bạc bóng gương nga
Kẻ làm trai đi thì đi như đã quyết
Bước đi phứt không vương luỵ mối tình nhà.

trệ vũ chung dạ cảm tác

text=滞雨终夜感作-高伯适&font=1&size=18&color=0000FF

text=细雨飞飞夜闭门&font=2&size=18&color=111111
text=孤灯明灭悄无言&font=2&size=18&color=111111
text=天边正客闺中妇&font=2&size=18&color=111111
text=何处相思不断魂&font=2&size=18&color=111111

ạt ngọc thứ hai trong chuỗi cả ngàn những viên ngọc kiệt tác thơ văn Cao Bá Quát. Một bài thơ mang đậm tâm sự riêng tư cá nhân nhưng vẫn nồng nàn và hào sảng. Một điều rất hiếm thấy trong văn chương cổ, khi nhà thơ trực tiếp nhắc đến người vợ mình với tình yêu thương, nhớ nhung và trân trọng!

Trệ vũ chung dạ cảm tác

Tế vũ phi phi dạ bế môn,
Cô đăng minh diệt tiễu vô ngôn.
Thiên biên chính khách khuê trung phụ,
Hà xứ tương tư bất đoạn hồn.

Cảm tác trong đêm mưa dầm

Cửa cài lất phất đêm mưa,
Ngọn đèn khi tỏ khi mờ lặng không.
Người biên tái, kẻ cô phòng,
Tương tư ai chẳng não lòng như ai.

sa hành đoản ca

text=沙行短歌-高伯适&font=1&size=18&color=0000FF

text=长沙复长沙&font=2&size=18&color=111111
text=一步一回却&font=2&size=18&color=111111
text=日入行未已&font=2&size=18&color=111111
text=客子泪遥洛&font=2&size=18&color=111111
text=君不学仙家美睡翁&font=2&size=18&color=111111
text=登山涉水怨何穷&font=2&size=18&color=111111
text=古来名利人&font=2&size=18&color=111111
text=奔走路徒中&font=2&size=18&color=111111
text=峰前酒店有美酒&font=2&size=18&color=111111
text=醒者常少醉者同&font=2&size=18&color=111111
text=长沙长沙萘渠何&font=2&size=18&color=111111
text=坦路芒芒畏路多&font=2&size=18&color=111111
text=听我一说穷徒歌&font=2&size=18&color=111111
text=北山之北山万叶&font=2&size=18&color=111111
text=南海之南波万级&font=2&size=18&color=111111
text=君乎为乎沙上立&font=2&size=18&color=111111

ăn chương cổ điển Việt Nam, điều thường thấy là ý tứ vay mượn, từ ngữ sáo rỗng… duy có một số ít trường hợp đặc biệt mà từ ngôn từ cho đến ý tưởng đều tự do và phong phú, mang đầy dấu ấn cá nhân, một trong số đó là Cao Bá Quát! Nếu có ai đó đạt đến cái tầm nắm bắt cái tinh thần, tư tưởng, mà thoát ra được loại chữ nghĩa từ chương, thì đó chính là Cao Chu Thần vậy!

Sa hành đoản ca

Trường sa phục trường sa,
Nhất bộ nhất hồi khước.
Nhật nhập hành vị dĩ,
Khách tử lệ giao lạc.
Quân bất học tiên gia mĩ thụy ông,
Đăng sơn thiệp thủy oán hà cùng.
Cổ lai danh lợi nhân,
Bôn tẩu lộ đồ trung,
Phong tiền tửu điếm hữu mĩ tửu,
Tỉnh giả thường thiểu túy giả đồng.
Trường sa, trường sa, nại cừ hà?
Thản lộ mang mang úy lộ đa!
Thính ngã nhất thuyết cùng đồ ca.
Bắc sơn chi bắc sơn vạn diệp,
Nam hải chi nam ba vạn cấp,
Quân hồ vi hồ sa thượng lập.

Bài ca đi trên cát (dịch giả Huệ Chi)

Bãi cát, bãi cát dài!
Mỗi bước lại như lùi.
Mặt trời đã lặn đi chưa nghỉ,
Khách bộ hành nước mắt tuôn rơi!
Không học được tiên ông phép ngủ,
Trèo non, lội suối, giận không nguôi.
Xưa nay phường danh lợi,
Bôn tẩu trên đường đời.
Gió thoảng hơi men trong quán rượu,
Say cả, hỏi tỉnh được mấy người?
Bãi cát, bãi cát, ngao ngán lòng,
Đường phẳng mờ mịt, đường hiểm vô cùng!
Nghe ta ca “cùng đồ” một khúc!
Phía bắc núi Bắc, núi muôn lớp!
Phía nam núi Nam, sóng muôn đợt!
Sao mình anh còn trơ lại trên bãi cát?

phạm duy – ngày trở về

Ngày trở về - Ánh Tuyết 
Ngày trở về - Hoàng Oanh 


The music show’s poster,
with ticket prices listed…

ell, eventually, this big music show… Ngày trở về – The return day, an event I’ve been waiting for years, many years! Putting aside all the debates over the decades, all political and historical odds and ends, then what rest are these splendid melodies, these profound and delicate vibrations. But feel like something has nearly gone forever, it’s late to find a generation who could understand and love their native, natural tunes, their musical heritage!

Ngày trở về, anh bước lê trên quãng đường đê đến bên lũy tre. Nắng vàng hoe, vườn rau trước hè cười đón người về. Mẹ lần mò, ra trước ao, nắm áo người xưa ngỡ trong giấc mơ. Tiếc rằng ta đôi mắt đã loà vì quá đợi chờ…

Ngày trở về, những đoá hoa, thấm thoát mười năm nhớ anh vắng xa. Có nhiều khi đời hoa chóng già vì thiếu mặn mà. Đàn trẻ đùa bên lũ trâu, tiếng hát bình minh thoáng trên bãi dâu. Gió về đâu, còn thương tiếc người giọng hát rầu rầu…

microtone and eastern music – 3

hông phải là bênh vực cho cái gọi là truyền thống, vì nó là gì thì chưa chắc chúng ta đã biết được rõ ràng… nhưng tự phủ nhận những điều mình cảm thấy, tự phủ nhận cách chúng ta tri nhận vấn đề, tự bỏ đi một phần phong phú trong cuộc sống, phải chăng đó là cách mà nhiều người đang làm? Chuyện của Lưu Chính Phong và Khúc Dương trưởng lão, khúc Tiếu ngạo giang hồ là chuyện hoàn toàn có thật trên cõi đời này.

MICROTONE VÀ ÂM NHẠC PHƯƠNG ĐÔNG – phần 3

Bản chất của mọi sự vật là sự dàn trải năng lượng qua rung động trên những phổ tần số. Chính chúng ta cũng là những tổ hợp của những rung động, tinh hơn hoặc thô hơn như vậy. Và bằng cách lắng nghe các microtone của các octave nội, chúng ta có thể có được kinh nghiệm cảm nhận những mức năng lượng cao hơn và tinh tế hơn, những mức năng lượng làm thành những phần không thể tách rời của chính chúng ta. Và cảm thấy được điều này, chúng ta sẽ hiểu rằng cao hơn (higher) có được bằng cách nhìn vào bên trong (inner).

Nhưng chính xác thì, làm sao có thể được như vậy? Nếu như tần số của các microtone chỉ cao hơn hay thấp hơn một chút xíu so với các nốt của octave chứa chúng, thì làm sao chúng có thể giúp chúng ta “chạm” được vào các tầng năng lượng cao hơn bên trong chính chúng ta?

Tác giả đã chứng tỏ bản chất vật chất của các mức (level) khác nhau có liên hệ với nhau: bản chất của thế giới 48 (nốt) được cấu thành từ các octave nội của thế giới 24 (nốt), và thế giới này được xây dựng trên các octave nội của thế giới 12 (nốt) và cứ như vậy …

Các giai điệu có chứa microtone có hai mức có liên hệ với nhau theo cùng cách như hai lớp thế giới liên hệ nói trên: các octave nội và các octave ngoại. Âm nhạc có microtone cần đến các nốt của octave ngoại để chứa chúng, vì một microtone chỉ là chính nó trong mối liên hệ với các nốt octave ngoại. Nếu đứng một mình, các microtone chỉ là những nốt bình thường không hơn không kém. Nhưng khi được chơi trong ngữ cảnh các nốt octave ngoại, nó có “quyền năng” đạt đến các octave nội.

Được gợi ý bởi các microtone, người nghe nếu tập trung đủ sẽ có thể nối chiếc cầu qua khoảng cách giữa các mức bên trong chính họ, và do đó ý thức được sự tồn tại của một mức năng lượng cao hơn và tinh tế hơn ngay bên trong họ, điều không thể làm được trong những trạng thái hàng ngày khác.

Prayer and Despair 

microtone and eastern music – 2

rong lúc nhiều người hô hào một quan điểm Dĩ Âu vi trung (euro-centric), lấy nhạc cổ điển phương Tây làm mực thước và đưa nó vào làm chuẩn cho giáo dục phổ thông, khi rất nhiều người vốn dĩ thụ động trong việc tìm hiểu và nghe nhạc, lại dễ bị cảm nhiễm bởi các nguồn nhạc khác, thì làm như vậy khác nào tự phủ định chính những cảm nhận, nhạc cảm vốn có của mình.

MICROTONE VÀ ÂM NHẠC PHƯƠNG ĐÔNG – phần 2

Tác động của các giai điệu có chứa microtone không chỉ phụ thuộc vào việc chơi giai điệu đó với đúng các nhấn nhá ngân nga cần thiết, mà còn tùy thuộc vào sự tập trung, và chủ đích của người nhạc sĩ. Nếu được chơi không có chủ đích thì các microtone nghe hoàn toàn lạc điệu. Nếu được chơi với toàn bộ chủ ý thì các microtone có tác động hoàn toàn khác lên người nghe. Năng lượng mà các microtone đạt đến nằm trong những rung động tinh tế trên các quảng tám nội của người nghe, nhưng chỉ khi người nghe bị thuyết phục rằng nhạc sĩ đã chơi những microtone đó có chủ ý. Để đạt đến những trải nghiệm này một phần cần có là tài năng của các nhạc sĩ, nhưng phần khác cũng không kém quan trọng là sự tập trung lắng nghe hoàn toàn của khán giả. Để có được chất lượng nghe nhạc như vậy, cần nhiều hơn là những kỹ năng trình diễn giỏi, nhạc sĩ phải có mặt ở đó và quan sát hiệu quả trên từng nốt nhạc.

Cũng như trong moi việc khác, có nhiều mức độ “chủ đích” khác nhau. Mức độ đầu tiên là bắt chước: chơi lại các giai điệu mà nhạc sĩ đã được nghe suốt cả đời mình, và phần khó khăn là các kỹ thuật, nhất là trên các nhạc cụ microtonal, như là các loại đàn dây không phím.

Mức độ thứ hai là mức mong muốn được nghe một microtone nào đó. Và từ việc muốn nghe ai đó chơi đúng một giai điệu đến việc muốn trải nghiệm một microtone là cả một sự tiến bộ vượt bậc. Khi người nghệ sĩ đạt đến mức độ này, một trình độ biểu diễn khác được hòa điệu, giao thoa với những rung động bên trong của thính giả.

Mức độ thứ ba bắt đầu khi nhạc sĩ để hết tâm trí vào việc chơi nhạc. Ở mức độ này, âm nhạc vượt ra khỏi không gian và thời gian. Và liên hệ được giữa các nốt (của các quãng tám) bên trong và bên ngoài (của người nghe) là một điều gì đó vượt ra khỏi các gốc gác âm nhạc. Tại thời khắc đó, hình hài một con người chơi nhạc biểu diễn liên hệ mọi rung động trong vũ trụ.

Để giúp những người đã quen thuộc với truyền thống nhạc phương Tây trải nghiệm điều này (trong đó phải kể đến phần đông chúng ta, vì tuy không phải ai cũng quen thuộc với truyền thống nhạc phương Tây, nhưng rất nhiều người trong chúng ta không còn cảm âm nhạc như cách mà chúng ta “đã được quy định”), cần phải có một số hướng dẫn. Có ba điều khác biệt quan trọng:

  • Thứ nhất, việc sử dụng có chủ đích các microtone trong các giai điệu đơn âm (monophonic).

  • Thứ hai, các nguyên tắc cấu thành của các giai điệu chuyển tải microtone. Trong âm nhạc truyền thống phương Đông, các giai điệu này thường có dạng các sóng, lên xuống trên thang tần số, và các tần số của các nốt đôi lúc có trật tự và đơn giản, đôi lúc phức tạp và thanh nhã. Dù phức tạp hay hơn giản, chúng vẫn thường là những dạng sóng để trên đó, các microtone có thể thể hiện sự diệu kỳ của mình.

  • Điểm khác biệt thứ ba là việc chơi các giai điệu mà không có các ký hiệu thời gian. Điều này cho chúng ta hiểu một nghĩa khác của từ quãng (interval), vì quãng cũng áp dụng cho thời gian. Các quãng thời gian giữa các note là cần thiết để mỗi note có tác dụng của riêng mình. Nhưng không có một khung thời gian cố định, thì việc trình diễn một giai điệu cần được cân nhắc và thể nghiệm rất kỹ, một kinh nghiệm để khám phá quyền năng của nhạc cụ và của âm nhạc nó truyền tải.

Sayyid song and dance 

microtone and eastern music – 1

ó những điều từ lâu cảm nhận được mà không biết phải diễn đạt thế nào… đến nay thì mới tập hợp đủ để viết một bài giới thiệu ngắn. Tuy kiến thức nhạc lý ít ỏi, cũng xin phép được mạo muội tóm dịch và chú thích những điều đọc được ở Gurdjieff International Review.

MICROTONE VÀ ÂM NHẠC PHƯƠNG ĐÔNG – phần 1

Âm thanh phát sinh khi một chất liệu rung động tại một tần số xác định và làm phát sinh các sóng lan truyền trong môi trường dẫn. Quãng (interval): khoảng cách giữa hai tần số, ta ký hiệu là ký hiệu [a, b]. Tuy nhiên, do tai người nhạy cảm với tỷ lệ giữa các tần số hơn là khoảng cách giữa chúng nên các quãng của âm nhạc được xây dựng dựa trên tỷ lệ b/a: 2/1 : octave, 3/2 : fifth, 4/3 : fourth, 5/4 : major third, 6/5 : minor third, etc… Với cách xây dựng như trên, ta có được các quãng thường dùng nhất trong âm nhạc.

Quãng tám (octave): là một quãng đặc biệt, có vai trò như một khung (frame) vì nó có thể được chia thành các quãng nhỏ hơn để chứa các âm giai (scale) khác nhau của các nền văn hóa khác nhau. Trong truyền thống nhạc phương Tây, âm giai chứa trong octave được chia thành bảy quãng nhỏ hơn, do đó bao gồm 8 note (cũng từ đó mà có cái tên: quãng tám).Việc chia thành 7 quãng nhỏ dựa trên một tính chất là tính thuận tai (consonance). Tính thuận tai (consonance) và nghịch tai (dissonance) hàm ý phản ứng của tai người với một quãng. Tuy nhiên, có những thực tế vật lý đằng sau kinh nghiệm chủ quan của con người: khi hai dao động có tần số a b tương tác, có thể sẽ tạo ra một dao động thứ ba có tính dissonant (nghịch tai). Với octave, sự tương tác đó không tạo ra một dao động thứ ba nào.

Quãng thuận tai kế đến là quãng năm: loại quãng này sinh ra một ít âm dao động nghịch tai khi hai nốt tương tác với nhau. Quãng thuận tai kế đến nữa gọi là fourth, có chứa nhiều hòa âm nghịch tai hơn, và cứ như thế. Quãng thứ bảy trong dãy này (minor seventh), sản sinh nhiều nốt nghịch tai có thể nghe được rõ ràng. Tiếp tục như vậy đến vị trí thứ quãng thứ mười hai (tritone), nghịch tai đến nỗi trong lịch sử âm nhạc Thiên Chúa giáo, nó từng được gọi bằng cái tên quỷ sứ của âm nhạc.

Phần lớn âm nhạc Tây phương được soạn nhờ đến âm giai 7 nốt. Trong khi đó âm nhạc Đông phương thường có những quãng còn nghịch tai hơn cả tritone và được gọi là microtone, chúng tương ứng với những nốt của quãng tám nội (inner octave). Về quãng tám nội, có thể hình dung như là mỗi một nốt bản thân nó cũng có thể được xem như là một quãng, và có thể được chia thành những quãng nhỏ hơn bên trong chúng (xem minh họa ở hình trên).

Âm nhạc truyền thống Đông phương luôn là đơn âm điệu (monophonic), chỉ sử dụng các giai điệu, và do đó có thể gộp các quãng microtone vào dễ dàng. Âm nhạc Tây phương hầu hết là đa âm điệu (polyphonic), tức ngoài giai điệu còn sử dụng đến hợp âm (chord). Nói chung thì âm nhạc Tây phương tránh việc gộp các microtone vào, vì chúng ảnh hưởng đến hợp âm. Loại âm nhạc có chứa các microtone này thực ra phổ biến trên toàn thế giới. Các giai điệu ngoại lai của âm nhạc phương Tây, các nhạc thổ dân, bản xứ … đều có nhiều cách để truyền tải microtone. Và mỗi nền văn hóa, mỗi truyền thống đều có những microtone riêng như là những dấu lăn tay, điểm chỉ, chữ ký cho nền văn minh của mình.

Kurd melody for two flutes