Okage Inu

2025-06-05 | Categories: misc | Tags: Japanese

Okage Inu hay là câu chuyện về những con chó hành hương… Đền thờ Thần đạo Ise là một điểm hành hương nổi tiếng từ xa xưa ở Nhật Bản, hàng năm có nhiều triệu người đi bộ hàng trăm cây số để đến thăm ngôi đền này! Quay về thời kỳ Edo hơn 400 năm trước, sau khi chế độ Mạc phủ Tokugawa được thành lập, xã hội Nhật Bản bước vào một giai đoạn thanh bình, ổn định dài lâu, nhưng sự thanh bình này cơ bản được dựa trên những chính sách kiểm soát quân sự và dân sự rất gắt gao. Nhiều người muốn hành hương đến đền Ise, nhưng không phải ai cũng đi được, một số do tuổi cao, sức yếu, bệnh tật, còn một số thì đơn giản là… không xin được giấy phép đi lại. Những người không đi được sẽ tìm cách… gởi một con chó đi thay! Mang quanh cổ một cái túi chứa thư của chủ nhân gởi đến ngôi đền Ise, kèm theo một số tiền xu trong túi, con chó cứ thế lên đường.

Dọc đường, những người lạ có thể lấy một ít tiền xu trong túi, cho con chó ăn, rồi chỉ đường cho nó đi tiếp! Một số người nhận thấy số tiền còn lại không đủ còn bỏ thêm vào đó. Cứ thế, đã có nhiều chú chó hoàn tất hành trình, đến được đền Ise, trao thư của chủ nhân và nhận một lá bùa từ ngôi đền như là vật chứng minh đã đi đến đích, sau đó tìm đường quay về nhà. Đã có những con chó hoàn tất hơn 1200 km cả đi lẫn về trong những chuyến hành hương thay chủ này! Rất nhiều câu chuyện về những chú chó hành hương, không phải chỉ minh chứng cho sự thông minh, kiên trì của loài chó, mà còn thể hiện sự tử tế của xã hội con người, cần bao nhiêu “thiện ý” nhỏ nhỏ của rất nhiều người để hoàn tất một đoạn hành trình như thế!? Chuyện này giả sử như có xảy ra ở VN thì đơn giản còn chưa đi được 3 dặm đường đầu, thì tiền đã bị trộm, chó đã bị nấu rồi!!!

đa nguyên

2025-06-02 | Categories: misc

Lảm nhảm thêm chút nữa về “Đa nguyên”, về các địa danh của nước Anh: Aston, Clayton, Clinton, Preston, Winston, cái tiếp vĩ ngữ “ton” trong tiếng Anh cổ (Anglo-Saxons) có nghĩa là “làng mạc, nông trại”. Durham, Birmingham, Nottingham, Westham kết thúc với “ham”, trong tiếng Anh cổ nghĩa là “nhà”! Lincolnshire, Yorkshire, Hampshire, Lancashire, Whitby… Kết thúc bởi “shire/by” có gốc từ tiếng Viking cổ, cũng có nghĩa là nông trại. Leicester, Bicester, Lancaster, etc… tiếp vĩ ngữ “cester” có nguồn gốc từ những người La Mã, nghĩa là pháo đài, và còn nhiều địa danh có nguồn gốc Celtic khác. Vậy có bao nhiều “nguyên” – nguồn gốc ở đây: Celtic, Germanic, Viking, Roman, French, hay còn nhiều nữa…!? :D

khách gia thổ lâu

2025-06-02 | Categories: Chinese, history | Tags: 2-columns

Tiếng Hoa có 5 nhánh ngôn ngữ con: Phổ thông thoại – 普通话, là quốc ngữ hiện nay, Ngô – 吳 là phương ngôn của vùng Thượng Hải, Khách Gia – 客家 là ngôn ngữ của cộng đồng Khách Gia, Việt – 粵 là ngôn ngữ của Quảng Đông, và Mân – 閩 một phương ngữ có “gốc” Phúc Kiến. 5 nhánh ngôn ngữ này tuy không thông hiểu nhau được (mutual intelligible) nhưng đều từ một gốc tiếng Hoa cổ phát triển ra, do các cộng đồng người Hoa di cư đi khắp nơi, những cuộc di cư từ 2000 năm trước hoặc sớm hơn! Ví dụ như Triệu Đà, người Chính Định, Hà Bắc được nhà Tần bổ nhiệm làm huyện lệnh Phiên Ngung, và ông ta đã di cư một số lượng lớn người phía Bắc xuống Quảng Đông.

Ví dụ thứ 2 là người Khách Gia, đã bắt đầu đi cư từ đồng bằng Hoa Hạ xuống phía Nam cách đây ít nhất 1000 năm. Khi đến nơi, họ gặp những người Quảng Đông (đã di cư đến đó từ trước) và cho rằng đó là “Chủ, là người bản địa”, tự nhận mình là “Khách”, nhưng đến khi ngồi lại, tra thư tịch, truy tìm các tài liệu viết (ví dụ như gia phả) thì hóa ra, Quảng Đông, Triều Châu, hay Khách Gia đều là người Trung Nguyên di cư cả! Lịch sử có nhiều những ngộ nhận như vậy, không phải lúc nào cũng tường minh, rõ ràng! Và trên bước đường di cư có sự kết hợp nhất định với những yếu tố “bản địa” ở đó từ trước, như Miêu, Tráng. Tiếng Việt bị ảnh hưởng rất nhiều từ tiếng Hoa trung đại…

Nhất là từ thời Đường, thêm các thành phần tạm gọi là “Bách Việt” (thuật ngữ này theo tôi chỉ là một cách gom nhóm chung chung vô cùng thiếu chính xác), nên đôi khi ta bắt gặp một số điểm tương đồng “đáng ngạc nhiên” giữa tiếng Việt và tiếng Triều Châu, Khách Gia, Quảng Đông. Vì đều phát triển từ, hoặc chịu ảnh hưởng nặng bởi tiếng Hoa, đây là điều chẳng có gì khó hiểu, dù về địa lý hay lịch sử thì người Việt với người Khách Gia, Triều Châu chẳng có mấy liên hệ! Nhưng có một số khá đông những người tự gọi là nhà “ngôn ngữ học” (tôi gọi là lưu manh giả cầy), vin vào một số điểm tương đồng bất chợt, ngẫu nhiên rồi cho rằng… tiếng Việt, Khách Gia, Triều Châu, Quảng Đông là… cùng một họ Bách Việt!

Tiếp nữa là… nói ngược, tìm cách ngụy tạo ra cái gọi là “một Bách Việt thống nhất và hùng mạnh”, bằng cách gom vào nó những nguồn khác một cách… “bá vơ”. Bọn Tây nó có cái chiêu là “đa nguyên”, “đa thành phần”, điều này hiển nhiên có phần đúng khi sự phát triển của văn minh là cấu thành của vô số yếu tố! Nhưng “đa nguyên, đa thành phần” hoàn toàn khác với kiểu muốn vẽ ra bất kỳ sự “hoang đường, tùy ý” nào cũng được! Như cách nói của một số “ngáo gia” Việt thì chỉ có Bách Việt thôi! Không cần nghiên cứu gì, chỉ dựa trên nguồn Tây, Tàu công bố, xào xáo lại, đưa vào đó những mẹo ngôn từ thiểu năng, đảo lộn trật tự thời gian, và vô số “lú luận” càn quấy để ngụy tạo lịch sử!

Cứ như thế, khắp phía Nam sông Trường Giang đều là Bách Việt cả, chúng nó nói một lúc thì… không có cái gì gọi là Hoa Hạ cả, chỉ có Bách Việt và Mông Cổ mà thôi! Hoa Hạ thực chất chỉ là sản phẩm lai tạo giữa Mông Cổ và Bách Việt! Và Bách Việt mới là cái gốc, cái nguồn lớn, sinh ra mọi thứ! Những dạng thông tin như vậy tạo ra không ít nhiễu loạn trong cộng đồng! Cái sự cuồng loạn của một số thành phần đúng là… vô đối, gọi là tâm thần không sai! Trống hơ trống hoác: chữ viết không có, tư tưởng sách vở cũng không, khoa học kỹ thuật vẫn như thời bán khai, văn hóa cộng đồng đến tận giờ vẫn như công xã nguyên thủy, nhưng tâm thì cuồng loạn vô đối, chính là 2 mặt của 1 đồng xu mà thôi!

châu ấn thuyền – red seal ships

2025-05-30 | Categories: boat-related, history | Tags: Japanese

Ai đã đọc tiểu thuyết Tướng quân – Shogun – James Clavell thì sẽ tưởng tượng được những bước sơ khai đầu tiên trong việc thành lập đội các Châu Ấn thuyền ở Nhật Bản. Đương thời, ở Nhật lúc đó, ngoại thương là đặc quyền nằm trong tay các Tướng quân, cần phải có một văn bản (giấy phép) có dấu triện đỏ (châu ấn) thì các con thuyền này mới xuất ngoại buôn bán được. Châu Ấn thuyền là những con tàu khoảng 500 ~ 700 tấn, có kết cấu khá đặc biệt khi kết hợp các kỹ thuật Đông lẫn Tây trên con thuyền, có các lá buồm mành (junk) kiểu TQ và buồm vuông (square) kiểu Tây phương.

Tại thời điểm phát triển thịnh vượng nhất, Nhật có hơn 350 thuyền như vậy, buôn bán với Đài Loan, TQ, Việt Nam, Thái Lan, Mã Lai, Phi, Indo, etc… Cần phải nói rõ là việc buôn bán này là siêu lợi nhuận! Ví dụ như quế (cinnamon) mua được ở VN, đem về tới Nhật sẽ có giá gấp đôi, gỗ đàn hương (sandalwood) đem về từ Nam Á sẽ có giá gấp ba! Đi ra biển với bao nhiêu khó khăn, nguy hiểm, đem về mức lời 200%, còn thua cả một số streamer VN hiện đại chỉ buôn nước bọt online mà đạt được mức lợi nhuận 2000% (hai ngàn phần trăm), đúng dân trí nó… không thể tự luận ra được!

Rất nhiều nước được lợi từ việc mua bán này, các chúa Trịnh, Nguyễn cần nhất từ Nhật Bản là đao (và vũ khí nói chung)! Cứ phải nói thẳng ra rằng… hàng chúng ta tự làm ra không đạt, không xài được! 350 tàu là một lực lượng khổng lồ, gồm các võ sĩ (samurai) chuyên nghiệp, nên người Nhật đã tìm cách thành lập cả một khu “thuộc địa” ở Thái Lan, trong chừng mực nào đó lấn át cả quyền lực Hoàng gia Thái, chỉ duy trì một đội quân vài trăm người mà tự tung tự tác đến mức người Thái không làm gì được. Và có vẻ như người Nhật cũng đã thử làm điều tương tự ở VN nhưng thất bại!

con lừa và củ cà-rốt

2025-05-28 | Categories: misc

Vô số chuyện trong cuộc đời ứng khớp vào cái mẫu “con lừa và củ cà-rốt” này, từ chuyện lớn đến nhỏ. Như Ukraine suốt nhiều năm nay, mất đất, mất sạch tài nguyên, cả triệu người chết chỉ vì chạy theo cái củ cà-rốt EU và NATO treo lủng lẳng trước mũi, chạy mãi, đuổi mãi mà vẫn không thể nào với tới được. Cũng tương tự như vậy, các chiêu bài “dân chủ, dân quyền” đều là những củ cà-rốt mãi mãi không thể đạt đến, nhất là với những ai…

Cho rằng đó là mục tiêu trước mắt, chỉ cần đuổi theo là sẽ tới, mà không hiểu được cái bản chất thật của “dân chủ, dân quyền” chính là từ “dân trí”, yếu tố nội tại của cộng đồng, của xã hội mà ra! Chúng ta trong cuộc sống, nhiều khi gặp phải tình huống này, trong từng chuyện nhỏ, trong cuộc sống hàng ngày, nhiều cái tưởng là “nhãn tiền, ngoại thân” hóa ra lại là… “nội tại”! Tiếp tục làm “lừa” hay không là sự lựa chọn của bạn! :D

drama

2025-05-28 | Categories: Chinese, movies | Tags: clip

Thích xem các phim cổ trang, cung đấu, gia đấu TQ, đây phần lớn là những phim giả tưởng, mượn cái bối cảnh cổ xưa nhưng thực ra là để phân tích hành vi tâm lý của con người. Hàng ngàn năm trước, điều kiện sống không như bây giờ, chiến tranh, dịch bệnh, đói kém đe dọa thường trực, nên người ta có nhiều chuyện để mà phải lo nghĩ hơn là rửng mỡ. Trong những điều kiện khó khăn, khắc nghiệt, trong những tình huống cực đoan, tới hạn, v.v.. thì con người ta suy nghĩ, phản ứng như thế nào, sự khác biệt nam, nữ, khác biệt giữa các giai tầng, lứa tuổi… Nên cổ trang, lịch sử chỉ là cái vỏ, mượn tạm không gian, bối cảnh để phân tích về con người mà thôi. Và đó cũng là sự khác biệt giữa loại điện ảnh có nội dung, có chiều sâu…

Và những loại phim ảnh chỉ chăm chăm đi tạo drama nhảm nhí, xàm xí đến phi lý! Tuy đều mang tiếng là phản ánh thực tế cuộc sống, nhưng loại media hời hợt, hạ cấp, cổ vũ cho cái xấu, cái ác nhìn là biết ngay! Không cần phải tầm cỡ lý luận phê bình gì mới biết, đây hoàn toàn không phải là kiểu tranh luận: nên “phản ánh thực tế” hay nên “định hướng tư tưởng”, mà thực ra là xem ai có cái nhìn sâu hơn về con người, mà con người thì có học hỏi, thay đổi, có phát triển, con người trong những ràng buộc sinh học và luật lệ xã hội! Nghĩ mà buồn cho những cái thể loại: thơ thì kiểu “cháu lên 3”, nhạc thì kiểu “cháu đi mẫu giáo”, còn hài thì kiểu “cô khen cháu vì cháu không khóc nhè”, “ngô nghê, trì độn” như ở VN hiện tại, haiza…

slipway

2025-05-28 | Categories: boat-related | Tags: clip

Sự chuyên nghiệp thật đáng nể, giống y như lính cứu hỏa trượt thẳng từ nhà xuống xe vậy, khi có nhiệm vụ cứu hộ, chỉ cần tháo cái chốt là con tàu trượt xuống nước, nhanh chóng nổ máy đi làm nhiệm vụ, khi xong nhiệm vụ thì kéo tàu lên trở lại! Trước có nói về các con tàu cứu hộ của Anh quốc, những con tàu nhỏ, hiện đại và đắt tiền, chúng được chứa trong những hangar nằm cao trên bờ sông, bờ biển, để bảo vệ các con tàu khỏi thời tiết, nắng mưa. Thiết kế của những con tàu này đều có két nước giằng, khi ra biển thì bơm vài tấn nước vào cho ổn định, khi về bến thì bơm nước ra cho nhẹ để kéo tàu lên. Điều đáng nói, RNLI là tổ chức thiện nguyện, các nhân viên phần lớn đều là tình nguyện, không lương!

Ngân quỹ hoạt động của RNLI đều do cộng đồng đóng góp (donate)! RNLI hoạt động dưới sự điều phối của HM CoastGuard – lực lượng tuần duyên, dù tên là CoastGuard nhưng từ lâu đã không còn là cơ quan quân sự, mà chỉ là dân sự trực thuộc Bộ giao thông vận tải! Chỉ trừ một số sĩ quan chỉ huy, điều phối và huấn luyện là viên chức nhà nước ra, thì phần lớn nhân viên của HM CoastGuard cũng đều là… tình nguyện! Chỉ khi nào mà con người ta nhận lấy những công việc nguy hiểm một cách tình nguyện, không được trả xu keng nào, như là một kiểu “hobby”, vừa “vui chơi, giải trí”, vừa như một kiểu đóng góp cho cộng đồng thì dân trí mới gọi là cao được, ở VN mà nói cứu hộ… thì còn phải đợi chán chê!

cua trong giỏ

2025-05-25 | Categories: social-media, Vietic | Tags: 2-columns

dantri.com.vn – Tranh cãi chuyện khách mua cua gạch phải tốn thêm 200.000 đồng mua dây buộc

Trước có đọc một câu chuyện “ngụ ngôn” như thế này: ở vùng đất nọ, giữa một ngã tư đường hoang vắng, bỗng xuất hiện một người mở tiệm chạp phô, qua một thời gian, lại xuất hiện một tiệm khác bán bánh mì, qua thời gian nữa bỗng xuất hiện một cái nhà máy xay bột, rồi cái tiệm bánh mì đó nó phát triển thành 2 tiệm, tiệm cũ vẫn bán bánh mì, tiệm mới kinh doanh bánh bông lan… Rồi cư dân kéo về quần tụ, xây nên một thị trấn phồn thịnh, sầm uất. Đó là phiên bản người Hoa, còn sau đây là phiên bản Việt.

Ở một vùng đất nọ, giữa ngã tư đường hoang vắng, bỗng xuất hiện một người mở tiệm chạp phô, qua một thời gian, lại xuất hiện một tiệm khác bán bánh mì. Bỗng xuất hiện một anh Việt mở tiệm bán bánh mì cạnh tranh, sản phẩm không tốt nên anh ta cạnh tranh bằng cách phá giá, rồi kinh doanh sản phẩm giả, kém chất lượng. Nhưng rồi vẫn không cạnh tranh lại nên anh ta giở các thủ đoạn bẩn phá hoại, khiến các tiệm khác dọn đi, không ai buôn bán gì nữa, còn lại mình anh ta giữa cái ngã tư!

Chuyện kể ngắn gọn như thế, nhưng thực ra nó tóm gọn toàn bộ những nét cá tính Vietic, tuy không thể vơ đũa cả nắm, nhưng cũng phản ánh một thực trạng đến trên 90% như thế. Nếu phân tích kỹ thì sẽ như thế này: #1: không chịu mở mắt ra quan sát thế giới rộng lớn, phong phú, chỉ chăm chăm bắt chước! Một cái xã hội có tiệm làm bánh mì, thì dĩ nhiên sẽ phải có nhà máy xay bột, rồi sẽ có người bán trứng, etc… có nếp thì phải có tẻ, cả một cái cộng đồng, cộng sinh, phụ thuộc vào nhau như thế!

Nhưng không, thấy ai làm gì ngon là chăm chăm bắt chước, mà là dạng bắt chước phong trào, máy móc, thiểu năng! Từ bước đầu đã sai, đến sau càng sai: #2: bắt chước nhưng không có công phu, không chịu khó học hành, tìm hiểu, chỉ làm ra cái hao hao giống, cốt để đi lòe người mà thôi! Không đầu tư nghiên cứu phát triển chuyên môn, sản phẩm làm ra không xài được nên #3: cạnh tranh bằng cách làm hàng giả, lừa được vài người là chuyện nhỏ, hũy hoại luôn một lĩnh vực kinh doanh mới là chuyện lớn!

Việc kinh doanh đâu phải chỉ có “mua bán”, nói cái câu “người Hoa vì mua bán giỏi nên giàu” thực ra là có ý lươn lẹo, bảo rằng họ trở nên giàu có nhờ “mua gian bán lận”! Thực ra kinh doanh bao gồm quá nhiều thứ: thu mua, lưu trữ, chế biến, đóng gói, vận chuyển, phân phối, etc… vô số các bước để tạo ra sản phẩm mới, tạo ra giá trị gia tăng, bước nào cũng có thể áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến cả! Nhưng không, chỉ là bắt chước hời hợt trên bề mặt thôi, loại công phu thứ thiệt không cách nào học được!

Sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng giả, gạo giả, mỹ phẩm giả, đồng hồ giả, hàng hiệu giả, một triệu thứ giả, etc… đến một lúc nên đặt câu hỏi là ở VN có hàng nào thật không, chứ giả nó đã chiếm đến tuyệt đại đa số rồi, nếu mà nói như vậy tức là hàng không giả, chỉ có… người là giả thôi!!! Marx đã nói rằng khi lợi nhuận lên đến 300% thì bảo chúng nó tự treo cổ lên thì chúng nó cũng dám làm, huống gì thực tế có những thứ hàng giả đang bán ra ở mức lợi nhuận đến 2000% (hai ngàn phần trăm)!

Nhưng cái cuối cùng mới thực sự phản ánh sự bi thảm, vô phương của cá tính Việt #4: làm ra sản phẩm kém chất lượng, cạnh tranh không lại, thế là bắt đầu giở ra vô số thủ đoạn lưu manh, lừa bịp, phá hoại, không từ bất kỳ chiêu thức nào chỉ cốt để kéo được đối thủ xuống, từ chỗ phá nát đạo đức kinh doanh đi đến chỗ phá nát luôn luân lý cộng đồng. Thậm chí phát triển đến mức “Chí Phèo, bất chấp”, biết rõ mười mươi là không lừa được ai, không làm được gì, nhưng tâm địa vẫn cứ mãi bất ổn như thế!

Vì cái bản năng dối trá, lưu manh nó ăn quá sâu, không tự bứt ra được. Vấn đề quay trở lại ngay bước đầu tiên, không chịu mở mắt nhìn xem và học hỏi xem thế giới phong phú, đa dạng như thế nào, chỉ chăm chăm vào lợi ngắn trước mắt, không thấy được bức tranh rộng. Và cũng vì cái lợi ngắn nên làm gì cũng chỉ có động cơ lòe bịp người khác, không chịu đầu tư công phu, học hành, xây dựng nên những ngành chuyên môn sâu. Rộng không được, sâu cũng không được, đều là do “tâm” sai khiến mà ra vậy!

đạp + bơi

2025-05-24 | Categories: biking, fitness

Liên tục suốt 2 tháng, SG nắng nóng kinh hoàng, những ngày mà chỉ số UV từ 12+ trở lên thì nắng nóng đã đến mức… nguy hiểm, đi ngoài đường đã thấy khá nhiều người bị “đột quỵ” ngay giữa đường, thực ra đó không phải là “đột quỵ” mà là “say nắng, sốc nhiệt” thì đúng hơn! Rất nhiều người vừa thể trạng kém…

Và vừa không biết tự quan sát tình hình sức khỏe bản thân! Nắng nóng quá không biết phải làm sao, đành phải đi bơi giải nhiệt! Liên tục 2 tháng nay, đạp xe một tiếng, bơi thêm một tiếng mỗi ngày. May mà cuối cùng mùa mưa cũng đã đến, dù hơi muộn, thời tiết dịu hẳn lại, như là ai đó mở vòi và nước tuôn xối xả vậy! :)