lập thân tối hạ thị văn chương

Tôi nghĩ sắp tới, kiểu gì Trung Quốc cũng sẽ cho ra robot có thể múa lân trên mai hoa thung bày trên mặt nước, lỡ trượt chân rớt xuống nước sẽ kiểm nghiệm luôn khả năng chống nước IP-xx của robot! :) Múa lân trên mai hoa thung bày trên mặt nước vốn là một thử thách rất khó, mai hoa thung như trong clip là vẫn tương đối dễ, có những cách bố trí mai hoa thung siêu khó, chỉ có những võ sĩ chuyên nghiệp, khổ luyện nhiều năm mới vượt qua được. Đương nhiên, đây chỉ là dự phóng tương lai mà thôi, bởi múa lân thực sự là rất khó đối với robot. Khó không phải chỉ vì các động tác kỹ thuật, mà khó hơn nữa là sự phối hợp, phân vai giữa 2 con robot khác nhau, đầu & đuôi. Nếu làm được như vậy thì còn xịn sò hơn cả hình thức “huấn luyện chiến thuật bộ binh – tổ 3 người” như con người mất rồi.

Đầu năm suy nghĩ linh tinh về thể chất và tinh thần, phần cứng và phần mềm, hạ tầng và tư tường. Nhà thơ, họa sĩ và quan viên thời Thanh – Viên Mai có câu: Lập thân tối hạ thị văn chương – 立身最下是文章! Câu này ý là: cách lập thân thấp nhất, dở nhất là dùng văn chương! Ý nói đừng mong vin vào những câu chữ “đĩ miệng” rẻ tiền mà mong đạt được sự nghiệp! Đừng vin vào “văn chương”, hơn nữa lại là loại “văn chương” A.I. – LLM thiểu năng, trì độn mà mong hiểu được cuộc sống, hiểu được tâm tư người khác! Đừng nghĩ chỉ cần vung vãi nước bọt là có thể kinh tế phát triển, xã hội tiến bộ! Trong bối cảnh văn hóa, đạo đức xã hội suy đồi ngày nay, “văn chương” chỉ là chiêu thức để bịp nhau mà thôi! Để con người và xã hội thay đổi, không phải bắt đầu với những ngôn từ xàm xí như thế!!!

xuân vãn

Phải nói là màn trình diễn “đỉnh của chóp”, những con robot Trung Quốc trình diễn võ thuật, múa côn, đao, thậm chí còn mô phỏng một vài động tác Túy quyền, đều là những vận động rất khó, đòi hỏi sự phối hợp của toàn bộ cơ thể, cả những màn nhào lộn khó mà chỉ người có tập luyện kỹ càng mới làm được! Cứ thế này thì những loại lao động chân tay đơn giản sẽ bị thay thế sạch sẽ! Hàng loạt ngành nghề sản xuất sẽ phải tái cơ cấu vì đã có “lực lượng lao động” robot vừa đông đảo, vừa không cần phải “tăng lương, giảm giờ làm”! Chưa kể đã có thể nghĩ đến chuyện ứng dụng làm robot chiến đấu!

Hiện tại thật khó so sánh, khi con robot Optimus của Tesla cho thấy sự khéo léo với các cử động của 10 ngón tay, cần thiết để làm những công việc yêu cầu độ tinh xảo cao! Còn các con robot TQ lại cho thấy khả năng phối hợp toàn thân, vận động linh hoạt trong môi trường thực tế rất xuất sắc, hơn đứt Tesla. Và như thường lệ, trước những sự kiện lớn của thế giới, ta lại thấy đa số người Việt “chia phe” đánh nhau: TQ như thế này, Mỹ như thế kia, ai cũng có lý lẽ hùng hồn, ai cũng ra sức chứng minh “tôi đúng”, những hành động “chia phe” chủ yếu vì các động cơ chính chị, chính em mơ hồ nào đó!

Và rồi khi bạn đọc xuyên qua được mớ ngôn từ vừa không rõ ràng, vừa hàm hồ, xàm xí ấy, bạn bỗng dưng nhận ra, chúng thể hiện rõ vô số bất ổn nội tâm, sự bất lực không hiểu, không phát biểu được các vấn đề nội tại. Bạn thấy rõ sự kình chống, đấu đá lẫn nhau có nguyên nhân xuất phát từ bên trong, đấu như một bản năng, quán tính vậy, rất ít người có được nhận thức phải làm gì để nâng cao cái “dân trí” vốn đang ở mức lè tè ngọn cỏ, không mấy ai cho thấy có mong muốn làm sao cải tạo cái xã hội hỗn loạn với muôn ngàn trò lưu manh, điếm lác như hiện tại.

Lúc nào cũng Mỹ thế này, TQ thế kia, phương Tây thế nọ, v.v… chưa bao giờ dám nhìn rõ và nói thẳng: thế còn chúng ta, bản thân chúng ta thì như thế nào!? Thế rồi lại cố gắng dùng hết những từ ngữ mơ hồ này cho đến những khái niệm xa lạ khác, lúc nào cũng có “lý do” để nói tránh đi, quan điểm luôn luôn di động, biến ảo, đổi màu giống như con salamander vậy! Lúc nào cũng chăm chăm dùng ngôn từ hư ảo mong có thể lung lạc, lừa gạt người khác, chứ làm gì để bản thân thay đổi, để xã hội trở thành môi trường tin cậy, có thể phát triển được thì không mấy ai nói tới!

tương tư

Từ một bài Đường thi – Tương tư – Vương Duy xa xưa hơn ngàn năm trước cho đến một bài nhạc hiện đại… Nếu so với các chuẩn mực âm nhạc đương đại thì âm nhạc như thế này có phần đơn giản, nhưng vẫn hay, hay ở chỗ tìm cách mô phỏng cổ phong, tìm cách hình dung một không khí hoài cổ, hoài niệm.

Ngày xưa, nếu đã từng có, thì cũng chỉ đơn giản, chân thành thế này thôi! Xuân hựu lai, khán hồng đậu khai, Cảnh bất kiến hữu tình nhân khứ thái. Yên hoa ủng trứ phong lưu, chân tình bất tại – 春又来看红豆开, 竟不见有情人去采, 烟花拥着风流真情不在 Bản dịch lời ca trong clip không chuẩn!

canon in d

Một chút âm nhạc cuối tuần, năm cũ đang qua đi và năm mới đã cận kề, những ngày cuối năm tương đối nhàn nhã. Một buổi sáng mùa xuân trong veo, thiên khí chính hảo, xuân quang vạn trượng, khiến cho lòng người cứ muốn hát ca rằng: Wǒ ài zhuó nǐ,ài zhuó nǐ,xiàng do re mi fa so la si…

A town with an ocean view

Tôi dám cá rằng 99.9% những người sinh sau những năm 199x chưa bao giờ một lần trong đời mình được tự mắt nhìn thấy dải Ngân hà! Ah, đó là một không gian Việt Nam thời kỳ “tiền công nghiệp”, khi bầu trời còn chưa bị ô nhiễm khói bụi, ô nhiễm ánh sáng và bạn vẫn còn có dịp được “say”. Tôi có 2 lần “say” đáng nhớ trong đời, một lần “say sao” ở Đà Nẵng, và một lần “say trăng” ở Nha Trang…

Cứ nằm dài trên bãi biển, ngước nhìn lên bầu trời và cảm thấy như bị choáng ngợp, bị “đè” bởi không gian rộng lớn, bao la và thứ ánh sáng diệu kỳ đó, loại ánh sáng mà bạn cần phải có một ống kính tiêu cự cố định (prime lens) loại xịn với khẩu độ f/1.4 hay rộng hơn thì mới có thể chụp được phần nào. Âm nhạc cuối tuần, tác phẩm: Thành phố nhìn hướng ra biển – A town with an ocean view…

thịnh thế

Bài như thế này, trước mới nghe có chút thất vọng vì nhạc không thực sự có nhiều yếu tố mới lạ (có thể do kỳ vọng hơi nhiều), nhưng phần trình bày của Vương Phi rất ấn tượng! Bài như thế này phải dùng đến giọng ca Vương Phi thì có vẻ hơi phí, hơi quá, nhưng với các em tuổi còn nhỏ như vậy thì lại rất xuất sắc!

Nhạc của phim “Tôi và cha ông chúng ta” – 我和我的父輩 – Ngã hòa ngã đích phụ bối, 2021. Ca từ được viết rất khéo, ẩn ý, lồng ghép nội dung tuyên truyền vào câu chuyện chung của nhiều người! Đây chính là cách người Trung Quốc… “loan báo tin mừng” ra khắp thế giới: một thời kỳ “thịnh thế” mới đã bắt đầu!

mặc gia

Những ai cho rằng Nho gia là tư tưởng có ảnh hưởng lớn nhất đến toàn bộ lịch sử văn hóa, văn minh Trung Quốc thì tức là vẫn chỉ… “gãi ngứa ngoài da”, chưa thực sự hiểu lịch sử, văn hóa TQ. Nho gia, đó chẳng qua là một cái “chiêu bài mị dân” của các triều đại mà thôi! Ngược dòng lịch sử, khi nhà Tần thống nhất TQ và sau đó sụp đổ nhanh chóng, chủ yếu là do chính sách của nhà Tần quá hà khắc làm cho dân chúng bất mãn. Cái gọi là thể chế, chính sách của nhà Tần là một sự pha trộn giữa Pháp gia và Mặc gia!

Người Tần được đào luyện trong hai luồng tư tưởng này và đã trở nên vô cùng kỷ luật và ngoan cường! Đây chính là lý do làm cho nước Tần trở nên hùng mạnh, đủ sức tiêu diệt 6 nước, thống nhất Trung Quốc. Nhưng chỉ có người Tần mới chịu đựng được sự khắc nghiệt của luật và văn hóa Tần, người dân những vùng khác không quen với điều đó, không có đủ thời gian để cho họ thích nghi và dần dần hiểu những giá trị văn hóa Tần, nên tuy đã “nhất thống thiên hạ”, nhưng không giữ được lòng dân và bị thay thế bởi nhà Hán.

Nhà Hán trông vào cái “vết xe đổ” đó nên… không dám thi hành những chính sách cứng rắn theo kiểu Pháp gia như nhà Tần, họ tìm một học thuyết thay thế, đó chính là Nho gia! Nói những lời “có cánh”: Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín thật dễ nghe, nhưng không có gì bảo đảm sẽ thực hiện được. Tuy vậy nhà Hán hiểu rõ, đây chỉ là… chiêu bài mị dân mà thôi, bên trong họ vẫn ngấm áp dụng các chính sách của Pháp gia, Mặc gia, giống hệt như nhà Tần trước đó, chỉ là làm theo một cách khéo léo, mềm mại hơn mà thôi!

Về Pháp gia: Hàn Phi tử, Thương Ưởng, Lý Tư, Thân Bất Hại, Quản Trọng .v.v… thì nhiều người đã bàn luận rồi, là nguồn gốc tư tưởng của luật pháp Tần! Nhưng Mặc gia mới đích thực là căn bản, khởi nguyên của… văn hóa Tần, rất nhiều người không hiểu và đánh giá thấp vai trò của Mặc gia, vì chính thức thì Mặc gia đã chết, sau thời Tần, gần như không còn ai theo, không còn mấy ai nhắc đến nữa! Chết trên “danh nghĩa”, nhưng vẫn tồn tại trong “thực tế”, tồn tại trong một mạch văn hóa liên tục kéo dài đến tận ngày nay!

hạo hạo càn khôn

Nhìn lại những phim Trung Quốc thập niên 80, dù là Hương Cảng hay Đại lục, đều thấy trang phục, bối cảnh rất sơ sài, giống như kiểu diễn tuồng, hát bội vậy! 50 năm sau, phim TQ tiến bộ không ngừng, trở nên vô cùng chi tiết, tinh xảo. Ví dụ như để tạo ra một kiểu áo cho nhân vật, họ sẽ phục chế toàn bộ quá trình làm lụa, gấm, tái tạo đúng chất liệu đó, có như thế mới thấy được hết sự sống động của lịch sử. Duy chỉ có một phương diện mà phim TQ vẫn không đạt được bao nhiêu tiến bộ, đó là… nhạc phim.

Âm nhạc, đó là thể hiện của “chất”, dù có cố gắng góp bao nhiêu “lượng” cũng chưa chắc thay đổi được “chất”! Chuyện những năm đầu 90, truyền hình chiếu phim TVB – Lâm Xung, 1986. Hồi đó tôi có một ông thầy dạy Toán cấp 2, giảng bài rất hay và sinh động, đám học sinh chúng tôi rất thích. Thầy cũng nổi tiếng là nóng tính và nói nhiều, lớp nào vi phạm kỷ luật, ổng có thể “thuyết giảng” 3 ~ 4h liên tục không nghỉ! Đến tận giờ tôi vẫn không hiểu, ổng lấy đâu ra chừng đó ngôn từ để nói suốt 3, 4 tiếng như thế!

Như tôi chỉ nói nhiều trên internet thôi, chứ ngoài đời rất kiệm lời, nói đến câu thứ 2 mà người khác không hiểu là tôi không nói nữa. Nhưng… con người mà, vẫn luôn có những khía cạnh mà ta không biết đến, cho đến một hôm, tôi thấy ổng say sưa hát bài nhạc trong phim Lâm Xung đó. Trời ạ, không cần phải nói, thần tượng trong tôi, phút chốc sụp đổ tan tành, không ngờ người như thế lại đi nghe loại nhạc như thế! :D Bài nhạc yêu thích một thời, Hạo hạo càn khôn, nhạc phim Thái Bình thiên quốc – 1998.

nhân gian yên hỏa

Vài năm trước, Trung Quốc có một đợt tuyên truyền phòng chống thiên tai, nhân tai… Lệnh trên truyền xuống, thế là các diễn viên từ Trương Tịnh Nghi, Trương Tuệ Văn, Vương Sở Nhiên, Mã Tư Thuần, và nhiều người khác đều đôn đáo chạy đi… đóng phim: Hỏa diễm lam, Anh ấy bước ra từ ánh lửa, Khói lửa nhân gian của tôi, Em là thành trì doanh lũy của anh .v.v… Đa số đều là những phim khá hay, dù một số người sẽ có chỗ không thích vì chúng… nặng tính tuyên truyền. Các motif lặp đi lặp lại trong những phim này rất dễ thấy: con người chúng ta là khác biệt, ngành nghề là khác biệt, và xã hội vận động, phát triển được chính là nhờ sự khác biệt.

Vừa vào đầu phim là đạo diễn đã bắt phải hô khẩu hiệu rồi: “Đao sơn cảm thượng, Hỏa hải cảm sấm, Triệu chi tức lai – 刀山敢上火海敢闯召之即来“… nôm na tức là: “Dám lên núi đao, Dám vào biển lửa, Cứ gọi là đến…” Haiza, đương nhiên đây cũng chỉ là khẩu hiệu thôi, nhưng cũng nói lên được rất nhiều điều. Ở Việt Nam, “cứ gọi là đến” thì chỉ có 2 loại thôi, một là taxi, và hai… là gái! Cả xã hội khinh thường, không ai muốn làm cái nghề được xem là trâu bò, luôn phải xông pha “núi đao, biển lửa” này. Các phim đều lặp lại thông điệp rằng: dù “cứ gọi là đến”, nhưng nguồn lực công ích “miễn phí” này cần phải sử dụng một cách cân nhắc, thận trọng!

Khi tai họa xảy ra (hoả hoạn, động đất…) phần lớn trường hợp không thể vận chuyển nạn nhân tới bệnh viện kịp thời. Do đó cần thành lập các đội cứu hộ, cứu nạn liên hợp, đa ngành: những người lính làm nhiệm vụ cứu hộ, các y bác sĩ làm nhiệm vụ sơ cấp cứu tại hiện trường. Và thế là xuất hiện những chuyện tình lãng mạn bên trong các đội nhóm này, đơn giản vì người ta thích cái mình không có, các anh lính cứu hộ không có kỹ năng y tế, còn các y bác sĩ thì không đủ sức mạnh đảm đương công việc nguy hiểm. Ngay trong từng nhóm ngành nghề riêng biệt, con người cũng không giống nhau, đều có cách suy nghĩ khác biệt!

Cùng là 2 sĩ quan cứu hỏa, một người thì chú trọng rèn luyện kỹ năng, thể lực để xông pha chiến đấu với ngọn lửa, người còn lại thì chủ trương: sức chịu đựng của con người có hạn, cần phát triển, ứng dụng các công nghệ mới nhằm hỗ trợ cho việc cứu hộ cứu nạn được hiệu quả, an toàn. Hai người này thường xuyên mâu thuẫn với nhau, nhưng thực chất cả hai đều là những nhân vật không thể thiếu trong đội cứu hộ… Đều là 2 bác sĩ học chung với nhau, một người về mặt học hành, nghiên cứu giỏi giang hơn, nhưng người kia được các thầy cô đánh giá cao hơn, vì có sự nhiệt tình, tận tụy với bệnh nhân, mà đây là điểm trọng yếu của ngành Y.

Cả hai đều được gởi tới… Khoa cấp cứu, đây thường không phải là khoa có học thuật cao nhất trong một bệnh viện, công việc căng thẳng, vừa phải đối phó với bệnh nhân lẫn người nhà, đủ các loại người khác nhau từ tử tế cho tới lưu manh, tội phạm. Thời gian ở Khoa cấp cứu, họ học được cách áp dụng kiến thức, cách xử lý các tình huống, và cả cách để đối xử với đủ loại người khác nhau này. Sau đó, các thầy cô mới rút 2 người này về các Chuyên khoa để tiếp tục phát triển chuyên môn, xem đó như một thời gian rèn luyện! Sự khác biệt giữa các ngành nghề, giữa con người với nhau… là không cách nào nói cho tường tận được.

Tuy rằng đều gọi là: cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ, etc… nhưng mỗi ngành nghề mỗi khác, mỗi lĩnh vực đều có những quy chuẩn riêng sinh ra từ thực tế cuộc sống. Và ngay cả trong cùng một lĩnh vực chuyên môn, cũng luôn có nhiều phương hướng không thể trực tiếp so sánh được với nhau! Những thang giá trị không thể trực tiếp so sánh với nhau, đó chính là cách xã hội vận hành, là cách con người tồn tại qua muôn ngàn biến động! Chỉ có thiển cận mới nghĩ rằng tất cả đều có thể quy về một “barème” chung để tự thoả mãn cái tính cạnh khóe hơn người của mình. Người Việt vẫn luôn có cái gì đó thực sự vô cùng bất ổn trong cái so đo này!

tương lai xa xôi tuyệt vời

Thử tưởng tượng, đến một “tương lai xa xôi tuyệt vời” nào đó, nhân loại bị chia thành… 2 loại: một loại có cấy chip, và một loại không! Và để phân biệt, nhanh chóng nhận ra “đồng loại” ngay từ xa, thì loại có cấy chíp sẽ cạo tóc nửa đầu, giống như người Mãn vậy, còn loại không gắn chip để tóc tự nhiên! Việc tích hợp một chip A.I. vào não bộ giúp cho loại có chip có thể đạt được những khả năng ưu việt hơn: đừng nói là tốc độ tìm kiếm thông tin, suy nghĩ nhanh hơn, đến cả làm việc, lên kế hoạch cũng có nhiều lợi thế hơn hẳn so với loại không có chip. Đương nhiên, không gắn chip cũng chính là… một sự lựa chọn, khi dân số đã lên đến mức nhiều chục tỷ…

Tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, địa cầu biến thành nơi không sống được. Có chip để làm gì khi không thể thở được một hớp không khí trong lành, không thể có nổi một giây phút bình yên nội tại? Loại có chip, ai nấy đều luôn luôn cố nâng cấp chip của mình hòng đạt được lợi thế cạnh tranh, thậm chí cố ép xung, chạy nhanh đến mức nóng, cháy! Loại không gắn chip, khi tự mình đưa ra lựa chọn như vậy, thì đã hiểu rằng, bản chất của yên ổn, hạnh phúc là trong quan hệ giữa người và người, xã hội mà ai cũng “khôn” như vậy thì đương nhiên sẽ không còn chỗ cho sự thông hiểu, thấu cảm! Khi dùng chữ “khôn”, vẫn sẽ có rất nhiều người nghĩ là… “khôn” thật!

Với loại có gắn chip, lâu ngày biến thành phụ thuộc vào chip, không chỉ năng lực của não bộ bị thoái hóa vì đã có chip làm việc thay, mà khả năng suy nghĩ, hành động đều bị chi phối bởi máy móc, các khả năng cảm nhận, thông hiểu, phối hợp xã hội bị bóp méo, biến dạng nghiêm trọng, đến một lúc có còn là “người” không (hay là “ngợm”) vẫn chưa thể khẳng định! Không nói đâu xa, ngay trong xã hội ngày nay, những thành phần mà nền tảng sống không vững vàng, bị mạng xã hội xui khiến, “cái tôi” bên trong bị bóp méo đến mức bệnh hoạn, phi nhân tính, những loại đó nhiều không kể xiết! Bài nhạc Nga, Prekrasnoye daleko – Tương lai xa xôi tuyệt vời!