Năm đó, lần đầu đi xuyên Việt, không đi bằng xe máy như các chuyến sau đó mà đi bằng xe đò, đã chọn nhà xe “uy tín” nên phần lớn hành trình không xảy ra vấn đề gì lớn. Sau hơn 20 ngày “vi vu” trên đất Bắc, từ Sapa cho đến Hà Giang, thì mùng 5 Tết, quay về tới Đồng Nai, còn cách SG khoảng 50 ~ 60 km thì “xe hỏng”… Mọi người lục tục xuống xe, kẻ bắt xe ôm, người bắt taxi để hoàn tất nốt phần hành trình ngắn ngủi còn lại, chưa kể ngay kế bên chiếc xe hỏng đã có một xe khác nhỏ hơn chờ sẵn, sẵn sàng đưa khách về tới SG. Tôi quan sát tới lui một hồi, nhìn ra ngay cái chuyện “xe hỏng” này là… giả!!! Tuy chỉ còn 50 ~ 60 km nhưng đường đông, ra vào phải mất hơn 3 ~ 4 tiếng, chưa kể nguy cơ gặp cảnh sát giao thông kiểm tra. Thế nên nhà xe đã “bán” hành khách qua một xe nhỏ hơn, để nhanh chóng quay trở ra phía Bắc, quay vòng đón khách, “tối ưu thu nhập”!
Đó là thời cách đây hơn 10 năm, còn nếu lui về 20, 30 năm trước nữa, trên các chuyến xe Bắc – Nam xảy ra đủ thứ tệ nạn: từ cơm tù, cho tới móc túi, trấn lột, dàn cảnh lừa đảo, bản thân tôi từng tận mắt chứng kiến không thiếu một chiêu trò nào. Nhà xe họ biết cả nhưng im lặng, không ai dám nói gì vì xe chạy đều phải qua “địa bàn” của các băng nhóm, ai cũng chỉ muốn yên ổn làm ăn! Thế nên chuyến xe nào cũng có những hành khách ngây thơ bị lừa gạt! Còn nếu quay về 40, 50 năm trước nữa thì không phải là “lừa đảo”, “trấn lột” mà là cướp, thậm chí cướp bằng súng! Nhưng cái thời loạn lạc ấy thì tôi chỉ được nghe kể lại thôi, chứ bản thân may mắn chưa phải trãi qua! Và như thế, trong vòng khoảng 50 năm ~ 2 thế hệ, dân trí xã hội đã “tiến bộ không ngừng”, từ cướp bằng súng, đến trấn lột bằng dao, đến các hình thức lừa đảo trắng trợn và lừa đảo tinh vi khác!
