cờ vây

Người Mỹ chơi cờ vua, còn người Trung Quốc chơi cờ vây, cái câu này trở nên đúng một cách kỳ lạ! Cờ vua có tính chất đối kháng rất rõ ràng, mục tiêu cao nhất là ăn quân Vua của đối phương, mất quân Vua là thua ván cờ, điều người Mỹ đã làm tương đối thành công ở Venezuela và đang cố lặp lại ở Iran. Cờ vây ngược lại, không có tính đối kháng rõ ràng, các quân cờ đều là những cục đá đen/trắng giá trị “như nhau,” mục tiêu của cờ vây là tạo ra nhiều “khí để thở” và chiếm lĩnh được nhiều không gian hơn, và không gian của cờ vây là 19×19=361, lớn hơn rất nhiều so với 8×8=64 của cờ vua!

Nên nếu người Mỹ “cố cùng”, muốn thắng cuộc chiến ở Iran, thì khả năng cao là họ sẽ thua trong một cuộc chiến lớn hơn là cạnh tranh vị trí siêu cường số một thế giới với Trung Quốc! Hiểu theo một nghĩa nào đó, cờ vây phức tạp hơn cờ vua rất nhiều, và dĩ nhiên không thể so sánh trực tiếp với nhau được, nhưng… các kỳ thủ cờ vua có hệ số Elo khoảng dưới 3000, trong khi các cao thủ cờ vây có Elo lên đến 3800, các con số cũng nói lên một đôi điều! Tôi chơi cờ tướng, cả vua và cả cờ vây đều thuộc loại… làng nhàng, không giỏi, cơ bản là không thích các thể loại cờ!

Những trò chơi phải tập trung cao độ, lại ít vận động, trong mắt tôi, các môn cờ không thể xem là… thể thao, đây theo tôi là một kiểu phân loại hết sức… ngang trái! Nhưng cũng đã có lúc, hồi còn trẻ, “học đòi” tập chơi cờ vây, ra cửa hàng thủy sinh – cá cảnh, mua các viên thủy tinh tròn dẹt, loại rải đáy hồ cá, chọn ra 180 viên màu trắng trong và 181 viên màu xanh đen để làm quân cờ, rồi tập chơi với bạn trên cái bàn cờ tự làm bằng gỗ! Đấu cờ vây cực kỳ tốn sức, một trận kéo dài vài ngày là bình thường, cuối ngày lấy điện thoại chụp lại bàn cờ, hôm sau bày ra lại, chơi tiếp…

lão thử khán thư

Từ nhỏ, khi học ngôn ngữ & ngoại ngữ (Anh, Pháp, Hoa), tôi đã nhận thức rằng, nhu cầu sơ khởi, căn bản khi một người học ngôn ngữ, đó là tìm cách tự diễn đạt bản thân! Từ làm một bài văn ở trường, cho đến việc… viết thư tình cho gái, đó chẳng qua là loay hoay tìm cách diễn đạt điều anh cảm nhận bên trong mà thôi. Nó vừa thể hiện anh nhận thức như thế nào về ngoại giới, khi ngồi xuống tìm câu chữ, tự viết ra, và cũng đồng thời thể hiện ra anh tự nhận thức thế nào về bản thân mình, cả hai chiều như thế.

Ngay từ khi còn là một đứa trẻ, vô số lần tôi cười thầm trong bụng khi thấy bạn bè cùng trang lứa: thằng này diễn đạt ngây ngô như gà mắc tóc, thằng kia vụng về không biết cách tìm ý tứ, hay cả với người lớn: bác ấy xáo chữ nghĩa rất ghê, nhưng không tự hiểu được mình đang nói cái gì. Ngôn ngữ, đó vừa là khả năng tư duy logic, cũng vừa là… trí tuệ cảm xúc, hai mặt đó không tách rời nhau, vừa là đối với bên trong và cũng là với bên ngoài con người, hai phương diện đó cũng không tách rời nhau!

Nhiều người có khả năng xào xáo ngôn từ rất ghê gớm, giống như con chuột già sống cả đời trong thư viện vậy, suốt ngày “nhai văn, gặm chữ” (hiểu theo đúng nghĩa đen – 老鼠看书,咬文嚼字 – Lão thử khán thư, giảo văn tước tự), hoàn toàn xơ cứng về cảm xúc, không tự hiểu được bản thân cũng như tâm tình của người khác! Học ngôn từ mà không “tiêu hóa” được, bị mắc vào trong câu chữ, trở thành một kiểu công thức máy móc, hơn là phương tiện để diễn đạt bản thân và kết nối với người khác!

Hậu quả của những tâm hồn chai cứng đó thì không cần phải nói! Ngày nay, chúng ta có A.I. như một tấm gương để tự phản chiếu bản thân mình, nếu A.I ngáo dở thì ta gọi chúng là… A.I. còn nếu con người cũng thế thì ta kêu bằng… thiểu năng, tâm thần! Không hiểu do nền tảng giáo dục, văn hóa, xã hội thế nào mà đã tạo ra vô số người giống y như A.I vậy: không có cảm xúc, không có khả năng tự phản tỉnh, cũng như không có nhu cầu tương tác xã hội, dù có khả năng xào xáo ngôn từ ghê gớm!

hanami

Thời gian là khoảng thế kỷ thứ 7 ~ 8 CN, địa điểm là các thành Trường An, Lạc Dương, nhà Đường, Trung Quốc, những thành phố có hơn một triệu dân, lớn nhất thế giới lúc bấy giờ. Trung Quốc lúc đó đã là nơi vô cùng văn minh và phát triển. Mùa hoa đào hoa mận nở, các gia đình tổ chức tiệc ngoài trời, giống như kiểu tiệc BBQ dã ngoại của chúng ta ngày nay vậy! Họ trãi chiếu dưới những cây hoa đào, uống rượu, ăn uống, tán gẫu, làm thơ…

Lúc đó thì Nhật Bản hãy còn lạc hậu, hoang sơ lắm, nhưng họ ý thức rõ về điều đó và cố gắng học. Trong nhiều thế kỷ, nhiều đoàn, nhiều ngàn người được cử đi Trung Quốc, danh nghĩa là “sứ bộ ngoại giao”, nhưng kỳ thực là đi học tập… văn minh, văn hóa. Và thế là, cái tiệc hoa đào đó được học một lần, mang trở về Nhật Bản rồi được cô đọng lại, đến mức trở thành gần như một nghi lễ! Cũng thời gian ấy thì, ở VN vẫn còn cởi trần, đóng khố…

Lạc Dương thành đông đào lý hoa,
Phi lai phi khứ lạc thùy gia?
Lạc Dương nhi nữ hảo nhan sắc,
Hành phùng lạc hoa trường thán tức.
Kim niên hoa lạc nhan sắc cải,
Minh niên hoa khai phục thùy tại?
Đãn kiến tùng bách tồi vi tân,
Cánh văn tang điền biến thương hải!
Cổ nhân vô phục Lạc thành đông,
Kim nhân hoàn đối lạc hoa phong.
Niên niên tuế tuế hoa tương tự,
Tuế tuế niên niên nhân bất đồng!
Hoa đào mận bên đông thành Lạc,
Bay qua lại rải rác nhà ai?
Có nàng nhan sắc tuyệt vời,
Gặp bông hoa rụng ngậm ngùi thở than.
Nay hoa tàn dung nhan biến cải,
Mai hoa khai tồn tại chốn nào?
Những trông buồn khóm thông sầu,
Lại nghe bãi bể nương dâu đổi dời!
Người xưa chẳng còn nơi thành Lạc,
Người nay trông gió ngắt đời hoa.
Năm năm hoa giống như xưa,
Nhưng năm năm kiếp người ta khác rồi!
洛阳城东桃李花,
飞来飞去落谁家。
洛阳儿女好颜色,
行逢落花长叹息。
今年花落颜色改,
明年花开复谁在。
但见松柏摧为薪,
更闻桑田变沧海。
古人无复洛城东,
今人还对落花风。
年年岁岁花相似,
岁岁年年人不同。

nguyệt bán tiểu dạ khúc

Đêm trăng thượng huyền, nghe nhạc “tạo sinh bởi A.I”… Đầu tiên, phần lời tiếng Anh rất không ổn, đọc sơ qua dễ thấy chỉ cần sửa vài chỗ là sẽ vừa đúng hơn về văn phạm, vừa thuận hơn về ngữ nghĩa và vừa dễ hát hơn. Thứ đến nữa là phần bè guitar Tây Ban Nha hơi vô duyên, không ăn nhập gì với cái chất âm nhạc Nhật Bản. Bài ca tổng thể là chỉ tạm nghe được, nhưng gọi là “tạo sinh bởi A.I.” thì rất không đúng, vì nó… “đứng trên vai” một người khổng lồ, bắt đầu từ ca khúc gốc “Half moon serenade” của ca sĩ Nhật Bản, Naoko Kawai – 1986. Ca khúc được chuyển ngữ sang tiếng Quảng Đông (Lý Khắc Cần) dưới tựa đề “Nguyệt bán tiểu dạ khúc”!

月半小夜曲 – Khúc ca nhỏ đêm trăng khuyết (thật trùng hợp với bối cảnh), rồi bài ca được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác, trong tiếng Việt nó mang cái tựa “Tình nồng”. Nhật Bản mà, vẫn có chút gì đó ảnh hưởng xa xưa từ Trung Quốc, ví dụ như khi nói về tình yêu trai gái, thì thế nào cũng bắt đầu theo kiểu: Trăng đêm nay sáng quá… :D Lời văn thì như thế, nhưng về chất nhạc thì Nhật Bản vẫn luôn là một cái gì đó rất riêng, rất đa dạng và dữ dội… Tình yêu đã đến, đến trong cơn mơ, thật xa vắng, rồi cho ta dòng lệ đắng cay. Tình tựa bão tố, dù có tàn uá mộng đẹp xin giữ trong tim. Hãy cho nhau nụ cười, dù ngày mai có phôi phai, về đâu em hỡi…

xuân giang hoa nguyệt dạ

Khi còn là đứa bé nhỏ xíu, mỗi lần đọc đến câu này là cứ trầm trồ, tấm tắc mãi thôi: Thùy gia kim dạ biên chu tử, Hà xứ tương tư minh nguyệt lâu谁家今夜扁舟子,何处相思明月楼。。。 Dần dần trở thành một chủ đề tâm đắc, ảnh hưởng mãi đến về sau. Ai hiểu ý tứ hai câu này sẽ thấy có gì đó giống như Trương Chi – Mị Nương trong truyền thuyết của VN vậy:

Tây hiên Mị Nương khi nghe tiếng ngân hò khoan mơ bóng con đò trôi, giai nhân cười nép trăng sáng lả lơi, lả lơi bên trời. Đò trăng cắm giữa sông vắng, gió đưa câu ca về đâu? Nhìn xuống đáy nước sông sâu, thuyền anh đã chìm đâu. Đò ơi, đêm nay dòng sông Thương dâng cao mà ai hát dưới trăng ngà. Ngồi đây ta gõ ván thuyền, ta ca trái đất còn riêng ta… Trương Chi – Văn Cao

back to the rat race

Đi về đã được vài ngày rồi, mà tâm trạng cứ lững lờ ở đâu đâu mãi, diễn đạt bằng một câu Đường thi: Thế trung diêu vọng không vân sơn世中遥望空云山 – Ở trong thế giới này nhớ về ngọn núi mây bay… Về cây gậy dã ngoại (hiking stick) 4 công dụng, làm bằng 3 đoạn ống nhôm lồng vào nhau, khi rút gọn khoảng 60cm, khi kéo dài khoảng 150cm, tôi thêm một cái chốt để gắn được camera, có thể dùng làm monopod để chụp ảnh.

Có thể cắm xuống cát, hay dựng tựa vào xe đạp. Ngoài ra gậy còn có thể dùng làm selfie-stick, và dùng làm… vũ khí phòng thân khi cần. Để chống xuống đá lâu mòn thì đầu gậy có gắn một mũi nhọn tungsten-carbide siêu cứng, cứng hơn thép nhiều lần, nên cây gậy này siêu nguy hiểm, có thể chọc vỡ kính hay gây ra nhiều vết thương nghiêm trọng khác. Cũng vì lý do này mà gậy dã ngoại bị cấm mang lên máy bay (phải ký gởi hành lý).

khai bút

Khai bút đầu năm, ah không, năm nay đã khai bút rồi, hôm nay chỉ là lười, post lại của năm trước… Tặng thiếu niên – Ôn Đình Quân – Giang hải tương phùng khách hận đa, Thu phong diệp há Động Đình ba. Tửu hàm dạ biệt Hoài Âm thị, Nguyệt chiếu cao lâu nhất khúc ca. Nhân nói về “chữ đẹp” hay là sự “vi tế” của các ngón tay! Bàn tay con người 10 ngón, đó là một kỳ quan của tạo hóa, có thể làm những động tác vô cùng tinh vi, khéo léo, mà khéo nhất toàn nhân loại, chính là người TQ! Về điều này, nhiều người có thể còn nghi ngờ, nhưng những ai hiểu thư pháp đều biết rằng công phu kiểm soát 10 ngón tay của người TQ xứng đáng là… thiên hạ vô địch!

Ai đã xem thư pháp TQ, rồi xem thư pháp Hàn, Nhật, Việt thì thấy chúng chỉ như trò trẻ con! Nhiều người lý luận rằng mỗi dân tộc có độ khéo riêng, và chữ Hán của người TQ thì tất nhiên họ phải giỏi rồi. Nhưng xem công phu bàn tay trong những lĩnh lực khác: thư họa, đồ thủ công mỹ nghệ, gốm sứ… sẽ thấy! Nghệ nhân vẽ gốm sứ truyền thống TQ có nhiều chục năm tập luyện, có người hầu riêng và bị cấm làm bất kỳ công việc chân tay nào khác, việc hàng ngày đã có người hầu làm thay, mục đích là để giữ đôi bàn tay riêng cho việc vẽ, viết! Nhân tiện, từ lâu tôi đã… bỏ mộng chữ đẹp, bàn tay của tôi chỉ chèo xuồng mà thôi, không cầm bút được! :D

vận hội

Đây đó trên các diễn đàn đã thấy có những ý kiến: người Việt chúng ta không canh tân được, canh tân như thời Minh Trị của Nhật Bản cách đây hơn 150 năm, hay cụ thể hơn là giống… Trung Quốc trong khoảng 50 năm gần đây! Lý do đưa ra để giải thích không canh tân được là vì: người Việt chỉ có “tư tưởng” mà không có “cơ sở xã hội”! Vâng, lại vẫn tiếp tục “chơi chữ”, nói như thế nghĩa là… chỉ có “đĩ miệng”, huyên thuyên một mớ ngôn từ huyễn hoặc chứ không đụng tay chân làm gì cả, không có kỹ năng, kỹ thuật, không có kiến thức, dân trí, không cơ sở vật chất và sản xuất, không văn hóa hợp tác, phát triển, gì cũng không, nói trắng ra là như vậy!

Nói đâu xa, ngay từ xưa, người Việt đã rất xa lạ với các dạng máy móc đơn giản sử dụng đòn bẫy, ròng rọc, bánh xe… Trong khi người TQ từ hàng trăm năm trước (trước kỷ nguyên công nghiệp) đã chế tạo rất nhiều máy móc cơ khí loại “đơn giản” nhằm tăng hiệu suất lao động thì người Việt vẫn hoàn toàn mù mờ về các loại “mechanical advantages” này. Vũ khí cũng chỉ làm được giáo mác đơn sơ, chứ những loại gươm đao xịn dùng cho binh lính chuyên nghiệp thì cũng toàn… mua từ Nhật Bản, Trung Quốc. Vô số loại vật phẩm khác như giày, mũ, áo giáp, nhiều nhu yếu phẩm khác cũng không làm được, toàn đi mua, nói cho ngay như thế!

Nói một cách công bằng hơn thì tuy đã có một vài cá nhân ít ỏi, như hai cụ Phan, như Đông Kinh nghĩa thục… đã có một vài ý thức và hành động nhưng rút cuộc, cho đến tận hôm nay, vẫn không thể xoay chuyển được số đông dân trí lè tè ngọn cỏ. Xã hội nhiễu nhương, bất ổn vì muôn ngàn trò bịp bợm, điếm lác, lưu manh vặt vãnh. Có những thành phần lưu manh kiểu thiểu năng, ngu xuẩn lộng hành bằng những thủ đoạn đê hèn, bỉ ổi mà không ai dám làm gì, cả xã hội bàng quan, thậm chí vẫn cứ mãi tìm cách tự huyễn hoặc, tự lừa dối bản thân mình và lừa bịp người khác! Bên án một tiếng gà vừa gáy… nào, ta lại ngủ và mơ mộng tiếp thôi!

Narcissus

Dư luận về cái clip robot – Xuân Vãn – TQ thật khủng khiếp, đủ kiểu điên khùng, nguy hiểm, từ phủ định trắng (cho rằng đều là CGI – kỹ xảo điện ảnh) cho đến sợ hãi, lo ngại v.v… Những ý kiến nghe có vẻ “tỉnh táo” nhất thì kêu gọi học A.I. để bắt kịp với thời đại! Tôi cho rằng cái ý kiến này cũng vô cùng… tào lao! Trong làng CNTT có nhiều ý kiến sai lầm rằng, bây giờ cái gì A.I. cũng “biết”, nên chúng ta chỉ cần học A.I. (hay các công nghệ cấp cao, “đằng ngọn” là được)! Cũng như giáo dục một đứa trẻ vậy, bất kể là A.I. đã đi tới đâu, việc học với một đứa trẻ vẫn là phải bắt đầu với những điều đơn giản nhất, là hành văn, là logic ở cấp độ sơ khai. Nói ra câu từ phải có ý tứ chặt chẽ, ngữ nghĩa phải hiểu sâu xa cho đến tận cùng.

Trong ngành CNTT vẫn là phải bắt đầu từ những điều đơn giản nhất, “let start at the very beginning…”: thuật toán, cấu trúc dữ liệu, kỹ năng lập trình ở cấp tương đối thấp. Cho đến hiện tại, con người khác với A.I là ở chỗ chúng ta biết đúng sai, biết suy lý, biết hình dung và tưởng tượng, còn A.I. mặc dù “biết” hàng tỷ terabyte dữ liệu nhưng nó vẫn không hiểu được những logic đơn giản nhất! Không có cách nào “đi tắt đón đầu”, đừng chạy theo những thứ “hư ảo” mà bỏ qua những điều đơn giản, đừng nghĩ rằng chỉ cần dùng những “ngôn từ có cánh” là có thể mau chóng trở nên “hiểu biết”, để rồi cuối cùng trở thành thể loại “Narcissus – hoa thủy tiên – ái kỷ, tự kỷ”, ngoài cái tôi u-tối ra không thấy được điều gì khác!

lập thân tối hạ thị văn chương

Tôi nghĩ sắp tới, kiểu gì Trung Quốc cũng sẽ cho ra robot có thể múa lân trên mai hoa thung bày trên mặt nước, lỡ trượt chân rớt xuống nước sẽ kiểm nghiệm luôn khả năng chống nước IP-xx của robot! :) Múa lân trên mai hoa thung bày trên mặt nước vốn là một thử thách rất khó, mai hoa thung như trong clip là vẫn tương đối dễ, có những cách bố trí mai hoa thung siêu khó, chỉ có những võ sĩ chuyên nghiệp, khổ luyện nhiều năm mới vượt qua được. Đương nhiên, đây chỉ là dự phóng tương lai mà thôi, bởi múa lân thực sự là rất khó đối với robot. Khó không phải chỉ vì các động tác kỹ thuật, mà khó hơn nữa là sự phối hợp, phân vai giữa 2 con robot khác nhau, đầu & đuôi. Nếu làm được như vậy thì còn xịn sò hơn cả hình thức “huấn luyện chiến thuật bộ binh – tổ 3 người” như con người mất rồi.

Đầu năm suy nghĩ linh tinh về thể chất và tinh thần, phần cứng và phần mềm, hạ tầng và tư tường. Nhà thơ, họa sĩ và quan viên thời Thanh – Viên Mai có câu: Lập thân tối hạ thị văn chương – 立身最下是文章! Câu này ý là: cách lập thân thấp nhất, dở nhất là dùng văn chương! Ý nói đừng mong vin vào những câu chữ “đĩ miệng” rẻ tiền mà mong đạt được sự nghiệp! Đừng vin vào “văn chương”, hơn nữa lại là loại “văn chương” A.I. – LLM thiểu năng, trì độn mà mong hiểu được cuộc sống, hiểu được tâm tư người khác! Đừng nghĩ chỉ cần vung vãi nước bọt là có thể kinh tế phát triển, xã hội tiến bộ! Trong bối cảnh văn hóa, đạo đức xã hội suy đồi ngày nay, “văn chương” chỉ là chiêu thức để bịp nhau mà thôi! Để con người và xã hội thay đổi, không phải bắt đầu với những ngôn từ xàm xí như thế!!!

xuân vãn

Phải nói là màn trình diễn “đỉnh của chóp”, những con robot TQ trình diễn võ thuật, múa côn, đao, thậm chí còn mô phỏng một vài động tác Túy quyền, đều là những vận động rất khó, đòi hỏi sự phối hợp của toàn bộ cơ thể, cả những màn nhào lộn khó mà chỉ người có tập luyện kỹ càng mới làm được! Cứ thế này thì những loại lao động chân tay đơn giản sẽ bị thay thế sạch sẽ! Hàng loạt ngành nghề sản xuất sẽ phải tái cơ cấu vì đã có “lực lượng lao động” robot vừa đông đảo, vừa không cần phải “tăng lương, giảm giờ làm”! Chưa kể đã có thể nghĩ đến chuyện ứng dụng làm robot chiến đấu!

Hiện tại thật khó so sánh, khi con robot Optimus của Tesla cho thấy sự khéo léo với các cử động của 10 ngón tay, rất cần thiết để làm những công việc yêu cầu độ tinh xảo cao! Còn các con robot TQ lại cho thấy khả năng phối hợp toàn thân, vận động linh hoạt trong môi trường thực tế rất xuất sắc, hơn đứt Tesla. Và như thường lệ, trước những sự kiện lớn của thế giới, ta lại thấy đa số người Việt “chia phe” đánh nhau: TQ như thế này, Mỹ như thế kia, ai cũng có lý lẽ hùng hồn, ai cũng ra sức chứng minh “tôi đúng”, những hành động “chia phe” chủ yếu vì các động cơ chính chị, chính em mơ hồ nào đó!

Và rồi khi bạn đọc xuyên qua được mớ ngôn từ vừa không rõ ràng, vừa hàm hồ, xàm xí ấy, bạn bỗng dưng nhận ra, chúng thể hiện rõ vô số bất ổn nội tâm, sự bất lực không hiểu, không phát biểu được các vấn đề nội tại. Bạn thấy rõ sự kình chống, đấu đá lẫn nhau có nguyên nhân xuất phát từ bên trong, đấu như một loại bản năng, quán tính vậy, rất ít người có được nhận thức phải làm gì để nâng cao cái “dân trí” vốn dĩ đang ở mức thấp lè tè ngọn cỏ, không mấy ai cho thấy có mong muốn làm sao cải tạo cái xã hội hỗn loạn với muôn ngàn trò lưu manh, điếm lác như hiện tại.

Lúc nào cũng Mỹ thế này, TQ thế kia, phương Tây thế nọ, v.v… chứ chưa bao giờ dám nhìn rõ và nói thẳng: thế còn chúng ta, bản thân chúng ta thì như thế nào!? Thế rồi lại cố gắng dùng hết những từ ngữ mơ hồ này cho đến những khái niệm xa lạ khác, lúc nào cũng có “lý do” để nói tránh đi, quan điểm luôn luôn di động, biến ảo, đổi màu giống như con salamander vậy! Lúc nào cũng chỉ chăm chăm dùng ngôn từ hư ảo mong có thể lung lạc, lừa gạt được người khác, chứ làm gì để bản thân thay đổi, để xã hội trở thành môi trường tin cậy, có thể phát triển được thì không mấy ai nói tới!

tương tư

Từ một bài Đường thi – Tương tư – Vương Duy xa xưa hơn ngàn năm trước cho đến một bài nhạc hiện đại… Nếu so với các chuẩn mực âm nhạc đương đại thì âm nhạc như thế này có phần đơn giản, nhưng vẫn hay, hay ở chỗ tìm cách mô phỏng cổ phong, tìm cách hình dung một không khí hoài cổ, hoài niệm.

Ngày xưa, nếu đã từng có, thì cũng chỉ đơn giản, chân thành thế này thôi! Xuân hựu lai, khán hồng đậu khai, Cảnh bất kiến hữu tình nhân khứ thái. Yên hoa ủng trứ phong lưu, chân tình bất tại – 春又来看红豆开, 竟不见有情人去采, 烟花拥着风流真情不在 Bản dịch lời ca trong clip không chuẩn!

từ nguyên: tháng chạp

Cuối năm cần xem lịch âm nhưng không biết làm sao, mày mò một chút thì biết dùng tính năng “Alternate calendar” của iPhone để thêm “Chinese calendar”, tức là âm lịch, như trên màn hình đang thể hiện: Ất Tỵ niên, lạp nguyệt, nhập tứ, tức là: ngày 24 tháng chạp năm Ất Tỵ. Tìm hiểu thêm một chút nữa thì biết 腊月 – gọi là tháng chạp (lạp) vì tháng này ngày xưa ở TQ thời tiết lạnh, khô, thích hợp để làm thịt khô, cá khô.

Chữ lạp (trong lạp xưởng) này còn có một âm nữa là “tịch”, mà tôi cho rằng là nguồn gốc của “thịt” trong tiếng Việt! Cũng tương tự như vậy, “tháng Giêng” thực chất là đọc trại của “Chính nguyệt”, những điều này cho thấy VN đã du nhập từ vựng tại vô số thời điểm khác nhau, cá biệt có những cách đọc rất lạ, chứng tỏ du nhập tại thời điểm xa trước thời Đường – giai đoạn được xem là “mốc chuẩn” của âm Hán-Việt.

kho cá

Tử viết: trị quốc nhược phanh tiểu tiên – 治国若烹小鲜 – trị quốc giống như kho cá nhỏ, lửa quá lớn, đảo lui đảo tới quá nhiều thì cá nát. Xem phim lịch sử TQ là thấy vô số tình huống thế này, về ý chí thì đúng đắn, nhưng thực hiện thì… nát bét! Nếu nói về độ chính chắn, trưởng thành của một con người, nói đến cuối cùng sẽ quay về khả năng thông hiểu và xoay chuyển thực tế, thay đổi tình hình và con người một cách kiên trì và từ tốn.

canon in d

Một chút âm nhạc cuối tuần, năm cũ đang qua đi và năm mới đã cận kề, những ngày cuối năm tương đối nhàn nhã. Một buổi sáng mùa xuân trong veo, thiên khí chính hảo, xuân quang vạn trượng, khiến cho lòng người cứ muốn hát ca rằng: Wǒ ài zhuó nǐ,ài zhuó nǐ,xiàng do re mi fa so la si…

mỗi nhật tam tỉnh

Tại sao con người dễ bị rơi vào trạng thái “depressed – trầm cảm” khi liên tục cuộn màn hình và xem quá nhiều thông tin nhảm trên mạng xã hội!? Đơn giản bởi vì trong cái thời gian đó, thay vì chủ động vận động, học hành, tìm hiểu, tự vấn, tự thay đổi bản thân, thì bạn chỉ nằm dài ra và tiêu thụ thông tin một cách thụ động, tìm kiếm những sự “hài lòng, thỏa mãn” nhất thời! Cái sự “chủ động” này là yếu tố then chốt, nó gần gần giống như bạn đi xe do người khác lái thì rất dễ bị say xe, nhưng nếu tự mình lái xe lại thường không bị say vậy! Nó cho thấy bạn có sự tự nhận thức, tự phản ánh, chính cái yếu tố “tự thân, tự vận động, tự cố gắng” đó tạo ra sự khác biệt!

Phần lớn thông tin trên mạng xã hội ngày nay thì được thiết kế để đánh vào cái… “tôi biết, tôi đúng, tôi hơn người, tôi có giá trị, tôi có quyền phán xét”, chủ yếu là bằng các thủ thuật xàm xí, ngụy tạo. Dần dần biến thành một vòng xoáy, bạn bị “thuật toán” thao túng, những nội dung mà một người xem được chẳng qua là sự vang dội trở lại của chính anh ta mà thôi, như những vọng âm trong một cái hang động trống hoác vậy! Những thành phần bị thao túng, bị… khoét rỗng bởi MXH này là vô số, nghĩ rằng chỉ lặp lại bao nhiêu từ ngữ thiểu năng là bản thân có giá trị, cho rằng những thông tin xàm xí mà mình tiêu thụ chính là kiến thức, là sự thật!

turing complete

Rải rác trong nhiều năm qua, tôi đã viết khá nhiều post về “analog computer – máy tính tương tự“. Analog computer có khả năng giải quyết những bài toán cụ thể với hiệu suất (tính theo thời gian thực thi và năng lượng sử dụng) cao hơn nhiều so với Digital computer – máy tính số. Đương nhiên, analog computer không phải là toàn năng, đơn giản là vì chúng thường không “Turing complete”. Nói theo ngôn ngữ bình thường tức là chúng không đủ tổng quát để chạy một chương trình/thuật toán bất kỳ mà chỉ có thể dùng cho một số lớp bài toán cụ thể, cố định đã thiết kế từ trước mà thôi.

Mà trong ngữ cảnh A.I. ngày nay thì thường đó là các bài toán phân giải ma trận – matrix decomposition. Nên chuyện tương lai sẽ có những hệ thống lai, vừa có các thành phần analog & digital cùng một lúc là điều có thể thấy trước! Trong năm 2024, TQ đăng ký (và đã được chấp thuận) gần 1 triệu bằng phát minh sáng chế, chiếm 49% toàn cầu, nhiều hơn Mỹ đến… hơn 3 lần. Tuy các trường ĐH, các trung tâm nghiên cứu phương Tây vẫn dẫn đầu về tổng số bằng phát minh sáng chế tích lũy, nhưng chuyện Trung Quốc vượt lên và vượt xa là điều hoàn toàn có thể dự báo trước!

Theo các ước tính (số liệu chưa hoàn chỉnh và chính xác) thì TQ đã đạt mức 500 bằng phát minh sáng chế / 10 ngàn dân trong 5 năm qua. Cũng trong thời gian đó thì mức của VN ở vào khoảng 1.8 / 10 ngàn dân, đáng nói là gần 90% trong số đó do người nước ngoài sinh sống và làm việc tại VN thực hiện, số thực sự của người Việt chỉ là 0.18 / 10 ngàn dân! Và nếu nói theo tiêu chí này thì: hàm lượng chất xám của người TQ cao hơn VN nhiều ngàn lần!!! Vẫn tự cho là mình “thông minh” mà, đâu có tự luận ra được, thời gian dành hết cho các trò lưu manh, điếm lác lặt vặt mất rồi!

dân trí và dân chủ

Share một cái ảnh đẹp, đặt cho nó cái tựa: dân trí và dân chủ !!! :D Khi những yếu tố tiến bộ không phải là từ “trong lòng”, từ “nội tại”, từ trong cơ sở văn hóa xã hội mà “tạo sinh” ra, thì cho dù cho cố gắng “lạm xưng”, “vay mượn”, “áp đặt”, “nhập khẩu”, “lộng ngôn”, “đĩ miệng”, “hoang tưởng”, “vỗ ngực xưng tên” v.v… cỡ nào đi nữa cũng không làm gì được! 心灯若照其元体…

tử viết

Tử viết: Nhân vô viễn lự, tất hữu cận ưu – 人无远虑,必有近忧。。。 – Khổng tử nói: người không biết lo xa tất sẽ có những nỗi buồn gần… Haiza, là con người mà, không phải lúc nào cũng “vô tư lự” được…