bleu de Huế

Viết tiếp ý mấy năm trước… Sau 7 chuyến đi của Trịnh Hòa thì nhà Minh đã có thay đổi lớn về quyết sách chính trị: Hải cấm – cấm biển, đây chính là phiên bản cổ xưa của “thương chiến” hiện đại, vừa là quyết sách đối nội và đối ngoại. Ngoại thương bị gián đoạn trong thời gian rất dài, thế nên các thương gia TQ đã nhanh chóng FDI (Foreign Direct Investment) sang Chu Đậu, Hải Dương, tìm một cách thay thế, lách luật để xuất hàng ra quốc tế. Nhưng suốt cả trăm năm sau đó thì Chu Đậu vẫn chỉ làm ra được loại gốm sứ trắng ngà, xam xám trứng cút, không trắng tinh được như TQ. Các men màu phổ biến chỉ có nâu – đỏ và xám – lam, không phong phú như các men màu TQ!

Và đặc biệt là cái “công nghệ lõi”: màu xanh cobalt oxide, cái mà sau này người Pháp gọi là “Bleu de Huế – màu xanh của Huế” thì vẫn không cách nào mà “chuyển giao” cho được. Quan sát kỹ các đồ gốm ký kiểu sẽ thấy cái men xanh này đôi lúc hơi thô, đậm nhạt không đều, hạt màu thiếu độ mịn, cộng với kiểu thư pháp không được xuất sắc lắm, có thể kết luận rõ ràng: tuy là hàng đặt, nhưng chưa đạt tới chất lượng hạng nhất ở TQ. Chung quy lại, VN chưa bao giờ học được công nghệ sản xuất ra cái men xanh cobalt này! Một số đồ sứ sản xuất những năm đầu 19xx có màu men này đơn giản là vì đó đã là thế kỷ 20, với hiểu biết hóa học hiện đại mà người Pháp đã mang đến!

đồ sứ ký kiểu

Ông ngoại là quan lại cũ, và là người chơi đồ cổ, nên từ nhỏ tôi đã không xa lạ gì với “đồ sứ ký kiểu”. Gọi “ký kiểu”, tức là sang Trung Quốc đặt hàng kiểu dáng, họ sản xuất theo yêu cầu, bên dưới đề: “Minh Mệnh niên chế”, “Khải Định niên chế” v.v… hay đơn giản chỉ đề 2 chữ “Nội phủ”. Từ thời Trịnh – Nguyễn đến mãi sau này đều cùng theo một cách thức như thế: sang tận TQ đặt hàng, cao cấp thì đặt trực tiếp từ Cảnh Đức trấn, thấp hơn chút thì đặt tại Quảng Đông.

Đơn giản là vì hàng TQ hơn đứt hàng nội địa về độ tinh xảo, kiểu dáng, hoa văn trang trí… những chiếc chén trà thành sứ mỏng đến độ cầm đưa lên ánh sáng có thể thấy được bóng của ngón tay phía bên kia! Nhưng có một điểm mà dù đã xem vô số “đồ sứ ký kiểu” tôi đều thấy không được hợp lý cho lắm, đó là chất lượng thư pháp khá tệ… nhiều trường hợp cứ như mới tập viết. Nên đã cất công sang tận TQ đặt hàng, mà vẫn không đặt được loại thượng phẩm thật sự!

quang minh chính đại

Công an chặn xe một thanh niên biểu hiện nghi vấn, anh ta đâm thẳng xe qua và rồi cứ thế lao xuống sông, xe chìm, người bơi về phía bờ bên kia. Người ngoài thì bảo nó ngáo, nhưng thằng hiểu chuyện thì biết là xe có hàng cấm, phải tìm cách phi tang! Cái việc mất con dấu này cũng vậy, bao nhiêu giấy tờ đã đóng dấu “khống” cần phải được “giải thích một cách thỏa đáng”. Nên cái giống Vietic nó vậy!

Khi thấy những biểu hiện kỳ lạ không giống ai, thì kiểu gì là cũng đang tìm cách che dấu một chuyện xấu xa nào đó! Toàn xã hội vận hành theo những kiểu “kỳ lạ” như thế, không làm gì cho “Quang minh chính đại” được! Nên “đạo đức, lương thiện” không phải là ngôn từ đao to búa lớn, chỉ là sự tối ưu hóa năng lượng thôi, suốt ngày nghĩ chuyện bịp bợm và ăn cướp, thời gian éo đâu mà học hành nữa?

chuyển giao công nghệ

Trong lúc đó, đâu đó ở Đài Loan: mày hãy nhìn Tô Tư Phong xem, chỉ nhỏ hơn mày có mấy tuổi, nhìn mà học nhé! Thông tin thêm: Tô Tư Phong (Lisa Su, CEO của AMD) là cháu gọi Hoàng Nhân Huân (Jensen Huang, cựu CEO NVDIA) bằng cậu, mẹ của họ Hoàng là em gái của ông ngoại họ Tô! 😃 Nói theo một cách nào đó thì 2 cậu cháu này đã kiểm soát phải đến hơn 90% thị trường chip A.I. thế giới.


Lảm nhảm bên lề: công nghệ không phải là thứ có thể “chuyển giao” được, ngay cả khi đối tác nhiệt tình hỗ trợ (huống hồ không ai muốn bán công nghệ lõi của mình cho người khác). Lấy một ví dụ: một nhà máy làm ô-tô cần một loại hợp kim nhôm đặc biệt để đúc block máy, loại duralumin này phải có một số cơ tính đặc biệt, có hệ số giãn nở đủ nhỏ, thế là họ tìm đến nhà máy sản xuất nhôm để đặt hàng.

Nhưng nhà máy nhôm, cũng theo cùng một khuôn mẫu tương tự, nhập nguyên dây chuyền để sản xuất nhôm thỏi, loại thô, họ không có các hiểu biết, kinh nghiệm cũng như thiết bị để làm ra loại duralumin đặc biệt này. Những thiết bị đó ngay từ đầu đã không có trong thiết kế của nhà máy. Loay hoay tới lui cuối cùng đành chịu, vì ngoài bấm vài cái nút trên dây chuyền hiện có ra, họ không thể làm gì khác!

Mà ô-tô là cấu thành của 30 ngàn chi tiết như thế, mỗi chi tiết là một lĩnh vực riêng, cần nhiều chất xám, kinh nghiệm! Xoay tới xoay lui, mua nguyên cái nhà máy tỷ đô về sản sản xuất đúng một loại xe, không làm được loại thứ hai. Thậm chí, giả sử như, đối tác chuyển giao toàn bộ bản vẽ, truyền thụ hết kiến thức, đào tạo đủ tay nghề, tận tình đến mức “cầm tay chỉ việc”, thì kết quả vẫn sẽ là… không làm được!

“Công nghệ” không phải là “một file dữ liệu” chỉ đơn giản… copy từ người này sang người khác, nó là kết quả của quá trình chuyển hóa nhận thức bên trong mỗi con người, và cần sự phối hợp của rất rất nhiều người để đạt được kết quả chung! Muốn làm được thì phải thay đổi dân trí theo những cách thức vô cùng sâu rộng, triệt để và dài lâu! Nên cũng câu đó: công nghệ không phải là thứ có thể “chuyển giao” được!

Tarring and feathering

Tuồng “ảo hóa” đã bày ra đấy,
Kiếp phù sinh trông thấy mà đau.
Thảo nào khi mới chôn nhau,
Đã mang tiếng khóc ban đầu mà ra.

Những ai đọc truyện tranh Lucky Luke đều biết về một phong tục rất văn minh và tiến bộ thời Miền Tây hoang dã – Wide wild west ở nước Mỹ: những kẻ bịp bợm, lừa đảo bị lột trần, quét hắn ín đen và cắm lông chim trắng đầy người, bỏ lên một thanh đòn khiêng đi diễu phố (tarred and feathered). Đây là phong tục hết sức văn minh và hiệu quả, tôi đề nghị nên áp dụng tại VN! Vì so mặt bằng dân trí thì sợ là VN không biết bao giờ mới bằng được thời Miền Tây hoang dã.

logistics

Xem video blog của 2 vợ chồng TQ làm nghề lái xe tải, cả hai đều mới học hết cấp 2, mua một cái xe 48 feet, thay nhau lái. Trong cabin, phía sau là giường nhỏ nằm 1 người, phía trước bên trái là ghế lái, bên phải là bếp điện nhỏ có thể nấu từ mì ăn liền đến các loại lẩu. Cứ thế 2 vợ chồng luân phiên, xe chạy gần như 24/7. Ngoài ghé trạm đổ xăng, tắm giặt vệ sinh và đi siêu thị ra, hai vợ chồng sống hoàn toàn trên xe, cả tháng không ăn ngoài một lần để tiết kiệm chi phí.

Trung bình một ngày chạy 2000 km, 3 ngày chạy 6000 km giao hàng qua 10 tỉnh. Thậm chí có tháng xe chạy liên tục 30 ngày. Nên xe và hạ tầng phải rất tốt, cộng với bảo trì kỹ càng thì mới duy trì được hiệu suất làm việc như vậy. Từ 2 vợ chồng học hành thấp đã như thế, đến những nhân sự cao cấp hơn. Đổi từ trên bộ xuống dưới nước, một cái xà lan lớn hơn 1 ngàn tấn, cũng do đúng một cặp vợ chồng, 2 người thay nhau điều khiển. Chồng là thuyền trưởng, vợ là máy trưởng…

Luân phiên điều khiển con tàu đi nhiều ngàn km! Xà lan lớn nên cơ sở vật chất đầy đủ hơn, có phòng khách, phòng ngủ, bếp và các phương tiện sinh hoạt khác. Đáng nói ở đây là chỉ cần đúng 2 người, điều đó cũng có nghĩa là các thiết bị, máy móc phải đạt độ tin cậy, ổn định rất cao, cũng như hạ tầng hỗ trợ tốt. Nên kiểu tối ưu của TQ thì phương Tây chỉ biết… khóc thét, không hẳn là “nhân công rẻ” đâu, rẻ mà cà chớn, trầy trật như VN thì cuối cùng lại trở thành rất mắc!


Đến tận giờ tôi vẫn ngạc nhiên thấy nhiều ý kiến đổ lỗi thực trạng VN cho thể chế, luật pháp, giáo dục… Cái hiện thực bi thảm đó có nguyên nhân gốc ở văn hoá xã hội & phẩm chất con người! Không cần những ý tưởng xa vời, đạo đức xã hội, theo nghĩa đơn giản nhất: làm việc kỹ càng, nói lời giữ lời… tự nó đã là một cách tối ưu vận hành! Nhưng không, dân chỉ ưa không làm mà vẫn có ăn, suốt ngày manh động chuyện bịp bợm và ăn cướp, thời gian éo đâu mà học hành nữa?

bọ hung

Gì chứ đám lưu manh bịp bợm này, chúng nó hiểu rất rõ tâm lý đám đông bầy đàn, biết rõ cách tác động, kích động, như con bọ hung hiểu rất rõ cục cxx vậy! Chúng nó rất biết cách “vo viên, vo tròn”, và khi có biến thì chúng nó xòe cánh bay mất… Biết làm sao được, dân trí nó như thế… vnexpress.net – Bị cáo ‘ba đời tâm thần’

tri chi

Quay lại 75 ~ 100 năm trước, từ Albert Einstein đến Bertrand Russell… khi được hỏi về khoa học và triết học, các vị ấy đều trả lời theo một cách châm biếm, nhẹ nhàng nhưng thâm thúy: khoa học là nói về điều ta đã biết, còn triết học là nói về điều mà ta chưa biết. Hiểu theo nghĩa thông thường trong cuộc sống hằng ngày, con người ta không nên nói về những điều mà mình không biết! Đấy là một sự chế giễu ngấm ngầm, vì một bộ phận rất lớn, vỗ ngực xưng tên “triết học”…

Thực ra đều là tôn giáo trá hình, hay thậm chí là xạo sự, lừa bịp trắng trợn. Đa số quần chúng không chịu ngồi yên trước cái họ “không biết”, nhất định là “ta phải biết, ta phải đúng, phải có tiếng nói”, cái lỗ sâu hoắm trong “cái tôi” đó là nguồn cơn của muôn trò bịp bợm trong xã hội Việt hiện nay, thảy ra bất kỳ thứ hoa ngôn xảo ngữ nào họ cũng tin! Tri chi vi tri chi, bất tri vi bất tri… đơn giản đôi khi chỉ là thừa nhận ta không biết, giữ một thái độ trung tính, cân bằng.

lại… vietic

Kiếm tiền kiểu Việt Nam, đó là kiểu kiếm tiền dựa trên “thế”, bắc cái ghế ra ngồi chặn ngang đường thu tiền, đụng đến thì bảo “có biết bố mày là ai không”? Để tạo được “thế và ghế” thì phải có chỗ dựa, phải có bố trí, bố cục, phải tạo ra nhiều điểm tắc nghẽn, phải tạo ra nhiều tình huống, hoàn cảnh “ngang và trái”, phải “gài” bằng luật và thủ tục, có khi là nhiễu sự liên tục 4, 5 cấp. Chứ đầu óc không nghĩ ra cách kiếm tiền một cách tiến bộ, tạo ra giá trị cho xã hội được!

Đi mua hàng rất thường khi là bị chê bai, thậm chí bị nạt nộ… Ban đầu không hiểu lắm, người bán lý ra phải lắng nghe, phải tìm hiểu xem khách muốn mua gì chứ!? Nhưng không, vì nó biết chắc là không có loại mình cần, nên lập tức phải tìm ra một đống lý do lấp liếm, để phản bác nhu cầu của khách, tìm cách lái về khả năng mua cái nó đang có. Tâm địa nó “bất thiện” như thế, từ những chuyện nhỏ nhất, từ dân tới quan, ai cũng chỉ muốn kiếm ăn nhanh bằng nước bọt!

Thay vì phối hợp, giảm thiểu chi phí, tối ưu toàn cục, thì sản xuất mới cạnh tranh được. Đằng này mỗi người kiếm một góc, ai cũng “thủ cái thế” của mình, kết quả là chi phí đội lên nhiều lần! Mà không phải chưa từng tìm cách sửa, một thời cũng từng: Hà Sơn Bình, Bình Trị Thiên, Nghĩa Bình, Phú Khánh, v.v… đó thôi, nhưng gộp vào cho cố rồi 20 năm sau đâu lại vào đấy, còn phân hóa cục bộ gấp mấy lần trước! Nguyên nhân gốc nó sâu ở tầng “thể chất”, không lớn đành chịu!

tâm thần

Tâm thần này là thật đấy, không phải giả đâu, nhưng phải hiểu trong bối cảnh một cái xã hội giống như thể… cái hội ma túy bên trong cái viện tâm thần vậy! Trước tôi có nói: hơn 70~80% người Việt có biểu hiện tâm thần, tâm địa bất ổn, từ những dạng bệnh lý, rõ ràng hay kín đáo, cho đến những biểu hiện hoang tưởng, xa rời thực tế khác. Vấn đề là khi cả xã hội như thế, thì nó lại thành ra “bình thường”! Ai ai cũng cố gắng che giấu cái tâm địa bất ổn đằng sau những ngôn từ hoa mỹ, có cánh!

Người người có tư cách, biểu hiện biến ảo, đổi màu giống như con salamander vậy, quan sát kỹ sẽ thấy có vô số “mặt nạ” khác nhau, thay đổi liên tục, lúc nào cũng cố tìm cách lươn lẹo, bịp bợm. Vấn đề là giáo dục, pháp luật phải làm gì trong một cái môi trường nhiễu nhương như vậy? Khoan hãy mơ mộng “sánh vai với các cường quốc 5 châu”, chuyện cấp bách là làm sao để chữa bệnh đi đã! Chỉ e là bệnh đã vào đến tận “cao hoang” rồi, dù cố gắng 2, 3 thế hệ nữa cũng chưa chắc đã trị được!