Xuân phong thập lý – 春風十里 là chữ trong một bài thơ của tác giả Đỗ Mục, dùng một cảnh tượng huy hoàng, “mười dặm gió xuân” để hàm ý so sánh, cảnh tượng đẹp đẽ đến như vậy cũng không thể sánh bằng nhan sắc của em. Bài tác giả làm khi đã 33 tuổi để tặng cho một cô bé Lolita 13 tuổi, khen rằng khắp thành Dương châu này không ai đẹp bằng em… Haiza, đàn ông mà, muôn đời vẫn thế…
Category: Chinese
quá lai nhân
Tôi là người từng trải, ngàn năm trước, tôi cũng mang trong mình trái tim giống bạn. Những đêm thức trắng, những lời nuốt ngược vào trong, những trận chiến chẳng thể thắng! Tôi không đến đây để giáo huấn bạn, tôi đến cùng bạn bước tiếp chặng đường này. Bạn không hề đơn độc, phía trước, tôi đã thắp sẵn một ngọn đèn chờ bạn.
Tôi là Đỗ Phủ, đời tôi là chuỗi ngày phiêu bạt. 40 tuổi, vẫn thuê trọ ở Trường An, chủ nhà chỉ chờ chực tăng tiền. Về sau dựng được một túp lều tranh, nhưng chỉ một cơn gió thu thổi qua, nó đã đổ sập. Khi tôi viết nên ước vọng: “có ngôi nhà vạn gian để che chở triệu người”, thực ra, đó chỉ là khát khao có được một mái ấm cho riêng mình.
Có lẽ bạn cũng vậy, chùm chìa khóa trên tay bạn nặng trĩu nhưng chẳng phải của riêng mình! Tấm thẻ nhân viên đeo trên cổ, chừng nào nó còn ở đó, lòng bạn chẳng thể nào thực sự yên. Những khoản trả góp nhà cửa, học phí, kết quả khám bệnh của cha mẹ… Khi con trai tôi chết đói, tôi vẫn ở Trường An, cúi đầu cầu cạnh người khác.
[ REF ] : Tôi không đến đây để giáo huấn bạn, chỉ muốn nói rằng, chính tôi cũng từng nếm trải qua, cũng từng đi con đường này. Ngàn năm trước, mang trong mình một trái tim như bạn. Tôi không đến để giáo huấn, tôi đến cùng bạn bước tiếp chặng đường. Bạn không đơn độc, phía trước tôi tôi đã thắp sẵn cho bạn một ngọn đèn.
Tôi là Lý Bạch, cũng từng viết đơn từ chức, nhưng giữ kín nó suốt ba năm rồi mới dám nộp. Mãi đến khi bị bắt, bị đày đi xa, tôi mới viết những dòng: “Thuyền nhẹ lướt qua muôn trùng núi non.” Ngày trước, người ta đã gọi tôi là “Rapper vĩ đại nhất còn sống.” Kể từ đó, tôi chẳng mưu cầu gì hơn ngoài sự tự do tự tại, được là chính mình.
Tôi là Tô Thức, đời tôi ba lần bị lưu đày. Năm 43 tuổi đột nhiên bị đày đến Hoàng Châu, buộc phải tự tay cày cấy để kiếm sống. Bổng lộc mất sạch, danh tiếng tan thành mây khói, thư từ của bạn bè cũng thưa thớt dần. Tôi còn được đặt tên cho một món thịt heo, “Thịt kho Đông Pha”, bởi suy cho cùng, con người vẫn phải ăn để mà sống.
Tôi chưa bao giờ thực sự “chiến thắng” bất kỳ ai, tôi chỉ không muốn để họ nhìn thấy những khoảnh khắc yếu đuối của mình. Không phải là tỏ ra “ngầu” hay bất cần, là chút phẩm giá cuối cùng của một người ở độ tuổi trung niên. Tôi không đến đây để dạy bảo bạn, tôi chỉ muốn chia sẻ rằng, chính tôi cũng từng trải qua những điều này.
Hãy nhìn tôi, Lưu Bang, ở tuổi 47, tôi vẫn chỉ là một viên đình trưởng, nói trắng ra là một chức quan tép riu. Cha tôi, trước mặt tất cả họ hàng, đã tuyên bố: “Đời con chỉ đến thế mà thôi.” Tôi chẳng cãi lại, chỉ lặng lẽ rót một chén rượu rồi nói: “Cha ơi, vở kịch vẫn còn chưa hạ màn đâu.” Và có lẽ bạn cũng đang ở trong hoàn cảnh tương tự.
Tôi bảy năm chinh chiến, sáu năm nếm mùi thất bại, nhưng chẳng ai còn nhớ tôi đã thua bao nhiêu lần, bởi vì người giành chiến thắng cuối cùng chính là Lưu Bang. Mỗi công việc bạn hoàn thành, mỗi mùa gian khó kiên cường vượt qua. “Đại phong khởi hề vân phi dương” (Gió lớn nổi lên, mây bay tứ tán), tôi chỉ hát những lời ấy khi đã 60.
Tôi là Gia Cát Lượng, tôi đã làm việc đến kiệt sức và qua đời ở tuổi 54. Nhìn lại, tôi chỉ muốn nhắn nhủ một điều: đừng cố gánh vác mọi thứ trên vai mình. Tôi là Tư Mã Ý; tôi đã kiên nhẫn chờ đợi suốt bốn mươi năm trước khi hành động. Điều gì phải đến sẽ đến, cuộc đời đâu phải chỉ gói gọn trong những khoảnh khắc bùng nổ hay cao trào.
thượng thực
Một trong những phim Trung Quốc tôi thích xem đi xem lại, Thượng thực… Phim lấy bối cảnh từ thời Hoàng thái tôn Chu Chiêm Cơ cho đến lúc trở thành hoàng đế Tuyên Đức. Nhân đây nói về sự khác biệt quan điểm, chúng ta nhìn lịch sử từ nhiều góc độ khác nhau. Nhân vật Chu Chiêm Cơ này chính là người mà Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi đã nhắc đến: Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng, Đồ nhút nhát Thạnh, Thăng đem dầu chữa cháy…
, đó là một sự thật lịch sử.
Nhưng cũng có những sự thật khác bây giờ chúng ta mới biết, không phải là do sự tô vẽ của phim ảnh cổ trang. Chu Chiêm Cơ được xem là hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc đã thể hiện khả năng hội họa đích thực, những bức họa dùng trong phim đều có bằng chứng lịch sử để lại, không phải là sản phẩm tưởng tượng của nhóm làm phim. Kỳ thực, Minh Tuyên tông là người chủ trương rút quân khỏi Đại Việt, chấm dứt cuộc chiến đã được gây ra bởi các đời hoàng đế trước.
Một triều đại được sáng lập đều là dựa vào quân công, và vấn đề xảy ra khi hòa bình lặp lại là… làm gì với đám võ tướng vô cùng đông đảo và ngạo mạn đó, một đám “kiêu binh” không ai quản nổi, ỷ vào cái địa vị “khai quốc công thần” của mình. Nên các hoàng đế phải tìm cách “chuyển hướng”, kiếm việc cho đám “kiêu binh” đó làm, Trương Phụ, Mộc Thạnh, Liễu Thăng, Vương Thông, Lý Khánh, Lương Minh, Thôi Tụ, v.v… đều là những người từng phò tá Chu Đệ lên ngôi.
lại… lý bạch
Trong hơn 1000 bài thơ còn lại đến ngày nay của Lý Bạch, từ nào xuất hiện nhiều nhất!? Nhiều người sẽ cho rằng đó là những từ như: “tửu, hoa, nguyệt…”! Nhưng không, nhiều nhất lại là từ “kiếm”, xuất hiện đến 117 lần trong 1000 bài. Còn từ nào xuất hiện nhiều thứ nhì, tôi cũng không chắc, nhưng ai đọc nhiều thơ Lý Bạch sẽ biết kiểu gì đó cũng là một từ gắn với sông nước: “chu, thuyền, phàm, lãng…”
Tổ tiên nhà họ Lý, từ cuối thời nhà Tùy, bị đày ra biên cương (Toái Diệp – Suyab, Kyrgyzstan ngày nay), không rõ vì tội danh gì. Đến tận thời Lý Bạch vẫn bị cấm, không thể thi cử, thăng tiến theo đường công danh. Thế nên nhà họ Lý đã chuyển sang buôn bán, trở thành một thương gia giàu có, giàu đến mức gần như cả đời Lý Bạch (trừ giai đoạn về già, trong loạn An – Sử) sống chẳng bao giờ túng thiếu.
Cha Lý Bạch, Lý Khách, khi sống ở Kyrgyzstan đã cưới một phụ nữ Tây Vực (không rõ chủng tộc), giới nghiên cứu ngày nay đồng ý rằng Lý Bạch thực ra là con lai, chỉ 1/2 là Hán, thể chất vượt trội, tính tình hào sảng. 15 tuổi học đánh kiếm, 20 tuổi xách kiếm lên Trường An, giết cả chục người trong những cuộc thách đấu. Nhà họ Lý tuy không thể tham gia quan trường, nhưng gia thế không nhỏ!
Thể hiện qua việc Lý Bạch cưới 4 bà vợ, người nào cũng xuất thân hiển hách, một trong số đó là con gái của Tông Sở Khách, tể tướng triều Võ Tắc Thiên. Và thế là cả cuộc đời ông ta chỉ du sơn ngoạn thủy, giao du bằng hữu, uống rượu làm thơ, tuy từng có khoảng 3 năm giữ chức “Hàn lâm cung phụng”, nhưng cuối cùng chán nản với triều chính, lại bỏ đi du sơn ngoạn thủy, lang bạt đây đó…
sơn thượng hành thuyền, hải để tẩu mã
Cao cao sơn thượng hành thuyền, Thâm thâm hải để tẩu mã – 髙髙山上行船 深深海底走马 – Cao cao trên đỉnh núi ta chèo thuyền, sâu sâu dưới đáy biển ta cỡi ngựa, câu của thiền sư Minh Hoằng Tử Dung, người Quảng Đông, đã được Chúa Nguyễn Phúc Thái mời sang Việt Nam, định cư tại Huế và thành lập nên chùa Từ Đàm ngày nay.
pháp lam
Tôi chưa bao giờ hết ngạc nhiên với cái cách mà người Việt “đĩ miệng” để lấp liếm những chỗ yếu kém của mình, ngay cả trong những công trình gọi là “khảo cứu lịch sử văn hóa”. Ví dụ như để nói về đồ gốm, thì họ sẽ dùng câu chữ như: đồ gốm VN ngẫu hứng, nhiều nét vẽ chấm phá, tình cờ. Đó thực ra chính là… công phu không bằng người ta, vẽ không được, làm cẩu thả cho có. Về pháp lam thì nói rằng: pháp lam VN mộc mạc, hồn nhiên, không chi ly, tỉ mỉ như pháp lam TQ!
Cũng không phô diễn kỹ thuật như pháp lam Nhật! Đó thực ra chính là nói rằng: làm như con nít, không cách nào so được với Trung, Nhật. Mạng xã hội hiện đại luôn có mặt trái + mặt phải của nó. Mà mặt phải chính là… muôn mặt về đời sống, văn hóa, nếu như trước đây chúng ta biết về Trung Quốc, Nhật Bản theo kiểu câu chữ khô khan, thì giờ MXH ném vào mặt chúng ta vô số bằng chứng khảo cổ, di chỉ văn vật, thành quách, công trình, di sản, hiện vật, nhiều đến hoa cả mắt.
Xem để thấy văn hóa và công phu của người ta sâu dày đến cỡ nào, muôn mặt đời sống văn hóa, xã hội. Đáng sợ nhất là những loại chỉ biết mọi thứ dựa trên “mặt chữ”, dùng một vài câu chữ vớ vẩn (thực ra là học lóm được ở đâu đó một cách nông cạn), thế rồi suốt ngày lảm nhảm, xào xáo “ngôn từ hình thức” trên bề mặt mà chẳng hiểu gì về cuộc sống thực! Thế rồi lại chẳng chạy loanh quanh, tìm cách bịp nhau bằng những ngôn từ hoang tưởng, thiểu năng, xàm xí?
hms series
Rảnh rỗi ngồi biên tập lại chuỗi hơn 50 bài HMS đã viết cách đây ít năm thành một file PDF hoàn chỉnh, giới thiệu về HMS – His majestic ships, những con tàu của Hải quân hoàng gia Anh. Hãy đọc để thấy lịch sử của người ta dữ dội, kinh hoàng đến cỡ nào. Chỉ có loại ếch ngồi đáy giếng, không hiểu biết gì mới sinh ra đủ kiểu hoang tưởng, ngáo trên trời dưới đất. Hải quân hoàng gia Anh, một thời lẫy lừng…
Từ thời đại của những con tàu buồm, vài trăm đến vài ngàn tấn, họ đã có hạm đội “1 ngàn tàu chiến và 1 vạn tàu buôn”, tung hoành khắp thế giới. Hôm nay ta sẽ “du hành thời gian” vài trăm năm, đi đến thời hiện đại, quốc gia có khả năng đạt đến mục tiêu “1 ngàn tàu chiến, 1 vạn tàu buôn” nhất hiện nay chính là TQ. Nhưng dĩ nhiên tàu ngày nay đã khác xưa, tải trọng lớn hơn cả hàng chục, hàng trăm lần…
duyên khởi
Thoáng một chốc kiếp sinh là mấy
Khen con sông nước chảy khôn cùng…
Cái tiến trình tâm lý thông thường phổ biến của con người có khuynh hướng nhìn nhận sự việc theo cách đảo ngược nhân – quả, lỗi nhận thức phổ biến! Ví như thơ của Mạnh Hạo Nhiên: Bạch phát thôi niên lão, Thanh dương bức tuế trừ – 白髮催年老 青陽逼歲除
Tóc bạc làm cho tuổi già đến, thật ra phải là… tuổi già đến làm cho tóc bạc. Cứ nhìn nhận sự việc theo kiểu đảo ngược nhân – quả như vậy sẽ gây ra rất nhiều nhiều ảo tưởng, bất an… Những chuỗi nhân – quả bất tận, phức tạp và đan xen vào nhau, ấy gọi là Duyên khởi.
Chinese 2021 tutor crackdown
Nhắc lại vụ Trung Quốc “trấn áp” các dịch vụ dạy thêm, học thêm cách đây khoảng 5 năm. Người ngoài thường không quan tâm nên không nắm rõ các con số, nhưng trong sự kiện này, một số công ty mất đến 98% giá trị niêm yết! Nhiều công ty khác mất đến 60 ~ 90% giá trị! Và khoảng hơn 100 tỷ đô đã “bốc hơi” ra khỏi thị trường!
Vấn đề là có dám nghĩ thật, dám làm thật hay không mà thôi, chứ miệng thì nói: “vì tương lai con em chúng ta”, nhưng đầu tiên lại vẫn cứ hỏi… “tiền đâu”!? Nên Trung Quốc thường có câu: dân không đấu lại với quan! Quan trọng là loại dân nào, quan nào, chứ quan với dân như ở Việt Nam thì cũng một giuộc gian manh như nhau cả thôi!
nhất âu xuân
Tôi nhớ một phim thanh xuân vườn trường TQ, khai giảng đầu năm, một thầy giáo trẻ, có tài, tuyên bố giữa lễ chào cờ: sẽ chọn ra 5 học sinh kém nhất trường, thành lập một lớp riêng, kèm cặp trong 3 năm, bảo đảm đỗ vào Thanh Hoa, Bắc Đại. Vừa nói đến đó thì có một nam sinh giơ tay xin phát biểu, tưởng nói gì, hóa ra anh ta xin đi toilet…
Vì như lời anh ta nói, anh ấy có một bệnh lạ, cứ nghe phải ai nói chuyện gì xàm xí là lại đau bụng đi ngoài! Chuyện này mà xảy ra ở VN, nặng thì đuổi học, nhẹ thì mời phụ huynh, kiểm điểm lên xuống, chưa kể là sẽ bị đì suốt từ năm lớp 10 cho đến 12 chứ chẳng chơi. Nhưng phim ảnh TQ đôi khi đặt vấn đề táo tợn, thẳng thừng như thế. :D







