hms series

Rảnh rỗi ngồi export ra series 50 bài HMS đã viết cách đây ít năm thành một file PDF hoàn chỉnh, giới thiệu về HMS – His majestic ships, những con tàu của Hải quân hoàng gia Anh. Hãy đọc để thấy lịch sử của người ta dữ dội, kinh hoàng đến cỡ nào. Chỉ có loại ếch ngồi đáy giếng, không hiểu biết gì mới sinh ra đủ kiểu hoang tưởng này nọ. Hải quân hoàng gia Anh, một thời lẫy lừng như thế…

Từ thời còn là những con tàu buồm vài trăm đến vài ngàn tấn, họ đã có hạm đội 1 ngàn tàu chiến và 1 vạn tàu buôn, tung hoành khắp thế giới. Bẵng đi vài trăm năm, hôm nay ta “du hành thời gian” đến hiện đại, quốc gia có khả năng đạt mục tiêu “1 ngàn tàu chiến, 1 vạn tàu buôn” nhất hiện nay chính là TQ. Nhưng dĩ nhiên tàu ngày nay cũng đã khác xưa, tải trọng lớn hơn cả hàng chục, trăm lần…

duyên khởi

Thoáng một chốc kiếp sinh là mấy
Khen con sông nước chảy khôn cùng…

Cái tiến trình tâm lý thông thường phổ biến của con người có khuynh hướng nhìn nhận sự việc theo cách đảo ngược nhân – quả, lỗi nhận thức phổ biến! Như thơ của Mạnh Hạo Nhiên: Bạch phát thôi niên lão, Thanh dương bức tuế trừ – 白髮催年老 青陽逼歲除

Tóc bạc làm cho tuổi già đến, đúng ra là… tuổi già đến làm cho tóc bạc. Cứ nhìn nhận sự việc theo kiểu đảo ngược nhân – quả như vậy sẽ gây ra rất nhiều nhiều ảo tưởng, bất an… Những chuỗi nhân – quả bất tận, phức tạp và đan xen vào nhau, ấy gọi là Duyên khởi.

dial-up modem

Những ai còn nhớ thiết bị này là cái gì thì giờ đã ở vào tuổi U50, U60 hết cả rồi… Những năm 199x hồi đó, muốn kết nối internet là phải dùng cái mô-đem quay số 56k này, cắm đầu kết nối RJ11 của dây điện thoại vào, vật vã một lúc lâu mới kết nối được vào internet!

Nó phát ra âm thanh “tíc tè” rất đặc trưng! Nỗi buồn của U50 trong thời hiện đại, mỗi lần phải đăng ký tài khoản ở một dịch vụ internet nào đó, phải khai báo tên, ngày tháng năm sinh, mỗi cái thao tác cuộn danh sách, để chọn cho đúng năm sinh là đã hết… nửa ngày! :(

Unplugged

Có những kiểu truyền thông chuyên lắc qua lắc lại giữa hai thái cực: một là bàng quan, vô lo, và hai là lo sợ nhiễu loạn vô cớ. Từ trong những nhận thức mơ hồ, không chắc chắn, tìm cách đưa ra những phán đoán khiên cưỡng, và đó cũng là một cách chăn dắt dư luận. Cùng lắm là ta “rút dây điện” thôi chứ gì, A.I. làm gì được?! Vấn đề là xã hội hiện đại đã phát triển đến mức không thể “rút dây” được!

Như phần lớn cư dân mạng hiện tại đã “tiến hóa” tới một mức… “rút dây” là lập tức sẽ “chết não” ngay! 😃 Ở Mỹ có cả một nền văn hóa “hậu tận thế, post – apocalypse”, người thì đào hầm trú ẩn, dự trữ nhu yếu phẩm, kẻ thì mua dao, sắm súng và vô số sản phẩm mang cái mác tactical – chiến thuật và sinh tồn – survival. Còn TQ thì cười khẩy, các bác cứ lo sợ đi, cần bao nhiêu đơn vị sản phẩm thì báo em!

Chinese 2021 tutor crackdown

Nhắc lại vụ Trung Quốc “trấn áp” các dịch vụ dạy thêm, học thêm cách đây khoảng 5 năm. Người ngoài thường không quan tâm nên không nắm rõ các con số, nhưng trong sự kiện này, một số công ty mất đến 98% giá trị niêm yết! Nhiều công ty khác mất đến 60 ~ 90% giá trị! Và khoảng hơn 100 tỷ đô đã “bốc hơi” ra khỏi thị trường!

Vấn đề là có dám nghĩ thật, dám làm thật hay không mà thôi, chứ miệng thì nói: “vì tương lai con em chúng ta”, nhưng đầu tiên lại vẫn cứ hỏi… “tiền đâu”!? Nên Trung Quốc thường có câu: dân không đấu lại với quan! Quan trọng là loại dân nào, quan nào, chứ quan với dân như ở Việt Nam thì cũng một giuộc gian manh như nhau cả thôi!

nhất âu xuân

Tôi nhớ một phim thanh xuân vườn trường TQ, khai giảng đầu năm, một thầy giáo trẻ, có tài, tuyên bố giữa lễ chào cờ: sẽ chọn ra 5 học sinh kém nhất trường, thành lập một lớp riêng, kèm cặp trong 3 năm, bảo đảm đỗ vào Thanh Hoa, Bắc Đại. Vừa nói đến đó thì có một nam sinh giơ tay xin phát biểu, tưởng nói gì, hóa ra anh ta xin đi toilet…

Vì như lời anh ta nói, anh ấy có một bệnh lạ, cứ nghe phải ai nói chuyện gì xàm xí là lại đau bụng đi ngoài! Chuyện này mà xảy ra ở VN, nặng thì đuổi học, nhẹ thì mời phụ huynh, kiểm điểm lên xuống, chưa kể là sẽ bị đì suốt từ năm lớp 10 cho đến 12 chứ chẳng chơi. Nhưng phim ảnh TQ đôi khi đặt vấn đề táo tợn, thẳng thừng như thế. :D

đôi mắt người Sơn Tây

Thương nhớ ơ hờ thương nhớ ai,
Sông xa từng lớp lớp mưa dài…

Xưa tập làm văn bình luận bài Tây tiến – Quang Dũng, mình đã trích mấy câu này… Thương nhớ ơ hờ thương nhớ ai, Sông xa từng lớp lớp mưa dài, Mắt kia em có sầu cô quạnh. Khi chớm thu về một sớm mai, cô giáo phê: cho em 9 điểm vì biết một bài thơ khác của Quang Dũng. Tầng lớp nghệ sĩ Việt Nam ấy mà, cứ mãi lãng đãng, nấn ná đâu đó, không nỡ rời xa một thời từ lâu đã không còn hiện hữu. Lớp “tiền chiến” như Dương Thiệu Tước, Phạm Duy, Văn Cao…

Bàng bạc một màu sắc Đường thi, Tống từ, lớp “hậu chiến” như Phú Quang, Dương Thụ, Trần Tiến… vương vấn một âm hưởng hồi tưởng, nhẹ nhàng, mang tâm lý “hồi sức” thời hậu chiến. Nhưng xã hội thời hậu chiến không dừng lại ở đó, thế rồi có một đám vốn dĩ là Lô-tô, LGBT… (những loại “ngợm” chứ không hẳn “người”, và những thứ chỉ có thể gọi là “nhẽo” chứ chưa phải “nhạc”), tự xưng mình là “nghệ sĩ”, có bầu sô chỉ đạo, cứ thế mà diễn, đẻ ra vô số trò xàm xí, điếm lác!

lan hương như cố

Vấn đề với phim ảnh TQ là… thượng vàng hạ cám lẫn lộn. Những phim giả trân, bối cảnh giả, y phục lởm chởm, cỡi ngựa giấy, múa đao nhựa… thì nên bỏ qua. Những phim đóng thật, không dùng hiệu ứng kỹ xảo điện ảnh đương nhiên sẽ tốn tiền hơn rất nhiều! Và ngay cả trong những phim xác định là đáng xem, cũng vẫn là tình trạng… “thượng vàng hạ cám” lẫn lộn, nhiều yếu tố đan xen vào nhau: trai xinh, gái đẹp, giàu sang, phú quý, etc… nhưng nếu xem kỹ, cũng có vô số yếu tố văn hóa, xã hội, lịch sử, tâm lý… với chiều sâu đáng kể.

Phim ấy mà, chính là sự phản ảnh văn hóa xã hội, thể hiện một môi trường có sự phản tỉnh, có sự tự vấn để tiến bộ. Nhìn lại VN, dân trí vẫn như thời công xã nguyên thủy vậy, không tự luận ra được. Có người ra vẻ hiểu đời: ah, là do “tầng lớp sĩ phu” VN yếu kém, nói một cách bàng quan, như thể “sĩ phu” không phải là một bộ phận cơ hữu của cộng đồng vậy. Một cách thản nhiên, tìm một “con dê tế thần”, rồi coi như xong, không liên quan đến ta. Một cộng đồng đến hơn 99% lưu manh, điếm lác, mãi không chịu lớn, tạo ra được “sĩ” mới lạ!

nalanda

Lịch sử kể lại vài cái tên nổi bật như: Pháp Hiển, Huyền Trang, Nghĩa Tịnh… những người đã đi ròng rã hàng chục năm để “du học” tại Ấn Độ, một số người theo học nhiều năm tại Nalanda, một học viện có hơn… 10 ngàn sinh viên và hàng triệu đầu sách, xem là “kinh đô ánh sáng” của thế giới đương thời! Nhưng trên đây chỉ là 3 người tiêu biểu, nổi bật, để lại nhiều thành tựu, kinh sách cho hậu thế mà thôi!

Còn số người Trung Quốc cổ đại đã từng “đi Tây Trúc thỉnh kinh” thì có đến hàng trăm, Nhật Bản, Hàn Quốc cũng có rải rác một vài người. Nhưng VN thì tuyệt nhiên không có ai! Kiến trúc xây gạch còn lại ở Nalanda cho thấy mô phỏng kiến trúc đục đá, điêu khắc thời Đức Phật gần 1000 năm trước đó, mỗi “nhóm sinh viên” được bố trí một phòng “ký túc xá” nhỏ, xoay quanh bốn phía sảnh sinh hoạt chung.

Ivan Shishkin & Ivan Aivazovsky

Nhìn lại, trong mỗi con người đều có một sự dịch chuyển về thẩm mỹ theo năm tháng… Nếu để mô tả 20 năm đầu đời, có lẽ tôi sẽ dùng một bức tranh nào đó của Ivan Shishkin, không ai vẽ cây và rừng đẹp hơn ông ấy, cái ánh sáng lung linh, huyền ảo và sự tĩnh lặng, bình yên nội tại… Thế rồi đã có một sự dịch chuyển từ từ, không rõ là từ lúc nào, từ Ivan Shishkin đã chuyển đề tài sang Ivan Aivazovsky.

Một không gian rộng lớn và xáo động hơn nhiều, hiếm có ai vẽ thuyền và biển đẹp hơn ông ấy! Ngày xưa, kế bên nhà có một anh họa sĩ, nhưng dĩ nhiên anh ta không có được một triệu đóa hồng, suốt ngày chỉ cặm cụi… chép tranh, và tôi để ý thấy, anh ta chỉ chép mỗi một bức Neizvestnaya của Ivan Kramskoi mà thôi, chép đi chép lại, hết bản này đến bản khác, chắc vì thị hiếu thiên hạ thời đó như thế!