tonogenesis

| Categories: Vietic | Tags: ,

Trên đường đạp xe cuối tuần, suy nghĩ vẩn vơ vài vấn đề ngôn ngữ học… Tiếng Việt là một ngôn ngữ họ Mon – Khmer không có thanh điệu, và dần chuyển thành có thanh điệu đâu đó trong khoảng TK 1~10 Công nguyên, khả năng là dưới ảnh hưởng của các dân tộc Tày – Thái! Điều tương tự cũng xảy ra với tiếng Hoa, Hoa ngữ cổ vốn dĩ cũng không có thanh điệu, và cũng dần dần chuyển thành có thành điệu, đâu đó trong khoảng TK 1~6 CN, và khả năng là do chịu sự ảnh hưởng của các sắc dân Tày – Thái hoặc Hmong – Mien.

Nhưng cũng có một khả năng khác, đó là quá trình thanh – điệu – hóa (tonogenesis) là phổ quát cho tất cả các ngôn ngữ Việt, Tày, Hoa, đã xảy ra độc lập, như một nhu cầu tự nhiên để tạo ra các từ mới, có hay không có sự ảnh hưởng từ bên ngoài (của một ngôn ngữ khác). Và vì ngôn ngữ là đối tượng vô cùng phức tạp, có nhiều tình huống có thể nảy sinh, ví như tiếng Hàn, vốn là ngôn ngữ không thanh điệu, đã phát triển thành có một phần thanh điệu (khoảng thế kỷ 13), rồi lại tiến hóa ngược lại, bỏ bớt đi thanh điệu như ngày nay.

hoa sữa

| Categories: news, Vietic | Tags:

Đi ngoài đường nhiều khi ta bắt gặp những mùi nước hoa còn nồng nặc, kinh khủng hơn cả mùi hoa sữa, và tôi dám nói rằng 100% những loại nước hoa gây váng óc, buồn nôn đó, 100% là giả, không cái nào là thật! Nhân loại có lịch sử sử dụng hương liệu nhiều ngàn năm, đã có rất nhiều thành tựu rất tinh tế! Và đồ thật là nó quan tâm đến cảm nhận của người sử dụng lẫn những người xung quanh, không ai ngu đến cỡ đó đâu! Nhưng VN mà, dân trí không thể tự luận ra được…

Và nhiều thứ quái đản khác, còi xe to đến khủng hoảng, giật bắn mình mất tay lái, ăn nhậu mở nhạc ầm ĩ, hú hét um sùm, ăn nói oang oang như vỡ chợ, cư xử tùy tiện như chỗ không người, ăn nói hàm hồ cốt cho lấy có lấy được, và rất nhiều sự không tự ý thức khác, luôn dùng những cách thô bỉ, hạ cấp nhất để chứng tỏ sự hiện diện của bản thân. Mọi tiến bộ, phát triển đều khởi đầu từ sự ý thức, ý thức về bản thân và cộng đồng! Nhưng VN mà, ý thức là cái gì đó rất xa xỉ!

vnexpress.net – Mùi phố Hà Nội

rowing machine

| Categories: fitness

Tiếp theo 4 phần trước (đã post từ những năm trước). Cái máy chèo thuyền – paddling machine, ở phía xa, chính giữa, hoạt động hiệu quả hai năm nay, giờ nâng cấp thêm chút xíu để cho nó chạy mượt, êm hơn. Đây là loại máy không có bán trên thị trường, nên mới phải dày công nghiên cứu, chế tạo! Mới bổ sung thêm một cái rowing machine, xài thử vài tuần nay và cảm thấy rất hài lòng. Máy dùng cơ chế lực hãm nam châm nên hầu như không phát ra tiếng động!

Vấn đề với các dạng máy tập thể dục TQ, loại phổ thông, rẻ tiền trên thị trường là chúng đã bị cắt giảm quá mức. Đa số người dùng có thể hình 50 ~ 70 kg, lực kéo không quá mạnh, mỗi ngày tập nhiều lắm là 15 ~ 20 phút. Nhưng hàng chuyên nghiệp nó lại ở một đẳng cấp hoàn toàn khác. Thử tưởng tượng các vận động viên có thể hình đến trên 150kg, tập với cường độ nặng, lực siêu mạnh, dùng các loại máy low-end thì chỉ vài ngày, thậm chí vài giờ, là “banh” cái máy thôi!

thượng thực

| Categories: Chinese, history, movies | Tags: ,

Một trong những phim Trung Quốc tôi thích xem đi xem lại, Thượng thực… Phim lấy bối cảnh từ thời Hoàng thái tôn Chu Chiêm Cơ cho đến lúc trở thành hoàng đế Tuyên Đức. Nhân đây nói về sự khác biệt quan điểm, chúng ta nhìn lịch sử từ nhiều góc độ khác nhau. Nhân vật Chu Chiêm Cơ này chính là người mà Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi đã nhắc đến: Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng, Đồ nhút nhát Thạnh, Thăng đem dầu chữa cháy…, đó là một sự thật lịch sử.

Nhưng cũng có những sự thật khác bây giờ chúng ta mới biết, không phải là do sự tô vẽ của phim ảnh cổ trang. Chu Chiêm Cơ được xem là hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc đã thể hiện khả năng hội họa đích thực, những bức họa dùng trong phim đều có bằng chứng lịch sử để lại, không phải là sản phẩm tưởng tượng của nhóm làm phim. Kỳ thực, Minh Tuyên tông là người chủ trương rút quân khỏi Đại Việt, chấm dứt cuộc chiến đã được gây ra bởi các đời hoàng đế trước.

Một triều đại được sáng lập đều là dựa vào quân công, và vấn đề xảy ra khi hòa bình lặp lại là… làm gì với đám võ tướng vô cùng đông đảo và ngạo mạn đó, một đám “kiêu binh” không ai quản nổi, ỷ vào cái địa vị “khai quốc công thần” của mình. Nên thường là phải tìm cách “chuyển hướng”, kiếm việc cho đám “kiêu binh” đó làm, Trương Phụ, Mộc Thạnh, Liễu Thăng, Vương Thông, Lý Khánh, Lương Minh, Thôi Tụ, v.v… đều là những người từng phò tá Chu Đệ lên ngôi.

chùa báo quốc

| Categories: Buddhism

Khi nhỏ hay lên chùa Báo Quốc – Huế… nằm trên một quả đồi nhỏ, cảnh tượng thanh bình. Thường thấy các “anh chị học sinh cấp 3” lên chùa tìm không gian yên tĩnh để ôn thi ĐH. Các nhà sư miệt mài tập võ, nhào lộn tới lui trên đỉnh bức tường xây quanh ngôi chùa trên đỉnh đồi! Mình tới xem và thấy rõ, rớt khỏi ngọn đồi này không gãy cổ cũng táng mạng như chơi. Chùa Báo Quốc được thiền sư Giác Phong, người Quảng Đông thành lập thời Chúa Nguyễn Phúc Tần!

Và “nâng cấp” thành “Sắc tứ Báo Quốc tự” thời Chúa Nguyễn Phúc Khoát. Sự tu tập ở các thế hệ đầu, như thường thấy là bằng tiếng Hoa, thể hiện qua các “Pháp thoại” được ghi chép lại! Một trong hơn 300 ngôi chùa xứ Huế, vâng bạn nghe không lầm đâu, không ít hơn 300, từ thời xa xưa cách đây mấy chục năm khi dân số tp. còn chưa tới 150~200K. Là chủ động tìm kiếm thế giới nội tâm, hay là sự thụ động né tránh cuộc sống nhiễu nhương thì tùy bạn nghĩ!

lại… giảm cân

| Categories: fitness

Trời mưa lâm râm, đạp xe một vòng lớn rồi… một mình cân hết một cái lẩu 2, 3 người ăn. Cái câu “phải ăn nhiều để có sức mà giảm cân”, nếu nghĩ cho kỹ, kỳ thực cũng chứa trong đó không ít sự thật! :D

lại… lý bạch

| Categories: Chinese | Tags: ,

Trong hơn 1000 bài thơ còn lại đến ngày nay của Lý Bạch, từ nào xuất hiện nhiều nhất!? Nhiều người sẽ cho rằng đó là những từ như: “tửu, hoa, nguyệt…”! Nhưng không, nhiều nhất lại là từ “kiếm”, xuất hiện đến 117 lần trong 1000 bài. Còn từ nào xuất hiện nhiều thứ nhì, tôi cũng không chắc, nhưng ai đọc nhiều thơ Lý Bạch sẽ biết kiểu gì đó cũng là một từ gắn với sông nước: “chu, thuyền, phàm, lãng…”

Tổ tiên nhà họ Lý, từ cuối thời nhà Tùy, bị đày ra biên cương (Toái Diệp – Suyab, Kyrgyzstan ngày nay), không rõ vì tội danh gì. Đến tận thời Lý Bạch vẫn bị cấm, không thể thi cử, thăng tiến theo đường công danh. Thế nên nhà họ Lý đã chuyển sang buôn bán, trở thành một thương gia giàu có, giàu đến mức gần như cả đời Lý Bạch (trừ giai đoạn về già, trong loạn An – Sử) sống chẳng bao giờ túng thiếu.

Cha Lý Bạch, Lý Khách, khi sống ở Kyrgyzstan đã cưới một phụ nữ Tây Vực (không rõ chủng tộc), giới nghiên cứu ngày nay đồng ý rằng Lý Bạch thực ra là con lai, chỉ 1/2 là Hán, thể chất vượt trội, tính tình hào sảng. 15 tuổi học đánh kiếm, 20 tuổi xách kiếm lên Trường An, giết cả chục người trong những cuộc thách đấu. Nhà họ Lý tuy không thể tham gia quan trường, nhưng gia thế không nhỏ!

Thể hiện qua việc Lý Bạch cưới 4 bà vợ, người nào cũng xuất thân hiển hách, một trong số đó là con gái của Tông Sở Khách, tể tướng triều Võ Tắc Thiên. Và thế là cả cuộc đời ông ta chỉ du sơn ngoạn thủy, giao du bằng hữu, uống rượu làm thơ, tuy từng có khoảng 3 năm giữ chức “Hàn lâm cung phụng”, nhưng cuối cùng chán nản với triều chính, lại bỏ đi du sơn ngoạn thủy, lang bạt đây đó…

lại… “triều cường”

| Categories: news, Vietic | Tags:

Ngập do triều cường chỉ là một phần thôi, mà lại là phần nhỏ, hệ số thuỷ triều tuy cao nhưng không phải là bất thường. Phần lớn còn lại là do các hồ chứa, thủy điện phải xả sau nhiều ngày mưa lớn liên tục. Vấn đề là có hay không, việc chọn xả đúng vào ngày “triều cường” để mà có cớ lấp liếm, đổ lỗi…

vnexpress.net – Nhiều đường TP HCM ngập sâu do triều cường

lại… máy đuôi tôm

| Categories: news, Vietic | Tags:

Trước tôi có viết một bài, nên hạn chế và tiến tới cấm hoàn toàn việc sử dụng máy đuôi tôm (long-tail). Nhiều tài liệu tìm cách dịch (léo lận ngôn từ) chữ “máy đuôi tôm” thành stern-drive / outboard, nhưng điều này là không đúng. Các dạng máy stern-drive, outboard đều ngắn, lắp đặt cố định hoàn chỉnh, có thể điều khiển tương đối an toàn, còn máy đuôi tôm thực sự là siêu bất ổn, rất thiếu an toàn, chỉ được cái rẻ tiền, dễ lắp đặt, dễ hoạt động trong các vùng nước nông!

Nguyên do của tất cả những sự thiếu hiểu biết này là… ít vận động! Nếu vận động nhiều tự khắc hiểu ra cách thế giới vật lý vận hành. Cũng như suy nghĩ cho rằng mặc giáp thì chạy xe máy hàng trăm km/h có tai nạn cũng không sao vậy, giáp chỉ hạn chế trầy xước và bảo vệ với va đập nhẹ, chứ chạy > 100 kmph va đập mạnh thì có giáp cũng thế mà thôi! Do ít vận động rồi trở thành manh động, đây vốn dĩ là 2 mặt của 1 đồng xu! Dân trí vẫn kiểu không tự luận ra được! :(

vnexpress.net – Dừng giải đua vỏ lãi ở Cần Thơ sau tai nạn chết người

endurance

| Categories: fitness

Các bộ lạc bán khai ở châu Phi đi săn dê như thế nào, khi họ không có những dụng cụ, vũ khí hiện đại, cung tên giáo mác mà họ tự chế tạo là những loại sơ khai, độ chính xác không cao. Họ cứ đơn giản là đuổi theo đàn dê thôi, tốc độ của con người không nhanh bằng dê được, đàn dê nhanh chóng bứt lên chạy thoát. Nhưng độ bền của dê lại không tốt bằng người, tuy đạt được tốc độ cao trong ngắn hạn, nhưng dê nhanh chóng bị quá nhiệt và phải nghỉ ngơi để hồi phục. Còn con người chậm nhưng bền hơn, cứ đuổi theo liên tục như thế nửa ngày, cho đến lúc đàn dê kiệt sức thì lại gần và kết liễu thôi!

Trong số tất cả những loài động vật thì con người vẫn là một sinh vật có sức bền rất siêu, do chúng ta không có nhiều lông, và có tuyến mồ hôi phát triển giúp cơ thể tản nhiệt tốt. Ngoại trừ ở vùng hàn đới, còn lại, ở ôn đới, nhiệt đới, sức bền của con người là vượt xa tất cả các loại động vật trên cạn khác. Đó cũng là lý do tổ tiên chúng ta, từ săn bắt hái lượm cho đến du mục hay nông nghiệp định cư, đều có sức bền vượt trội, làm được những khối lượng công việc lớn lao! Ah, nhưng đó là nói loại người nào đó thôi, chứ những loại lên mạng đặt đồ ăn nhanh, suốt ngày nằm ườn ra xem phim tổng tài thì lại khác!