giáo dục khai phóng

Như thường lệ, ta lại thấy người Việt chơi chữ, lần này là… “giáo dục khai phóng”, một kiểu “đĩ miệng” trên ngôn từ hình thức trống rỗng! Thế nào là “khai phóng”, nếu có thể tự làm rõ được thì có khi sẽ tự hiểu ra: trống hoác thế kia, lấy gì để mà “khai phóng”?! Rồi lại chả như “bolero”, cố gắng vay mượn một cái tên “sang chảnh” nhưng bản chất bên trong éo cách nào thay đổi được!?

Có một thời, trước kỷ nguyên internet, chúng ta thường, một cách ngây ngô và giản đơn, cho rằng ngu dốt là do… “thiếu thông tin”. Đến ngày nay, 30, 40 năm sau, lại thấy không phải vậy, hình như là ngược lại mới đúng, ngu dốt có vẻ như là… “tỷ lệ thuận” với thông tin, thời đại ngập tràn, nhan nhãn thông tin nhưng sự u tối xem ra còn lan tràn, kinh hoàng, khủng khiếp hơn trước!

Thời đại nào rồi mà vẫn như bầy vượn người nguyên thủy, vẫn phải hoang tưởng, bịa ra một đấng “thần linh” để huy động, tác động đám đông? Đến “khai phóng” cũng trở thành “nữ thần”, tuy không phủ nhận rằng đó chỉ là ngôn ngữ biểu tượng, nhưng chừng nào vẫn còn “thần, phật, chúa”, vẫn còn chưa nhìn vào “tự kỷ, bản thân” thì tất cả chỉ là “khắc chu cầu kiếm – 刻舟求剑” mà thôi!

the unknown unknowns


Khi mà ta thấy cả một cái hội trường rất rộng lớn, hàng nhiều ngàn con người, chăm chú, thích thú ngồi nghe Nguyễn Ngọc Ngạn kể các loại truyện ma và truyện hài nhảm, là ta lập tức, một cách vô cùng bàng hoàng nhận ra: rồi, dù cho có đi 5 châu 4 bể, thì tâm thức vẫn như cái thời ở sau lũy tre làng ấy, vẫn éo có mở mang được chút xíu nào! Bên trong trống hoác, ai nói gì cung tin, ai xúi gì cũng làm, dân trí vẫn thấp lè tè ngọn cỏ, như thủa hồng hoang vậy!

Khi bạn hầu như thuộc nằm lòng các “đặc tính cố hữu” của nó, nhịp – tempo thì cỡ 60 ~ 80 bmp, chậm lê thê đến chảy nước, âm vực không bao giờ vượt ra khỏi 1 1/3 quãng tám (octave) để cho người bình dân ai ai cũng hát được, bè nhạc thì gần như là 4/4 bất biến (slow rock, rumba), còn lời ca lúc nào cũng 6/8 (một dạng hemiola đè lên bè nhạc), cùng với một cái bè bass gần như là không bao giờ thay đổi, lặp lại đơn điệu chẳng khác nào thằng thiểu năng!

Đã đi hơn 40 ~ 50 năm rồi, mà rất nhiều cái “the unknown unknowns” vẫn không thể nào tự nhận ra được, làm cho người ta phải nghĩ rằng: bên trong, ít nhất cũng phải có cái gì đó thì mới bắt đầu có khả năng tự nhận thức, tự soi rọi được! Những điều này hơn 30 năm trước, khi mới khoảng hơn 15 tuổi là tôi đã nhìn thấy rất rõ ràng, mỗi lần bất đắc dĩ phải xem các chương trình “Paris by night” thường được mở rất phổ biến ở các quán cafe!

tiền thế bất tu

Có những điều mà khi phải nói ra, thì nó đã không có ở đó nữa rồi. Thứ nhất là sự im lặng, nói ra thì đâu có còn im lặng nữa. Và nhiều thứ khác cũng thế, một khi đã phải mở miệng nói ra, ví dụ như danh dự, tư cách, đạo đức… thì tức là nó đã không có ở đó nữa rồi! Cũng giống như những cái thể loại như bolero vậy: Thề không gian dối, mười huy chương thối, có sao nói vậy người ơi…

Tiếng Anh, nó có nhiều cách diễn đạt kinh khủng, lăng mạ mà nghe cứ như là đang khen vậy: “Intelligence tried to chase you, but you were faster” – trí thông minh nó tìm cách đuổi theo anh, nhưng không kịp vì anh nhanh quá! Đây thật đúng là một câu hoàn hảo để mô tả cái nét cá tính đặc trưng Vietic. Bởi ta nói, do kiếp trước không tu nên kiếp này mới sinh ra ở VN… 前世不修生在越南…

bất vong sơ tâm

Cách đây mấy năm, hạ thủy tàu sân bay Phúc Kiến, Trung Quốc, ta thấy rõ hình ảnh “bát đại tự” – tám chữ lớn trưng ra ngay đầu mũi tàu: 不忘初心、牢记使命 – Bất vong sơ tâm, lao ký sứ mệnh. Tám chữ này về ngữ nghĩa là vô cùng đơn giản, không có gì là lắt léo, khó hiểu cả: đừng quên tâm nguyện lúc ban đầu, hãy nhớ kỹ sứ mệnh của mình. Ngôn từ đơn giản, không có gì lắt léo…

Nhưng thực hiện như thế nào, làm với mức độ sâu xa thế nào thì lại rất vô chừng, đôi khi không thể nói hết được. Làm em nhớ, cũng vào cỡ thời gian đó… Chỉ một tháng sau các đợt xiết đăng kiểm xe, tàu, mới chỉ có đúng một tháng thôi, là em đã thấy xe quá khổ, xe cơi nới chạy đầy đường. Em nói: rồi, chúng nó đưa một đám ăn đậm xuống, để cho một đám ăn đậm khác lên!

Gần đây, khi xu thế dịch chuyển sang xe điện là hiển nhiên, ra đường mà thủng lốp là sẽ vá một lỗ mất 30 ~ 40K, không còn cái giá 10 ~ 15K như trước. Các trạm bán lẻ xăng dầu thì có vô số biểu hiện rõ ràng là gian cả về chất, không phải chỉ về ăn gian về lượng. Chúng nó đang tranh thủ “hoàn vốn” khi xu thế thay đổi! Em nói cái giống Vietic nó là như thế, chỉ có ăn và phá thôi!

bất thiện

Share lại bài viết 2 năm trước: Đậu phụ làng cắn đậu phụ chùa! Bồ đề bản vô thụ, Minh kính diệc phi đài! Bản lai vô nhất vật, Hà xứ phạ trần ai!?菩提本无树,明镜亦非台,本来无一物,何处惹尘埃! Nói “dân trí thấp” vẫn là một cách nói “bàng quan”, chung chung, xa cách, không muốn đi sâu vào chi tiết. Nói “không chịu lớn” là cách nói thực tế, nhưng vẫn còn chút “lịch sự”, ám chỉ những người suốt ngày sống với cái tôi thấp kém của mình.

Không chịu mở mắt ra xem người khác và thế giới thế nào. Nhưng tất cả những cách nói đó vẫn còn thiếu sâu sát. Có những loại không đơn giản là “dân trí thấp” hay “không chịu lớn”, mà phải gọi đúng tên là lưu manh, điếm lác vặt vãnh, luôn nghĩ ra chiêu trò, tìm cách dựng chuyện, giàn cảnh, vu vạ để kéo người khác xuống cho thấp bằng với họ. Tôi mới đúng, ai khác tôi là không được, cả đời chúng nó sống bằng chiêu thức, mánh khóe lặt vặt!

Từ năm này sang tháng khác như thế. Nên đây không phải là “dân trí thấp” hay “không chịu lớn”, thấp thì vẫn còn hy vọng có thể giáo dục cho cao lên được, không lớn thì vẫn đợi cho trưởng thành được! Nói thẳng ra đó là dạng “lưu manh”, “đĩ điếm”, “thâm căn cố đế”… những dạng tính cách Vietic vô cùng đặc trưng! Mà những dạng này… không giáo dục nào cải tạo được. Đã xác định là “bất thiện” thì cứ im lặng để cho “nhân quả” tự nó vận hành thôi!

vu nữ – vũ nữ

Lảm nhảm cuối tuần, một kiểu xã hội và mạng xã hội kỳ quặc đến quái dị, mới hôm trước hãy còn bày ra hình tượng “vu nữ”, hôm sau đã trở thành… “vũ nữ”. Quái dị, nhưng thực ra lại rất dễ hiểu, nhìn thoáng qua là đã biết rõ. Cởi lốt xưa mà tu dưỡng lấy tinh thần… – haiza cái cụ Phan này, nói thế thì khác nào bảo chúng ta ai nấy đều… “đội lốt” cả!? Nhưng quả thực cụ Phan có cái nhìn sâu xa, nói trúng phóc về cái bản chất Vietic, thánh thật!

biển xa

Facebook nhắc lại ngày này năm trước, share lại bài tôi đã viết. Ôi QN – ĐN, cái xứ sở của những con người chính trực, lương thiện nhất mà tôi đã từng biết, và cũng là xứ sở của những trùm điếm lác, lưu manh thâm căn cố đế, vào loại bậc nhất VN từ xưa đến nay! Thực tế cho thấy đây chỉ là 2 mặt của một đồng xu, mọi việc đều… tương sinh, tương thành mà thôi! Trở lại với hàng hải, người Việt không đi biển xa được, nói cho ngay là vậy! Biển xa đòi hỏi mọi thứ… đều phải đúng, từ đóng tàu, trang bị cho đến phẩm chất con người.

Mỗi thứ ăn gian một tý, mỗi chuyện léo lận đi một tí, rút cuộc không làm được việc gì! Nếu muốn xã hội làm được việc, sẽ quay về đòi hỏi điều rất cơ bản: con người lương thiện! Người Anh từng thống trị đại dương không phải chỉ vì hàng hải họ mạnh, vì “tàu to súng lớn”. Họ tạo nên một đế chế toàn cầu là nhờ hệ thống luật lệ, bảo đảm cho mỗi người đều có “phần hùn” khi đầu tư vào “con tàu”! Nhờ hệ thống luật pháp bảo đảm quyền lợi vô cùng chặt chẽ nên mỗi người lính, một cách tự nhiên, trở thành một cổ đông hăng hái!


progressive

Âm nhạc cuối tuần, một bài hát mà tôi thích một thời… thích bởi cái tính “progressive” của nó, từ “progressive” này không hiểu như thuật ngữ âm nhạc, mà chỉ hiểu theo nghĩa đen ngôn từ, ám chỉ một dòng chảy tiếp diễn, liên tục, nhất là đoạn riff guitar, rất dễ nghe, không cần phải tha thiết lắm, quan trọng là tuôn chảy, tiếp diễn…

Nếu tình cảm đã không đủ sâu, thì đừng làm ra vẻ thảm thiết, sâu xa này nọ… Cuộc sống là phải tiếp diễn, quan trọng là ta sống với những gì thực chất là chính mình, đừng nhận vơ những thứ ta không có. Đến một thời gian, một độ tuổi, ta nhận ra mình không có đủ RAM và CPU để xử lý những sự việc tự nó đã tỏ ra quá phức tạp và nguy hiểm!

Ah, là đang nói về nhạc, còn những ai xem clip sẽ thấy một kiểu nội dung rất đặc trưng, rất VN, những nét cá tính và những kiểu kịch bản… “cứ mãi không chịu lớn”! :D Đã nói về cái sự “không chịu lớn” của người Việt rất nhiều rồi, đó không phải là điều gì xa lạ, trong cuộc sống hàng ngày chỉ cần chịu khó quan sát là nhận ra ngay thôi!

học hải vô nhai, thư san hữu lộ

Thấy rõ là trong chuyến đi Trung Quốc vừa rồi, thương thảo thất bại chóng vánh, nước bạn có lẽ đã không ngại dội một xô nước lạnh: việc chuyển giao công nghệ đường sắt cao tốc là không thể!!! Thế rồi về nhà giận dỗi, làm mình làm mẩy, tìm cách chuyển sang “nguồn cung” khác như Hàn, Nhật, rồi lại hướng sang Ấn Độ, một anh mà cái tính “đoản” có lẽ cũng ngang ngửa Việt Nam.

Sự khác biệt rõ ràng là rất lớn, như người ta thường nói: “đạo bất đồng bất tương vi mưu – 道不同不相为谋“. Giờ mà nói lại những câu rất cơ bản như “Học hải vô nhai, Thư san hữu lộ – 学海无涯 书山有路 – Trong biển học vốn không bờ bến, Trên núi sách vẫn có đường tiến” có lẽ là nghe rất sáo rỗng, và càng sáo hơn với cái dân tộc tính không biết làm, xưa đến giờ toàn chỉ biết ăn và phá.

Thích kiểu trình bày “hợp thể” này, cứ gom 4 chữ viết lại thành 1 chữ…

nối vòng tay lớn

Mỗi năm cứ vào dịp này là tôi nghe lại bài hát này, bài ai cũng biết, lời tiếng Anh bám rất sát về ngữ nghĩa so vứi lời gốc tiếng Việt! Nó rất là dễ hát và dễ nghe, ngay cả trong tiếng Anh, và nghe nó…. rặt Mỹ, loại Mỹ hơi xa xưa giống như Bob Dylan với cây đàn banjo đầy bội âm của ông ta vậy: From hamlets to the cities, embrace with glee, an eternal circle, dead and living, one are we…

Như khi Bob Dylan tới VN ông ta không gặp Trịnh Công Sơn, ông ta gặp và hát với Phạm Duy một bài “Trèo lên quán dốc”, trong một hành trình có vẻ như là muốn đi tìm một cái gì đó nguyên bản! Và cứ thế, thêm một kẻ đã đến và đã đi theo kiểu “veni, vici…” và chúng ta sẽ lại hát thứ nhạc giống y như họ, và tuy nói rằng “one are we” nhưng không biết cái gì thực sự là chúng ta mà thôi!