quá lai nhân

Tôi là người từng trải, ngàn năm trước, tôi cũng mang trong mình trái tim giống bạn. Những đêm thức trắng, những lời nuốt ngược vào trong, những trận chiến chẳng thể thắng! Tôi không đến đây để giáo huấn bạn, tôi đến cùng bạn bước tiếp chặng đường này. Bạn không hề đơn độc, phía trước, tôi đã thắp sẵn một ngọn đèn chờ bạn.

Tôi là Đỗ Phủ, đời tôi là chuỗi ngày phiêu bạt. 40 tuổi, vẫn thuê trọ ở Trường An, chủ nhà chỉ chờ chực tăng tiền. Về sau dựng được một túp lều tranh, nhưng chỉ một cơn gió thu thổi qua, nó đã đổ sập. Khi tôi viết nên ước vọng: “có ngôi nhà vạn gian để che chở triệu người”, thực ra, đó chỉ là khát khao có được một mái ấm cho riêng mình.

Có lẽ bạn cũng vậy, chùm chìa khóa trên tay bạn nặng trĩu nhưng chẳng phải của riêng mình! Tấm thẻ nhân viên đeo trên cổ, chừng nào nó còn ở đó, lòng bạn chẳng thể nào thực sự yên. Những khoản trả góp nhà cửa, học phí, kết quả khám bệnh của cha mẹ… Khi con trai tôi chết đói, tôi vẫn ở Trường An, cúi đầu cầu cạnh người khác.

[ REF ] : Tôi không đến đây để giáo huấn bạn, chỉ muốn nói rằng, chính tôi cũng từng nếm trải qua, cũng từng đi con đường này. Ngàn năm trước, mang trong mình một trái tim như bạn. Tôi không đến để giáo huấn, tôi đến cùng bạn bước tiếp chặng đường. Bạn không đơn độc, phía trước tôi tôi đã thắp sẵn cho bạn một ngọn đèn.

Tôi là Lý Bạch, cũng từng viết đơn từ chức, nhưng giữ kín nó suốt ba năm rồi mới dám nộp. Mãi đến khi bị bắt, bị đày đi xa, tôi mới viết những dòng: “Thuyền nhẹ lướt qua muôn trùng núi non.” Ngày trước, người ta đã gọi tôi là “Rapper vĩ đại nhất còn sống.” Kể từ đó, tôi chẳng mưu cầu gì hơn ngoài sự tự do tự tại, được là chính mình.

Tôi là Tô Thức, đời tôi ba lần bị lưu đày. Năm 43 tuổi đột nhiên bị đày đến Hoàng Châu, buộc phải tự tay cày cấy để kiếm sống. Bổng lộc mất sạch, danh tiếng tan thành mây khói, thư từ của bạn bè cũng thưa thớt dần. Tôi còn được đặt tên cho một món thịt heo, “Thịt kho Đông Pha”, bởi suy cho cùng, con người vẫn phải ăn để mà sống.

Tôi chưa bao giờ thực sự “chiến thắng” bất kỳ ai, tôi chỉ không muốn để họ nhìn thấy những khoảnh khắc yếu đuối của mình. Không phải là tỏ ra “ngầu” hay bất cần, là chút phẩm giá cuối cùng của một người ở độ tuổi trung niên. Tôi không đến đây để dạy bảo bạn, tôi chỉ muốn chia sẻ rằng, chính tôi cũng từng trải qua những điều này.

Hãy nhìn tôi, Lưu Bang, ở tuổi 47, tôi vẫn chỉ là một viên đình trưởng, nói trắng ra là một chức quan tép riu. Cha tôi, trước mặt tất cả họ hàng, đã tuyên bố: “Đời con chỉ đến thế mà thôi.” Tôi chẳng cãi lại, chỉ lặng lẽ rót một chén rượu rồi nói: “Cha ơi, vở kịch vẫn còn chưa hạ màn đâu.” Và có lẽ bạn cũng đang ở trong hoàn cảnh tương tự.

Tôi bảy năm chinh chiến, sáu năm nếm mùi thất bại, nhưng chẳng ai còn nhớ tôi đã thua bao nhiêu lần, bởi vì người giành chiến thắng cuối cùng chính là Lưu Bang. Mỗi công việc bạn hoàn thành, mỗi mùa gian khó kiên cường vượt qua. “Đại phong khởi hề vân phi dương” (Gió lớn nổi lên, mây bay tứ tán), tôi chỉ hát những lời ấy khi đã 60.

Tôi là Gia Cát Lượng, tôi đã làm việc đến kiệt sức và qua đời ở tuổi 54. Nhìn lại, tôi chỉ muốn nhắn nhủ một điều: đừng cố gánh vác mọi thứ trên vai mình. Tôi là Tư Mã Ý; tôi đã kiên nhẫn chờ đợi suốt bốn mươi năm trước khi hành động. Điều gì phải đến sẽ đến, cuộc đời đâu phải chỉ gói gọn trong những khoảnh khắc bùng nổ hay cao trào.

thượng thực

Một trong những phim Trung Quốc tôi thích xem đi xem lại, Thượng thực… Phim lấy bối cảnh từ thời Hoàng thái tôn Chu Chiêm Cơ cho đến lúc trở thành hoàng đế Tuyên Đức. Nhân đây nói về sự khác biệt quan điểm, chúng ta nhìn lịch sử từ nhiều góc độ khác nhau. Nhân vật Chu Chiêm Cơ này chính là người mà Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi đã nhắc đến: Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng, Đồ nhút nhát Thạnh, Thăng đem dầu chữa cháy…, đó là một sự thật lịch sử.

Nhưng cũng có những sự thật khác bây giờ chúng ta mới biết, không phải là do sự tô vẽ của phim ảnh cổ trang. Chu Chiêm Cơ được xem là hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc đã thể hiện khả năng hội họa đích thực, những bức họa dùng trong phim đều có bằng chứng lịch sử để lại, không phải là sản phẩm tưởng tượng của nhóm làm phim. Kỳ thực, Minh Tuyên tông là người chủ trương rút quân khỏi Đại Việt, chấm dứt cuộc chiến đã được gây ra bởi các đời hoàng đế trước.

Một triều đại được sáng lập đều là dựa vào quân công, và vấn đề xảy ra khi hòa bình lặp lại là… làm gì với đám võ tướng vô cùng đông đảo và ngạo mạn đó, một đám “kiêu binh” không ai quản nổi, ỷ vào cái địa vị “khai quốc công thần” của mình. Nên các hoàng đế phải tìm cách “chuyển hướng”, kiếm việc cho đám “kiêu binh” đó làm, Trương Phụ, Mộc Thạnh, Liễu Thăng, Vương Thông, Lý Khánh, Lương Minh, Thôi Tụ, v.v… đều là những người từng phò tá Chu Đệ lên ngôi.

4 hands

Chương trình âm nhạc cuối tuần, nếu video đầu chưa đủ kỳ quái với bạn, thì chắc chắn video sau sẽ đủ 🙂 Cả hai đều là những nhạc phẩm tôi cực kỳ yêu thích… nhất là bản đầu tiên, nghe như tiếng gió thổi qua những fjords hoang vắng và rộng lớn vùng Bắc Âu vậy!

đôi mắt người Sơn Tây

Thương nhớ ơ hờ thương nhớ ai,
Sông xa từng lớp lớp mưa dài…

Xưa tập làm văn bình luận bài Tây tiến – Quang Dũng, mình đã trích mấy câu này… Thương nhớ ơ hờ thương nhớ ai, Sông xa từng lớp lớp mưa dài, Mắt kia em có sầu cô quạnh. Khi chớm thu về một sớm mai, cô giáo phê: cho em 9 điểm vì biết một bài thơ khác của Quang Dũng. Tầng lớp nghệ sĩ Việt Nam ấy mà, cứ mãi lãng đãng, nấn ná đâu đó, không nỡ rời xa một thời từ lâu đã không còn hiện hữu. Lớp “tiền chiến” như Dương Thiệu Tước, Phạm Duy, Văn Cao…

Bàng bạc một màu sắc Đường thi, Tống từ, lớp “hậu chiến” như Phú Quang, Dương Thụ, Trần Tiến… vương vấn một âm hưởng hồi tưởng, nhẹ nhàng, mang tâm lý “hồi sức” thời hậu chiến. Nhưng xã hội thời hậu chiến không dừng lại ở đó, thế rồi có một đám vốn dĩ là Lô-tô, LGBT… (những loại “ngợm” chứ không hẳn “người”, và những thứ chỉ có thể gọi là “nhẽo” chứ chưa phải “nhạc”), tự xưng mình là “nghệ sĩ”, có bầu sô chỉ đạo, cứ thế mà diễn, đẻ ra vô số trò xàm xí, điếm lác!

lan hương như cố

Vấn đề với phim ảnh TQ là… thượng vàng hạ cám lẫn lộn. Những phim giả trân, bối cảnh giả, y phục lởm chởm, cỡi ngựa giấy, múa đao nhựa… thì nên bỏ qua. Những phim đóng thật, không dùng hiệu ứng kỹ xảo điện ảnh đương nhiên sẽ tốn tiền hơn rất nhiều! Và ngay cả trong những phim xác định là đáng xem, cũng vẫn là tình trạng… “thượng vàng hạ cám” lẫn lộn, nhiều yếu tố đan xen vào nhau: trai xinh, gái đẹp, giàu sang, phú quý, etc… nhưng nếu xem kỹ, cũng có vô số yếu tố văn hóa, xã hội, lịch sử, tâm lý… với chiều sâu đáng kể.

Phim ấy mà, chính là sự phản ảnh văn hóa xã hội, thể hiện một môi trường có sự phản tỉnh, có sự tự vấn để tiến bộ. Nhìn lại VN, dân trí vẫn như thời công xã nguyên thủy vậy, không tự luận ra được. Có người ra vẻ hiểu đời: ah, là do “tầng lớp sĩ phu” VN yếu kém, nói một cách bàng quan, như thể “sĩ phu” không phải là một bộ phận cơ hữu của cộng đồng vậy. Một cách thản nhiên, tìm một “con dê tế thần”, rồi coi như xong, không liên quan đến ta. Một cộng đồng đến hơn 99% lưu manh, điếm lác, mãi không chịu lớn, tạo ra được “sĩ” mới lạ!

World Humanoid Robot Games

Trung Quốc đang tổ chức “Thế vận hội” lần thứ 2 cho robot, quy tụ VĐV từ 16 quốc gia! Màn nghi lễ: mang bảng hiệu diễu hành chào sân, một robot đại diện đọc lời tuyên thệ trước khi thi đấu: tôi xin tuyên thệ, thi đấu trung thực, tôn trọng đối thủ, tôn trọng trọng tài…

Rồi sau đó là các màn: điền kinh, chạy, nhảy xa, nhảy cao, bóng đá, boxing, võ thuật etc… y như Thế vận hội thật của con người! Thi thoảng lại có vài con robot bị “chấn thương” (hỏng hóc, tóe lửa), cần chăm sóc, bỏ lên cáng khiêng ra ngoài sân giống y như người vậy!

gốm và sứ

Sản phẩm nặn ra được đem đi nung lần thứ nhất với nhiệt độ dưới 1000°C, kết quả là một loại gốm chất lượng chưa cao, còn xốp và thấm nước! Lợi dụng sự thấm nước này, hoạ sĩ dùng loại mực gốc dầu (oil based) vẽ những nét phác hoạ trên mặt gốm, loại mực dầu này tạo thành những vùng tách biệt, ngăn không cho nước loang ra.

Sau đó dùng các kỹ thuật màu nước (water color) để hoàn thành bức hoạ với các vùng có màu sắc, độ đậm nhạt khác nhau! Một lớp men được phun lên bề mặt (men thực chất là một hỗn hợp gần giống kính, cơ bản là SiO2 và Al2O3). Sản phẩm được đem đi nung lần thứ hai với nhiệt độ trên 1200°C, tạo ra thành phẩm sứ chất lượng cao sau cùng!

sericulture

Nước bốn nghìn năm, nôi cổ sơ,
Cỏ cây quen thuộc đến bây giờ.
Nơi vua cày ruộng, quan trồng lúa,
Công chúa làm nương và dệt tơ!

Ta đã biết là người Trung Quốc từ nhiều ngàn năm trước trồng dâu, nuôi tằm, dùng kén tằm để kéo thành tơ, từ tơ dệt thành lụa. Không cần phải nói, đây là phát minh to lớn đến thế nào, một thời người ta đã chưng diện, thời trang là lượt rồi, thì đâu đó vẫn có tộc người đóng khố làm từ vỏ cây. Họ còn có một phát minh nữa, nuôi một loại côn trùng (Ericerus pela) trên cây tần bì hay cây nữ trinh chúc, kén của loại trùng này được nấu thành bạch lạp (sáp) và làm thành nến!

Và họ đã đạt đến quy mô công nghiệp, sản xuất hàng trăm ngàn tấn (thậm chí có thể lớn hơn) mỗi năm, ở thời điểm từ cả ngàn năm trước. Trước tôi đã viết một bài Bạch lạp truyền kỳ nói về cái phát minh kỳ diệu này. Một phát minh đã làm thay đổi xã hội theo một cách vô cùng sâu rộng, sản xuất được nến với quy mô công nghiệp cũng có nghĩa là: có thêm nhiều người thắp đèn đọc sách, thập niên đăng hỏa, nâng cao dân trí (hoặc là có thêm nhiều người thức đêm đánh bạc)!

Một phát minh dạng “sericulture” nữa, tuy không xuất phát từ Trung Quốc, nhưng đã được người TQ du nhập từ thế kỷ 16, đó là nuôi một loài rận (cochineal) nuôi cấy trên thân cây xương rồng, kén của loại rận này sản sinh ra một loại phẩm màu (pigment) rất đẹp, tông màu có thể từ đỏ tươi cho đến tím sẫm. Màu cochineal ngày nay là một ngành công nghiệp trị giá đến 35 tỷ đô mỗi năm, loại màu đỏ – tím được dùng trong vô số các sản phẩm: son môi, màu thực phẩm, etc…

specific density

Cách đo khối lượng riêng (specific density) của một vật thể, chỉ cần một ly nước và một cái cân điện tử loại rẻ tiền (~150k), ai cũng có thể làm ngay tại nhà! Với cách này có thể, ngay lập tức tính ra khối lượng riêng của vật chất, dù đó là kim loại, kim cương, đá quý, phỉ thúy, etc… Chỉ một thao tác nhỏ như thế này, rồi tra bảng khối lượng riêng, là đã có thể phát hiện được biết bao nhiêu trò bịp bợm rồi! Chưa cần đến những dụng cụ đo lường hiện đại, tinh vi, đắt tiền…

Như máy đo quang phổ hay chiết suất (là “chiết suất”, không phải “chiết xuất”)! Bởi ta nói, cấp 2 học định luật Archimedes để làm gì, học mà chữ không dính vào đầu, rồi đẻ ra một cái XH lưu manh, bịp bợm, cứ như thời công xã nguyên thủy vậy! Và chúng nó cứ bịp quanh từ chuyện lớn cho tới vô số chuyện lặt vặt khác! Và lần này bị bịp phần lớn là các loại tự cho rằng thông minh, chuyên chạy quanh tìm cách bịp người khác, cái hệ sinh thái “quần vòng” vốn dĩ là như thế!

Sur lés sables mouvants

Xưa rất thích Tuấn Ngọc, lại thường hay nói rằng, về ca sĩ, nữ thì phải được như Thái Thanh, Hà Thanh, nam thì phải như Anh Ngọc, Tuấn Ngọc. Nhưng cũng từ nhiều năm nay không còn thích ổng như trước, cũng có thể vì ổng đã già lắm rồi, năm nay đã U80, hát tiếng Việt và tiếng Pháp như vầy thì… mình còn hát tốt hơn, có khi mình tự hát tự nghe vẫn sẽ tự thấy hay hơn! :D

Đành với duyên kiếp em bước đi trong chiều mưa rơi. Lặng đứng trên bến anh mãi trông thuyền ra khơi… Nhạc Việt đến tận giờ vẫn không thể khỏi cái bệnh… “bi lụy hão”, đặt ra một vài cái lời “chảy nước, xàm xàm” rồi ra vẻ ta đây cũng “tâm trạng lắm” nhé! Bài hát gốc tiếng Pháp, “Le geant de papier” vốn dĩ, từ nhạc điệu cho đến ngữ nghĩa của ca từ, đều rất “trưởng – major” nhé!