bleu de Huế

Viết tiếp ý mấy năm trước… Sau 7 chuyến đi của Trịnh Hòa thì nhà Minh đã có thay đổi lớn về quyết sách chính trị: Hải cấm – cấm biển, đây chính là phiên bản cổ xưa của “thương chiến” hiện đại, vừa là quyết sách đối nội và đối ngoại. Ngoại thương bị gián đoạn trong thời gian rất dài, thế nên các thương gia TQ đã nhanh chóng FDI (Foreign Direct Investment) sang Chu Đậu, Hải Dương, tìm một cách thay thế, lách luật để xuất hàng ra quốc tế. Nhưng suốt cả trăm năm sau đó thì Chu Đậu vẫn chỉ làm ra được loại gốm sứ trắng ngà, xam xám trứng cút, không trắng tinh được như TQ. Các men màu phổ biến chỉ có nâu – đỏ và xám – lam, không phong phú như các men màu TQ!

Và đặc biệt là cái “công nghệ lõi”: màu xanh cobalt oxide, cái mà sau này người Pháp gọi là “Bleu de Huế – màu xanh của Huế” thì vẫn không cách nào mà “chuyển giao” cho được. Quan sát kỹ các đồ gốm ký kiểu sẽ thấy cái men xanh này đôi lúc hơi thô, đậm nhạt không đều, hạt màu thiếu độ mịn, cộng với kiểu thư pháp không được xuất sắc lắm, có thể kết luận rõ ràng: tuy là hàng đặt, nhưng chưa đạt tới chất lượng hạng nhất ở TQ. Chung quy lại, VN chưa bao giờ học được công nghệ sản xuất ra cái men xanh cobalt này! Một số đồ sứ sản xuất những năm đầu 19xx có màu men này đơn giản là vì đó đã là thế kỷ 20, với hiểu biết hóa học hiện đại mà người Pháp đã mang đến!