việt – vẹo

Khi cái sự “vẹo” nó đã trở thành “chuẩn mực”, trong xứ gù, thằng nào thẳng là thằng đó… khuyết tật! Nhưng mà đụng đến là không được á, vô số chuyện “tâm linh” chứ không đùa! Ai mà vô trong cái cabin đó rồi sẽ thấy, thực ra bên trong phần lớn vẫn thẳng, chứ ghế không thẳng làm sao ngồi, giường mà nghiêng làm sao nằm được, bánh lái thẳng, các thiết bị phần lớn cũng thẳng, nhưng cabin là nó cứ phải “vẹo” như thế! Nghĩ cho kỹ, tất cả là từ sự dễ dãi, tùy tiện, cẩu thả, thiếu quy chuẩn, và rồi tất cả những sự “rỗng tuếch” đó được “thần thánh hóa” bởi “cái tôi” to hơn trời, không ai đụng vào được, không ai làm gì được! “Việt” và “vẹo”, mọi chuyện nó cũng giống y hệt con tàu vậy, và bằng một cách thần kỳ nào đó, nó vẫn chạy được, chạy và hoàn toàn không có sự “tự vấn, tự phản tỉnh” nào cả, dù là nhỏ nhất!

Xem các clip đóng tàu truyền thống của Thái Lan, đóng theo kiểu cũ, không có chút KHKT mới nào, nhưng xem là thấy rõ người thợ có tư duy hình học rõ ràng và tính toán tương đối chính xác! Còn ông thợ VN đem rìu ra đẽo miếng gỗ, chưa vừa thì đẽo tiếp, đến lúc nào ráp vừa thì thôi, không có một sự đo lường chính xác nào! Người ta đã thống nhất thước tấc, đơn vị đo lường khắp quốc gia từ hơn 2 ngàn năm trước, mà tận đến giờ mình vẫn kiểu “thước Lỗ Ban”, trong làm mộc, đóng thuyền cũng như trong xây dựng nhà cửa, mỗi người… một cây thước, dài ngắn khác nhau (!!!) như tôi mới đúng, không ai chịu ai, đụng đến thì lại viện một “Lỗ Ban” hoang đường, lại còn ngụy biện “công thái học” các kiểu! Không ở đâu khác trên thế giới mà lại “thần thánh hóa, huyền bí hóa” sự ngu dốt và lạc hậu như thế!

Ludmila Zykina

Chương trình âm nhạc… đầu tuần, một điệu valse chậm – Xe đưa thư tam mã, dân ca Nga, đây là một bản dân ca thực sự, không phải là một nhạc hiện đại vì quá phổ biến nên một cách tự nhiên, tự biến thành loại “dân ca mới” trong nhận thức của đại chúng. Tuy gọi là valse chậm, nhưng đoạn sau tempo được đẩy lên và bài ca chuyển sang một sắc thái khác. Một thuộc tính của những bản nhạc hay là… tự nó chứa trong đó nhiều màu sắc đa dạng, phong phú, nhiều khi đối nghịch nhau, tùy người trình diễn lựa chọn cách thể hiện cảm xúc, khác với các loại nhạc dở, nhạc rẻ tiền… là chúng nó cứ đơn giản, thô thiển, đơn điệu, đến mức nghe như bị thiểu năng, trì độn vậy! Narodnyy artist – NSND Ludmila Zykina!

ngáo, 3

Facebook nhắc ngày này năm trước, những dòng viết khá “tâm đắc”… Nói chung là đám “báo chí”, cả nghiêm chỉnh, cả nhảm nhí, thường xuyên copy nội dung từ blog tkxuyen.com. Copy không thiếu cái gì, cứ y như rằng, viết xong một bài “tiên học lễ, hậu học văn, chính khí hướng thượng” là mặt báo bắt đầu xuất hiện trào lưu bãi bỏ khẩu hiệu “tiên học lễ…” Vừa Viết xong mấy mục về “ngáo”…

Là đã có bài về tính resilience – kiên cường trong cuộc sống! Nhưng nói dễ, làm không dễ, nói đằng mồm mà được thì VN đã “sánh vai với các cường quốc 5 châu” từ lâu rồi. Thường người ta chỉ thấy điều người ta muốn thấy mà thôi, và cũng thường thì người ta không thể hiểu được cái bên trong họ không có! Chỉ mới vận động tư duy câu chữ đơn giản, mà còn chưa làm được thì không hy vọng gì…

hói mít

Đã nhắc đến đoạn này rất nhiều lần, đây là vùng có lượng mưa lớn nhất VN, và nằm trong top của thế giới, trung bình đến 10000 (10 ngàn) mm mưa mỗi năm, tưởng tượng có cột nước cao 10 mét đổ lên đầu bạn. Nên cũng là vùng có độ đa dạng sinh học cao nhất, và ảnh hưởng đến đường bộ, đường sắt thì không phải bàn! Thường xuyên tai nạn, từ suốt hơn nửa thế kỷ nay, năm nào cũng vài ba vụ, lặp đi lặp lại suốt mấy chục năm qua cứ y như là “định mệnh” vậy!

Riêng cái xóm Hói Mít, Lăng Cô đó là quá quen với tai nạn luôn, và những tai nạn thương tâm cứ lặp đi lặp lại mãi, đúng y một chỗ đó suốt mấy chục năm qua! Nguyên nhân là một khúc cua làm từ thời Pháp quá gắt, chỉ cần mở rộng ra cho bớt gắt là xong. Ấy thế mà bác ĐSVN, cũng như thực trạng chung các ban ngành, là không làm cái gì cả, chỉ có đi mua công nghệ, chứ có tự làm được cái gì đâu, nên chưa bao giờ có giải pháp cho nó đúng đắn, đàng hoàng cả!

spray

Joshua Slocum, như chúng ta biết, là người đầu tiên đi vòng quanh thế giới một mình bằng thuyền buồm, 1895 ~ 1898. Cả cuộc đời ông ta gắn với biển cả, lấy vợ và sinh ra 7 đứa con ở trên thuyền, không ai phủ nhận ông ấy là một thủy thủ lão luyện! Nhưng cuộc đời ông ấy, theo những nghiên cứu hiện đại, vẫn có những khía cạnh “kỳ lạ” khác ít được biết đến! Đầu tiên là suốt cả đời, ông ta… không biết bơi! Và dĩ nhiên ông ta, cũng như một số người khác, đã ngụy biện rằng biển rộng bao la như vậy, dù có biết bơi cũng không có lợi ích gì! Thứ nhì là chiếc Spray của ổng, theo các tính toán hiện đại, là quá rộng và quá nông, không có khả năng self – righting, tự lật lại nếu bị sóng đánh úp. Self – righting, tuy không khó về tính toán lý thuyết, nhưng lại khá khó trong thi công và kiểm nghiệm thực tế!

Tất cả cho thấy một người thiếu kinh nghiệm, liều lĩnh, bằng một cách kỳ lạ nào đó, lại toàn may mắn! Nhưng vận may không theo Slocum đến hết đời, ông ta biến mất giữa biển Caribbean, không ai thực sự biết điều gì đã xảy ra, đoán rằng một con tàu hơi nước lớn cán qua! Về self-righting, đây là một chủ đề khó, chỉ một số ít các thuyền đi biển có khả năng tự lật lại khi đã úp, đa phần là các xuồng cứu sinh, cứu hộ. Nhiều thuyền có khả năng tự cân bằng khi đã nghiêng đến hơn 90 độ nhưng vẫn chưa có khả năng self-righting, như vụ lật thuyền tháng 2-2022 tại cửa Đại, Hội An, lật úp xong rồi nằm đó luôn! Nhiều thuyền có tải giằng rất lớn, đến 40% mà vẫn không tự lật lại được! Self-righting không chỉ phụ thuộc vào tính toán lý thuyết mà còn tùy vào kỹ thuật đóng thuyền cụ thể…

toạ thực sơn băng – ngồi ăn núi lở

Bao nhiêu khai thác, xây dựng, phát triển kinh tế các kiểu, tạo ra bao nhiêu kiểu phồn vinh giả tạo, rồi cũng sẽ phải trả lại hết mà thôi, trả đủ cả vốn lẫn lời, không thiếu một đồng cân nào! Không ở đâu chạy thoát, khắp tất cả các vùng miền từ Bắc, Trung, Nam, từ thành thị cho đến nông thôn, vùng sâu vùng xa. Tất cả đều là do khai thác tài nguyên thiên nhiên và xây dựng cơ sở hạ tầng bất hợp lý mà ra!

Trung Quốc cũng thiệt hại do bão Yagi, nhưng chỉ có 4, 5 người chết (ít nhất báo cáo là vậy), qua đó cho thấy hạ tầng, môi trường họ làm kỹ lưỡng hơn, nên ít thiệt hại hơn. Em lặp lại một ý đã nói từ mấy năm trước: tất cả đều là do… “ăn ở” thôi, 100 triệu dân, chỉ riêng vấn đề “ăn” với “ở” thôi là đủ: 坐食山崩 – toạ thực sơn băng – ngồi ăn núi lở! Tất cả chính là hiểu theo nghĩa đen trần trụi nhất!

retarded

Suốt cả chục năm qua, tôi đã nghe về cái “định luật Bernoulli” này không biết bao nhiêu lần! Vô số “chuyên gia mạng”, học lỏm được đúng 1 chữ “Bernoulli”, nhân dịp mưa bão này đưa ra vô số lời khuyên kiểu “xúi dại, nói ngược”: nên mở cửa để làm giảm “áp suất Bernoulli” để căn nhà an toàn hơn! Đây đúng phải gọi là những dạng “retarded”, lặp lại từ ngữ như vẹt mà không hiểu nội hàm bên trong, và cũng là một kiểu “xúi dại” hết sức nguy hiểm! Nếu đóng chặt cửa, cấu trúc căn nhà liền một khối, gắn kết vững chắc với nhau và với mặt đất thì sự “chênh lệch áp suất” do gió tạo ra không thể nào bứng nguyên tòa nhà lớn đi được! Ngược lại, mở cửa chính là làm yếu đi cấu trúc tổng thể, tạo ra một lỗ hổng để gió lùa vào!

Lúc này gió có cơ hội phá từng phần, bắt đầu từ những phần yếu nhất, đó là phá vỡ cửa, tốc mái! Trong sự tác động của gió, phần lớn là lực trực tiếp của luồng khí di chuyển, nhưng quả thực, có một phần do “nguyên lý Bernoulli”, sự chênh lệch áp suất nội tại giữa những luồng khí có vận tốc khác nhau! Đây là loại áp suất “thủy động”, không có “động” thì không có áp suất này! Mà mở cửa tức là trực tiếp gây ra sự “động”!!! Đây là lập lờ cố ý, hay là ngu dốt, thiểu năng, bị con chữ “áp suất” (thủy tĩnh) đánh lừa, vì có “áp suất” nên phải “mở van”? Đúng là “vừa ngu, vừa bất lương”, trong lúc mưa bão đưa ra lời khuyên như thế! Với đa số các nhà bình thường, nên đóng, chốt cửa, chằng néo thêm bằng thanh gỗ và dây thừng!

Nhưng cũng có trường hợp, như các mặt tiền – facade, cấu trúc vốn đã không thể kín gió! Chính vì không thể tránh, nên cần cân nhắc mở vuông góc để chia nhỏ diện tích và chằng buộc cẩn thận! Các “chuyên gia mạng” đã loay hoay với “định luật Bernoulli” như thế cả chục năm nay, em thấy rút cuộc, chúng nó không có khả năng hiểu được đâu! Nên bỏ thời gian đọc về “thủy tĩnh – hydrostatic”, “thủy động – hydrodynamic”! Mà đừng đọc trên “mặt chữ”, không hiểu mà nhắc lại như vẹt là người ta biết ngay! Dù tiếng Việt dùng “thủy” để dịch chữ “hydro” thật, nhưng không có nghĩa là “nước” đâu nhé, dùng để chỉ những dạng vật chất tuôn chảy (bao gồm nước, khí, plasma), từ dùng theo nghĩa đối lập với thể “rắn”.

instx4

Đạp xe vận động nhẹ nhàng cuối tuần, làm cái clip ngắn để test thử cái camera. Nhớ lại chính xác là 11 năm trước, tôi đi mua cái GoPr3 về, cầm trên tay thật đúng là một kỳ quan kỹ thuật; ý tưởng, công nghệ đều đi trước thời đại, chỉ có Mỹ quốc mới làm được như vậy, chứ Trung quốc thì còn lâu nhé! Và xài cái cam đó hơn 10 năm, nhiều cảnh quay thích vô cùng! Hơn 10 năm sau, bây giờ thì, những người đã từng xài cam Inst (công ty có trụ sở tại Thâm Quyến) thì bảo: không cần phải xài những loại khác nữa, kể cả GoPr! Cứ như thế, họ cứ từ từ từng bước, dành hết công việc sáng tạo của thiên hạ! Trong khi đó, chúng ta thì… Bốn ngàn năm ta vẫn là ta, Ở trong hang đá chui ra, Vươn vai một cái rồi ta chui vào!

rnli

Những chiếc “tàu – xuồng” cứu hộ nước Anh – RNLI thực ra rất bé, đa số chỉ dài khoảng 12 ~ 15m, lượng choáng nước chỉ chừng 15 ~ 20 tấn, nhưng có cái giá rất khét lên đến hàng chục triệu bảng! Đây quả thực là những chiếc tàu tuyệt đẹp, nhưng nhiều người không hiểu sao nó lại mắc như vậy?! Lấy một ví dụ nhỏ, cái động cơ của nó được thiết kế rất đặc biệt, cho dù tàu bị có lật ngược lại thì máy vẫn hoạt động bình thường. Như những con tàu phổ thông khác, lật ngược lại là xăng không lên, nhớt chảy ngược, chỉ chừng vài giây là động cơ tắt ngúm, mất động lực, mất điện. Và vì mắc tiền như thế nên chúng được bảo vệ, bảo trì rất kỹ, thường những con tàu cứu hộ này có nhà chứa – hangar riêng nằm trên bờ!

Khi có nhiệm vụ cứu hộ, tàu nhanh chóng được hạ thủy, trượt xuống theo một đường ray được làm sẵn, đến khi xong việc kéo lên trở lại. Những chiếc tàu chỉ dưới 20 tấn, có khoảng 5 ~ 7 tấn trọng tải giằng (thường dùng nước để giằng) này đi ra biển trong mọi điều kiện thời tiết, mọi cấp sóng, mọi cấp gió, và nhỏ xíu về kích thước nếu so với tiêu chuẩn của các nước khác! Ví dụ như các con tàu cứu hộ, cứu nạn của Việt Nam thường khá lớn, đến 100 ~ 300 tấn, có chi phí hoạt động cao hơn rất nhiều lần, nhưng cũng rất thường khi, sóng gió mới có cấp 8, 9 là thuyền trưởng đã không muốn đi ra biển rồi! Nên nhiều khi lớn xác không hẳn đã là hay, xác lớn mà… “bi” không lớn, không làm được việc thì cũng vô dụng!

cao giao

Là Durov hay là Durak (durak, tiếng Nga, thằng ngốc), là thông minh hay ngu xuẩn!? Trong cuốn “The spy who loved us” – Thomas Bass, tác giả có nói về một nhân vật đặc biệt, bạn của ông Phạm Xuân Ẩn, tên là Cao Giao, quá thông minh (hay quá ngu), sống ở thời nào cũng như cây thu lôi vậy, liên tục bị trời đánh! Cao Giao lân la chơi với người Nhật để dò la tin tức cho Việt Minh, bị người Pháp bắt bỏ tù.

Nhưng Việt Minh không tin Cao Giao, bắt ông ta bỏ tù vì nghi ngờ cộng tác với Pháp. Đến sau năm 1954 chạy vào Nam cũng bị họ Ngô bắt bỏ tù vì nghi là CS, đến năm 1978, lại bị CH XHCN VN bỏ tù thêm lần nữa nghi là điệp viên CIA, cứ như thế, bất kỳ chế độ nào cũng đều đơn giản… bắt ông ta bỏ tù cả! Và sau rất nhiều lần tù tội như vậy, cuối cùng thì ông ta được cho xuất ngoại, sống lưu vong ở Bỉ!