Thiết kế thuyền kiểu Buratino / Pinocchio, ở VN thỉnh thoảng bắt gặp những mẫu thuyền rất quái lạ, cái mũi to và dài thế kia, không biết công năng để làm gì! Bọn Tây gọi đó là “dead-wood”, gỗ chết, nếu đã không có công năng rõ ràng thì nên bỏ đi, để vậy làm sao thấy đường mà lái tàu!?
Lại là một chuyến đi “đầu voi đuôi chuột”, như người ta hay nói, không có kết quả gì thì cũng có được kinh nghiệm! Kinh nghiệm thì có 2 chuyện đáng nhớ, một là chuyện đối đầu trực diện với dòng chảy ở ngã ba Vàm Cỏ đã nói trong một post trước, hai là kinh nghiệm chèo sóng lớn. Thú thật là vì tôi ở sâu trong đất liền nên kinh nghiệm chèo biển, chèo sóng to không có được nhiều. Khu vực “dữ” nhất là ngã 3 Bình Khánh, trong cơn giông gió đôi khi cũng có sóng lên đến 1m, nhưng cũng chỉ tới thế! Lần này, vừa chèo qua ngã ba Vàm Cỏ xong là cơn giông kéo đến, kéo dài suốt 2 tiếng!
Thời tiết điển hình của mùa mưa, từ khuya cho tới gần trưa, gió lặng, biển êm thuận lợi! Gần trưa, giông gió bắt đầu nổi lên, hoành hành vài tiếng, đến cuối giờ chiều, lại sóng yên biển lặng trở lại! Mẫu thời tiết cứ lặp đi lặp lại như thế, hầu như ngày nào cũng giống nhau! Nên quãng thời gian đầu giờ sáng là thời gian thuận lợi nhất để chèo được xa. Đã dự kiến là những hành trình như thế này phải dậy thật sớm, ăn uống chuẩn bị mọi thứ để 4h sáng là xuất phát! Thậm chí nếu cần thiết thì sẽ chèo đêm, dự kiến là như thế, nhưng cụ thể như thế nào còn tuỳ thuộc vào tình hình cụ thể!
Trong cơn giông, lúc đầu thấy hơi “khớp”, sóng gió càng lúc càng dữ, nhưng sau nghĩ, mình đã có “trang bị” mạnh, đã có “kỹ năng” mạnh, có gì phải sợ! Thế nên hăng hái chèo tới, sóng cao hơn 1.5m, đầu bạc trắng xoá, liên tục tràn qua! Cảm giác “khớp” lúc đầu nhanh chóng bị thay thế bằng cảm giác “hưng phấn”, rõ ràng nó không làm gì được mình, “tao ở đây nè, lại đây mà giết tao đi!” Sóng cuồn cuộn hết lớp này đến lớp khác, cảm giác như đang bị “luộc” trong nồi nước sôi sùng sục, gió sóng đổi hướng 2, 3 lần khác nhau, bủa vây tứ phía! Nhưng chiếc Serenity điềm tĩnh vượt qua tất cả!
Đúng là một cảm giác “say sưa” đáng nhớ, 2 lần liên tiếp trải qua khó khăn, rất hao tổn sức lực, đôi lúc cảm giác như 2 cánh tay sắp chuột rút đến nơi, phải giảm cường độ chèo, nhưng đến cuối ngày vẫn cảm thấy tràn đầy năng lượng. Bị một cái tai nạn ở trạm biên phòng, té từ trên bậc tam cấp trơn tuột đầy rêu xuống, mấy con hàu cào rách hết tay chân, rất nhiều vết thương, may là đầu và mặt không bị sao. Tối lên cơn sốt nhẹ, lại thêm mấy anh biên phòng “tuyên truyền, giáo dục” về Covid – 19, nên sáng hôm sau quyết định dừng cuộc chơi, kiếm xe tải chở chiếc xuồng, chỉ trong phút chốc về lại Nhà Bè!
Lạy trời cho cả gió nồm,
Cho thuyền chúa Nguyễn thuận buồm trẩy ra…
Ngồi nghe anh đại uý Biên phòng “giảng bài” về “gió chướng”, đều là những điều mình biết cả, nhưng vẫn nghe để xem có gì mới: mùa Chướng xen giữa hai mùa Bấc và Nồm, gọi là “chướng” vì không có quy luật nhất định, có khi hướng Tây Nam, có khi hướng Nam, Đông Nam, Đông, thậm chí xen cả Đông Bắc, thay đổi nhiều lần trong ngày.
Nếu anh vẫn muốn chèo đi Côn Đảo thì nên chọn vào đúng mùa Nồm, gió thuần hướng Tây Nam, sau khi thổi qua 1 dải đất liền miền Tây Nam Bộ sẽ yếu đi rất nhiều, chỉ còn 5, 10 kmph, người đi biển rất thích gió này. Nhưng nhiều năm gần đây, thời tiết thay đổi, khó xác định lúc nào Nồm, lúc nào Chướng…
Chọn nơi xa vắng sống thong dong,
Vui vẻ từng ngày thoả tính ngông.
Đôi lúc trèo ngay lên đỉnh vắng,
Hét dài một tiếng lạnh tầng không!
Trạch đắc long xà địa khả cư, Dã tình chung nhật lạc vô dư. Hữu thời trực thướng cô phong đỉnh, Trường khiếu nhất thanh hàn thái hư! (Không Lộ – Lý quốc sư). 倥路禪師 – 言懷 擇得龍蛇地可居，野情終日樂無餘。有時直上孤峰頂，長叫一聲寒太虛。
Xưa giờ đã biết ngã ba Vàm Cỏ, Soài Rạp khét tiếng là nước dữ, từng đi qua nhiều lần, cũng từng gặp khó khăn, nhưng chưa lần nào kỳ lạ như lần này, chèo gần hai tiếng không qua nổi ngã ba sông chỉ có 5km! Vốn đã sớm có “chiến thuật” tiếp cận “hợp lý”: xuất phát từ SG lúc 4h sáng là để kịp đến ngã 3 sông vào khoảng 9h30, theo lịch thì giờ này nước lên tới đỉnh, dòng chảy xuôi và thuỷ triều trung hoà lẫn nhau, là thời điểm thích hợp để băng qua. Đến nơi quan sát rõ ràng là nước đứng, gió nhẹ, mưa lất phất, sóng nhỏ dưới 0.5m, lý tưởng rồi còn gì!? Thế nên tự tin băng qua!
15 phút quan sát thấy chuyện kỳ lạ, thuyền không tiến, cứ đứng yên một chỗ. Biết là có dòng nước ngược, rút Garmin ra xem vết đường đi như trong hình (chỗ khoanh đỏ). Nhưng vẫn tự tin, quan sát tốc độ nước không thể hơn 4knot, cố chèo mạnh hơn nhưng xuồng vẫn không tiến. Nhìn vết lưu GPS thấy rõ người và nước giằng co, sàng qua sàng về không ai thắng! Cuối cùng, tấp vào bờ, tiếp cận đi ven, không đối đầu trực diện thì qua được. Quên yếu tố quan trọng là địa hình dòng chảy, sông Vàm Cỏ ngược từ hướng Tây Nam lên, triều đứng, nước sông chảy ngược một nửa bên tả ngạn!
Đúng số con rệp, chèo ra tới Vàm Láng bị Biên phòng bắt quay lại! “Bình thường thì em cho anh đi, nhưng nay dịch bệnh, blabla…” Bị thẩm vấn cả tiếng đồng hồ: anh là ai, từ đâu tới, anh đi về đâu, vâng, những câu hỏi đầy “triết học”! Haiza, CD, vẫn là giấc mơ xa vời!
Ngẫm lại cả một quá trình “đo ni đóng giày”, cảm giác “xoa tay hài lòng”, giày đi có vừa không, chỉ có người đi mới biết! Chiếc Serenity đạt đúng cảm giác cân bằng giữa mọi thứ. Dĩ nhiên đã manh nha những ý tưởng cải tiến mới ngay từ bây giờ, nhưng cũng sẽ chỉ là những thay đổi nhỏ, căn bản cái hull-shape sẽ không đổi mấy!
Tập luyện như thế này, càng lúc càng thấy thể hình to cao, cánh tay dài như bọn Tây là lợi thế lớn, làm cái gì cũng thuận lợi! Nhưng cũng đừng quên rằng, kayak vốn là từ những người thổ dân Eskimo, Inuit… mà ra! Chiếc Serenity này hẹp hơn những chiếc kayak “chuẩn” 4~6 cm, và ngắn hơn 60~90 cm, thật sự “dưới chuẩn” khá nhiều!
Sống gần cực Bắc, tài nguyên khan hiếm, họ đóng xuồng bằng tất cả những gì kiếm được. Cuộc sống sinh tồn khắc nghiệt qua nhiều ngàn năm tạo ra một loại xuồng rất đặc biệt, rất self-sufficient, với vô số kỹ thuật đi kèm. Cái gọi là kayak ngày nay thực chất là một phiên bản tân-cổ-điển (neo-classical) của những chiếc đi săn hải cẩu ngày xưa.
Ở nơi ấy, đàn ông săn bắt, phụ nữ dệt vải, ở một nơi lạnh giá, khắc nghiệt như thế, cuộc sống chỉ có hai thứ thiết yếu mà thôi: thức ăn và quần áo ấm! Tỷ lệ ly hôn của những người thổ dân vùng cực Bắc này siêu thấp, vì sự sinh tồn quan trọng hơn tất cả, vợ chồng gắn bó với nhau cả đời, không “rửng mỡ” như những vùng đất dễ sống!
Lan man chuyện “thổ dân” nhiều rồi, quay trở lại chiếc xuồng, vẫn là cảm giác nhỏ nhắn, xinh xắn, những đường cong duyên dáng! Có thể brace, roll, reentry dễ dàng, có khả năng chịu sóng gió tốt. Chiếc xuồng đầu tiên sau bao nhiêu là chiếc đã đóng cho mình cảm giác có thể điều khiển, kiểm soát nó một cách toàn bộ, triệt để!
Xuồng bị rò nước mà tìm mãi không ra chỗ rò! Hai cái nắp thì tuyệt đối kín nước, đã test kỹ, đổ nước vào xuồng xem thử thì không thấy chảy ra chỗ nào cả, hoá ra nó rò ở trên boong chứ không phải ở dưới đáy! Chèo bình thường thì bên trong khô ráo, nhưng tập brace, roll lật úp ngược xuồng thì nó mới vào nước, vào cả vài lít. Bị ở chỗ tay không với tới nên chỉ có cách lật ngược lại, đổ keo vào trám!
Các động tác brace, roll thất bại hầu hết chỉ bởi một lý do, đó là không thắng được phản xạ bản năng, cứ tìm cách ngoi đầu lên để thở, di chuyển đầu quá sớm. Đầu và phần thân trên nặng, lại ở xa trọng tâm nên moment lực đè xuống lớn. Dịch chuyển đầu lên sớm trong khi tay và mái chèo chưa vận đủ lực thì chính là dìm mọi thứ xuống.
Một “mánh” nhỏ là luôn nhìn vào đầu cái mái chèo, mái chèo khua đến đâu thì đầu xoay đến đó! Có mấy hôm tập tạ nặng, cơ căng là tập các động tác brace, roll thất bại liên tục. Đó là vì không cần quá khoẻ, chỉ cần dẻo. Đừng hình dung cơ thể như một hệ cơ khí cứng nhắc, hình dung như một cái roi da (whip), mềm dẻo nhưng vận lực lại rất mạnh!
Minh hoạ kỹ thuật cuối trong 5 nhóm kỹ thuật kayak đã đề cập! (thực ra đây mới chỉ là các nhóm “kỹ thuật cá nhân”, còn có thêm các nhóm “kỹ, chiến thuật đồng đội”). Đúng ra không nên viết là “roll”, nên viết là “lloɹ” Roll là một nhóm kỹ thuật phức tạp, có hàng tá kỹ thuật con khác nhau, mục đích chỉ để lật ngược lại chiếc xuồng khi bạn đã cắm đầu xuống nước, đáy chổng lên trời. Tôi chưa thành thục kỹ thuật này lắm, đầu tiên là do chưa tập luyện được nhiều, kế đến là do cấu tạo chiếc Serenity (cong, dầy và sâu) làm cho nó hơi khó roll, điều này đã biết trước ngay từ khâu thiết kế xuồng trên máy tính!
Theo tôi, brace là kỹ thuật quan trọng hơn, có tính ứng dụng thực tế cao. Tuy vậy, roll cũng rất quan trọng, cái lần đầu tiên bạn cắm đầu xuống nước, chổng mông lên trời, thế giới điên đảo, không thể phân biệt được phương hướng, đâu là trái, đâu là phải! Phải tập thật nhiều kỹ thuật roll khác nhau, vì tình huống thực tế trên sông, biển không bao giờ đúng như “bài bản” mà ta tính trước, khi tình huống xảy ra, cơ thể phải tự phản xạ, tự động áp dụng kỹ thuật hợp lý nhất. Phải tập đến mức như Trương Tam Phong dạy Trương Vô Kỵ vậy: – “Con nhớ được bao nhiêu rồi?” – “Dạ, con quên sạch rồi!” – “Quên là tốt!”
