chính danh

Mỗi nền văn hóa đều có những mặt mạnh, yếu riêng, những mặt yếu thường khi là dễ thấy, nhưng những mặt mạnh đôi khi lại khó thấy hơn, dù nó… ở ngay trước mắt! Ví như Trung Quốc, từ hàng ngàn năm nay, tính “chính danh” là một yếu tố quan trọng, xuyên suốt. Xem phim cổ trang thấy rất nhiều: tù nhân là phải mặc áo có chữ “tù – 囚“, rõ ràng không sai được, binh lính đương nhiên phải mặc áo có chữ “binh – 兵“, người của nha môn, cơ quan công quyền thì mặc áo có chữ “nha – 衙“. Cảnh sát điều tra, truy nã tội phạm mặc áo có chữ “bộ – 捕” (bộ có nghĩ là truy bắt, như trong “bộ đầu”). Mặc áo có chữ “hà – 河” chính là cơ quan quản lý đường sông, đê điều… Xem phim cổ trang, giai đoạn Thanh triều thì thấy:

Mặc áo có chữ Binh – 兵 tức là lính triều đình, hàng ngũ Bát Kỳ giai đoạn đầu là những chiến binh chuyên nghiệp, thế tập, được tổ chức và trang bị tốt, nhờ sức mạnh đó nên lấy được “thiên hạ”. Nhưng tiếc thay, chưa đến 3 thế hệ chung sống với người Hán, bị đồng hóa đến mức quên luôn Mãn ngữ, và mất luôn sức chiến đấu ban đầu! Dũng – 勇 là thành phần tinh nhuệ, thiện chiến trong số binh, kiểu như đặc nhiệm, đặc công vậy! Tốt – 卒 về danh nghĩa cũng là binh sĩ, nhưng là lính địa phương, thường chỉ tham gia bảo đảm an ninh trật tự, hiếm khi bị điều động cho chiến tranh. Còn Đinh – 丁 đơn giản là thành phần phu phen khuân vác, hỗ trợ chiến đấu, lấy thẳng từ dân lên, không phải là binh sĩ chính thức.

Quan viên các triều Minh, Thanh trên triều phục đều có một hình ô vuông phía trước ngực (gọi là bổ tử – 補子, chữ bổ trong “bổ nhiệm”) thêu nhiều chi tiết trang trí khác nhau nhưng đều có ý nghĩa rất rõ ràng: chim hạc tức là quan văn nhất phẩm, chim trĩ vàng tức là quan văn nhị phẩm, chim công là tam phẩm, thêu hình nhạn (ngỗng trời) là tứ phẩm, v.v… Với quan võ, thay vì các loài chim, ô vuông này thêu các loài thú: kỳ lân tức là nhất phẩm, sư tử là nhị phẩm, báo là tam phẩm, hổ là tứ phẩm, v.v… Còn riêng con rồng (năm móng, bốn móng) thì dành riêng cho các thành viên Hoàng gia! Và ý nghĩa của tính chính danh là như thế: người nào, vật nào, chỗ đó; có trật tự, thứ bậc, có danh phận và trách nhiệm rõ ràng!

auto-pilot

Lâu mới đọc được một bài có nhiều thông tin hay như vậy, rất đáng để suy nghĩ. Rất nhiều người gọi là sống đó, thực ra chỉ “tồn tại qua ngày” mà thôi, mọi hoạt động đều dựa trên những thói quen: sáng ngậm đắng (cafe), chiều nuốt cay (nhậu), mỗi ngày làm đúng chừng đó việc máy móc! Không có sáng tạo thay đổi đã đành, mà mỗi khi cuộc sống có tình huống nào đó xảy ra thì họ lại bật ra đúng chừng ấy câu chữ, đúng chừng ấy mưu mẹo, như những khuôn mẫu đã định trước vậy! Vì cái “tâm” bên trong hoạt động theo những mẫu (pattern) đã cài đặt từ trước, nên những người như thế rất dễ bị giật dây, thao túng, sai khiến, cứ tạo ra vài “phản xạ có điều kiện”, kích hoạt tính “nhận dạng mẫu” bên trong là họ sẽ vận hành như robot luôn! Cứ như thế vài chục năm là sẽ mất khả năng tự thay đổi bản thân!

Tiếp đó, nó phát triển tới một mức độ cao hơn: ai khác người là không được, ai “khác tôi” là không được, bắt người khác phải sống theo “ý mình”, vì cái “tôi đúng, tôi biết” đó nó quá lớn, đâu có nhìn thấy gì khác nữa!? Sự áp đặt lên người khác ấy, ví dụ cha mẹ áp đặt cho con, thầy cô áp đặt cho học trò, vợ chồng áp đặt cho nhau, hay trong quan hệ giữa hai cá nhân bất kỳ, thoạt nhìn tưởng là cái “tôi ích kỷ”, thực ra chính là sự bất lực không tự thay đổi được bản thân mình! Bài nhiều thông tin nhưng cũng có chút tiếc nuối, những chuyện như vậy, sao cứ phải dựa vào nguồn tài liệu tiếng Anh, tự mình nghĩ ra có hay hơn không? Nhưng phần lớn “người sáng tạo nội dung” giờ cũng không có khả năng tự quan sát bản thân và xã hội mà ra được nội dung, chỉ kiếm nguồn nào đó dịch lại mà thôi!

tom, 11

Cháu nó lúc ở nhà “ngoan lắm”! Vấn đề là… cháu nó không mấy khi ở nhà! :D Từ lâu đã làm “trùm” của xóm, mấy con mèo khác thấy ku Tom là cong đuôi chạy, kể cả chó trong xóm ku Tom cũng không ngán, thỉnh thoảng còn cự lại, đúng là “hổ báo ở trường mẫu giáo” mà! :D

sở lai, sở quy

20 năm trước, tôi thường có cảm giác rất là không hài lòng mỗi khi có dịp phải đi vào quận 1, không gian trung tâm, văn minh của thành phố, thoang thoảng rất nhiều mùi nước hoa. Tuy vẫn còn là hương thơm “dễ chịu”, nhưng những loại mùi đó hoàn toàn thiếu tự nhiên, giả tạo, diễn đạt một cách nôm na là… hơi bệnh bệnh! 20 năm sau tôi càng sợ hãi hơn nữa mỗi khi phải đi vào quận 1, những loại nước hoa đã trở thành một kiểu “vũ khí”, nồng nặc, váng óc, khó thở, chứng tỏ sự hiện diện của bản thân một cách thô bỉ!

Từ lâu tôi đã cảm nhận rằng nơi đây không phải là “sở lai”, lại càng không phải là “sở quy” của tôi, cái không gian toàn những loại mùi vô cùng bệnh hoạn ấy, cứ nói thẳng ra là vậy! (Sở lai – 所来 – nơi từ đó ta đến, Sở quy – 所归 – nơi ta sẽ đi về). “Sở lai” và “sở quy” thật sự mà tôi mong muốn thực ra chính là Hải âu phi xứ – 海鸥飞处 – Nơi chim hải âu bay, mà nói rộng ra thì, cuộc đời con người mà, há cứ phải bó vào một nơi chốn nào đó, còn nói như cụ Nguyễn Du thì tức là… “Đông tây nam bắc vô sở y – 东西南北无所依…“

lại… chính danh

Cái này mà đưa cho tụi Trung Quốc xem thì chúng nó cười khẩy, chính danh gì chúng mày, toàn bịp bợm cả thôi! Chính danh gì mà toàn số điện thoại ảo ma, chuyện “SIM chính chủ” cứ nói mãi vẫn không làm được!? Chính là vì cái tâm bệnh “đa nhân cách”, những nhu cầu “ám muội” của cộng đồng nó quá quá lớn, từ cá nhân cho đến doanh nghiệp, từ tư nhân cho đến nhà nước, từ lưu manh cho đến cả người bình thường!!! Đây là vấn đề của “tâm”, không quyết liệt, không “nhất đao lưỡng đoạn – 一刀兩段” thì không làm được đâu!

Mới làm ra được giống gạo ngon, đi thi được giải thì toàn xã hội nó bu vào “hôi của” làm giả, giờ đi đâu cũng ST24 / 25 nhiều đến mức không dám mua! Bán được ít sầu riêng loại tốt thì lập tức bị giả xuất xứ địa lý, giả tràn lan trên quy mô lớn nhờ sự tiếp tay của chính cơ quan quản lý, xây nên cái nhà nghỉ hơi ăn khách, thì lưu manh nhảy vô giả mạo, lừa vô số người! Nếu nói toàn xã hội nó lưu manh thì hơi quá, sẽ đúng hơn nếu nói là toàn bộ thời gian chỉ đề phòng lưu manh phá hoại, thì còn đâu công sức để làm điều gì hữu ích nữa!?

Lilliput

Chuyện giống như trong Gulliver du kí ấy, khi Gulliver đến đất nước của những người tí hon Lilliput, xứ sở của những con người mãi không chịu lớn, đất nước ấy bị chia làm 2 phe, một phe ăn trứng từ phía đầu to, và một phe ăn trứng từ phía đầu nhỏ, không ai chịu ai và thế là chiến tranh xảy ra, đánh nhau triền miên chỉ vì khác biệt về cách thức ăn một quả trứng, “như tôi” mới đúng, ai “khác tôi” là không được!!! Bản chất của con người vốn dĩ luôn có đôi chút khác biệt, luôn có tí khác nhau trong nhận định về các vấn đề. Và công việc của USAID là đi khắp nơi, kích động các mâu thuẫn khác biệt ấy, vô số chiêu bài được sử dụng: nữ quyền, phá thai, LGBT, đa dạng, hòa nhập, tôn giáo, tri thức, đa nguyên… tạo ra thật nhiều loại “bánh vẽ” để bà con đánh nhau.

Với những nước dân trí cao, văn minh sâu dày thì người ta hiểu ra vấn đề, như ở Nga và Trung Quốc, đương nhiên vẫn luôn có những thành phần “đối lập”, nhưng đa số dân chúng biết cách gác những khác biệt nhỏ qua một bên để mà làm việc, tạo dựng giá trị. Đáng sợ là những nơi như VN, dân thì ngu, ưa đĩ miệng, thích nói không thích làm, thích hơn thua nhau bằng cách lưu manh vặt, đấu đá mãi, riết rồi không ai làm được cái gì nữa, đúng là cái xứ sở… Lilliput! Giờ thì đến tt. Trump cũng muốn dẹp USAID, đơn giản vì những chiêu như vậy không còn hiệu quả nữa, và cũng vì ông ta là dạng thẳng thắn: tôi muốn kênh đào Panama, tôi muốn đảo Greenland, bá quyền công khai chứ chẳng thèm trưng ra mấy cái “chiêu bài dân chủ” giả hiệu nữa.

prepaid

Cafe buổi sáng, có lần tôi hỏi cô nhân viên bán hàng, với tụi em thì hình thức thanh toán nào là nhanh nhất, cô ấy trả lời: tiền mặt! Không khó hiểu vì sao tiền mặt lại là phương thức nhanh chóng, tiện lợi nhất. Đầu tiên là các ứng dụng thanh toán trực tuyến qua ngân hàng quá mất thời gian, lề mề nhiều bước, đăng nhập, mã QR, mã OTP, etc… Còn các loại thẻ thông minh – smart-card hay Apple pay, Garmin pay… thì lại không tương thích với phần cứng, phần mềm thu ngân cũ, cần thêm một bước điền thông tin vào một thiết bị POS ngoại vi khác! Và các loại thẻ này đôi khi vẫn gặp vấn đề với kết nối mạng. Trên nguyên tắc, các loại thẻ thông minh có vẻ như là hình thức thanh toán tiện lợi và khá nhanh chóng. Nhưng trong một số trường hợp vẫn chưa đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đó là lý do tại sao đến tận ngày nay, tại các nước tiên tiến nhất, đi tàu điện ngầm, đi xe buýt, taxi, đều dùng thẻ trả trước – prepaid! Người dùng mua thẻ rồi nạp trước một số tiền vào đó, mỗi lần dùng phương tiện giao thông là nó trừ tiền trong thẻ. Việc trừ tiền chỉ là thay đổi thông tin cục bộ ghi trên thẻ, không cần phải kết nối mạng, không truy vấn server mất thời gian Có như thế thì mới phục vụ hàng triệu khách đi metro mỗi ngày được, tưởng tượng giờ cao điểm mà mỗi người qua cửa cầm điện thoại trả tiền, mỗi người mất ít nhất 1, 2 phút, chuyện hoàn toàn không khả thi! Nên, với việc chung thì thẻ trả trước giúp tăng tốc độ qua cửa nhiều lần, mà với việc riêng thì thẻ trả trước… không lưu vết di chuyển. Ah, mà VN thì vẫn còn đang dùng vé giấy + tiền mặt mà, không phải lo! :D

unitree

Cứ tưởng tượng dùng con robot như thế này đi giao hàng là hàng triệu shipper thành thất nghiệp, tương lai nhãn tiền, chỉ vài năm nữa thôi, không xa xôi gì! Kế tiếp nữa có thể là các thành phần lái xe, taxi, lao công, bảo vệ và các loại lao động chân tay đơn giản khác!

Khả năng vận động, điều phối động tác phải nói là siêu đẳng, trên đủ loại địa hình đa dạng, phức tạp. Không biết có thể dùng cho chiến tranh, làm robot chiến đấu thay người được chưa, nhưng hỗ trợ tìm kiếm, cứu nạn, trinh sát, tải đạn, tải thương là dư khả năng…

thực chiến

Tại một số làng xã ven các kinh đô, cố đô xưa của VN, như một số tỉnh đồng bằng sông Hồng, hay những vùng quanh Huế, nhiều làng có truyền thống vật. Như hội vật làng Sình, làng Thủ Lễ (Thừa Thiên Huế) là những địa chỉ xa nhất về phương Nam vẫn còn giữ truyền thống vật! Khi nhỏ, tôi cho rằng “vật” không phải là đánh đấm thực sự, không phải là… “thực chiến”. Nhưng, như thế nào là “thực chiến” thì còn tùy bối cảnh, tùy thời đại. Như các lực lượng lính tráng chuyên nghiệp thời xưa, tức “lính triều đình”, phần đông đều trang bị giáp toàn thân. Mà đã mặc giáp thì đánh đấm bằng tay chân không ăn thua, chỉ có vặn, bẻ, tì, đè, quăng, quật, khóa, kẹp, etc… mới thật có tác dụng. Cũng vì lý do đó mà các võ sĩ samurai toàn học Judo và Aikido, những môn khá gần với môn vật, không ai học đấm đá như Karate cả. Các môn võ hiện đại như MMA dù sao cũng đấu theo luật, có hạn chế đòn đánh, đấu có găng (không dùng hai bàn tay mở)!

Đấu trong lồng như thế chủ yếu dựa vào sức mạnh, ai mạnh hơn, lỳ hơn thường là thắng! Nhưng MMA cũng chưa phải là “thực chiến”, một cuộc chiến trong thế giới thực sẽ leo thang nhanh chóng từ chân tay đến gậy gộc, đao thương, hay bất kỳ phương tiện nào khả dụng! Mà đấu bằng đao thương thì kết thúc vô cùng nhanh chóng, trong một tích tắc là đã chết người rồi! Như ngày xưa, leo thang một lúc sẽ đến trường thương, đại đao, cung tên và ngựa thì lúc đó… sức mạnh bớt đi vai trò mà kỹ năng lại trở nên quan trọng. Nên các môn võ cổ truyền họ ở trong một nội dung, bối cảnh hoàn toàn khác, không thể so sánh trực tiếp với MMA được, mặc dù đấu thượng đài, có găng, có luật thì họ có thể thua thật, nhưng đó cũng không chứng minh là võ cổ truyền vô dụng hay chỉ khoe mẽ, không thực chất. Rất nhiều người cứ bám víu vào những cái so sánh lầm lạc đó, mà không hiểu rằng, mọi so sánh đều phải đặt vào trong bối cảnh của nó!

xuân vận, p1

Xuân vận – 春运 – vận động nhẹ nhàng ngày xuân. Nhân tiện test lại thật kỹ càng lại con GPSMap79 đã xài từ vài năm nay. Đầu tiên là dù hơi to, hơi cồng kềnh (nổi được trên mặt nước), nhưng vẫn tiện dụng hơn các loại GPS dạng đồng hồ đeo tay nhiều, màn hình to, hiển thị rõ, thao tác nhanh lẹ! Điều rất quan trọng khi bạn phải nhanh chóng đọc được thông tin và đưa ra quyết định khi ở trên thực địa!

Con Fenix7X của tôi, dù đắt tiền, nhưng màn hình nhỏ, khó đọc nhanh thông tin, thao tác với nút bấm mất thời gian, màn hình không đủ độ phân giải để thể hiện chi tiết bản đồ. Thứ nhì là về cái gọi là “Expedition mode”, ở chế độ này, GPS chỉ ghi dữ liệu khoảng 15 phút một lần nên rất tiết kiệm pin, một cặp pin AA, 2 x 3500 mApmh (Li-ion, loại mới) đã sử dụng hơn 10 ngày nay, chạy liên tục không tắt máy!