Có một thời xa xưa, sách vở, thông tin vô cùng thiếu thốn. Chính vì thế nên có một số người, tiếp cận được với một ít sách vở cổ điển: Hy Lạp – La Mã ngày xưa thế này, Trung Quốc cổ đại thế kia, từ Alexander – the – great đến Genghis Khan, từ Napoleon đến Zhukov, từ Socrates đến Lão tử, từ Hegel đến Camus, từ Mozart cho đến Chopin, v.v… Và thế là, họ vội vàng cho đó là “trí thức”, biết được như thế đã “là nhiều, là cao cấp”, đã là “hơn người” rồi, như thường thấy lặp đi lặp lại trên các thể loại báo chí, mạng xã hội Việt Nam ngày nay.
Càng đọc, tôi càng thấy nản, vô cùng nản! Những bài viết toàn rập theo cùng một kiểu: “Đôi nét về…”, “Tổng quan về…”, “Một góc nhìn…”, “Một vài điểm…”, “Những điều cần biết…”, “Bức tranh toàn cảnh…”, “Quan niệm về…”, “Một số nhận định…”, chỉ đưa ra vài ý kiến võ đoán, nông cạn, thậm chí chỉ là một số định nghĩa máy móc, vô hồn, toàn cho thấy sự lặp đi lặp lại như con vẹt, copy đâu đó và hoàn toàn không hiểu điều gì khác về cuộc sống! “Trí thức” đâu phải chỉ là biết sơ qua một chút về lịch sử văn minh nhân loại theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” như thế!?
Ngày nay, với mạng internet, mạng xã hội, thông tin bùng nổ, chúng ta biết rằng đó chỉ là những “kiến thức phổ thông”, biết thì tốt, không biết thì… cũng chưa hẳn đã làm sao. Cái biết thực sự là phải có khả năng ý thức được những điều mà ta “chưa được biết”, là đào sâu vào đời sống tâm lý xã hội, phải chuyển hóa thành trình độ, năng lực khoa học, kỹ thuật và sản xuất, và căn bản nhất là phải thay đổi được con người, chứ không phải chỉ lảm nhảm một mớ kiến thức chết như thế. Sâu xa hơn, không cái biết nào lớn hơn tự biết chính mình!
