tonogenesis

Trên đường đạp xe cuối tuần, suy nghĩ vẩn vơ về ngôn ngữ học… Tiếng Việt nguyên là một ngôn ngữ họ Mon – Khmer không có thanh điệu, và dần chuyển thành có thanh điệu đâu đó trong khoảng thế kỷ 1 ~ 10 Công nguyên, khả năng là dưới ảnh hưởng của các dân tộc Tày – Thái! Điều tương tự cũng xảy ra với tiếng Hoa, Hoa ngữ cổ vốn dĩ cũng không có thanh điệu, và cũng dần dần chuyển thành có thành điệu, đâu đó trong khoảng thế kỷ 1 – 6 CN, và khả năng là do chịu sự ảnh hưởng của các sắc dân Tày – Thái hoặc Hmong-Mien.

Nhưng cũng có một khả năng khác, đó là quá trình thanh – điệu – hóa (tonogenesis) là phổ quát cho tất cả các ngôn ngữ Việt, Tày, Hoa, đã xảy ra độc lập với nhau, như một nhu cầu tự nhiên để tạo ra các từ mới, có hay không có sự ảnh hưởng từ bên ngoài (của một ngôn ngữ khác). Và vì ngôn ngữ là đối tượng rất phức tạp, có nhiều tình huống có thể nảy sinh, ví như tiếng Hàn, vốn là ngôn ngữ không thanh điệu, đã phát triển thành có một phần thanh điệu (khoảng thế kỷ 13), rồi lại tiến hóa ngược bỏ bớt đi thanh điệu như ngày nay.