green washing, 2

2025-07-12 | Categories: environment, green-clean | Tags: 3-columns, link

Trước có người nói với tôi đi Israel học kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến, là tôi đã “cười khẩy” rồi, vì lúc đó, tuy chưa có đủ thông tin để phản bác, nhưng thực tế là một quốc gia còn chưa tự bảo đảm được an ninh lương thực, hàng năm vẫn phải nhập khẩu một lượng lương thực, thực phẩm rất lớn, thì chả có “tư cách” gì đi dạy người khác cách làm nông nghiệp. Đương nhiên xã hội hiện đại bây giờ, nông nghiệp chỉ chiếm phần nhỏ, và Israel là nước có trình độ khoa học kỹ thuật cao, họ đang dùng sức mạnh công nghiệp và quân sự để… tẩy xanh nông nghiệp mà thôi! Tại sao lại nói vậy!?

Thứ nhất là Israel không có đủ nguồn nước để xài, hiện tại 55% lượng nước ngọt có được là do lọc khử mặn từ nước biển, đã có kế hoạch tăng số này đến 80% và sẽ tăng nữa chứ không giảm. Mà lọc khử mặn dùng công nghệ thẩm thấu ngược – RO cần lượng điện khổng lồ, Israel thì không có nhà máy điện hạt nhân, mỗi năm phải đốt nhiều triệu tấn nguyên liệu hóa thạch (dầu, gas, than…) để sản xuất điện. Mỏ dầu lớn Israel không có, không dầu, không nước, phải gây chiến để cướp của người khác. Đó là loại “xanh” được duy trì bằng vũ khí và vũ lực mà thôi!

Thứ nhì là ngoài nước, nông nghiệp còn cần đến lượng lớn lao động, người Israel thuê hàng trăm nghìn người Palestine, hàng chục nghìn người Thái và SriLanka, thậm chí nhiều người VN để làm việc trong các nông trại, lương bổng thấp, bóc lột sức lao động! Đây là loại “xanh” kiểu thành La Mã “giàu có, phồn thịnh” ngày xưa, có được là do bóc lột sức lao động của một số rất đông nô lệ, đương nhiên giờ đây đã là kiểu nô dịch hiện đại, khéo léo! Nghe quảng cáo “xanh, sạch, bền vững” là đã biết nó xạo ke rồi, vấn đề là dùng cái chiêu bài xạo đó để toan tính những điều gì khác!?

baochinhphu.vn – Cảnh giác với thông tin tuyển lao động đi Israel: Bộ Nội vụ ra khuyến cáo

báo chí cúm mùa

2025-07-11 | Categories: boat-related

Lảm nhảm cuối tuần, vài con số thống kê, nước Mỹ có dân số 340 triệu, nhưng có đến khoảng 25.2 triệu chiếc “du thuyền”. Chữ “du thuyền” trong tiếng Việt gợi lên ý nghĩa giàu có, xa xỉ, nhưng thực ra đủ tiêu chuẩn đăng ký thì đã xem là “du thuyền” rồi, phần đông những chiếc gọi là “du thuyền” này đều dưới 26 feet – 8m và thực tế thì, ở Mỹ không phải ai cũng giàu! Trừ một số ít triệu phú, tỷ phú và những chiếc siêu du thuyền ra thì, kỳ lạ thay, phần đông người chơi thuyền ở Mỹ có thu nhập dưới 100K/năm, được xem không phải là giàu ở nước đó! Không hiếm những bạn trẻ ra “bãi rác”, nhặt về những chiếc thuyền cũ đã có tuổi đời trên 30, 40 năm với giá rẻ như cho, và bỏ công sức 2, 3 năm để cải tạo, sửa chữa, trang bị thành một chiếc đi biển được cho phù hợp với nhu cầu và túi tiền của mình. Bởi vì đó là một phần văn hóa của họ, rất nhiều người gắn bó với biển cả.

Trước đây không phải như vậy, có một thời, hơn trăm năm trước, thuyền là là biểu tượng của giới có tiền. Nhưng mọi thứ thay đổi trong những năm 60 của thế kỷ trước, khi kinh tế phát triển và nhiều gia đình ở Mỹ đủ khả năng sở hữu một chiếc thuyền nhỏ, cũng không khác gì sở hữu một chiếc xe hơi. Đó là giai đoạn… chiến tranh VN, như mọi người đã biết, kinh tế phát triển, nhiều quốc gia trở nên phồn vinh nhờ “ăn ké” chiến tranh, mọi người đều được ấm no, hạnh phúc, đương nhiên là trừ người VN ra. Ví dụ như Đài Loan, rất nhiều du thuyền ở Mỹ là đóng ở Đài Loan, lên đến nhiều chục ngàn chiếc. Thành phần dân cư có thuyền nhiều nhất là nằm bên phía bờ Tây, và có thuyền thì ta làm gì? Phần đông là tổ chức những kỳ nghỉ hàng năm, đi đến các hòn đảo nhiệt đới, cận nhiệt đới tuyệt đẹp trong vùng biển Caribbean, vui chơi một vài tuần rồi quay trở lại.

Và cũng vì thế mà xuất hiện những “urban legends” về những sự mất tích bí ẩn ở “Tam giác quỷ Bermuda”, những huyền thoại mà giờ đây ta biết là láo toét, vùng biển Bermuda cũng an toàn (và cũng không an toàn) chẳng khác gì những vùng biển khác! Nhưng tại sao lại xuất hiện những tin đồn như vậy, cũng là do GATO – ghen ăn tức ở thôi, du thuyền nhiều như vậy, người ta đi chơi nhiều như vậy, thành phần không làm được thì ghét, cứ thế bịa chuyện ra. Ở Mỹ mà còn như thế, thì ở VN… toàn như thế, cái đám nhà báo thiểu năng cứ mỗi năm lại đem mấy cái chuyện cũ ra nói đi nói lại như vẹt, đó là loại nhà báo mà tôi gọi là “báo chí cúm mùa”, tức mùa nào thì thức ấy, cứ như là “cúm” vậy, mùa vải thì xuất hiện những bài liên hệ trái vải với tiểu đường, đầu óc u tối, máy móc cứ lặp mãi từng đó chuyện, không thấy hy vọng gì có thể tự suy nghĩ cho có nội dung được!

tidal analysis

2025-07-09 | Categories: boat-related, cs & it | Tags: analog computer

Thủy triều được dự đoán, tính toán như thế nào? Vì có quá nhiều tham số tác động đến thủy triều, như M2 (moon) hay S2 (sun), và nhiều hành tinh khác, nên dự đoán thủy triều được bắt đầu bằng việc… thu thập, ghi chép số liệu thực nghiệm tại một cảng nào đó, số liệu này được thu thập trong nhiều năm và sau đó dùng một phép biến đổi Fourier để phân tích hàm thủy triều (số liệu) này thành tổng của các hàm lượng giác con, mỗi hàm con có dạng f(t) = A x cos(st + p), với A (amplitude) là độ lớn, biên độ dao động, s (speed) là vận tốc góc, p (phase shift) là độ lệch pha, và t là thời gian. Mỗi hàm lượng giác điều hòa con này là đại diện cho mức độ ảnh hưởng của một yếu tố riêng biệt, như mặt trời, mặt trăng, các hành tinh, etc…

Nhưng ngày xưa chưa có máy tính điện tử, người ta phân tích Fourier như thế nào? Cũng lại là dùng các máy tính cơ học, trong ảnh là máy phân tích thủy triều được chế tạo bởi Sir Kelvin (William Thomson) năm 1878, máy dài 6m. Sau khi đã phân tích dữ liệu quá khứ đã thu thập và có được các tham số thì lại nhập các tham số này vào máy dự đoán thủy triều (đã nói ở bài trước) để tính thủy triều tại một thời điểm cụ thể nào đó trong tương lai. Về máy phân tích thủy triều thì có nhiều chuyện phức tạp, nhưng về máy dự đoán thủy triều, cơ chế vận hành của nó lại khá đơn giản. Hình thứ 2 là cơ chế máy dự đoán thủy triều, hàng bánh xe trên là cố định, hàng bánh xe dưới có thể chỉnh được tốc độ, độ lớn cũng như độ lệch pha!

Chính là biểu diễn các tham số A, s và p trong công thức nói trên. Sau đó thông qua những cái “Scotch yoke” (cái này không biết phải dịch ra tiếng Việt thế nào) để biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến, kéo các ròng rọc chạy! Nguyên hệ ròng rọc chạy và kéo một sợi dây, sợi dây này kéo một cây bút trên bề mặt một băng giấy xoay tròn, vẽ thành đồ thị thay đổi lên xuống của thủy triều theo thời gian. Hàm tổng (thủy triều) được tổng hợp lại từ các hàm con đơn giản như thế! 150 năm trước người ta đã tìm cách phân tích và tổng hợp chính xác, 150 năm sau, chúng ta tổ chức giải đua ghe, nhưng rút cuộc không đua được vì còn phải chờ đến “giờ lành” để bắt đầu, đến “giờ lành” thì nước triều đã rút cạn chỉ tới đầu gối!

July 4th

2025-07-07 | Categories: boat-related | Tags: analog computer

Ngày 4 tháng 7 vừa qua là một ngày rất đặc biệt, trái đất ở xa mặt trời nhất trong năm, xa hơn khoảng 3% so với đường tròn lý thuyết, vì quỹ đạo của trái đất quanh mặt trời là một hình tựa ellipse có 2 tâm! Điều này dẫn đến tác động của lực hấp dẫn của mặt trời lên thủy triều giảm xuống khoảng 5%, đồng thời trăng thượng huyền cũng là giai đoạn mà tác động của lực hấp dẫn của mặt trăng giảm thêm khoảng 8% nữa… Các kênh rạch, sông ngòi ở Sài Gòn, mực nước triều xuống ở mức thấp gần như suốt ngày, nhiều nơi cạn trơ đáy! Đến cỡ cuối năm sang đầu năm mới, trái đất quay đến vị trí gần mặt trời nhất nên sẽ xuất hiện triều cường, đặc biệt khi kết hợp với trăng non! Tính toán thủy triều không phải là một việc quá đơn giản…

Nói theo nghĩa rộng thì đó là một “phương trình” vô hạn tham số, nhưng thực tế trong thủy đạc, người ta chỉ dùng vài chục tham số chính (mặt trời, mặt trăng, etc…) để tính xấp xỉ thủy triều. Hình bên dưới: máy tính cơ học, dùng để tính thủy triều, chế tạo bởi William Thomson năm 1872 ở Anh, máy có 10 tham số. Nước và những con tàu, đó là những “chỗ đứng” vô cùng đặc biệt, đứng trên boong một con tàu, dù là một chiếc kayak bé xíu, hay là một chiếc tàu hàng trăm ngàn tấn, bạn có thể thấy được rất nhiều thứ: trên thì trông thiên văn, dưới thì nhìn địa lý, rộng thì thấy thế giới, hẹp thì thấy vùng miền, xa thì nhìn khắp lịch sử, gần thì tìm hiểu khoa học kỹ thuật, cao thì thấy dân trí, mà thấp thì nhìn rõ lòng người… :)

doomscrolling

2025-07-04 | Categories: social-media

Trước có quen một ku là người ủng hộ nhiệt thành của HĐH Linux, anh ta cài hết phiên bản này đến bản khác, đi đâu cũng quảng cáo các tính năng Linux, tham gia các nhóm hỗ trợ quảng bá Linux, etc… Đó vốn dĩ là chuyện tốt, nhưng sau thì mình phát hiện ra anh ta không biết… lập trình, không đam mê code hay làm phần mềm. Cái làm cho anh ta mê hoặc, chính là nhìn vào cái command – line, dấu nhắc lệnh, liên tục in ra những output, những dòng text chạy mượt mà. Quan sát thêm một thời gian nữa thì biết anh ta bị nghiện cái cảm giác “đạt tiến độ – progress” như thế, những dòng output liên tục được in ra, cuộn lên, chạy một cách bất tận! Đây là thứ “giả – progress” làm cho con người thời hiện đại bị “nghiện”, cái tiến độ giả này nó không nằm trong “tâm”, nó chỉ chạy trên màn hình thôi!

Chỉ đơn giản như thế mà khiến cho rất nhiều người bị “mắc” vào những thứ “giả cầy”, không còn biết “tiến độ” thật nằm ở đâu! Mình khuyên anh ta hãy học lập trình đi, nhưng có vẻ điều đó… hơi khó; cần đầu tư công sức, phải có sự “vận động bên trong”! Nhiều người vốn dĩ không hề có sự vận động này, họ chỉ nhìn vào màn hình và cuộn… bất tận! Điều đó thực ra, ngay từ đầu, là cách họ tự đối phó với sự trống vắng bên trong, mà càng đối phó thì lại càng trống! So với trò chơi điện tử, game bắn cá… đều cùng một cơ chế như nhau! Thậm chí các app hiện đại, như Duolingo cũng thế, ngày càng có tính chất giống trò chơi – game, nó tạo cảm giác “kích thích, tiến độ” hơn là “học” thực sự! Tuy vui chơi, giải trí cũng là một phần của việc học, nhưng điều này thường chỉ đúng với lứa tuổi nhỏ!

Khi người ta càng trưởng thành, “học thật sự” là một quá trình đau khổ, cả đau đớn thể chất cho đến tinh thần, sự tự vấn, nghi ngờ bản thân, càng học nhiều khi càng thấy mình “ngu”! Ngược lại, những quá trình giả – học mang đến lượng lớn thông tin và cảm giác hài lòng, tôi biết, tôi đúng nông cạn, nhất thời. Rất nhiều sự hài lòng nho nhỏ như vậy chỉ để đáp ứng cái ảo tưởng “tôi biết, tôi đúng, tôi hơn người” của một cá nhân, đến ngày hôm sau người ta quên sạch, vì cái kiến thức đó không được “lưu” lại trong não bộ một cách đúng đắn. Mà cơ chế lưu thông tin, kiến thức trong não bộ con người liên quan mật thiết đến tinh thần, cảm xúc, đến vận động vật lý! Chỉ có vận động thật, chỉ nền tảng cảm xúc thật thì kiến thức mới có thể “nhớ” được, mới phát huy được tác dụng về lâu dài.

Còn không thì sẽ trở thành một kiểu học – giả – giả – học, lúc nào cũng tỏ ra ta đây hơn người bằng một mớ thông tin kiến thức vô bổ mà không thể làm được việc gì hữu ích thực sự! Những dạng kiến thức mà họ tích cóp được là kiến thức “chết”, nó chết vì nó không có sự vật động vật lý, thể chất, nó chết vì đã hy sinh toàn bộ nền tảng cảm xúc gia đình, cộng đồng, những cái vốn dĩ có nhiều chiều kích phức tạp chỉ để thỏa mãn một “cái tôi tự tôn, cuồng loạn” giả tạo! Nhiều kiểu nhân danh “trí thức, triết học” mà ta thấy đầy rẫy trong xã hội bây giờ chính là những “cái tôi” như thế, việc “học” đối với họ đã có động cơ sai lầm ngay từ đầu! Mà xã hội và truyền thông hiện đại là cổ xúy cho việc tạo ra những kiểu người như thế, máy móc, đơn giản, giáo điều, ngu thì mới dễ xúi giục, sai khiến!

green washing

2025-07-01 | Categories: boat-related

Xanh – góc nhìn từ một con tàu… Nhiều người (trong đó có tôi) mơ về một con tàu xanh, sạch, tất cả đều chạy điện: êm ru, tiện lợi, sạch sẽ.. Nhưng bây giờ, ta thử làm một vài phép tính nhẩm để ước lượng số điện sử dụng trên một con tàu buồm nhỏ, giả sử như là một chiếc cỡ 30 feet – 4 tấn! Nếu là trên cạn, với điện gia dụng, bạn xài vài chục ký (kilowatt) mỗi ngày không phải là vấn đề gì lớn, nhưng điều đó không đúng trên một con tàu. Thử liệt kê một vài máy móc thiết yếu cần phải có, đầu tiên là một cái tủ lạnh nhỏ, loại 100 lít, chạy tiết kiệm nhất cũng hết 1 ký điện mỗi ngày. Tiếp theo là bếp từ, dùng ít nhất cũng 1 ~ 2 ký điện mỗi ngày, chưa kể còn phải có nồi cơm điện, lò vi sóng, máy xay sinh tố, máy giặt sấy, máy rửa chén, và vô số các loại máy móc gia dụng khó có thể thiếu khác.

Như thế trên một con tàu nhỏ, để sống cho có chút tiện nghi, bạn phải xài ít nhất 3 ký điện mỗi ngày, đó là chưa có quạt và máy lạnh nhé! Để có đủ điện xài cho một tuần thì phải có khối pin lithium cỡ: 3 x 7 = 21 kw, khối pin này nặng cỡ 120 ~ 140 kg. “Máy phát điện”, là cái alternator trong động cơ diesel, thực ra chỉ xài 5 ~ 10% công suất động cơ để phát điện mà thôi, giả sử như động cơ chính của con thuyền, bét nhất là 11 kw – 15 HP, thì phải chạy liên tục hơn 2 ~ 3 tuần mới sạc đầy được khối pin kia, đây là chuyện hoàn toàn không khả thi! Nên suy đi tính lại, bạn sẽ thấy cần phải có một cái máy phát điện chuyên dụng cho con tàu. Mà máy phát loại nhỏ gọn, chạy xăng tuy rẻ tiền nhưng không xài chung loại nhiên liệu với động cơ diesel, tức là phải đem theo 2 loại nhiên liệu khác nhau trên tàu!

Mà máy phát diesel loại chuyên dụng cho hàng hải, thì… còn mắc tiền hơn cả cái động cơ, cũng phải từ USD 3000 ~ 4000 trở lên, và mỗi cái nặng cỡ hơn 120 kg, như thế, máy phát điện + khối pin và các thiết bị có liên quan sẽ tăng thêm vài trăm kg cho tải trọng con tàu! Động cơ thì phải làm mát bằng nước, tức là phải có két nước làm mát, chứ giờ ít ai bơm trực tiếp nước biển vào nữa, nước không sạch gây ra tắc nghẽn, hao mòn. Vấn đề chưa dừng lại ở đó, động cơ diesel loại phổ biến chỉ có hiệu suất cỡ 40%, máy phát điện biến động năng thành điện năng có hiệu suất thực tế cỡ 80%, quá trình sạc và xả điện vào và ra cục pin chỉ đạt hiệu suất cỡ 95%, và dòng điện này cấp cho bếp từ để nấu ăn cũng chỉ đạt hiệu suất tối đa cỡ 70%! Làm thử một phép tính nhẩm: 0.4 x 0.8 x 0.95 x 0.7 ~ 0.21…

Hiệu suất toàn phần của quá trình chỉ đạt 21%, thực tế bạn sẽ không bao giờ đạt được con số này! Nếu ta đốt trực tiếp nhiên liệu diesel để nấu ăn (dùng các loại bếp pressurized stove) thì vẫn đạt được hiệu suất sử dụng năng lượng ít nhất là gấp đôi con số đó, chỉ cần một cái lò đơn giản, không cần phải có máy phát, pin và hàng trăm kg thiết bị khác, chưa kể các vấn đề lắp đặt và chiếm dụng không gian, vốn đã rất chật hẹp trên một con tàu! Không có ý nói rằng tất cả những giải pháp kỹ thuật xanh đều vô dụng, nhưng trong nhiều không gian bài toán cụ thể (ví dụ như trên một con tàu), thì vấn đề “xanh” là… hoàn toàn tào lao như chúng ta đã thấy, cứ đốt trực tiếp nhiên liệu hóa thạch vẫn là giải pháp tối ưu nhất và những loại nói là “xanh” thực tế chỉ… green – washing mà thôi!

giả đạo phạt quắc

2025-06-21 | Categories: biking, Chinese

Sau Covid đi ra đường tôi thấy nơi nơi người ta bán xe đạp, hàng trăm chiếc xe xếp tràn đầy trên vỉa hè bên ngoài các cửa hàng. Nghĩ bụng: con người ta biết bắt đầu sợ chết sau đại dịch đây mà, biết sợ thì sẽ chăm tập thể dục thôi, ai đó nghĩ ra trò bán xe đạp này đúng là biết đón thời cơ, tạo dựng thị trường. Xem sơ qua các xe, kiểu dáng mới lạ, bắt mắt, nhưng nhiều chi tiết bị đơn giản hóa đến đáng sợ, hầu hết khung sườn không có các điểm neo để bắt baga. Xem kỹ thì thấy, đây chỉ là phần nổi của một tảng băng trôi, phần chìm còn lớn hơn thế nhiều, và đương nhiên, cũng không phải là người Việt biết đón thời cơ, tạo ra cái thị trường này, mà thực chất là các ông chủ Đài Loan, Việt Nam chỉ tranh thủ… “lướt sóng” mà thôi! Thị trường quốc nội không biết lớn tới đâu, vì phần đông dân VN đâu có buồn đạp, còn số đạp phong trào chụp ảnh khoe Facebook…

Thực chất không có bao nhiêu người, phần đông chỉ… “ba nhân bảy hai mươi mốt ngày” là… dẹp! Nhiều người cũng có đạp đó… nhưng chưa thay xích, líp, đĩa, vỏ, ruột… bao giờ! Ấy thế mà, mỗi năm, “tạm nhập, tái xuất” sang Mỹ cả tỷ đô tiền xe đạp và phụ kiện, mà VN có sản xuất mấy đâu, chỉ là bán hàng giùm thôi, và cũng chính là một dạng “mượn đường diệt Quắc – giả đạo phạt Quắc – 假道伐虢“, trước mắt là cho “mượn đường” để xuất đi các nước Âu, Mỹ né thuế, nhưng về lâu dài là bóp chết luôn sản xuất trong nước! Cứ như thế, họ nói xe đạp thì chúng ta cũng nói xe đạp, họ nói AI thì chúng ta cũng a-dua theo… AI, họ nói Blockchain thì chúng ta cũng sẽ lặp lại như vẹt… Blockchain, etc… Hai thằng cùng nói một câu, mới nghe thì có vẻ giống giống nhau, nhưng về bản chất dân trí, trình độ khoa học kỹ thuật, về phát triển kinh tế, là hoàn toàn khác nhau!