thịnh thế

2026-01-19 | Categories: Chinese, music | Tags: 2-columns, clip

Bài như thế này, trước mới nghe có chút thất vọng vì nhạc không thực sự có nhiều yếu tố mới lạ (có thể do kỳ vọng hơi nhiều), nhưng phần trình bày của Vương Phi rất ấn tượng! Bài như thế này phải dùng đến giọng ca Vương Phi thì có vẻ hơi phí, hơi quá, nhưng với các em tuổi còn nhỏ như vậy thì lại rất xuất sắc!

Nhạc của phim “Tôi và cha ông chúng ta” – 我和我的父輩 – Ngã hòa ngã đích phụ bối, 2021. Ca từ được viết rất khéo, ẩn ý, lồng ghép nội dung tuyên truyền vào câu chuyện chung của nhiều người! Đây chính là cách người Trung Quốc… “loan báo tin mừng” ra khắp thế giới: một thời kỳ “thịnh thế” mới đã bắt đầu!

mặc gia

2026-01-18 | Categories: Chinese, history, movies | Tags: 2-columns, clip

Những ai cho rằng Nho gia là tư tưởng có ảnh hưởng lớn nhất đến toàn bộ lịch sử văn hóa, văn minh Trung Quốc thì tức là vẫn chỉ… “gãi ngứa ngoài da”, chưa thực sự hiểu lịch sử, văn hóa TQ. Nho gia, đó chẳng qua là một cái “chiêu bài mị dân” của các triều đại mà thôi! Ngược dòng lịch sử, khi nhà Tần thống nhất TQ và sau đó sụp đổ nhanh chóng, chủ yếu là do chính sách của nhà Tần quá hà khắc làm cho dân chúng bất mãn. Cái gọi là thể chế, chính sách của nhà Tần là một sự pha trộn giữa Pháp gia và Mặc gia! Người Tần được đào luyện trong hai luồng tư tưởng này và đã trở nên vô cùng kỷ luật và ngoan cường! Đây chính là lý do làm cho nước Tần trở nên hùng mạnh, đủ sức tiêu diệt 6 nước, thống nhất Trung Quốc. Nhưng chỉ có người Tần mới chịu đựng được sự khắc nghiệt của luật và văn hóa Tần, người dân những vùng khác không quen với điều đó, không có đủ thời gian để cho họ thích nghi và dần dần hiểu những giá trị văn hóa Tần, nên tuy đã “nhất thống thiên hạ”, nhưng không giữ được lòng dân và bị thay thế bởi nhà Hán.

Nhà Hán trông vào cái “vết xe đổ” đó nên… không dám thi hành những chính sách cứng rắn theo kiểu Pháp gia như nhà Tần, họ tìm một học thuyết thay thế, đó chính là Nho gia! Nói những lời “có cánh”: Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín thật dễ nghe, nhưng không có gì bảo đảm sẽ thực hiện được. Tuy vậy nhà Hán cũng hiểu rõ, đây chỉ là… chiêu bài mị dân mà thôi, bên trong họ vẫn ngấm ngầm áp dụng các chính sách của Pháp gia, Mặc gia, giống hệt như nhà Tần trước đó, chỉ là làm theo một cách khéo léo, mềm mại hơn mà thôi! Về Pháp gia: Hàn Phi tử, Thương Ưởng, Lý Tư, Thân Bất Hại, Quản Trọng .v.v… thì nhiều người đã bàn luận rồi, là nguồn gốc tư tưởng của luật pháp Tần! Nhưng Mặc gia mới đích thực là căn bản, khởi nguyên của… văn hóa Tần, rất nhiều người không hiểu và đánh giá thấp vai trò của Mặc gia, vì chính thức thì Mặc gia đã chết, sau thời Tần, gần như không còn ai theo, không còn mấy ai nhắc đến nữa! Chết trên “danh nghĩa”, nhưng vẫn tồn tại trong “thực tế”, tồn tại trong một mạch văn hóa liên tục kéo dài đến tận ngày nay!

hạo hạo càn khôn

2025-12-11 | Categories: Chinese, history, movies | Tags: clip

Nhìn lại những phim Trung Quốc thập niên 80, dù là Hương Cảng hay Đại lục, đều thấy trang phục, bối cảnh rất sơ sài, giống như kiểu diễn tuồng, hát bội vậy! 50 năm sau, phim TQ tiến bộ không ngừng, trở nên vô cùng chi tiết, tinh xảo. Ví dụ như để tạo ra một kiểu áo cho nhân vật, họ sẽ phục chế toàn bộ quá trình làm lụa, gấm, tái tạo đúng chất liệu đó, có như thế mới thấy được hết sự sống động của lịch sử. Duy chỉ có một phương diện mà phim TQ vẫn không đạt được bao nhiêu tiến bộ, đó là… nhạc phim.

Âm nhạc, đó là thể hiện của “chất”, dù có cố gắng góp bao nhiêu “lượng” cũng chưa chắc thay đổi được “chất”! Chuyện những năm đầu 90, truyền hình chiếu phim TVB – Lâm Xung, 1986. Hồi đó tôi có một ông thầy dạy Toán cấp 2, giảng bài rất hay và sinh động, đám học sinh chúng tôi rất thích. Thầy cũng nổi tiếng là nóng tính và nói nhiều, lớp nào vi phạm kỷ luật, ổng có thể “thuyết giảng” 3 ~ 4h liên tục không nghỉ! Đến tận giờ tôi vẫn không hiểu, ổng lấy đâu ra chừng đó ngôn từ để nói suốt 3, 4 tiếng như thế!

Như tôi chỉ nói nhiều trên internet thôi, chứ ngoài đời rất kiệm lời, nói đến câu thứ 2 mà người khác không hiểu là tôi không nói nữa. Nhưng… con người mà, vẫn luôn có những khía cạnh mà ta không biết đến, cho đến một hôm, tôi thấy ổng say sưa hát bài nhạc trong phim Lâm Xung đó. Trời ạ, không cần phải nói, thần tượng trong tôi, phút chốc sụp đổ tan tành, không ngờ người như thế lại đi nghe loại nhạc như thế! :D Bài nhạc yêu thích một thời, Hạo hạo càn khôn, nhạc phim Thái Bình thiên quốc – 1998.

nhân gian yên hỏa

2025-12-04 | Categories: Chinese, movies | Tags: 2-columns, clip

Vài năm trước, Trung Quốc có một đợt tuyên truyền phòng chống thiên tai, nhân tai… Lệnh trên truyền xuống, thế là các diễn viên từ Trương Tịnh Nghi, Trương Tuệ Văn, Vương Sở Nhiên, Mã Tư Thuần, và nhiều người khác đều đôn đáo chạy đi… đóng phim: Hỏa diễm lam, Anh ấy bước ra từ ánh lửa, Khói lửa nhân gian của tôi, Em là thành trì doanh lũy của anh .v.v… Đa số đều là những phim khá hay, dù một số người sẽ có chỗ không thích vì chúng… nặng tính tuyên truyền. Các motif lặp đi lặp lại trong những phim này rất dễ thấy: con người chúng ta là khác biệt, ngành nghề là khác biệt, và xã hội vận động, phát triển được chính là nhờ sự khác biệt.

Vừa vào đầu phim là đạo diễn đã bắt phải hô khẩu hiệu rồi: “Đao sơn cảm thượng, Hỏa hải cảm sấm, Triệu chi tức lai – 刀山敢上火海敢闯召之即来“… nôm na tức là: “Dám lên núi đao, Dám vào biển lửa, Cứ gọi là đến…” Haiza, đương nhiên đây cũng chỉ là khẩu hiệu thôi, nhưng cũng nói lên được rất nhiều điều. Ở Việt Nam, “cứ gọi là đến” thì chỉ có 2 loại thôi, một là taxi, và hai… là gái! Cả xã hội khinh thường, không ai muốn làm cái nghề được xem là trâu bò, luôn phải xông pha “núi đao, biển lửa” này. Các phim đều lặp lại thông điệp rằng: dù “cứ gọi là đến”, nhưng nguồn lực công ích “miễn phí” này cần phải sử dụng một cách cân nhắc, thận trọng!

Khi tai họa xảy ra (hoả hoạn, động đất…) phần lớn trường hợp không thể vận chuyển nạn nhân tới bệnh viện kịp thời. Do đó cần thành lập các đội cứu hộ, cứu nạn liên hợp, đa ngành: những người lính làm nhiệm vụ cứu hộ, các y bác sĩ làm nhiệm vụ sơ cấp cứu tại hiện trường. Và thế là xuất hiện những chuyện tình lãng mạn bên trong các đội nhóm này, đơn giản vì người ta thích cái mình không có, các anh lính cứu hộ không có kỹ năng y tế, còn các y bác sĩ thì không đủ sức mạnh đảm đương công việc nguy hiểm. Ngay trong từng nhóm ngành nghề riêng biệt, con người cũng không giống nhau, đều có cách suy nghĩ khác biệt!

Cùng là 2 sĩ quan cứu hỏa, một người thì chú trọng rèn luyện kỹ năng, thể lực để xông pha chiến đấu với ngọn lửa, người còn lại thì chủ trương: sức chịu đựng của con người có hạn, cần phát triển, ứng dụng các công nghệ mới nhằm hỗ trợ cho việc cứu hộ cứu nạn được hiệu quả, an toàn. Hai người này thường xuyên mâu thuẫn với nhau, nhưng thực chất cả hai đều là những nhân vật không thể thiếu trong đội cứu hộ… Đều là 2 bác sĩ học chung với nhau, một người về mặt học hành, nghiên cứu giỏi giang hơn, nhưng người kia được các thầy cô đánh giá cao hơn, vì có sự nhiệt tình, tận tụy với bệnh nhân, mà đây là điểm trọng yếu của ngành Y.

Cả hai đều được gởi tới… Khoa cấp cứu, đây thường không phải là khoa có học thuật cao nhất trong một bệnh viện, công việc căng thẳng, vừa phải đối phó với bệnh nhân lẫn người nhà, đủ các loại người khác nhau từ tử tế cho tới lưu manh, tội phạm. Thời gian ở Khoa cấp cứu, họ học được cách áp dụng kiến thức, cách xử lý các tình huống, và cả cách để đối xử với đủ loại người khác nhau này. Sau đó, các thầy cô mới rút 2 người này về các Chuyên khoa để tiếp tục phát triển chuyên môn, xem đó như một thời gian rèn luyện! Sự khác biệt giữa các ngành nghề, giữa con người với nhau… là không cách nào nói cho tường tận được.

Tuy rằng đều gọi là: cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ, etc… nhưng mỗi ngành nghề mỗi khác, mỗi lĩnh vực đều có những quy chuẩn riêng sinh ra từ thực tế cuộc sống. Và ngay cả trong cùng một lĩnh vực chuyên môn, cũng luôn có nhiều phương hướng không thể trực tiếp so sánh được với nhau! Những thang giá trị không thể trực tiếp so sánh với nhau, đó chính là cách xã hội vận hành, là cách con người tồn tại qua muôn ngàn biến động! Chỉ có thiển cận mới nghĩ rằng tất cả đều có thể quy về một “barème” chung để tự thoả mãn cái tính cạnh khóe hơn người của mình. Người Việt vẫn luôn có cái gì đó thực sự vô cùng bất ổn trong cái so đo này!

tương lai xa xôi tuyệt vời

2025-12-02 | Categories: environment, music, Russian | Tags: A.I. - trí tuệ nhân tạo, clip

Thử tưởng tượng, đến một “tương lai xa xôi tuyệt vời” nào đó, nhân loại bị chia thành… 2 loại: một loại có cấy chip, và một loại không! Và để phân biệt, nhanh chóng nhận ra “đồng loại” ngay từ xa, thì loại có cấy chíp sẽ cạo tóc nửa đầu, giống như người Mãn vậy, còn loại không gắn chip để tóc tự nhiên! Việc tích hợp một chip A.I. vào não bộ giúp cho loại có chip có thể đạt được những khả năng ưu việt hơn: đừng nói là tốc độ tìm kiếm thông tin, suy nghĩ nhanh hơn, đến cả làm việc, lên kế hoạch cũng có nhiều lợi thế hơn hẳn so với loại không có chip. Đương nhiên, không gắn chip cũng chính là… một sự lựa chọn, khi dân số đã lên đến mức nhiều chục tỷ…

Tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, địa cầu biến thành nơi không sống được. Có chip để làm gì khi không thể thở được một hớp không khí trong lành, không thể có nổi một giây phút bình yên nội tại? Loại có chip, ai nấy đều luôn luôn cố nâng cấp chip của mình hòng đạt được lợi thế cạnh tranh, thậm chí cố ép xung, chạy nhanh đến mức nóng, cháy! Loại không gắn chip, khi tự mình đưa ra lựa chọn như vậy, thì đã hiểu rằng, bản chất của yên ổn, hạnh phúc là trong quan hệ giữa người và người, xã hội mà ai cũng “khôn” như vậy thì đương nhiên sẽ không còn chỗ cho sự thông hiểu, thấu cảm! Khi dùng chữ “khôn”, vẫn sẽ có rất nhiều người nghĩ là… “khôn” thật!

Với loại có gắn chip, lâu ngày biến thành phụ thuộc vào chip, không chỉ năng lực của não bộ bị thoái hóa vì đã có chip làm việc thay, mà khả năng suy nghĩ, hành động đều bị chi phối bởi máy móc, các khả năng cảm nhận, thông hiểu, phối hợp xã hội bị bóp méo, biến dạng nghiêm trọng, đến một lúc có còn là “người” không (hay là “ngợm”) vẫn chưa thể khẳng định! Không nói đâu xa, ngay trong xã hội ngày nay, những thành phần mà nền tảng sống không vững vàng, bị mạng xã hội xui khiến, “cái tôi” bên trong bị bóp méo đến mức bệnh hoạn, phi nhân tính, những loại đó nhiều không kể xiết! Bài nhạc Nga, Prekrasnoye daleko – Tương lai xa xôi tuyệt vời!

Passacaglia

2025-11-29 | Categories: music | Tags: clip

Sáng sớm cuối tuần, làm cuốc xe đạp chừng 20km, tiết trời mát mẻ, nền nhiệt độ thấp dưới 20°C… rất sảng khoái! Cuộc sống thường nhật, ở một SG nóng nảy, chật chội, thêm vào đó là cái MXH bắng nhắng, thừa rác rưởi nhưng thiếu sự tự phản ánh, thật không có nhiều dịp để có thể self-reflection. Hiếm khi đạt đến một trạng thái tạm gọi là “thư giãn sâu” như vậy, tâm trạng như được truyền tải qua khúc nhạc nhỏ Passacaglia. Passacaglia, tiếng Tây Ban Nha, vốn gốc nghĩa như passage trong tiếng Anh.

be bờ đắp đập

2025-11-25 | Categories: environment, misc | Tags: clip

Khi còn nhỏ, tôi có xem một chương trình thế giới động vật rất hay về loài Hải ly. Đây là loại động vật có vú thuộc bộ Gặm nhấm, vừa có tính lưỡng cư, thường hay sống ở các lưu vực sông! Bản năng của loài hải ly là… xây đập, chúng dùng hàm răng chắc khỏe của mình để đốn hạ những cây khá to, tìm cách cài, đan lại với nhau thành những con đập gỗ chắn ngang dòng nước. Đừng khinh thường loài động vật nhỏ bé này, chúng đã từng xây những con đập rộng đến 600 ~ 800m, cao đến khoảng 4 ~ 7 m. Những con đập này vừa được dùng để làm nơi trú ẩn, vừa có tác dụng nhốt cá lại trong một cái hồ lớn để làm thức ăn dự trữ trong mùa đông!

Thật thú vị khi xem những thước phim về loại động vật có tính kiên trì vô hạn, từ ngày này sang ngày khác gắng sức đốn cây, xây đập! Nhưng hệ quả của hệ thống đập to lớn và rộng khắp này là tình trạng ngập lụt trên diện rộng ở các hạ lưu sông, đến độ ở Bắc Mỹ, người ta đã phải tiến hành tiêu diệt bớt loài Hải ly này, chỉ cho chúng sống trong những nhánh sông nhỏ, không cản trở lưu thông và gây ngập lụt trên những nhánh sông lớn. Cái chữ “đập” và cái chữ “ngập” là đi cùng một vần, tự nhiên là như vậy! Con người khác với Hải ly ở chỗ chúng ta có suy nghĩ và trách nhiệm chứ không phải chỉ biết xây đập để kiếm ăn theo kiểu bản năng!

thôi kỷ cập nhân

2025-11-17 | Categories: Chinese, movies, Vietic | Tags: clip

Ngữ nghĩa trong phim Trung Quốc đôi khi rất thú vị… Hai người bạn cấp 3, một nam một nữ ngồi uống với nhau vài lon bia, những lon bia “hợp pháp” đầu tiên sau tốt nghiệp! Bên trong từ lâu đã có tình ý, nhưng ngoài mặt vẫn đóng vai “anh em, huynh đệ”: Cậu xem, sau này thành công rồi nhớ chiếu cố đến tớ nhé! Người kia đáp: Yên tâm, sau này, chỉ cần tớ có bát cơm để ăn thì cậu sẽ có bát để… rửa! Nghe là biết tỏng kịch bản phim rồi, đây chính là câu để nói với… ông chồng tương lai ngày ngày rửa bát cho vợ!

以己度人 – 推己及人 – hai thành ngữ này hơi khó dịch ra tiếng Việt, “Dĩ kỷ độ nhân – 以己度人” có thể dịch là “suy bụng ta ra bụng người”, cũng hiểu là: “dùng tiêu chuẩn của bản thân bắt người khác phải thấp như mình”, nhưng “Thôi kỷ cập nhân – 推己及人” thì phải hiểu là: “thúc đẩy bản thân cho cao bằng (tiêu chuẩn của) người khác”, đây là 2 cách diễn đạt, 2 ý tứ hoàn toàn khác biệt! Trong nguyên bản thì mỗi thành ngữ đều 4 chữ, nhưng dịch trọn vẹn ý nghĩa ra tiếng Việt thì lại rất dài dòng!

cấu trúc ngôn ngữ

2025-11-09 | Categories: Chinese, movies, Vietic | Tags: clip, languages & linguistics

Tại sao nói các cấu trúc logic nhỏ trong ngôn ngữ là tối quan trọng trong việc hình thành nên tư duy!? Những ngôn ngữ có tính cấu trúc cao buộc người đọc/nghe phải chờ hết câu, đảo tới đảo lui trật tự để tìm ra các quan hệ logic và suy xét ngữ nghĩa muốn diễn đạt. Nó tạo ra một thói quen cẩn thận cho người dùng ngôn ngữ! Các ngôn ngữ có cấu trúc yếu như tiếng Việt không khuyến khích áp đặt những cấu trúc tư duy này! Cá biệt, à không phải cá biệt, mà là rất phổ biến, rất nhiều ngươi Việt chưa chờ người ta nói hết câu, mới nghe được 3 chữ là đã… nhảy vào miệng người khác ngồi rồi!

Gặp những loại cứ chăm chăm nhảy vào miệng người khác là tôi lập tức… không nói chuyện, loại này nói vô ích! Lúc nào cũng ta biết, ta đúng, ta hơn người… dần dần tạo ra một môi trường văn hóa xã hội như ngày nay! Xem ngôn từ như kiểu một trò chơi, đuổi hình bắt chữ vô cùng thiểu năng, vừa không hiểu hết chiều sâu ngữ nghĩa, lại không không dám làm đến tận cùng sức nặng ngôn từ! Ai nói điều gì đều tìm cách léo lận, bẻ cong đi! Rút cuộc chỉ xem ngôn từ như một dạng lòe người, bịp nhau mà thôi! Khi đến một vài câu chữ nhỏ nhoi cũng không hiểu được tức là xã hội đại loạn!

Tự tạo nghiệp thì đành chỉ có cách để cho nhân – quả quyết định mà thôi! Tôi nhớ một thời, khoảng những năm 80, phim TQ hoàn toàn mang đầy đủ tính “chính kịch”, xem từng đoạn, từng đoạn mà cứ tưởng như là đang đọc Shakespeare vậy! Nhưng càng ngày, phim ảnh TQ càng mang tính giải trí, đủ thể loại thượng vàng hạ cám khác nhau! Nhưng dù là cao hay thấp thì phim TQ đa phần đều có kịch bản tương đối ổn, ngôn từ, ngữ nghĩa đều có chiều sâu nhất định! Đừng vì không lãnh hội được ý nghĩa của người khác mà cho rằng ai cũng “thiểu năng, rỗng tuếch” giống như mình như vậy!