ảo giác tiến bộ

2026-03-12 | Categories: cs & it, Vietic | Tags: 2-columns, A.I. - trí tuệ nhân tạo

Nói rất hay và nói vô cùng đúng… Khi con người ta phải dùng tới những ngôn từ bóng bẫy, có cánh nhưng mơ hồ, phù phiếm (nôm na tức là… “đĩ miệng”) thì cũng có nghĩa là họ đang loay hoay tìm cách giấu nhẹm, né tránh một cái thực tế, một thực trạng rất không vừa ý nào đó! Suy cho cùng, không phải là chúng ta có được máy móc, công nghệ gì, mà vấn đề vẫn chỉ đơn giản là… con người chúng ta đã thay đổi như thế nào, có năng lực suy nghĩ như thế nào, có khả năng tư duy, phân tích, kế hoạch và hành động như thế nào!?

Và khi con người không thay đổi được, cái “tâm” không tiến bộ được, thì dù bạn có “khoa học công nghệ” đằng trời thì câu chuyện cũng chỉ là “chiếc áo & thầy tu” mà thôi! Cũng có chút liên quan (vì đây chính là A.I.) tự dưng một cái quảng cáo hiện lên trên Facebook: “Bạn có phải là người giải quyết vấn đề tự nhiên?”, chẳng có gì là “vấn đề tự nhiên” cả, câu này ý muốn nói: “Bạn có phải tự nhiên đã là người giải quyết vấn đề!?” Đúng là thời đại kỳ quặc, viết câu tiếng Việt không thông, lúc nào cũng “A.I. – trí tuệ nhân tạo” ầm ầm! :(

xuân vãn

2026-02-18 | Categories: Chinese, Vietic | Tags: 2-columns, A.I. - trí tuệ nhân tạo, clip

Phải nói là màn trình diễn “đỉnh của chóp”, những con robot Trung Quốc trình diễn võ thuật, múa côn, đao, thậm chí còn mô phỏng một vài động tác Túy quyền, đều là những vận động rất khó, đòi hỏi sự phối hợp của toàn bộ cơ thể, cả những màn nhào lộn khó mà chỉ người có tập luyện kỹ càng mới làm được! Cứ thế này thì những loại lao động chân tay đơn giản sẽ bị thay thế sạch sẽ! Hàng loạt ngành nghề sản xuất sẽ phải tái cơ cấu vì đã có “lực lượng lao động” robot vừa đông đảo, vừa không cần phải “tăng lương, giảm giờ làm”! Chưa kể đã có thể nghĩ đến chuyện ứng dụng làm robot chiến đấu!

Hiện tại thật khó so sánh, khi con robot Optimus của Tesla cho thấy sự khéo léo với các cử động của 10 ngón tay, cần thiết để làm những công việc yêu cầu độ tinh xảo cao! Còn các con robot TQ lại cho thấy khả năng phối hợp toàn thân, vận động linh hoạt trong môi trường thực tế rất xuất sắc, hơn đứt Tesla. Và như thường lệ, trước những sự kiện lớn của thế giới, ta lại thấy đa số người Việt “chia phe” đánh nhau: TQ như thế này, Mỹ như thế kia, ai cũng có lý lẽ hùng hồn, ai cũng ra sức chứng minh “tôi đúng”, những hành động “chia phe” chủ yếu vì các động cơ chính chị, chính em mơ hồ nào đó!

Và rồi khi bạn đọc xuyên qua được mớ ngôn từ vừa không rõ ràng, vừa hàm hồ, xàm xí ấy, bạn bỗng dưng nhận ra, chúng thể hiện rõ vô số bất ổn nội tâm, sự bất lực không hiểu, không phát biểu được các vấn đề nội tại. Bạn thấy rõ sự kình chống, đấu đá lẫn nhau có nguyên nhân xuất phát từ bên trong, đấu như một bản năng, quán tính vậy, rất ít người có được nhận thức phải làm gì để nâng cao cái “dân trí” vốn đang ở mức lè tè ngọn cỏ, không mấy ai cho thấy có mong muốn làm sao cải tạo cái xã hội hỗn loạn với muôn ngàn trò lưu manh, điếm lác như hiện tại.

Lúc nào cũng Mỹ thế này, TQ thế kia, phương Tây thế nọ, v.v… chưa bao giờ dám nhìn rõ và nói thẳng: thế còn chúng ta, bản thân chúng ta thì như thế nào!? Thế rồi lại cố gắng dùng hết những từ ngữ mơ hồ này cho đến những khái niệm xa lạ khác, lúc nào cũng có “lý do” để nói tránh đi, quan điểm luôn luôn di động, biến ảo, đổi màu giống như con salamander vậy! Lúc nào cũng chăm chăm dùng ngôn từ hư ảo mong có thể lung lạc, lừa gạt người khác, chứ làm gì để bản thân thay đổi, để xã hội trở thành môi trường tin cậy, có thể phát triển được thì không mấy ai nói tới!

right of way

2026-02-15 | Categories: boat-related, sailing | Tags: 2-columns, age of sail, luật pháp

Hàng hải quốc tế từ hàng trăm năm trước đã có nhiều luật lệ giao thông, các quy tắc nhường đường, ví dụ như tàu buồm phải nhường xuồng chèo tay, tàu máy phải nhường đường cho tàu buồm! Có thêm rất nhiều quy tắc nhường đường khác, như tàu tiếp cận về phía bên phải (starboard) có quyền ưu tiên cao hơn. Hay các quy tắc dựa trên gió: tàu đang ở port-tack (gió thổi từ phía bên trái) phải nhường đường, tàu trên gió phải nhường tàu dưới gió. Nhưng vẫn có sự không thống nhất về luật, đơn cử như Việt Nam thì ngược lại: tàu buồm phải nhường đường tàu máy. Ban đầu, tôi rất bất bình, phản đối điều luật này, vì nó ngược với luật quốc tế.

Nhưng suy nghĩ kỹ thì luật VN không phải là không có “lý” của nó, và ngay cả luật quốc tế cũng có những điều ngầm hiểu ngoài luật, tạm gọi là “common sense”. Ví như một con tàu container hàng chục ngàn tấn, tốc độ cao hơn tàu buồm nhiều lần, với cái khối lượng khổng lồ đó, rất khó, đôi khi là không thể, để cho nó giảm tốc nhường đường kịp thời. Và nếu bạn cứ cố chấp bắt nó phải nhường theo luật, thì người thiệt là chính bạn, khi tàu bạn nhỏ, tốc độ lại chậm, không xoay xở kịp! Tôi đã gặp tình huống như vậy khi ước lượng sai khoảng cách và tốc độ, với sức chèo của mình định cắt mặt một con tàu lớn, nhưng tàu lớn không thèm giảm tốc!

Nó dựa trên các con số tính toán hiện ra trên màn hình radar, đưa ra quyết định cắt mặt chiếc xuồng con của tôi trước khi tôi kịp cắt mặt nó. Nếu va chạm xảy ra thì, theo luật quốc tế, lỗi sẽ thuộc về tàu lớn, nhưng nếu tính toán đúng và cắt qua an toàn thì lại không có lỗi. Nói cho cùng lý thì… luật Việt Nam về khoản “tàu buồm phải nhường tàu máy” vẫn có gì đó “chưa đúng”, dù đã có cái “ý tốt nhưng đầy cảm tính” là nhắc nhở tàu nhỏ! Là lớn phải nhường, hay là nhỏ phải nhường, đều là do… văn hóa! Như ở phương Tây, nền tảng văn hóa cao, ý thức an toàn của người dân tốt, luật đứng về phía kẻ yếu, bắt kẻ mạnh phải nhường đường.

Nhưng ở xứ như VN, vô số thể loại tuy nhỏ, nhưng liều mạng xông ra cản đường nhằm thực hiện một trò điếm lác nào đó, thì đặt ra luật “lớn phải nhường” là không hợp lý lắm. Khi những thành phần lưu manh, đểu cáng nhiều vô số, mãi không trị được, thì… luật đành đứng về phía kẻ mạnh, chính là nhắc nhở kẻ yếu phải hiểu rõ vị thế của mình! Nên “lớn phải nhường” hay “nhỏ phải nhường”, cái quyết định luật pháp này sẽ cân nhắc… ai có thể gây hại cho xã hội nhiều hơn. Nếu dân trí cao, tự “biết người biết ta” thì luật sẽ đứng về phía nhỏ. Nếu dân trí vẫn lè tè ngọn cỏ, thì luật sẽ đứng về phía lớn, dù điều đó nghe có vẻ… “bất công”!

mes camarades et moi

2026-02-06 | Categories: French, la-neige-d'antan | Tags: 2-columns

La photo n’est pas bo̲n̲n̲e̲, mais l’on peut y vo̲i̲r̲:
Le bonheur en perso̲n̲n̲e̲, et la douceur d’un so̲i̲r̲.

Kỷ niệm xưa cũ – mộng lành muôn thuở: tôi và các bạn chuyên toán lớp 5 thành phố Đà Nẵng! Mùa hè năm 1990, từ các trường tiểu học toàn thành chọn ra được chừng đó con người, thu gom về một chỗ, bắt đầu những tháng ngày đi học được… trả lương, sáng chiều hai buổi chỉ học độc một môn Toán, mỗi buổi sáng được phát thêm một cái bánh bao với ly sữa đậu nành! Rồi liên tục 4 năm cấp 2 vẫn trong một nhóm học chung như thế!

Vẫn còn nhớ một trong những bài học đầu tiên: Hệ tiên đề Peano và phương pháp chứng minh quy nạp toán học (Peano axioms & mathematical induction). Tuy vậy, ở cái tuổi ham chơi đó thì học vẫn là chuyện phụ, chơi mới là phần chính, và là phần đáng nhớ nhất đến tận ngày nay! Ngay buổi đầu tiên “chào sân” của “đám giặc”, một thành viên đã bị các bạn ném vào hồ nước, phải đi thay quần áo rồi mới lên lớp được! :D <3

dân luật và thông luật

2026-02-03 | Categories: misc | Tags: 2-columns, luật pháp

Đây là 2 trường phái, 2 hệ thống luật lệ khác nhau trên thế giới, nói theo kiểu ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu nhất: Dân luật (civil law) chiếm đa số tại châu Âu lục địa, dựa trên các định chế (tội danh, khung hình phạt…) cụ thể đã được định nghĩa rõ ràng từ trước. Và Thông luật (common law) bắt nguồn chủ yếu từ Anh quốc, án xử dựa theo các tập quán, án lệ đã có từ trước! Ví dụ như quay lại VN thời điểm năm 1997, có người đột nhập vào máy tính của bạn và ăn cắp thông tin trong đó. Nếu theo “dân luật – civil law” thì án này không xử được, hoặc rất khó xử, vì các tội danh liên quan đến “máy tính, tin học” chưa hình thành, chưa được luật hóa thành văn bản!

Nhưng nếu theo “thông luật – common law” thì thẩm phán sẽ lý luận rằng “máy tính” cũng là tài sản của một người, xâm nhập và ăn cắp thông tin máy tính sẽ được xử tương tự như các tội xâm phạm tài sản khác. Không có biên giới rõ ràng giữa Dân luật và Thông luật, ngày nay 2 trường phái này dần dần hội tụ lại với nhau đến mức có khi không phân biệt được. Như vụ “shark Bình”, dù VN chưa có luật về “tiền điện tử” nhưng ngay từ đầu em đã nghĩ: kiểu gì cũng kết được tội danh “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Vì nếu kinh doanh thua lỗ sẽ phải giải thích được bằng báo cáo tài chính, còn nếu không giải thích được “tiền đã đi đâu” thì tức là… lừa đảo!!!

ếch muốn bằng bò

2026-02-03 | Categories: Vietic | Tags: 2-columns

Thấy có rất nhiều loại “Việt gian” cố bịa ra một Việt Nam “4 ngàn năm lịch sử” để so bì với TQ, cái nỗ lực “ếch muốn bằng bò” này quả thực là sâu rộng đến quái dị, lặp đi lặp lại như một loại thần kinh bệnh kinh niên vậy! Nào là Kinh Dương vương “chia đôi thiên hạ”, kẻ Nam người Bắc, nào là khắp bờ nam Trường giang đều là địa phận của nước Việt cổ. Những loại “ngáo” này không phải chỉ mới có mấy chục năm gần đây mà đã manh nha, có gốc gác xa xưa từ cả ngàn năm trước, phần lớn là dựa vào các câu chuyện hoang đường kiểu “Lĩnh Nam chích quái” để vẽ ra những thứ hư ảo, không thật, xàm xí!

Và ngay từ ngày xưa người ta đã ý thức rõ về điều đó, ví dụ như, trích Quốc sử quán triều Nguyễn: vâng tra sử cũ, danh xưng Kinh Dương vương, Lạc Long quân trong “Hồng Bàng thị kỷ”, vốn từ thời thượng cổ, thuộc thuở hồng hoang, tác giả căn cứ vào cái không và làm ra có, sợ rằng không đủ độ tin cậy. Chuẩn tấu lời của sử quan, vua Tự Đức đã nhận định đây là những “truyện ma trâu, thần rắn, hoang đường không có chuẩn tắc” và đã cương quyết loại Kinh Dương vương và Lạc Long quân ra khỏi chính sử bằng cách đưa xuống phụ chú bên dưới niên kỷ Hùng Vương.

Triều đại đầu tiên của Việt Nam thực sự có bằng chứng khảo cổ là Hùng vương, với văn hóa Đông Sơn! Nhưng Đông Sơn chỉ có niên đại 500 ~ 1000 năm BCE mà thôi. Cái gọi là “văn hóa” là một khái niệm rất chung chung, có thể ám chỉ… một bầy người, một bộ lạc vài trăm, vài ngàn người, vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy “Hùng vương” thực sự có tổ chức theo kiểu “quốc gia”! “Triều đại” đầu tiên của VN có dấu hiệu tổ chức thành “quốc gia” là An Dương vương với thành Cổ Loa làm bằng chứng! Vì ít nhất để xây dựng một tòa thành như vậy, cần sự phối hợp lao động ở quy mô lớn!

Nếu hiểu “quốc gia” theo nghĩa phải có ghi chép lịch sử thì đến thời Trần, với Đại Việt sử ký, VN mới là quốc gia hoàn chỉnh! Nếu hiểu “quốc gia” là phải có hệ thống luật lệ, thì phải đợi đến thời (Hậu) Lê, với bộ luật Hồng Đức. Còn nếu hiểu “quốc gia” theo nghĩa phải có tư tưởng, học thuật thì đến tận ngày nay VN… vẫn chưa lập quốc! Nên mới nói: toàn các bố mới bơi 1, 2 đề-ca-mét đã chìm nghỉm, leo núi mới 2, 3 héc-tô-mét đã sụm gối, đi bộ 3, 4 kí-lô-mét đã thở không ra hơi, mà ngồi “claim – đòi” đất đến nhiều mê-ga-mét, thật đúng là những loại… megalomania !!!

thịnh thế

2026-01-19 | Categories: Chinese, music | Tags: 2-columns, clip

Bài như thế này, trước mới nghe có chút thất vọng vì nhạc không thực sự có nhiều yếu tố mới lạ (có thể do kỳ vọng hơi nhiều), nhưng phần trình bày của Vương Phi rất ấn tượng! Bài như thế này phải dùng đến giọng ca Vương Phi thì có vẻ hơi phí, hơi quá, nhưng với các em tuổi còn nhỏ như vậy thì lại rất xuất sắc!

Nhạc của phim “Tôi và cha ông chúng ta” – 我和我的父輩 – Ngã hòa ngã đích phụ bối, 2021. Ca từ được viết rất khéo, ẩn ý, lồng ghép nội dung tuyên truyền vào câu chuyện chung của nhiều người! Đây chính là cách người Trung Quốc… “loan báo tin mừng” ra khắp thế giới: một thời kỳ “thịnh thế” mới đã bắt đầu!

mặc gia

2026-01-18 | Categories: Chinese, history, movies | Tags: 2-columns, clip

Những ai cho rằng Nho gia là tư tưởng có ảnh hưởng lớn nhất đến toàn bộ lịch sử văn hóa, văn minh Trung Quốc thì tức là vẫn chỉ… “gãi ngứa ngoài da”, chưa thực sự hiểu lịch sử, văn hóa TQ. Nho gia, đó chẳng qua là một cái “chiêu bài mị dân” của các triều đại mà thôi! Ngược dòng lịch sử, khi nhà Tần thống nhất TQ và sau đó sụp đổ nhanh chóng, chủ yếu là do chính sách của nhà Tần quá hà khắc làm cho dân chúng bất mãn. Cái gọi là thể chế, chính sách của nhà Tần là một sự pha trộn giữa Pháp gia và Mặc gia! Người Tần được đào luyện trong hai luồng tư tưởng này và đã trở nên vô cùng kỷ luật và ngoan cường! Đây chính là lý do làm cho nước Tần trở nên hùng mạnh, đủ sức tiêu diệt 6 nước, thống nhất Trung Quốc. Nhưng chỉ có người Tần mới chịu đựng được sự khắc nghiệt của luật và văn hóa Tần, người dân những vùng khác không quen với điều đó, không có đủ thời gian để cho họ thích nghi và dần dần hiểu những giá trị văn hóa Tần, nên tuy đã “nhất thống thiên hạ”, nhưng không giữ được lòng dân và bị thay thế bởi nhà Hán.

Nhà Hán trông vào cái “vết xe đổ” đó nên… không dám thi hành những chính sách cứng rắn theo kiểu Pháp gia như nhà Tần, họ tìm một học thuyết thay thế, đó chính là Nho gia! Nói những lời “có cánh”: Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín thật dễ nghe, nhưng không có gì bảo đảm sẽ thực hiện được. Tuy vậy nhà Hán cũng hiểu rõ, đây chỉ là… chiêu bài mị dân mà thôi, bên trong họ vẫn ngấm ngầm áp dụng các chính sách của Pháp gia, Mặc gia, giống hệt như nhà Tần trước đó, chỉ là làm theo một cách khéo léo, mềm mại hơn mà thôi! Về Pháp gia: Hàn Phi tử, Thương Ưởng, Lý Tư, Thân Bất Hại, Quản Trọng .v.v… thì nhiều người đã bàn luận rồi, là nguồn gốc tư tưởng của luật pháp Tần! Nhưng Mặc gia mới đích thực là căn bản, khởi nguyên của… văn hóa Tần, rất nhiều người không hiểu và đánh giá thấp vai trò của Mặc gia, vì chính thức thì Mặc gia đã chết, sau thời Tần, gần như không còn ai theo, không còn mấy ai nhắc đến nữa! Chết trên “danh nghĩa”, nhưng vẫn tồn tại trong “thực tế”, tồn tại trong một mạch văn hóa liên tục kéo dài đến tận ngày nay!