PKC

2023-06-01 | Categories: cs & it | Tags: link

Nôm na về mã hoá khoá công khai (public-key cryptography) cho nhiều người dễ hiểu, cái này chỉ cần toán cấp 2, 3 thôi! Lấy hai số nguyên tố rất lớn: p1 và p2 nhân với nhau, kết quả được một số nguyên siêu lớn: n = p1 x p2, n được gọi là khoá công khai (public key), còn bộ (p1, p2) được gọi là khoá bí mật (private key)! Như hai mặt của một đồng xu, nếu biết trước (p1, p2) thì tính ra n rất dễ (chỉ một phép nhân), nhưng ngược lại, khai triển luỹ thừa, từ n lần ngược trở lại (p1, p2) rất khó, siêu máy tính cũng có thể mất nhiều triệu năm mới giải mã được! Về bản chất toán học, vấn đề chỉ đơn giản là như thế!

Đi sâu vào sẽ có nhiều điều phức tạp hơn! Nếu anh X được cấp bộ 2 khoá, thứ nhất là khoá công khai: n, và thứ nhì là khoá bí mật: (p1, p2), anh ta sẽ bỏ cái khoá công khai n đó lên internet hay ở nơi nào đó ai cũng đọc được, và giữ bí mật cặp (p1, p2). Nếu Y muốn gởi mật thư cho X, Y sẽ mã hoá dùng khoá công khai n (của X), và thông điệp đã mã hoá đó chỉ có thể được giải bằng (p1, p2)! Điều ngược lại cũng đúng, nếu X gởi đi một thông điệp có thể giải mã thành công nhờ n, thì điều đó có nghĩa là: chắc chắn nó đã được mã hoá bằng (p1, p2), xác nhận được gởi đúng từ anh X, đây chính là xác thực chữ ký số!

Ưu điểm của mã hoá khoá công khai chính là… nó công khai, không mất công phân phối, chuyển giao “khoá” như các phương pháp khác, và khoá bí mật chỉ giữ riêng cho chủ nhân của nó! Ưu điểm cũng là khuyết điểm, cần có một tổ chức đứng ra xác thực khoá công khai này đúng là thuộc về ai đó! Ngoài ra, mã hoá khoá công khai có thể được dùng để bổ trợ cho mã hoá khoá bí mật (như cách dùng trong quân sự): dùng phương pháp công khai để truyền tải khoá bí mật, rồi dùng khoá bí mật để mã hoá / giải mã tài liệu, như thế có thể đổi khoá bí mật định kỳ một cách dễ dàng, nhanh chóng và an toàn!

Quốc phòng vẫn chuộng sử dụng các phương pháp mã hoá khoá bí mật, đơn giản vì tốc độ xử lý! Khoá công khai dùng những số nguyên cực lớn nên tính toán mất thời gian, nhất là với dữ liệu lớn như âm thanh, hình ảnh! Có người lo ngại những thế hệ máy tính lượng tử mới có thể giải các loại khoá này, điều đó là có thật, nhất là với các khoá có sẵn! Nhưng nếu ta tăng p1 & p2 lên, dùng những số nguyên tố lớn hơn, thì tính toán lượng tử cũng sẽ bó tay! Năng lực “lượng tử” dùng để phá mã cũng có thể được dùng để tìm những số nguyên tố lớn hơn, “ma cao một thước thì đạo vẫn có thể cao lên một trượng”!

dantri.com.vn– Tranh luận Bộ Quốc phòng hay Bộ TT&TT quản lý chữ ký số chuyên dùng công vụ

topping

2023-05-31 | Categories: social-media, Vietic | Tags: languages & linguistics, link

Suy nghĩ nhiều về chuyện đó, như khi nói, viết những chuyện phổ thông thì tôi có thể dùng từ khá là “thuần Việt”. Nhưng khi chuyển sang những đề tài như thuyền bè, hay công nghệ thông tin là bắt buộc phải chêm tiếng Anh, đã cố gắng lắm nhưng không thể khác được vì tiếng Việt không có từ tương đương! Như trong nhóm thảo luận – làm việc chung (group chat) của tôi, lập trình và phần mềm, toàn người Việt với nhau, nhưng suốt hơn 15 năm chỉ toàn xài tiếng Anh, tuyệt đối không có một từ tiếng Việt nào, quy ước như thế để diễn đạt chính xác hơn. Và thực tế chính là như thế, tiếng Việt hoàn toàn không giàu đẹp, nói thẳng như vậy: thiếu chính xác, thiếu từ vựng, và quan trọng nhất là… thiếu nội dung! Đám trẻ thì chêm tiếng Anh một cách vô tội vạ, các bác già thì “gài” nhau bằng các văn bản luật với từ ngữ nhập nhèm, đó là một thực tế đáng buồn!

Thiếu nội dung mới là điều nan giải nhất: báo chí lải nhải các vấn đề nông cạn, nhảm nhí! Mà nội dung ở đâu ra, chẳng phải là từ việc phản tỉnh, tự vấn bản thân đó sao!? Phản tỉnh á, chúng nó làm gì có, toàn cọp-dê (copier) sống sượng, đâu có tự nghĩ ra được! Thế là gom góp bất kể nguồn một mớ từ ngữ nhộn nhạo, ghép lại với nhau, nhằm thể hiện một cái ý thoáng qua trong đầu, một cái gì đó “kêu to” để phản ứng với tình huống nhất thời, chứ không bỏ thời gian mà suy nghĩ cho nó sâu xa! Thế nên “loè” người là chính, nội dung nham nhở, không đạt được công năng xây dựng tâm hồn con người! Và thế là cái “lẩu thập cẩm Vietic” đó tiếp tục được quậy tưng lên, vốn dĩ tự ngàn xưa, gốc gác ngữ pháp Mon-Khmer, hệ thống thanh điệu vay mượn từ nguồn Tày-Thái, một lượng lớn từ vựng được mượn từ nguồn Hán tự, và giờ lại tiếp tục thêm vào một mớ “topping” Anh, Pháp…

zingnews.vn– ‘You don’t hợp with me’ là gì

đồng quy…

2023-05-31 | Categories: music, Russian | Tags: clip

Không kém chiến tranh VN về độ ác liệt, hai bên nhiều lần tuyên bố “không bắt tù binh” (tức là chỉ có đấu đến chết), những tình huống “đồng quy vu tận”, chia đôi quả lựu đạn, ta một nửa, kẻ thù một nửa xuất hiện vô số! Đằng sau là cuộc đấu công nghệ: tên lửa, phòng không, tác chiến điện tử… Đến nay có thể khẳng định Nato tạm hết chiêu, đưa chiêu nào ra là ku Nga cũng hoá giải được!

Nato thì hướng đến một kịch bản Triều Tiên: chia 2 đất nước, đóng băng xung đột, về mặt kỹ thuật là không tuyên bố đình chiến, không có bất kỳ thoả thuận nào! Thấy rõ là đã rất nản, chờ xem bầu cử TT xong sẽ rõ hơn. Anh Medvedev thì chẳng giấu giếm gì cái ý định muốn quy về kịch bản kiểu Việt Nam: chia 2 đất nước chỉ là tạm thời, “đánh cho Mỹ cút, đánh cho Nguỵ nhào” mới chính là mục tiêu lâu dài!

quicksand

2023-05-24 | Categories: boat-related | Tags: clip, link

Từ mấy chục năm trước, chính phim ảnh là người vẽ nên những bức tranh sai lệch về vật lý, những “urban legends”, huyền thoại về quick-sand, cát non, bùn lầy, người ta bị sa vào và chết chìm trong đó, rồi trở thành một kiểu huyền thoại như “Lưu Sa hà” như trong Tây du ký: “Lông ngỗng không nổi được, Hoa lau cũng phải chìm…” Đương nhiên cũng có một phần sự thật: những môi trường như vậy được gọi là “non-Newtonian fluid”, những chất lỏng không tuân theo các quy luật Newton, độ nhớt (viscosity) của nó không phải là hằng số, mà thay đổi tuỳ theo ngoại lực tác động, nên càng vùng vẫy, càng đạp mạnh thì càng lún sâu, đó là điều có thật! Nhưng có một sự thật khác nữa là cơ thể con người, do nhẹ hơn nhiều nên chỉ lún đến một độ nhất định, không thể chìm hoàn toàn trong đó!

Và chết không phải do chìm, mà do bị mắc kẹt, rồi thuỷ triều dâng, hay do lạnh .v.v. Đi chèo thuyền nhiều, có nhiều lúc tôi phải lội bùn, sình lầy ven sông, biển, nhiều nơi mịn còn hơn cả bột mì, lún sâu tới quá thắt lưng, gần ngang ngực, nhưng nếu trên người mặc áo phao, hay có một cái mái chèo, tấm ván để làm chỗ bám víu thì hoàn toàn yên tâm, đương nhiên cũng phải có chút kinh nghiệm xử lý tình huống! Cũng là dịp tốt để trải nghiệm sự điềm tĩnh, thản nhiên của bản thân! Tất cả đều quay về lý giải bằng định luật Archimede, khối lượng riêng của cơ thể người xấp xỉ 1kg/lít, còn khối lượng riêng của bùn, lầy, cát, đầm lầy… khoảng 2kg/lít. Nên không cách nào cơ thể con người có thể chìm trong đó được, chỉ bị mắc kẹt mà thôi, trừ khi là trong một loại môi trường “nhân tạo” nhẹ hơn 1kg / lít!

Thuỷ triều ở Việt Nam chỉ ở mức trung bình (dao động tối đa chỉ trong khoảng 4 ~ 5 m) không biến động lớn đến 9 ~ 10 m hoặc hơn nữa như một số vùng trên thế giới, nhưng tuỳ địa hình, cộng với với thời điểm, thời tiết cụ thể mà mức biến thiên của mực nước có thể khá nhanh, có thể dâng cao thêm 1 m trong chưa đầy 30 phút, điều này tôi đã nhiều lần chứng kiến, trải nghiệm trực tiếp! Nên nếu không có sự hiểu biết về con nước, mùa trăng, thuỷ triều tại địa phương cụ thể… sẽ dẫn tới không phản ứng kịp, nhất là khi có nhiều trẻ nhỏ! Haiza, đến tận giờ vẫn nghĩ: Việt Nam là cái giống cực kỳ lười vận động, hiểu biết tình huống và kỹ năng thực tế là con số không đúng nghĩa, lại thiếu chuẩn bị dự phòng nên mấy cái chết thương tâm như thế này cứ lặp lại mãi từ năm này sang năm khác!

thanhnien.vn– Vườn quốc gia Xuân Thủy lên tiếng về vụ học sinh, phụ huynh tử vong trong chuyến trải nghiệm bắt ngao

xác thực

2023-05-17 | Categories: Chinese, social-media | Tags: link

Giả bảo là chân, chân cũng giả,
Không làm ra có, có rồi không!

Hoan hô các bác, phải làm cho đúng việc danh chính ngôn thuận này, từng bước xã hội sẽ sạch lên ngay (không sạch hẳn được, nhưng đỡ nhiều). Chỉ cần dựa trên nền tảng định danh dùng số điện thoại, và dùng luật ép Facebook, Twitter, Tiktok phải thực hiện, tiến tới hợp nhất với hệ thống định danh dùng CCCD! Thay đổi tư duy đã là bước tiến lớn! Nhưng nền tảng kỹ thuật để làm điều đó, bảo dễ nhưng cũng không dễ, xem cập nhật các loại chính chủ trầy trật lâu nay là biết! Về lâu dài, mục tiêu là xây dựng nền tảng xác thực số có khả năng xử lý hàng triệu giao dịch, hoạt động tốt cả trong giờ cao điểm.

Chỉ cần quản xác thực, không cần quản nội dung, như thế cũng đủ “nắm đằng chuôi” rồi! Các mâu thuẫn, tranh chấp dân sự cứ để cho xã hội và toà án vận hành, chỉ quản xác thực là đủ để ngăn chặn các hoạt động vượt ra ngoài ranh giới dân sự! Cứ từng bước trong sạch hoá xã hội như thế. Sau này, chuyện sẽ kể lại rằng: ngày xửa ngày xưa, ở xứ Đại Hoang (sự hoang đường lớn lao), bên núi Vô Kê (không sao kê, không bằng chứng), có hai nhân vật là Giả Ngữ Thôn và Chân Sự Ẩn. Hai người này, một Giả, và một Chân, tuy khác nhau về phẩm hạnh, nhưng luôn song hành trong cuộc sống, giả và chân, chân và giả…

vnexpress.net– Người dùng mạng xã hội ở Việt Nam sẽ được định danh thế nào

cầu phú mỹ

2023-05-14 | Categories: biking

Leo được lưng chừng cầu Phú Mỹ thì mới phát hiện ra không sang được cái đĩa nhỏ nhất (có mấy khi xài tới đâu, nên không để ý chỉnh đề cho đúng), đành phải để vậy đạp một lèo qua cầu. Tổng cộng 42.4 km, trung bình vẫn chỉ loanh quanh 19.5 kmph không hơn! Các con số khá chính xác, độ tĩnh không cầu Phú Mỹ là 50m. Nhớ hồi mới mua xe đạp nhiều năm về trước, khi còn khá “trẻ”, “hớn hở” đem ra đạp thử nhưng kết cục đáng buồn… chỉ có dắt chứ không đạp qua nổi cầu!

Vì nhiều lý do, kế hoạch đạp xe đi Côn Đảo ăn sinh nhật Bác – 19/5 không triển khai được! Ban đầu, dự tính là 12h đêm bắt đầu đạp từ Sài Gòn, thong thả đạp xuyên đêm ra Vũng Tàu, ăn sáng, cafe xong 8h sáng lên phà cao tốc, chưa đến 12h trưa là đã tới Côn Đảo. Đành phải ở nhà, đạp tàng tàng qua cầu Phú Mỹ, xong… đạp về trở lại! Leo cầu Phú Mỹ 2 lần thực ra cũng không có gì khó, nhưng tốc độ trung bình toàn thời gian vẫn cứ giảm hẳn chỉ còn 18.4 kmph!

Ballada o soldate

2023-05-11 | Categories: music, Russian | Tags: clip

Âm nhạc cuối tuần, Bài ca người lính – Ballada o soldate – Bài hát từ bộ phim nổi tiếng cùng tên, 1959! Phim này, “Bài ca người lính” và phim “Khi đàn sếu bay qua” là hai phim kinh điển, hai tượng đài cao ngất của điện ảnh Xô-Viết cũ! Khi chơi chậm lại một chút, đây là bài ca không thể thiếu trong các tang lễ quân đội Nga, tương tự như bài “Hồn tử sĩ” ở Việt Nam vậy, nhưng kỳ lạ thay, khi chơi nhanh lên một chút, lại trở một hành khúc hùng tráng và được chơi trong nhiều dịp lễ hội khác, không chỉ riêng tang lễ. Video bên dưới là bản chậm…