nhất sinh

Công nhận phim thanh xuân TQ luôn có những thủ pháp thú vị, nhiều “bài” hay… Hai học sinh được giao nhiệm vụ treo cái băng-rôn đề 8 chữ: 辛苦三年 幸福一生 – Tân khổ tam niên, Hạnh phúc nhất sinh, ý là: hãy cố gắng học tập trong 3 năm để sau này sẽ có cuộc sống hạnh phúc. Hai đứa loay hoay làm rớt xuống đầu đoàn kiểm tra, bị phạt đứng cầm biểu ngữ, hành lang hẹp nên phải gấp đôi lại, chỉ còn một nữa. Nên hai anh chị cứ đứng cầm cái bảng 4 chữ: “Một đời hạnh phúc” như thế, mới mở đầu phim là đã biết tỏng nội dung rồi!

Người Nga thường nói: trên thế giới có 3 loại phim: phim dở, phim hay và loại thứ 3 là… phim Trung Quốc. Ý nói nhiều khi không biết phải hiểu như thế nào, TQ là một không gian văn hoá quá phức tạp và riêng biệt mà người ngoài nhiều khi không thể hiểu hết, đôi khi còn cảm thấy kỳ quặc! Quả như vậy, cả mấy ngàn năm ở bên cạnh họ mà chúng ta cũng còn chưa hiểu được mấy, học đâu được mấy ngôn từ lảm nhảm, nông cạn trên bề mặt, chứ không hiểu được hết nội dung, càng không thể đạt đến được cái trình dụng tâm, công phu như họ!

vị thành triêu vũ

Tình hình là bão có vẻ lệch cao lên phía Bắc, trong hình là hiện tượng hiếm gặp, xuất hiện cả 3 cơn bão cùng lúc. Nhưng chắc là VN chắc chỉ bị ảnh hướng nhẹ, kiểu áp thấp nhiệt đới! Biết vậy nên sáng ngủ nướng… Dậy muộn, cafe sáng xong là… ăn trưa luôn! Thời tiết mát mẻ dễ chịu, mưa bụi bay bay, thật đúng là: Vị thành triêu vũ ấp khinh trần, Khách xá thanh thanh liễu sắc tân – 渭城朝雨浥輕塵,客舍青青柳色新。

sư phạm

Nhìn nhận di sản của quá khứ như thế nào, đó là một việc không thực sự đơn giản! Các nước xung quanh, nhất là Việt Nam, Hàn Quốc, thậm chí là cả Nhật Bản, đến giờ vẫn loay hoay với hệ tư tưởng Nho giáo của Khổng Tử, một sự loay hoay mà thực ra, chỉ thể hiện những điểm yếu kém cố hữu của bản thân, luôn luôn phải tìm cách “đổ lỗi”, luôn phải có một “con dê tế thần”, thay vì có đủ can đảm nhìn vào thực chất của chính mình! Thế nên không biết bao nhiêu ngôn từ, lập luận nhảm nhí đã được viết ra, tìm cách đổ lỗi cho Khổng Tử! Người TQ hiện đại, họ có cách nhìn nhận khá là chính xác và khoa học. Họ đã và đang tìm cách biến Khổng tử thành ông tổ của ngành… Sư phạm! Vâng, chính xác là như thế, Đại học Khúc Phụ (quê hương Khổng Tử) đã và đang trở thành trung tâm của ngành Sư phạm TQ.

Những suy nghĩ về thể chế, luật pháp của Khổng Tử, những cái vốn đã có từ nhiều ngàn năm trước, đã lỗi thời, không thể xem là tư tưởng xây dựng quốc gia, quản lý xã hội! Nhưng “Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín”, những căn bản làm người thì vẫn còn nguyên giá trị. Vậy, tốt hơn là xem ông ta như là Nhà sư phạm, đừng biến ông ta thành Triết gia, Quản trị gia, Chính khách, etc… Và Lục nghệ, cái mà Khổng tử truyền dạy, nguyên thuỷ bao gồm: Lễ, Nhạc (nghi lễ và âm nhạc), Xạ, Ngự (chính là… cỡi ngựa, bắn cung) và Thư, Số (văn và toán). Ngày xưa học rất đủ và rất đều nhé, ít ra là không học lệch như giờ, bắt đầu với đào tạo tinh thần, tiếp theo là huấn luyện thể chất và cuối cùng mới đến giảng dạy kiến thức! Rồi đâu đó, vì học lệch, học thiếu, hay vì công phu hời hợt nên có người mới đâm ra ngáo ngáo!

IMO

Tại Olympic Toán học Quốc tế 2023, dẫn đầu là các đội tuyển Trung Quốc và Hoa Kỳ! Thành phần của tuyển Trung Quốc bao gồm: Shi, Wang, Liang, Zhang, Sun và Chang. Đội hình Mỹ bao gồm: Lin, Liu, Lu, Shen, Wang và Zhao!

đức năng thắng số

Em là em ghét chữ nghĩa, chủ trương “ý tại ngôn ngoại, đắc ý vong ngôn”, nhưng có nhiều khi gặp phải các thể loại chữ nghĩa tào lao, rỗng tuếch nên cứ phải nói. “Đức năng thắng số – 德能胜数” hiểu đơn giản là: đức độ có thể thắng được số mệnh. Chữ “năng” ở đây hiểu là “có thể, có khả năng”. Người đọc câu này không hiểu, nên bịa ra khái niệm “đức năng”, rồi bịa tiếp luôn khái niệm “số năng”…

Chúng là những khái niệm… không có thực, vì cứ nghĩ rằng nó cũng tương tự như “điện năng”, “thế năng”, “động năng”, “công năng”… Cũng y hệt như vậy với câu: “Nhân định thắng thiên – 人定胜天“, không hề có cái gọi là “nhân định”. Chữ nghĩa mà cứ như thế này thì càng đi chỉ càng lầm lạc đến mức hoang đường mà thôi! Em mà bóc lỗi sai trên báo chí thì bóc từ năm này sang năm khác không hết!

xác thực

Giả bảo là chân, chân cũng giả,
Không làm ra có, có rồi không!

Hoan hô các bác, phải làm cho đúng việc danh chính ngôn thuận này, từng bước xã hội sẽ sạch lên ngay (không sạch hẳn được, nhưng đỡ nhiều). Chỉ cần dựa trên nền tảng định danh dùng số điện thoại, và dùng luật ép Facebook, Twitter, Tiktok phải thực hiện, tiến tới hợp nhất với hệ thống định danh dùng CCCD! Thay đổi tư duy đã là bước tiến lớn! Nhưng nền tảng kỹ thuật để làm điều đó, bảo dễ nhưng cũng không dễ, xem cập nhật các loại chính chủ trầy trật lâu nay là biết! Về lâu dài, mục tiêu là xây dựng nền tảng xác thực số có khả năng xử lý hàng triệu giao dịch, hoạt động tốt cả trong giờ cao điểm.

Chỉ cần quản xác thực, không cần quản nội dung, như thế cũng đủ “nắm đằng chuôi” rồi! Các mâu thuẫn, tranh chấp dân sự cứ để cho xã hội và toà án vận hành, chỉ quản xác thực là đủ để ngăn chặn các hoạt động vượt ra ngoài ranh giới dân sự! Cứ từng bước trong sạch hoá xã hội như thế. Sau này, chuyện sẽ kể lại rằng: ngày xửa ngày xưa, ở xứ Đại Hoang (sự hoang đường lớn lao), bên núi Vô Kê (không sao kê, không bằng chứng), có hai nhân vật là Giả Ngữ Thôn và Chân Sự Ẩn. Hai người này, một Giả, và một Chân, tuy khác nhau về phẩm hạnh, nhưng luôn song hành trong cuộc sống, giả và chân, chân và giả…

nhân quả

Một trong vô số vấn đề của xã hội Việt… Đôi khi ta cứ phải đứng nhìn sự việc xảy ra như thế, vì nhiều lý do khác nhau: nói trước không ai tin, người ta còn cho rằng mình đạo đức giả. Và cũng phải xem xem, nhiều chuyện không phải nói là được, con người mà, không có “định lực”, không có “giá trị” bên trong nâng đỡ, rồi cũng như đám bầy nhầy ngoài kia! Chúng nó sẽ không từ một mánh khoé nào kéo bạn xuống bằng những trò lưu manh, cho ngang với chúng nó! Và cũng cần thời gian để cho “nghiệp” nó tích tụ…

Dù chỉ bằng suy nghĩ trong đầu thôi cũng đã trở thành “ý nghiệp” rồi! Có nhiều việc mà sự “thiện ý” đôi khi hoàn toàn bất lực, vì cái tâm vô minh của con người nó hoạt động theo một cách hoàn toàn khác, không dễ thay đổi, và đôi khi cách duy nhất là để mặc cho sự việc diễn tiến! Yêu ai thì để cho họ sống theo cách mà họ muốn, mà ghét ai thì… cũng để cho họ sống theo cách mà họ muốn! Cứ để tự nhiên cho “nhân quả” hoàn thành vai trò của mình! Mượn một chuyện để nói, nhưng những chuyện khác cũng tương tự như thế!

hồng lâu mộng

Đầy trang những chuyện hoang đường,
Tràn trề nước mắt bao nhường chua cay.
Đừng cho tác giả là ngây,
Ai hay ý vị chứa đầy bên trong!

Chương trình âm nhạc cuối tuần… Khi xưa cực kỳ thích bài này, Hồng Lâu Mộng phiến đầu khúc, nhưng không cách nào biết chính xác trong đó xài những nhạc cụ gì, âm thanh phức tạp, nghe ra được: đàn nhị, sáo, tì bà, cổ tranh, cổ cầm, và dương cầm, có thể còn những nhạc cụ khác (dương cầm tiếng Trung là cây đàn tam thập lục, còn piano tiếng Trung là “cương cầm”). Post ở đây để lâu lâu nghe lại…

chinese input

Gần 100 năm trước, các nỗ lực chế tạo chiếc máy đánh chữ TQ gần như không có thành công nào đáng kể! Sự việc trở nên giống trò khôi hài, khi người ta tưởng tượng ra cái bàn phím với hàng chục ngàn phím để nhập được chữ Hoa. Qua đến những năm 70, chính quyền TQ vẫn vật lộn với vấn đề nhập liệu, họ thử nhiều cách khác nhau: Thương Hiệt, Ngũ Bút, Bính Âm, etc… càng ngày càng cải tiến, cải tiến nhiều nhất là ở khâu đoán chữ (predictive). Đến nay, một người nhập liệu tiếng Anh có tốc độ trung bình khoảng 50~60 wpm (từ/phút), một người TQ trung bình có thể gõ hơn 100 wpm, gần như là nhanh gấp đôi!

Đó là nói người bình thường, với nhân viên đánh máy chuyên nghiệp cũng vậy, tốc độ gõ tiếng Hoa vẫn nhanh gần gấp đôi so với tiếng Anh, trên 200 wpm. Phương Tây không cách nào gõ nhanh hơn, trừ khi dùng bàn phím Dvorak. Đến cả máy tốc ký (stenotype machine, thường dùng ở toà án để ghi lại các phát ngôn), tiếng Anh đạt tối đa 370 wpm, tiếng Hoa đã đạt đến 500. Và người TQ, khởi đầu từ việc phải sử dụng bàn phím QWERTY vì không có nhiều lựa chọn, đã từ từ cải tiến từng chút một để đạt tốc độ như ngày nay! Làm những việc rất chi là bình thường, nhưng làm đến mức thật giỏi, đó chính là người TQ!

thành trì doanh luỹ

Phim ảnh cuối tuần, phải nói đây là bộ phim… chẳng có gì nổi bật, ngoại trừ việc nó rất chi là “ngôn tình”! Xem phim cũng như đọc sách, cũng là hình thức soi gương, xem để thấy rằng mặt bằng chung “dân trí” Trung Quốc… hoàn toàn khác VN! Phim nói về các ngành nghề khác nhau, người là bác sĩ, người là phóng viên, cảnh sát… tất cả đan xen, vừa mâu thuẫn, vừa phối hợp với nhau để tạo nên giá trị xã hội! Phim có đoạn cảnh sát truy đuổi tội phạm, 1 cảnh sát + 1 tội phạm bị thương, cả 2 được đưa vào bệnh viện, bác sĩ quyết định cùng lúc cấp cứu cả 2! Đám cảnh sát nhao nhao phản đối: chúng tôi đổ máu phục vụ nhân dân không phải bị đối xử như thế! Bác sĩ thì có cái lý của họ: quyết định ai đúng, ai sai là việc quan toà, cứu người là việc của bác sĩ, không phải chỗ để nói lý!

Phải nói là phim ảnh TQ rất có tính giáo dục, không chỉ tái hiện những vấn đề, tình huống điển hình ngoài xã hội, họ còn đề ra những “kịch bản” khiến khán giả phải suy nghĩ, nghĩ về vai trò, giá trị của từng cá nhân trong cộng đồng! Nhìn lại phim ảnh và xã hội Việt mà thấy nản, vừa “không chịu lớn” đã đành, lao nhao với những trò giật gân, hạ cấp! Khi “giáo dục” bị “đánh” thì cả hội nhao nhao: giáo dục là như thế (chứ tôi không như thế), khi “y tế” bị đánh thì cả hội cũng nhao nhao: y tế là như thế (với hàm ý rằng: chứ tôi thì không như thế). Đến khi không còn ai để “đổ lỗi” nữa thì đám đông vẫn không thôi lao nhao về sự “cao cấp, thượng đẳng và đúng đắn” của “cái tôi”. Chỉ là “ngôn tình” thôi, nhưng ít ra họ vẽ lên được một không gian, một xã hội có tình người và đáng sống!