sơn mài

Khung cảnh “hải thượng minh nguyệt cộng triều sinh – 海上明月共潮生” đó xứng đáng trở thành là một đề tài lớn cho tranh sơn mài. Không như trong bức ảnh này, đây chỉ là ví dụ, khoảng rằm tháng 10, 11 âm lịch hoàn toàn khác biệt, khi trăng 16 vừa mọc lên thẳng từ mặt biển, ánh sáng truyền qua khí quyển phải đi một khoảng cách xa hơn khiến cho mặt trăng trông có vẻ lớn hơn rất nhiều. Không gian chỉ có hai màu: vàng và đen, vàng của vàng kim loại, và đen của sơn ta.

Cứ như thể ai đó đã ném bột vàng lấp lánh, vung vãi trên một tấm vóc – toan đen vậy. Tiếc là tôi chưa bao giờ thấy một bức tranh sơn mài nào diễn tả được cái không gian đó, đương nhiên “sở kiến” của tôi về sơn mài vẫn còn rất hạn chế, nhưng một đề tài như thế theo tôi là rất khó! Dễ trở thành một kiểu “thủ công mỹ nghệ” và rất khó diễn tả cái cảm giác: “Thiên địa huyền hoàng, Vũ trụ hồng hoang – 天地玄黃,宇宙洪荒” thật bao la rộng lớn, vừa u tối, lại vừa rực rỡ đó!

Tarring and feathering

Tuồng “ảo hóa” đã bày ra đấy,
Kiếp phù sinh trông thấy mà đau.
Thảo nào khi mới chôn nhau,
Đã mang tiếng khóc ban đầu mà ra.

Những ai đọc truyện tranh Lucky Luke đều biết về một phong tục rất văn minh và tiến bộ thời Miền Tây hoang dã – Wide wild west ở nước Mỹ: những kẻ bịp bợm, lừa đảo bị lột trần, quét hắn ín đen và cắm lông chim trắng đầy người, bỏ lên một thanh đòn khiêng đi diễu phố (tarred and feathered). Đây là phong tục hết sức văn minh và hiệu quả, tôi đề nghị nên áp dụng tại VN! Vì so mặt bằng dân trí thì sợ là VN không biết bao giờ mới bằng được thời Miền Tây hoang dã.

logistics

Xem video blog của 2 vợ chồng TQ làm nghề lái xe tải, cả hai đều mới học hết cấp 2, mua một cái xe 48 feet, thay nhau lái. Trong cabin, phía sau là giường nhỏ nằm 1 người, phía trước bên trái là ghế lái, bên phải là bếp điện nhỏ có thể nấu từ mì ăn liền đến các loại lẩu. Cứ thế 2 vợ chồng luân phiên, xe chạy gần như 24/7. Ngoài ghé trạm đổ xăng, tắm giặt vệ sinh và đi siêu thị ra, hai vợ chồng sống hoàn toàn trên xe, cả tháng không ăn ngoài một lần để tiết kiệm chi phí.

Trung bình một ngày chạy 2000 km, 3 ngày chạy 6000 km giao hàng qua 10 tỉnh. Thậm chí có tháng xe chạy liên tục 30 ngày. Nên xe và hạ tầng phải rất tốt, cộng với bảo trì kỹ càng thì mới duy trì được hiệu suất làm việc như vậy. Từ 2 vợ chồng học hành thấp đã như thế, đến những nhân sự cao cấp hơn. Đổi từ trên bộ xuống dưới nước, một cái xà lan lớn hơn 1 ngàn tấn, cũng do đúng một cặp vợ chồng, 2 người thay nhau điều khiển. Chồng là thuyền trưởng, vợ là máy trưởng…

Luân phiên điều khiển con tàu đi nhiều ngàn km! Xà lan lớn nên cơ sở vật chất đầy đủ hơn, có phòng khách, phòng ngủ, bếp và các phương tiện sinh hoạt khác. Đáng nói ở đây là chỉ cần đúng 2 người (và 1 con chó), điều đó có nghĩa là các thiết bị, máy móc phải đạt độ ổn định rất cao, cũng như hạ tầng hỗ trợ tốt. Nên kiểu tối ưu của TQ thì phương Tây chỉ biết… khóc thét, không hẳn là “nhân công rẻ” đâu, rẻ mà cà chớn, trầy trật như VN thì cuối cùng lại trở thành vô cùng mắc!

Đến tận giờ tôi vẫn ngạc nhiên thấy nhiều ý kiến đổ lỗi thực trạng VN cho thể chế, luật pháp, giáo dục… Cái hiện thực bi thảm đó có nguyên nhân gốc ở văn hoá xã hội & phẩm chất con người! Không cần những ý tưởng xa vời, đạo đức xã hội, theo nghĩa đơn giản nhất: làm việc kỹ càng, nói lời giữ lời… tự nó đã là một cách tối ưu vận hành! Nhưng không, dân chỉ ưa không làm mà vẫn có ăn, suốt ngày manh động chuyện bịp bợm và ăn cướp, thời gian éo đâu mà học hành nữa?

a joe sixpack’s ergs

3 con “ergs” (viết tắt của ergometer) chủ lực trong tập luyện của tôi… Nói cho đúng thì cái cuối không hẳn là erg, vì nó là thiết bị tự thiết kế & chế tạo nên không có mạch tính toán điện tử. Đầu tiên là “rowing machine”, người có tập luyện đôi chút có thể “thi triển công lực” khoảng 250 ~ 300 Watts liên tục vài giờ không có gì khó khăn. Cái thứ hai là “cycling machine”, số đo hiển thị trên máy khoảng 350 ~ 400 Watts, đạp thong thả vài giờ liên tục cũng không thành vấn đề.

Hai cái máy này, do có sự tham gia của đôi chân nên có khả năng sinh công rất lớn. Nhưng riêng về cái “paddling machine” thì hoàn toàn khác biệt, vì chỉ có đôi tay (và phần trên cơ thể) tham gia vận động nên khả năng sinh công, theo nhiều cách ước đoán khác nhau, chỉ loanh quanh ở mức 100 ~ 150 Watts, và đó cũng chính là điểm khác biệt của chèo kayak so với các môn khác, bạn phải nỗ lực rất lớn, mà công sinh ra không thực sự nhiều, quãng đường đi được không xa…

bọ hung

Gì chứ đám lưu manh bịp bợm này, chúng nó hiểu rất rõ tâm lý đám đông bầy đàn, biết rõ cách tác động, kích động, như con bọ hung hiểu rất rõ cục cxx vậy! Chúng nó rất biết cách “vo viên, vo tròn”, và khi có biến thì chúng nó xòe cánh bay mất… Biết làm sao được, dân trí nó như thế… vnexpress.net – Bị cáo ‘ba đời tâm thần’

tri chi

Quay lại 75 ~ 100 năm trước, từ Albert Einstein đến Bertrand Russell… khi được hỏi về khoa học và triết học, các vị ấy đều trả lời theo một cách châm biếm, nhẹ nhàng nhưng thâm thúy: khoa học là nói về điều ta đã biết, còn triết học là nói về điều mà ta chưa biết. Hiểu theo nghĩa thông thường trong cuộc sống hằng ngày, con người ta không nên nói về những điều mà mình không biết! Đấy là một sự chế giễu ngấm ngầm, vì một bộ phận rất lớn, vỗ ngực xưng tên “triết học”…

Thực ra đều là tôn giáo trá hình, hay thậm chí là xạo sự, lừa bịp trắng trợn. Đa số quần chúng không chịu ngồi yên trước cái họ “không biết”, nhất định là “ta phải biết, ta phải đúng, phải có tiếng nói”, cái lỗ sâu hoắm trong “cái tôi” đó là nguồn cơn của muôn trò bịp bợm trong xã hội Việt hiện nay, thảy ra bất kỳ thứ hoa ngôn xảo ngữ nào họ cũng tin! Tri chi vi tri chi, bất tri vi bất tri… đơn giản đôi khi chỉ là thừa nhận ta không biết, giữ một thái độ trung tính, cân bằng.

những bài học nông thôn

Một câu văn mà tôi rất thích trích dẫn: Cha tôi là nông dân, còn tôi sinh ra ở nông thôn (Nguyễn Huy Thiệp). Khi tác giả viết như vậy, đó là một thời đã rất là xa vắng, khi mà ai ai cũng cố bám víu vào thành phần giai cấp, cố gán ghép thành “công nông tử đệ”, ví dụ như khi khai lý lịch. Nhưng một câu nói luôn có nhiều tầng ngữ nghĩa…

Luôn có nhiều cách hiểu khác nhau, trong những tình huống khác nhau. Đến giờ đây, khi vấn đề lý lịch đã không còn quan trọng như trước nữa, tôi vẫn luôn tự nhắc mình rằng: Cha tôi là nông dân, còn tôi sinh ra ở nông thôn! Một câu nói mà “nâng tầm quan điểm” thì ta có thể cho rằng: đã hàm chứa rất nhiều nhân sinh quan trong đó!

Gần nhà vừa xảy ra một vụ án mạng, do mở nhạc karaoke kiểu toàn tiếng bass đinh tai nhức óc suốt 2 ngày liền, chuyện gì phải xảy ra đã xảy ra! Suy nghĩ linh tinh trong một buổi tối đã đạp xe 40km và về nhà leo lên máy chèo thuyền, chèo thêm 10km nữa, tổng cộng khoảng 5 tiếng vận động nhẹ nhàng liên tục, người thanh thản đến lạ!

magnetic brake

Đó là cách đây 6 năm, facebook nhắc lại video này, xem mà phì cười… Giờ đã có máy chèo thuyền (rowing machine) xịn đúng nghĩa, so được với Concept2. Vấn đề không phải là tiền, mà là cứ thích loay hoay thử cái này, chế cái kia… “It doesn’t have to be that complicated”. Nhưng “complicated” đến mức nào thì tự tay làm rồi mới biết được. Nhớ lại lúc chế tạo cái máy “paddling machine” 2 năm trước.

Làm má phanh không tiếp xúc dùng nam châm, lắp vào rồi mà cái bánh đà (flywheel) vẫn cứ quay phà phà, không có biểu hiện hãm lại. Thêm một đêm mất ngủ, suy nghĩ, lên mạng tìm kiếm. Ban đầu chỉ nghĩ đơn giản: nam châm hút sắt làm bánh đà quay chậm lại, nhưng lực hút vuông góc với phương chuyển động nên không có tác động gì. Chỉ khi đảo ngược cực nam châm xen kẽ nhau: Nam – Bắc – Nam – Bắc…

Thì mới sinh ra dòng cảm ứng (eddy current) và lực hãm (Lorentz force – quy tắc bàn tay trái/phải đã học ở phổ thông), lực này cùng phương, ngược hướng với chuyển động. Nên “biết” là một chuyện, “làm” lại là chuyện khác. Tuần sau sẽ post video đầy đủ về “rowing machine” và “paddling machine” để mọi người thấy sự khác biệt, không phải là dạng “máy công – nông” thô sơ như video bên dưới!

lại… vietic

Kiếm tiền kiểu Việt Nam, đó là kiểu kiếm tiền dựa trên “thế”, bắc cái ghế ra ngồi chặn ngang đường thu tiền, đụng đến thì bảo “có biết bố mày là ai không”? Để tạo được “thế và ghế” thì phải có chỗ dựa, phải có bố trí, bố cục, phải tạo ra nhiều điểm tắc nghẽn, phải tạo ra nhiều tình huống, hoàn cảnh “ngang và trái”, phải “gài” bằng luật và thủ tục, có khi là nhiễu sự liên tục 4, 5 cấp. Chứ đầu óc không nghĩ ra cách kiếm tiền một cách tiến bộ, tạo ra giá trị cho xã hội được!

Đi mua hàng rất thường khi là bị chê bai, thậm chí bị nạt nộ… Ban đầu không hiểu lắm, người bán lý ra phải lắng nghe, phải tìm hiểu xem khách muốn mua gì chứ!? Nhưng không, vì nó biết chắc là không có loại mình cần, nên lập tức phải tìm ra một đống lý do lấp liếm, để phản bác nhu cầu của khách, tìm cách lái về khả năng mua cái nó đang có. Tâm địa nó “bất thiện” như thế, từ những chuyện nhỏ nhất, từ dân tới quan, ai cũng chỉ muốn kiếm ăn nhanh bằng nước bọt!

Thay vì phối hợp, giảm thiểu chi phí, tối ưu toàn cục, thì sản xuất mới cạnh tranh được. Đằng này mỗi người kiếm một góc, ai cũng “thủ cái thế” của mình, kết quả là chi phí đội lên nhiều lần! Mà không phải chưa từng tìm cách sửa, một thời cũng từng: Hà Sơn Bình, Bình Trị Thiên, Nghĩa Bình, Phú Khánh, v.v… đó thôi, nhưng gộp vào cho cố rồi 20 năm sau đâu lại vào đấy, còn phân hóa cục bộ gấp mấy lần trước! Nguyên nhân gốc nó sâu ở tầng “thể chất”, không lớn đành chịu!

xuân phong thập lý

Xuân phong thập lý – 春風十里 là chữ trong một bài thơ của tác giả Đỗ Mục, dùng một cảnh tượng huy hoàng, “mười dặm gió xuân” để hàm ý so sánh, cảnh tượng đẹp đẽ đến như vậy cũng không thể sánh bằng nhan sắc của em. Bài tác giả làm khi đã 33 tuổi để tặng cho một cô bé Lolita 13 tuổi, khen rằng khắp thành Dương châu này không ai đẹp bằng em… Haiza, đàn ông mà, muôn đời vẫn thế…