Như đã nói trong bài trước, VN chưa bao giờ có người chủ động đi thỉnh kinh, toàn là do các nhà sư gốc Ấn Độ vân du, truyền đạo sang, và dù đã hình thành những “trung tâm Phật giáo” tương đối sớm (ví dụ như Luy Lâu), nhưng đó không phải là sự “chủ động cầu thị”. Từ sau đỉnh cao thời Trần thì Phật giáo ở VN đã “trượt dốc không phanh”, rất nhiều chùa từ hơn 300, 400 năm trước đã không còn vị sư nào trụ trì. Thực tế thì Phật giáo xem như đã chết hoàn toàn ở VN từ lâu. Chỉ có một thiểu số vô cùng ít ỏi là còn duy trì được phần nào, còn lại, phần đông dân chúng, nói chung là… không dạy được!
Xứ sở mà dân trí kiểu “vô pháp vô thiên”, không biết luật pháp, càng không cần biết trời đất, thần phật chúa gì cả! Trên đường Nam tiến, các Chúa Nguyễn nhận ra điều này, đã tìm cách phục hưng Phật giáo bằng cách… mời các thầy từ TQ sang. Các thiền sư Nguyên Thiều, Thích Đại Sán, Viên Cảnh, Minh Hoằng… và rất nhiều người khác, đều là do các đời Chúa lần lượt mời từ Quảng Đông sang. Ngày nay chúng ta phải đối mặt với thực tế lịch sử như thế: chữ viết không, sách vở không, văn hóa, tư tưởng không, đạo đức cộng đồng không, gì cũng không, lấy cái gì để mà phát triển!?