Như đã nói trong bài trước, VN chưa bao giờ có người chủ động đi thỉnh kinh, toàn là do các nhà sư gốc Ấn Độ đi truyền đạo sang, và mặc dù đã hình thành những “trung tâm Phật giáo” từ tương đối sớm (ví dụ như Luy Lâu), nhưng đó không phải là một sự “chủ động cầu đạo”. Từ sau đỉnh cao thời Trần thì Phật giáo ở VN đã “trượt dốc không phanh”, rất nhiều chùa từ hơn 300, 400 năm trước đã không còn sư trụ trì. Thực tế thì Phật giáo xem như đã chết hoàn toàn ở VN từ lâu. Chỉ có một thiểu số vô cùng ít ỏi là còn duy trì được phần nào, còn phần đông dân chúng, nói chung là… không dạy được!
Cái xứ sở mà dân trí kiểu “vô pháp vô thiên”, không biết luật pháp, càng không biết trời đất, thần phật chúa gì cả! Trên đường Nam tiến, các Chúa Nguyễn nhận ra điều này, đã tìm cách phục hưng Phật giáo bằng cách… mời các thầy từ TQ sang. Thiền sư Thích Đại Sán được chúa Nguyễn Phúc Chu mời từ Quảng Đông, các thiền sư Nguyên Thiều, Viên Cảnh, Minh Hoằng… cũng được các đời Chúa mời từ Quảng Đông, và rất nhiều người khác. Ngày nay chúng ta phải đối mặt với thực tế lịch sử như thế: chữ viết không, sách vở không, văn hóa, tư tưởng không, gì cũng không, lấy gì để phát triển!?