Ta nói cái giống Vietic là nó như thế, một ku giang hồ mạng chuyên đi bịp người, rồi có một ku khác lại giả mạo thành ku giang hồ mạng này, rồi lại tiếp tục đi bịp người. Giả của giả đương nhiên không thể thành thật được. Mà không phải chỉ là bịp 2 cấp đâu, có khi là đến “n” cấp, muôn ngàn hình thức tội phạm phản chiếu lẫn nhau!

Viết rất hay, lần đầu tiên tôi thấy anh Jesse Peterson này không còn cố diễn đạt bằng tiếng Việt nữa, khi cần diễn tả những vấn đề về nhận thức, lập tức anh ta quay về với tiếng mẹ đẻ, và sau đó tìm cách dịch nó ra tiếng Việt. Tuy ngôn từ vẫn lịch sự và nhã nhặn, nhưng ý tứ thì chẳng khác cách diễn đạt của tôi là mấy, Có lẽ cái cây vừa rồi còn có nhiều suy nghĩ của riêng nó hơn bạn, nói thế thì chẳng khác gì bảo rằng rất nhiều người chỉ là “mộc đầu nhân – thằng đầu gỗ”?

Từ cách sống như vậy nên văn hóa Mông Cổ cũng rất khác, ngược lại với hầu hết các vùng đất khác: người con út được quyền thừa kế phần lớn gia sản, và phải ở nhà phụng dưỡng cha mẹ, còn các anh trai chỉ được phần thừa kế rất ít, và luôn buộc phải mở rộng, bành trướng ra, phải tự tạo dựng cơ nghiệp của riêng mình. Nhưng ở nơi như VN thì hoàn toàn là ngược lại, anh cả coi như lớn hơn trời, có khi còn “mặc định” là người chiếm dụng hết tất cả gia sản, gia nghiệp!

Ta đã biết là người Trung Quốc từ nhiều ngàn năm trước trồng dâu, nuôi tằm, dùng kén tằm để kéo thành tơ, từ tơ dệt thành lụa. Không cần phải nói, đây là phát minh to lớn đến thế nào, một thời người ta đã chưng diện, thời trang là lượt rồi, thì đâu đó vẫn có tộc người đóng khố làm từ vỏ cây. Họ còn có một phát minh nữa, nuôi một loại côn trùng (Ericerus pela) trên cây tần bì hay cây nữ trinh chúc, kén của loại trùng này được nấu thành bạch lạp (sáp) và làm thành nến!

Từ xưa, Ngự sử, hay Ngự sử đài là vị trí… dưới một người, trên vạn người, nhiệm vụ là giám sát các quan lại, giám sát cả… Hoàng đế. Hàng ngày hoàng thượng sinh hoạt như thế nào, nói câu gì đều có Ngự sử ghi chép lại! Có một bậc “gia sư” ngày ngày chăm chăm đi xem thằng “học trò” nói và làm có nghiêm hay không, thật đúng là một cảm giác bất tiện, nếu không muốn nói là vô cùng khổ sở. Các triều đại TQ đặt ra rất nhiều vị trí “Ngôn quan” chỉ để can gián hoàng đế.

Như Minh Vũ Tông, nhìn chồng tấu sớ xếp tới tận trần nhà, bực mình quát: “Ta nuôi các ngươi để làm gì? Có mấy việc vặt thế này bắt ta làm hay sao?” Thế rồi bỏ bê công việc, không muốn làm nữa, vì thực ra là quá nhiều, không làm xuể. Đó là mặt trái của “ngôn quan”, nói toàn lời hay ý đẹp, mục đích cao cả… nhưng thực chất đều là đấu đá chính trị và quyền lợi phe phái, cá nhân mà thôi. Khi ngôn từ đã trở thành kiểu xảo thuật chính trị và tư lợi, thì nói nhiều vô ích!

Nhân facebook nhắc lại ngày này năm trước… Lảm nhảm cuối tuần, họ (family name) phổ biến nhất của người Anh là Smith, vì sao như vậy!? Quay trở lại 1000 năm trước, xã hội Anh phần lớn vẫn chưa có họ, về khoản này, người Anh chậm hơn TQ đến hơn 1500 năm! Khi xã hội nảy sinh nhu cầu phải có họ: phải định danh, ghi chép, làm sổ sách, hóa đơn, kế toán, thu thuế…

Đơn giản nhất chính là lấy luôn nghề nghiệp làm họ: blacksmith, whitesmith, brownsmith, silversmith, goldsmith, tinsmith, bladesmith, arrowsmith, gunsmith, swordsmith, locksmith, pewtersmith, coinsmith, etc… ví dụ như “John (the) Smith”, tức là: John thợ rèn. Một xã hội vận hành theo định hướng nghề nghiệp chuyên môn hóa và trình độ phát triển ngày càng sâu.