Nhìn lại, trong mỗi con người đều có một sự dịch chuyển về thẩm mỹ theo năm tháng… Nếu để mô tả 20 năm đầu đời, có lẽ tôi sẽ dùng một bức tranh nào đó của Ivan Shishkin, không ai vẽ cây và rừng đẹp hơn ông ấy, cái ánh sáng lung linh, huyền ảo và sự tĩnh lặng, bình yên nội tại… Thế rồi có một sự dịch chuyển từ từ, không rõ là từ lúc nào, từ Ivan Shishkin đã chuyển đề tài sang Ivan Aivazovsky.
Một không gian rộng lớn và xáo động hơn nhiều, hiếm có ai vẽ thuyền và biển đẹp hơn ông ấy! Ngày xưa, kế bên nhà có một anh họa sĩ, nhưng dĩ nhiên anh ta không có được một triệu đóa hồng đâu, suốt ngày cặm cụi… chép tranh, và tôi để ý thấy, anh ta chỉ chép mỗi một bức Neizvestnaya của Ivan Kramskoi mà thôi, chép đi chép lại hết bản này đến bản khác, chắc vì thị hiếu thiên hạ thời đó như thế!
