Cao cao sơn thượng hành thuyền, Thâm thâm hải để tẩu mã – 髙髙山上行船 深深海底走马 – Cao cao đỉnh núi ta chèo thuyền, sâu sâu đáy biển ta cỡi ngựa, câu của thiền sư Minh Hoằng Tử Dung, người Quảng Đông, được Chúa Nguyễn Phúc Thái mời sang VN, định cư tại Huế và thành lập nên chùa Từ Đàm ngày nay. vnexpress.net – Đường Đà Lạt ngập hơn một mét, hàng loạt xe máy bị nhấn chìm

Tôi chưa bao giờ hết ngạc nhiên với cái cách mà người Việt “đĩ miệng” để lấp liếm những chỗ yếu kém của mình, ngay cả trong những công trình gọi là “khảo cứu lịch sử văn hóa”. Ví dụ như để nói về đồ gốm, thì họ sẽ dùng câu chữ như: đồ gốm VN ngẫu hứng, nhiều nét vẽ chấm phá, tình cờ. Đó thực ra chính là… công phu không bằng người ta, vẽ không được, làm cẩu thả cho có. Về pháp lam thì nói rằng: pháp lam VN mộc mạc, hồn nhiên, không chi ly, tỉ mỉ như pháp lam TQ!

Cũng không phô diễn kỹ thuật như pháp lam Nhật! Đó thực ra chính là nói rằng: làm như con nít, không cách nào so được với Trung, Nhật. Mạng xã hội hiện đại luôn có mặt trái + mặt phải của nó. Mà mặt phải chính là… muôn mặt về đời sống, văn hóa, nếu như trước đây chúng ta biết về Trung Quốc, Nhật Bản theo kiểu câu chữ khô khan, thì giờ MXH ném vào mặt chúng ta vô số bằng chứng khảo cổ, di chỉ văn vật, thành quách, công trình, di sản, hiện vật, nhiều đến hoa cả mắt.

Xem để thấy văn hóa và công phu của người ta sâu dày đến cỡ nào, muôn mặt đời sống văn hóa, xã hội. Đáng sợ nhất là những loại chỉ biết mọi thứ dựa trên “mặt chữ”, dùng một vài câu chữ vớ vẩn (thực ra là học lóm được ở đâu đó một cách nông cạn), thế rồi suốt ngày lảm nhảm, xào xáo “ngôn từ hình thức” trên bề mặt mà chẳng hiểu gì về cuộc sống thực! Thế rồi lại chẳng chạy loanh quanh, tìm cách bịp nhau bằng những ngôn từ hoang tưởng, thiểu năng, xàm xí?

Lịch sử kể lại vài cái tên nổi bật như: Pháp Hiển, Huyền Trang, Nghĩa Tịnh… những người đã đi ròng rã hàng chục năm để “du học” tại Ấn Độ, một số người theo học nhiều năm tại Nalanda, một học viện có hơn… 10 ngàn sinh viên và hàng triệu đầu sách, xem là “kinh đô ánh sáng” của thế giới đương thời! Nhưng trên đây chỉ là 3 người tiêu biểu, nổi bật, để lại nhiều thành tựu, kinh sách cho hậu thế mà thôi!

Còn số người Trung Quốc cổ đại đã từng “đi Tây Trúc thỉnh kinh” thì có đến hàng trăm, Nhật Bản, Hàn Quốc cũng có rải rác một vài người. Nhưng VN thì tuyệt nhiên không có ai! Kiến trúc xây gạch còn lại ở Nalanda cho thấy mô phỏng kiến trúc đục đá, điêu khắc thời Đức Phật gần 1000 năm trước đó, mỗi “nhóm sinh viên” được bố trí một phòng “ký túc xá” nhỏ, xoay quanh bốn phía sảnh sinh hoạt chung.

Dễ nhận thấy, tiếng Anh báo chí ngày nay đã đơn giản hóa đi nhiều về ngữ pháp, đọc rất nhiều trang mới thấy được một, hai ví dụ dùng thì “hiện tại hoàn thành”, còn “hiện tại hoàn thành tiếp diễn” và “quá khứ hoàn thành”, “quá khứ hoàn thành tiếp diễn” hầu như không thấy. Vì sao người xưa đặt ra thứ ngữ pháp “trời đánh” như vậy, đó là vì họ muốn nhấn mạnh cái trật tự thời gian, mọi thứ tiếp diễn có trước, có sau. Mà tiếng Anh là hãy còn tương đối đơn giản nhé!

Những ngôn ngữ khác ràng buộc chặt chẽ hơn rất nhiều. Thậm chí có những ngôn ngữ đưa cả tính “chủ quan” vào trong ngữ pháp, buộc người nói phải thể hiện rõ: “tôi nghe nói rằng” hay “chính mắt tôi thấy rõ”. Ở đây, ta sẽ thấy một ý thức rõ ràng, đưa một ràng buộc “pháp lý” vào trong ngữ pháp. Và thế rồi, theo thời gian, mọi thứ cứ trơn tuột đi, lạm phát hóa như thế! Và cũng trong lúc đó thì, với những ngôn ngữ như Vietic, nó sẽ hỏi bạn rằng: ngữ pháp là cái gì thế!?