Cao cao sơn thượng hành thuyền, Thâm thâm hải để tẩu mã – 髙髙山上行船 深深海底走马 – Cao cao đỉnh núi ta chèo thuyền, sâu sâu đáy biển ta cỡi ngựa, câu của thiền sư Minh Hoằng Tử Dung, người Quảng Đông, được Chúa Nguyễn Phúc Thái mời sang VN, định cư tại Huế và thành lập nên chùa Từ Đàm ngày nay. vnexpress.net – Đường Đà Lạt ngập hơn một mét, hàng loạt xe máy bị nhấn chìm

Lịch sử kể lại vài cái tên nổi bật như: Pháp Hiển, Huyền Trang, Nghĩa Tịnh… những người đã đi ròng rã hàng chục năm để “du học” tại Ấn Độ, một số người theo học nhiều năm tại Nalanda, một học viện có hơn… 10 ngàn sinh viên và hàng triệu đầu sách, xem là “kinh đô ánh sáng” của thế giới đương thời! Nhưng trên đây chỉ là 3 người tiêu biểu, nổi bật, để lại nhiều thành tựu, kinh sách cho hậu thế mà thôi!

Còn số người Trung Quốc cổ đại đã từng “đi Tây Trúc thỉnh kinh” thì có đến hàng trăm, Nhật Bản, Hàn Quốc cũng có rải rác một vài người. Nhưng VN thì tuyệt nhiên không có ai! Kiến trúc xây gạch còn lại ở Nalanda cho thấy mô phỏng kiến trúc đục đá, điêu khắc thời Đức Phật gần 1000 năm trước đó, mỗi “nhóm sinh viên” được bố trí một phòng “ký túc xá” nhỏ, xoay quanh bốn phía sảnh sinh hoạt chung.

Bỏ tư duy quản không được thì cấm, nói dễ nhưng làm không dễ. Vì thực ra, với những cái tâm nhiễu loạn thì lúc nào, chuyện gì nó cũng muốn quản hết trơn á: tôi biết, tôi đúng, ai khác tôi là không được. Do tâm nhiễu loạn nên không thể nhìn cho rõ vấn đề, thấy cái gì mới, lạ thì một là sợ, hai là ghét, đã là thời buổi nào rồi mà dân trí đa số vẫn như thế! Dần dần, toàn hệ thống luật pháp trở thành một kiểu phòng thủ, phòng thủ đến mức bảo thủ, tìm cách quản tối đa, đến mức tự mua dây buộc mình! Cho một anh công an chuyên điều tra tâm lý tội phạm đi theo dõi, “bảo vệ” một người tu hành (là nói cái người không tu chỉ hành, trái ngược lại với một số thành phần có tu mà không hành ấy). Mà anh công an này trình độ không cao lắm, thì ảnh nhìn đâu cũng chỉ thấy tội phạm mà thôi, người ta chỉ nhìn thấy cái mà “tâm” của họ muốn thấy, quả nhiên là như thế!

Mà nói về tu hành, học hành, tuy rằng việc học hành bắt đầu với hình thức lặp lại một số điều “ta đã biết”, nhưng nói cho đúng thì, mục đích sau cùng của học hành thực ra là để ứng phó với những điều mà… “ta chưa biết”! Có một số người, học được một số điều, rồi cứ lặp như vẹt một số khuôn mẫu, rồi bắt cả thế giới phải theo đúng những điều anh ta biết, có sự ngược ngạo nào lớn hơn vậy không!? Mà để ứng phó với điều “ta chưa biết”, thì đầu tiên, cứ phải nói thẳng là… ta chưa biết, giữ cho cái tâm “trống không” để có thể nhìn nhận sự việc cho chân phương, rõ ràng. Với tội phạm, đôi khi có thể áp dụng một vài bài bản, khuôn mẫu được, thậm chí là giở cả thủ đoạn, xảo thuật được, vì tội phạm thường tuân theo những mẫu nhất định. Nhưng với người đã muốn vươn ra cảnh giới “tứ đại giai không” mà làm vậy khác nào “Ban môn lộng phủ”, làm điều vô ích?

Bỏ tư duy quản không được thì cấm, không hiểu gì nhưng vẫn quản, vẫn cấm, nói dễ nhưng làm không hề dễ, vì muốn làm cho rốt ráo thì phải “nâng cấp” toàn bộ dân trí, việc khó hơn lên trời. Vì đa số người Việt, từ lúc sinh ra là đã có vô số vấn đề trong “tâm” rồi, “cố cùng” bám lấy điều “tôi biết, tôi đúng, ai khác tôi là không được”, không bao giờ chịu hé mắt nhìn ra xem thế giới như thế nào, chưa nói đến việc tự thay đổi bản thân, nhiều người thậm chí có những nét cá tính “tự hủy diệt”. Tôi dùng từ “tự hủy diệt” là nói những dạng bệnh tâm thần, tự làm mình bị thương, tự cào cấu bản thân (kiểu Chí Phèo rạch mặt ăn vạ cũng là dạng bệnh lý này), đã đến mức như vậy rồi muốn sửa đổi có được hay không? Đôi khi phải có một cái “tính không” vô cùng lớn để cho họ nhận ra rằng: thực ra không ai làm gì cả, là tự họ làm mình bị thương, tự họ tạo ra vấn đề thôi!

Bản chất của con người, đó là một loại có tính “ưu sinh”… chúng ta cho rằng một số “chủng loại” là ưu việt hơn, nên ưu tiên phát triển nó. Như cây lúa hoang ngày xưa vốn dĩ chẳng có mấy chục hạt, hay cây bắp nguyên thủy chỉ có 5, 6 hạt trên một quả, thế rồi gieo trồng, lựa chọn, lai tạo, ưu tiên những giống “năng suất” mà ra được cây lúa, bắp ngày nay! Haiza, chỉ vì “nhất niệm khởi – 一念起” mà thôi!

Cũng như ku Tom vậy, lúc thì khôn ranh, khi thì khờ khạo, lúc thì phụ thuộc, khi thì thấy độc lập! Thực chất nó không phải là những gì bạn nghĩ, nó chỉ là… con mèo! Nhìn nhận sự vật, và mọi người xung quanh cũng y vậy, nói đúng ra, chúng ta chỉ nhìn thấy những gì “tâm” chúng ta muốn thấy! Một đêm mất ngủ suy nghĩ linh tinh… con ngựa vằn (zebra) rút cuộc là màu trắng sọc đen, hay là màu đen sọc trắng!?

Xuất hiện nhiều sự việc quay lén, sử dụng hình ảnh cá nhân trái phép, sử dụng cho mục đích không trong sạch, số lượng vụ việc nhiều như thế, mà khắp cả các mặt báo, không thấy có bài nào nghe cho được. Về mặt luật pháp, chỉ có thể xử người vi phạm đến một mức độ nào đó, thứ nhất là xử phạt hành chính, thứ nhì là phạt tiền nếu chứng minh được hành động gây ảnh hưởng xấu đến cá nhân và xã hội. Nhưng đây cũng gần như là giới hạn của pháp luật. Đương nhiên cách diễn giải, mức độ ảnh hưởng thiệt hại sẽ khác nhau tùy từng người. Ví dụ như tôi, đàn ông, trên răng, dưới dép, tôi chả có gì phải sợ, kể cả khi hình ảnh riêng tư của mình rò rỉ đâu đó! Nhưng sâu xa hơn, đi qua ranh giới của pháp luật chính là đạo đức cộng đồng! Chính những thể loại bên trong trống hoác, không có gì khi tự soi rọi tâm hồn mình, nên họ sẽ luôn tìm cách đi soi người khác!

Người bình thường, trong một xã hội lành mạnh, sẽ dành phần lớn thời gian cho việc phát triển bản thân, chẳng ai rảnh hơi đi tìm sự “thỏa mãn” trong hành vi “soi mói”! Những gì chúng nó, đám lưu manh nhìn thấy, chỉ là cái mà “tâm” chúng nó muốn nhìn thấy mà thôi, chính là sự phản ánh của những cái tôi bệnh hoạn! Chúng nó không nhìn thấy được gì khác, những nhân cách đã “bần cùng hóa”, “lưu manh hóa”, “bị thối rữa”, chúng nó mắc cứng vào những cái bản năng máy móc như thế, phần “người” trong chữ “con người” vẫn chưa phát triển được mấy! Mạng xã hội là cái môi trường nơi ai ai cũng tranh thủ thể hiện, tôi là như thế này, tôi đã làm những điều này, v.v… Nhưng đạo đức xã hội, cái chúng ta cần, là những thứ ngược lại: tôi KHÔNG làm những điều này này, và tôi kiên định như thế! Mà để hiểu được cái tính KHÔNG này thì vô cùng khó, phi thường khó!

Điều 32, Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13: “Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.” Chỉ một câu này thôi là đủ để xử phạt hành chính tất cả những hành vi quay phim chụp ảnh một người rồi phát hành, xuất bản dưới bất kỳ dạng nào, kể cả trên mạng xã hội mà không được người đó đồng ý. Rất tiếc là ở phần thi hành, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, không quy định cụ thể mức phạt, chỉ có thể phạt nếu kết luận được hành vi chia xẻ này là: “giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân”. Hiểu như vậy thì vẫn có thể cưỡng chế thi hành, bắt phải xóa phim, xóa hình ảnh được, chỉ là hơi khó định được mức xử phạt cụ thể mà thôi! Ví dụ như bạn đăng tấm ảnh đi uống bia với bạn bè lên mạng xã hội, thế nào cũng sẽ có thằng cóp lại cái ảnh, rồi giật dòng tít trêu ngươi: Tác hại của chứng nghiện rượu!

Đương nhiên, đây chỉ là tôi rảnh, tưởng tượng ra kịch bản thế thôi, nhưng phần lớn báo chí và mạng xã hội VN cũng giống y vậy! Nó thể hiện cái tâm thức xấu xí của cộng đồng Việt, bản thân không chịu vận động, chỉ la liếm khắp nơi, thấy cái gì lạ thì một là sợ, hai là ghét, và ba là tìm cách nói ra nói vào! Rồi dùng những nội dung sai lệch tìm cách gây “sóng”, anh A nói như thế này, anh B bảo anh C như thế kia, kích cho thiên hạ đánh nhau! Nên cái phần “hướng hạ” trong cộng đồng quá lớn, không thấy phần “hướng thượng” đâu, riết xã hội nó bị “quy đồng” về những “mẫu số chung” như thế! Chính những cái thành phần thiểu năng, không có khả năng suy nghĩ, trống hoác không có nội dung gì, hạ bút viết câu tiếng Việt cho suôn sẻ còn chưa được! Chính những thành phần đó là dạng la liếm khắp nơi, luôn luôn “ta đây biết rồi”, chính là những kẻ thêu dệt, bịa đặt tích cực nhất! Muốn “sáng tạo nội dung” á, chuyện không dễ thế đâu!

Phải xem từ nhỏ học hành thế nào, phải có quá trình hàng chục năm thì mới hơi hơi có nội dung được, mà người không có công phu gì chỉ nói mấy câu là biết ngay! Phải sớm cụ thể, chi tiết hóa luật về chuyện này, quy định thành mức phạt cụ thể, như thế mới dẹp được đám du-tu-bơ, tíc-tốc-cơ, phây-búc-cơ và những dạng báo chí thiểu năng khác! Thường việc như thế này do chưa xảy ra với mình, hoặc có xảy ra thì cũng cho qua vì không quá quan trọng, nhưng vẫn phải hiểu rõ luật để tự bảo vệ. Còn đối với trường hợp ông Anh Tú – Minh Tuệ, có 2 khả năng có thể xảy ra. #1. Ông Anh Tú ủy quyền cho luật sư khởi kiện vụ án sử dụng hình ảnh cá nhân trái phép! #2. Viện kiểm sát, xét sự việc ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, quyết định khởi tố vụ án sử dụng hình ảnh trái phép! Cứ bốc ra 100 ku đầu têu, phạt mỗi ku 20tr, kiếm 2 tỷ trả án phí, cứ như thế cho chúng nó sợ, khỏi đăng hình ảnh, video gì cả, còn chữ á, muốn đăng bao nhiêu thì tùy, chỉ sợ là chúng nó không có nhiều chữ để mà đăng đâu!