Để nuôi một con ngựa, cần khoảng trên dưới một hectare đất và sản sinh lượng cỏ cần thiết, đương nhiên còn tùy chất lượng đất, nếu đất xấu thì sẽ cần nhiều hơn. Mỗi một chiến binh Mông Cổ ngày xưa có trung bình 4 con ngựa, chưa kể gia đình anh ta mỗi người cũng có 1, 2 con nữa, rồi phải kể vài chục con bò, cừu, dê… cần thiết để nuôi sống toàn bộ gia đình. Tính sơ sơ thì mỗi gia đình Mông Cổ ngày xưa cần có một không gian sống không ít hơn 100 hectare.

Thực ra sau hàng chục năm quan sát thì tôi thấy rõ một điều rằng, chúng nó ngáo, xàm đủ chuyện trên trời dưới đất, cũng chỉ vì… một động cơ bịp bợm nào đó mà thôi, thường gặp nhất là… bán đồ cổ giả, còn là dạng giả trân sống sượng, loại chỉ lừa được mấy người thiểu năng! Còn tệ hơn là những ông già đã U100, sống cuộc đời dài như vậy nhưng bản thân không tạo dựng được giá trị gì!

Dành cái thời gian thoi thóp còn lại đó đi bịp con cháu. Sự khốn nạn đến mức thảm hại của các nét cá tính Vietic! Nên mới bảo đó là cái dân tộc tính “mãi không chịu lớn”, luôn chạy quanh giở trò lưu manh vặt, luôn “đĩ miệng”, tìm cách xạo sự để hơn người bằng các trò thiểu năng, còn không tự nhận ra mình ngu chỗ nào! Kết quả hiển nhiên là một cái xã hội đầy đĩ điếm, lưu manh và bịp bợm ngày nay!

Mạng xã hội tràn ngập nào là tử vi, xem bói, thần số học, phong thủy, kinh Dịch, tướng số, thao túng tâm lý, muôn ngàn các kiểu thầy y – lang băm, ngụy khoa học. Chưa kể vô số loại bịp bợm, lừa đảo, cờ bạc, gái gú, và muôn ngàn kiểu nhảm nhí, xàm xí khác, lời Phật thế này, ý Chúa thế kia, và một triệu lẻ một trò tạp nham khác.

Nhiều đến mức tầng tầng lớp lớp, nhiều đến kinh hoàng. Kiểu dân trí như thế này không cạp đất mà ăn mới lạ, ít học thì có kiểu rẻ tiền ít học, “có học” cũng xàm xí theo kiểu “có học”. Vấn đề không phải là “trí”, là “biết” được gì, vấn đề chính là nằm ở “tâm”: luôn ghen ăn tức ở, luôn lưu manh lặt vặt, biết bao giờ mới ngóc đầu lên được!?

Táp táp tây phong mãn viện tài, Nhụy hàn hương lãnh, điệp nan lai… – 飒飒西风满院栽 蕊寒香冷蝶难来!

Xưa, thiết kế ngôn ngữ lập trình là một cái gì đó cảm giác… rất cao siêu! Đó không chỉ là một tập từ vựng và cú pháp, mà còn là các ngữ nghĩa chặt chẽ muốn diễn đạt bên dưới. Lịch sử cho thấy có không ít cú pháp ngôn ngữ theo kiểu… lảm nhảm, những người nói ra những câu mà thực chất không tự hiểu được mình đang nói cái gì!

Những loại đó trong lịch sử Khoa học máy tính không phải ít! Những vấn đề “self integrity” chính là thể hiện rất rõ ràng, sự không thấu hiểu và thiếu nhất quán bên trong một con người. Thế rồi, đến một ngày, tự mình cũng đi thiết kế ngôn ngữ, một ngôn ngữ đơn giản, không Turing-complete như các hệ quả của định lý Rice đã mô tả!

Sản phẩm nặn ra được đem đi nung lần thứ nhất với nhiệt độ dưới 1000°C, kết quả là một loại gốm chất lượng chưa cao, còn xốp và thấm nước! Lợi dụng sự thấm nước này, hoạ sĩ dùng loại mực gốc dầu (oil based) vẽ những nét phác hoạ trên mặt gốm, loại mực dầu này tạo thành những vùng tách biệt, ngăn không cho nước loang ra.

Sau đó dùng các kỹ thuật màu nước (water color) để hoàn thành bức hoạ với các vùng có màu sắc, độ đậm nhạt khác nhau! Một lớp men được phun lên bề mặt (men thực chất là một hỗn hợp gần giống kính, cơ bản là SiO₂ và Al₂O₃). Sản phẩm được đem đi nung lần thứ hai với nhiệt độ trên 1200°C, tạo ra thành phẩm sứ chất lượng cao sau cùng!

Chu Định vương – Chu Túc là con trai thứ 5 của Chu Nguyên Chương và Mã hoàng hậu. Do có quan hệ tốt với anh của mình, Vĩnh Lạc đế – Chu Đệ, nên Chu Túc sống sót qua các giai đoạn thanh trừng và đấu đá đẫm máu đầu thời Minh, và dù cũng phải chịu một số khổ nạn, song vị Vương gia này tương đối được biệt đãi, phong đất ở Hàng Châu, Khai Phong, những lãnh địa giàu có nhất TQ. Khác với các vương gia khác, đấu đá chính trị kịch liệt, và hoàn toàn khác với hình ảnh các phim cổ trang đã cố vẽ ra cho chúng ta xem, Chu Túc dành phần lớn thời gian trồng cây, nghiên cứu y thuật và viết sách!

Cứu hoang bản thảo (救荒本草) – tạm dịch là “Các loài cây cứu đói” là công trình để đời của Chu Định vương! Sách liệt kê 414 loại thảo mộc có thể dùng làm thực phẩm khi mất mùa, đói kém. Theo lời đề tựa sách, đích thân một vị vương gia tự tay trồng cây, tự nghiên cứu tìm hiểu, và hoàn toàn khác với những sách vở trước đó, có 276 loại cây chưa từng được sách nào nhắc đến. Mục đích của cuốn sách chỉ đơn giản là: khi xảy ra mất mùa, đói kém, thì tìm những loại cây gì có thể ăn được, trồng loại cây ngắn ngày nào để nhanh chóng cứu đói. Các nhà sinh học, nông học hiện đại đánh giá rất cao sách này!

Sách có nhiều kiến thức hữu ích đến tận thời hiện đại! Bắt đầu từ “Cứu hoang bản thảo”, một cuốn sách xuất bản 700 năm trước, đã có cả một “phong trào cứu đói” ra đời, nhiều tác giả đời sau tiếp tục soạn sách và bổ sung nhiều loại cây có thể dùng làm thực phẩm: Cứu hoang dã phổ – Vương Bàn, Thực vật bản thảo – Lô Hòa, Dã thái bác lục – Bảo San, Như thảo thiên – Chu Lý Tĩnh, v.v… Chẳng trách người TQ ăn rất nhiều thứ lạ, cái gì họ cũng ăn. Suốt hàng chục năm, chúng ta coi vô số phim lịch sử, cổ trang TQ, nhưng vẫn éo hiểu và học được cái gì về văn hóa của họ, cứ như… “gió vào nhà trống” vậy!

Từ hơn 20 năm trước, tôi đã cho rằng một bộ phận vô cùng lớn người Việt, dễ có trên 70 ~ 80%, bị các chứng tâm thần khác nhau, từ nhẹ cho tới nặng, từ dễ thấy cho đến kín đáo. Một môi trường văn hóa xã hội giống y như “cái hội ma túy bên trong cái viện tâm thần” như ngày nay, vô số kiểu biểu hiện tinh thần, nội tâm bất ổn!

Đầu tiên là dạng “thằng ngốc mùa hè”, thấy nó đi ngoài chợ, hoa tay múa chân, nhặt lá đá ống bơ… là biết nó ngốc rồi. Lại có dạng “thằng ngốc mùa đông”, phải đợi nó vào nhà, cởi nón, áo khoác ra, nói năng vài câu mới biết nó ngốc. Còn có những dạng ngốc tinh vi, biết cách che dấu, ngụy trang, phải giao tiếp nhiều năm mới biết nó ngốc!