ngưu chử, bến nghé

ó phải tôi là người khá cũ chăng, nhưng việc dùng từ Hán Việt trong hành văn hàng ngày với tôi rất bình thường! Tiếng Việt thiếu quá nhiều từ, mà cuộc sống ngày một đa dạng, phong phú, có quá nhiều thứ phải diễn đạt, nên vay mượn là điều đương nhiên! Nên hơi ngạc nhiên khi thấy nhiều người phản đối từ “thu dung” (ví dụ: Tp.HCM triển khai bệnh viện dã chiến thu dung điều trị COVID-19) mấy ngày vừa qua! Xem lại câu vừa trích: “thành phố”, “triển khai”, “bệnh viện”, “dã chiến”, “điều trị”, có từ nào không phải là Hán-Việt không? 😀

Chữ “chử” (Ngưu Chử, Chử đồng tử) phải viết đúng là dấu hỏi, các từ điển Hán-Nôm đều không ghi nhận dấu ngã. Điều này thêm một lần nữa củng cố suy nghĩ của tôi, cho rằng “phân biệt hỏi ngã” là một phân biệt nhân tạo, tức là nó đã được người ta “bịa ra”, hay đã “over-engineer” trong quá trình phát triển hệ thống ký âm Quốc ngữ, rồi áp đặt lên người học, chứ về bản chất, không hề tồn tại trong văn ngôn tiếng Việt! Một suy nghĩ khác cho rằng “hỏi – ngã” là dấu vết của một phân biệt cổ đã biến mất, nhưng điều này không có nhiều chứng cứ!

Bến Nghé – Ngưu Chử, thơ Lý Bạch, Dạ bạc Ngưu chử hoài cổ:

Cảnh đêm Ngưu chử Tây giang,
Trời thu trong vắt không hàng mây trôi…
Sáng dong buồm chiếu đi rồi,
Lá phong đã rụng tơi bời bến sông!

Ngưu chử Tây giang dạ,
Thanh thiên vô phiến vân…
Minh triêu quải phàm tịch,
Phong diệp lạc phân phân.

牛渚西江夜
青天無片雲
。。。。。
明朝挂帆席
楓葉落紛紛

ném đá

ậy phải hiểu là “không nên giúp tp.HCM trong việc ném đá đoàn HD”, hay là “đoàn HD đang giúp tp.HCM, không nên ném đá họ”? Tiếng Việt, một thứ hổ lốn, thiếu rõ ràng, chính xác. Con người manh mún, tuỳ tiện, cảm tính, etc… như thế nào, thì sinh ra thứ ngôn ngữ y như thế đó! Mặt khác, rõ ràng là biết ngôn ngữ có điểm yếu, nhưng thằng viết báo nó phải làm sao cho câu văn rõ ràng chứ! Hay thực ra lại “khôn lõi”, cố tình lợi dụng ngôn từ để sách động dư luận!? Rất nhiều vấn nạn của xã hội là bắt đầu từ suy nghĩ, ngôn ngữ mà ra!

Cái này muốn sửa, e là phải mất nhiều thế hệ! Bác nào học nhiều ngôn ngữ, so sánh chéo cấu trúc ngữ pháp của các ngôn ngữ sẽ thấy rõ điều này! Em ủng hộ thay máu, gái VN, trai VN lấy người nước ngoài, cải thiện nòi giống! 😃 Chuyện này, đặt trong tình huống, đương nhiên vẫn có thể phân tích đúng sai được! Nhưng dưới khía cạnh phát triển con người, thì đều là 彼此彼此 – bỉ thử, bỉ thử, như nhau cả mà thôi! Ám ảnh khác biệt nhỏ nhoi, đừng cố phân biệt Bắc Nam, thực ra cũng 1 con người, cũng 1 văn hoá đó, không hề khác nhau tí nào đâu!

lobby

ó một thời sơ khai, sách báo thực dân sao mà nói tốt về VN đến thế, nào là người Việt thông minh cần cù, nào là Đông Dương giàu có, thôi thì đủ cả! Mọi người đừng có nghe khen mà nở mũi, tỉnh táo một tí đi, đều là những bài “lobby” mà thôi! Nằm dưới sự cai quản của Bộ Thuộc địa Pháp, thằng nào cũng làm “hồ sơ” tốt về mình để xin đầu tư, chuyện quá dễ hiểu!

Cái xứ Indo-China có gì, toàn chó ăn đá, gà ăn cát! Mà ku Pháp là “trâu chậm uống nước đục” về khoản thuộc địa, bị ku Anh xí hết phần ngon! Nên cũng phải cố sống cố chết xí cho được vài miếng, cái chất “ngoan cố” của thằng Pháp nó thế! Xui xẻo cho anh Việt Nam, gặp phải một ku ngoan cố, và cũng xui xẻo cho Pháp, gặp ngay một thằng ngàn đời ngoan cố! 😃

chấp ngã

iết tiếp theo post trước, tiếng Việt và não trạng Việt… Biết là nói những chuyện như thế này rất dễ “ăn gạch đá”, nhưng “phản tỉnh” là điều đương nhiên cần phải làm. Dĩ nhiên, không nên có những nhận định quá cực đoan kiểu như: “tiếng Việt là thứ tào lao, Nôm na là cha mách qué”, nhưng vẫn có thể nói một điều dễ nhận thấy rằng, tiếng Việt, với tất cả những ưu và khuyết của nó, quả nhiên, đã góp phần tạo ra một cái “não trạng” như rất rất nhiều (nếu không muốn nói là đa số) người Việt hiện tại:

1.   Egocentric: quá tập trung vào bản thân, cứ suốt ngày “tôi là như thế này, người khác là như thế kia”, đến mức narcissist, tự kỷ!

2.   Preassumption: luôn kiểu ta đây “biết rồi”, luôn tìm cách “đọc vị” người khác, nghĩ rằng biết người khác “trong lòng bàn tay”.

3.   Quick-to-make-judgement: quá vội vàng khi đánh giá 1 người, 1 sự việc, không bao giờ chịu bỏ “công phu” tìm hiểu thấu đáo.

4.   Too-emotional-thinking: có quá nhiều cảm tính trong suy nghĩ, quá dễ bị tác động bởi các câu chuyện “câu nước mắt”.

5.   Self-grasping, chấp ngã: cố sống cố chết bám víu vào cái hiểu biết tào lao của mình, “tôi đúng” mới là điều tiên quyết.

Khởi thuỷ, là do sinh-cảnh như thế, người Việt giỏi biến hoá, ứng phó với hoàn cảnh, mang tính chất của môi trường đấu tranh sinh tồn xa xưa (e là từ thời còn ở nhà sàn). Nhưng khi xã hội phát triển đến mức quy mô, phức tạp thì kiểu tính cách đó không còn thích hợp. Lâu dần sau đó, tác động qua lại giữa những cá tính bắng nhắng, vụn vặt như thế, dần dần dẫn đến một cực đoan khác là tính “lưu manh vặt”, sẵn sàng làm nhiều điều tào lao để tự tôn mình lên và đạp người khác xuống, hay chỉ để thoả mãn một nhu cầu nhất thời!

Cái “chấp ngã” của người Việt đáng sợ đến mức báo động! “Não trạng” như thế tạo ra một xã hội bất ổn về tình thương và lòng tin, không xây dựng được giá trị chung của cộng đồng, và xa hơn là không có khả năng học tập được những điều mới! Lạ lùng thay, cũng chính vì “chấp ngã”, “tôi đúng” như thế nên rất dễ bị lừa gạt, chỉ cần vài câu “cảm tính, bầy đàn” là tin sái cổ, căn bản là vì sâu bên trong, không tự mình tạo ra được “giá trị tự thân”, tự họ chẳng tin vào điều gì, chẳng tin gì nhưng cái tào lao gì cũng tin, là như thế!

hang.tv

hưa bao giờ làm “review” về bất kỳ thứ gì, kiểu người cũ, xem mọi thứ trên mạng chỉ là để “cho vui”, “không thực”. Tuy vậy, rất ấn tượng khi xem qua vài chục video trên kênh Youtube hang.tv nên viết vài dòng. Thu Hằng là cô gái nghèo Phú Thọ, học xong cấp 3 thì dừng, nhàn rỗi, chơi điện tử, đánh lộn, cuộc đời vô định, sau theo mẹ qua Đài Loan (mẹ cô làm ô-sin ở Đài 14 năm), rồi từ từ học lên hết đại học ở Đài Loan, làm nhiều nghề trong đó có đi dạy tiếng Việt, làm MC, diễn viên, quen và cưới một anh người Đài, và bây giờ kênh Youtube hang.tv quay trở lại giúp người Việt hoà nhập tốt hơn vào xã hội Đài Loan, có tính xây dựng cộng đồng rất cao!

Đầu tiên, dễ thấy là Phổ thông thoại (Mandarin) tạo nên một dấu ấn rất rõ rệt lên tâm hồn cô ấy, học một ngoại ngữ mới cũng là có những cách hình dung, diễn đạt mới, tiếp cận với một thế giới tinh thần khác. Nhưng phải là học thật sự kia, nếu giống đa số người Việt học tiếng Anh thì… cũng chả có ích gì. Việc rành rẽ một ngôn ngữ ngoài việc có thêm một công cụ để tự khám phá, làm giàu thêm cho tâm hồn bản thân, đồng thời cũng mở ra nhiều cánh cửa từ phía người bản địa, giúp hoà nhập vào cuộc sống dễ dàng hơn! Dĩ nhiên ở đâu cũng luôn luôn có người tốt, kẻ xấu, nhưng ở Đài lâu năm, nhiều người đều nói: sống trong xã hội Đài Loan “có tình” hơn ở VN!

Tốt đẹp không phải là một món quà từ trên trời rơi xuống, nó đến cùng lúc từ hai phía, khi có sự thông hiểu, chia xẻ quan điểm, giá trị, nhiều cơ hội mới được tạo dựng. Còn như trong khá nhiều trường hợp phụ nữ VN lấy chồng Đài Loan, ngôn ngữ không thông, văn hoá không hiểu, không chia xẻ được gì với nhà chồng, thậm chí là có người lười biếng không chịu lao động, chỉ muốn ngữa tay xin tiền, phụ nữ như thế chỉ có giá trị là 1 cái “máy đẻ” mà thôi, và không nên ngạc nhiên khi bị đối xử như thế! Tôi quy “công lao” thay đổi, phát triển 1 con người, rất nhiều phụ thuộc vào ngôn ngữ, hãy học 1 ngôn ngữ giàu có, có tình người, “có hậu”, ít tính “lưu manh lặt vặt” hơn tiếng Việt!

animal farm – 3

ã thành nông trại súc vật từ lâu rồi, cái gì cũng tổng hợp, từ thức ăn vật lý cho tới thức ăn tinh thần, nuôi như nuôi heo luôn! 🐖 🐷 🐽 Văn chương, âm nhạc… cuối cùng trở thành một kiểu tổ hợp hoán vị, thuật toán nó xào xáo lên để tạo ra “món mới” ăn hàng ngày!

Suy nghĩ, tư duy trở thành những luồng được dẫn dắt, đúng sai, sự thật không quan trọng, quan trọng là trending hôm nay là nói về chủ đề này, ngày mai sẽ có chủ đề khác cũng rất “hot”! Đám nhân viên chăn nuôi đi tới đi lui, tay cầm sách “Thuật tẩy não” kiểm tra tính bầy đàn của từng cá thể!

Chu trình Pavlov trở nên hoàn hảo, từ phản xạ vật lý của cơ thể hay tư duy riêng biệt của não bộ, hết thảy đều được dự đoán và kiểm soát, nhằm bảo đảm tất cả nằm trong kịch bản! Không phải nói chuyện viễn tưởng đâu, chuyện đã thấy hàng ngày từ hàng chục năm qua!

Khi con người mất đi “phần hồn”, phần “hướng thượng” thì rút cuộc, chỉ còn lại phản xạ vật lý, phần “hướng hạ” như bao loài động vật khác mà thôi! Mất khả năng tự phản tỉnh, con người trở thành cái máy if-then-else-do-while-for chạy theo những chương trình đã được lập sẵn!

lan đột biến

ó gì lạ đâu, gần chục năm trước cũng có làn sóng người Việt đổ xô qua Myanmar, theo chân các cty VN, làm nhiều trò lưu manh bên đó, mánh khoé ở VN người ta biết cả rồi, không còn đất sống nên sang nơi kém phát triển hơn, hy vọng lừa gạt được thêm 5, 7 năm nữa! Cứ như thế, từ TQ đổ sang VN, từ VN đổ sang Miến, ở đâu dân trí kém… nước chảy chỗ thấp mà… 😅

tiếng Việt có 8 thanh

âu về trước, 1 đêm khó ngủ, chui vô cái hang thỏ Alice – in – wonderland trên Internet và xem được cái này, 1 người nước ngoài học tiếng Việt với cảm quan nhạy bén đã nhận ra tiếng Việt có 8 thay vì 6 thanh (tones). Điều này có vẻ không được “đúng đắn” cho lắm, vì nhìn từ hệ thống chữ viết Latin thì tiếng Việt chỉ có 6 thanh, nhưng về phân tích ngữ âm học, thanh “sắc” và “nặng” có thể được chia thành 2 thanh con. Hơi khó để nhận ra với người đã quen chữ Quốc ngữ, nhưng với một người “chưa biết gì” do mới học tiếng Việt (hoặc có khi chính là “biết rất nhiều”) thì lại nhìn ra được!

Nếu đọc các tác giả cũ như Dương Quảng Hàm hay Trần Trọng Kim thì sẽ thấy họ dùng cách “phân loại” xa xưa có nguồn gốc Trung Quốc gọi là “Tứ thanh – 四声“. Tứ thanh bao gồm: bình – , thượng – , khứ – , nhập – . Mỗi thanh này lại chia thành 2 thanh con là: phù – & trầm – , tức cao & thấp, nên tổ hợp lại sẽ có 4×2=8 thanh. Điều này… rất đáng ngạc nhiên, đi rất gần với các phân tích ngữ âm học hiện đại! Nếu theo cách giải thích này thì tiếng Việt có 8 hoặc 7 thanh, 7 thanh là do “hỏi” và “ngã” đã nhập làm một. “Tứ thanh” là nền tảng căn bản rất quan trọng của thơ ca Đường, Tống.

Từ “Tứ thanh” phát triển thành hàng trăm niêm luật khác nhau của Đường thi, và hàng ngàn luật của Tống từ. Sang đến thời Nguyên, xã hội có nhiều biến động, các bộ tộc phương Bắc tràn xuống, ngôn ngữ dần mất bớt thanh sắc và còn lại 4 thanh như tiếng Quan thoại ngày nay. Bắt đầu từ đó, người TQ bắt đầu làm thơ… “sai luật”, sai khi đọc theo âm Hán-Việt nhưng vẫn “đúng” khi đọc với giọng Quan thoại! Đó là lý do tại sao người Việt đọc Đường thi, Tống từ thấy hay và dễ tiếp thu, nhưng sang Nguyên khúc thì bắt đầu thấy “lạc vận”, đến Minh, Thanh thì rất dễ nhận ra “âm luật” “sai” rất rõ ràng!

Trở lại vấn đề tiếng Việt có 6 thanh hay là 8 thanh, thực ra 6 hay 8 thanh, với đa số người Việt không quá quan trọng (!?!?). Nhưng cần hiểu rõ, hiểu sâu về hệ thống “âm luật cổ” để có hướng phát triển cho hệ thống ký âm Quốc ngữ. Chữ Quốc ngữ, một hệ thống chữ viết nhân tạo và có phần “hơi vội vàng, tạm bợ, hơi duy ý chí và áp đặt” đã khiến chúng ta có cái ấn tượng sai lạc là tiếng Việt chỉ có 6 (hoặc 5) thanh! Đúng hơn, về mặt ngữ âm học, cần phải nói rõ là tiếng Việt có 8 (hoặc 7) thanh, nhưng hệ thống chữ ký âm Quốc ngữ chỉ sử dụng có 5 ký hiệu để biểu diễn thanh điệu mà thôi!

lưu manh vặt

ói về đạo đức xã hội, thời giờ còn chưa bằng được thời phong kiến! Ở làng tôi ngày xa xưa (trước 45), vô “rú” mót củi khô mà lỡ có dính 1 cành tươi là lính lệ lấy roi nó quất, ngay từ thời phong kiến, áp lực dân số, môi trường không lớn nhưng đã có những tập tục như thế!

Còn giờ thì sao, loa kẹo kéo, rải đinh trên quốc lộ, chơi bài bạc bịp bằng máy phóng xạ, etc… nói trắng ra là những trò lưu manh lặt vặt, phá làng phá xóm, không chuyện tệ hại nào là không làm, mà không ai dám làm gì, riết rồi xem như là chuyện bình thường hàng ngày!

Xử lý rất dễ, các app đo độ ồn phổ biến trên smartphone, quay lại làm bằng chứng, submit report, kèm video, kèm geo-tag (vị trí địa lý), kèm số Decibel, hệ thống tự động tống đạt giấy phạt, chẳng ai rảnh suốt ngày đi canh mấy thằng vô công rồi nghề phá làng phá xóm!

nhạc kinh

ễ Kinh viết rằng: hàng năm, chư hầu phải triều cống thiên tử, và mỗi 5 năm một lần, thiên tử phải đi tuần thú thiên hạ, chỉ với một mục đích duy nhất là lắng nghe dân ca, dân nhạc các vùng miền, để đoán biết lòng dân, phong vận, văn hoá như thế nào… tiếc rằng trong 6 bộ kinh, Nhạc Kinh đã thất truyền, chỉ còn Ngũ Kinh nên chỉ còn biết như thế!

Lại tương truyền rằng Khổng Tử chu du thiên hạ, qua đến đất Giao Châu, thấy nhà nhà, người người mở loa kẹo kéo, hú hét như bầy khỉ vượn, quá kinh hãi, vất cả đàn, kiếm mà chạy một mạch về Khúc Phụ, than ngắn thở dài mà nói rằng: đạo ta tàn rồi! Từ đó về sau đóng cửa không ra ngoài, chỉ chuyên chú san định kinh sách cho đến khi qua đời! 😢

đối ngoại và đối nội

ập tranh đả kích, châm biếm, một số xem cũng hay hay, vui vui, nhưng một số đúng là ấu trĩ. Khi TQ nói “hiện đại hoá” là họ thực sự sẽ làm như thế, có đầy đủ gốc rễ nền tảng văn hoá để làm được… 😢

lỳ như trâu

ói về “gần gũi, thân mật với nước” thì trước tiên phải kể đến bơi, lặn, thứ nữa mới đến các loại ván, xuồng, tàu bè… Nhà xây từ móng, chơi xuồng bè mà bơi lội không giỏi thì đích thị là chuyện tào lao! Có cái kỹ năng backup – dự phòng đó mới có tự tin làm chuyện khác!

Thể hình người VN trời cho không tốt, nên “thể thao thành tích” còn thua kém! Nhưng các môn đòi hỏi lì lợm, bền bỉ thì người Việt chả kém ai! Từ anh lính ôm bản đồ chạy 3 ngày liên tục xuyên rừng trong KC chống Pháp, đến anh đặc công bơi 3 ngày gắn bom vào tàu Mỹ!

Khi nhỏ chính mắt thấy nhiều người bơi hàng chục km trong mưa bão, bản thân không bằng, nhưng cỡ 10km là điều từng làm! Đầu năm nói chuyện âm nhạc, thể thao, người Việt rất có “thiên phú” về khoản “lỳ hơn trâu”, cũng chính là ưu điểm vậy!! 🐃🐃 🐂🐂 🙂🙂

liêm chính

ăn hoá TQ và VN, giống và khác như thế nào? Giống thì nhiều, khác vài điểm quan trọng. Người TQ nói câu nào, chữ nào đều có ngữ nghĩa đầy đủ, và cố gắng làm trọn ngữ nghĩa ấy! Người VN xem câu chữ như trò chơi đánh đố, chơi chữ, hơn thua kiểu lươn lẹo, không thật hiểu thấu đáo nội hàm! Thấy “đối phương” nói câu gì cũng lập tức lên Google, học lóm đâu đó 1 vài câu chữ để có thể khả dĩ lấp liếm, bắt bẻ, bài xích được. Vốn dĩ câu từ lý luận nhị nguyên, thảy đều có 2 mặt, ví như: “người không vì mình thì trời tru đất diệt”, nhưng cũng có câu: “người chỉ vì mình thì cũng trời tru đất diệt”.

Luôn có sự đối lập như thế, khác biệt chỉ ở chỗ nói có thực nghĩa như vậy hay không mà thôi! Nên càng nói năng nhiều chữ, càng đao to búa lớn, cách mạng công nghiệp, 4.0, đi tắt đón đầu các kiểu, là càng xa rời sự thật! Từ bao giờ người ta quên đi mất những điều rất đơn giản nhỉ, ví dụ như: “liêm chính” !!! Nhìn nhận một con người cũng vậy thôi. Tôi quan sát thấy ai nghe 1 câu đơn giản mà không hiểu hay cố tình không muốn hiểu, đến lần thứ 2 là người đó sẽ “lên đường”! Xưa giờ mấy chục năm vẫn y thế, mặc dù biết rằng điều đó làm mình “khó sống”. Từng câu, từng chữ, thảy phải đều có ý nghĩa!

kulak và gulag

Ngói đỏ lợp nghè, lớp trên đè lớp dưới.
Đá xanh xây cống, hòn dưới chống hòn trên.

ấu trúc và tính cách xã hội người Việt, thực ra Deuxième Bureau và CIA đã nghiên cứu vấn đề này một cách kỹ càng, qua các tài liệu giải mật cho thấy họ hiểu chúng ta rất rõ! Xã hội Việt xoay quanh khái niệm “làng”, là một đơn vị di dân có nguồn gốc, phong tục, tập quán, văn hoá… hơi khác nhau một chút! Nói “một chút” nhưng đôi khi là… rất nhiều!

Như làng tôi diện tích hành chính chỉ hơn 8km2, nhưng diện tích sở hữu (tư nhân) gấp 2, 3 lần hơn thế! Là do lịch sử hàng trăm năm, những năm đói, người ta phải bán ruộng đất, người làng tôi mua, dần dần, mua gần hết các làng xung quanh! Căn bản là dân làng tôi không đói, ai nhìn vào cũng ngưỡng mộ! Là do cái bản tính làm việc như trâu, như ngựa!

Chỉ nhìn quanh mấy cây số thôi là đã thấy văn hoá khác biệt rồi! Làng là một đơn vị vừa hành chính vừa văn hoá! Thời phong kiến, cấp hành chính thấp nhất do triều đình bổ nhiệm xuống là cấp huyện, còn thấp hơn nữa, lãnh đạo cấp làng xã là do người dân tự bầu lên với nhau! Một kiểu “tự trị” nho nhỏ… thế nên mới có cái câu: “phép vua thua lệ làng”!

Hàng năm thuế khoá, phu phen bổ xuống là quan huyện sẽ đi “thương lượng” với lý trưởng, thống nhất với nhau 1 cái “giá”, còn lại là chuyện lý trưởng tự sắp xếp, phân bổ trong làng! Nói: “quyền lực của nhà vua dừng lại ở cổng làng” là như thế! Nên trong chừng mực nào đó, mấy ông lý trưởng, chánh tổng cũng giống như là “ông vua con con”.

Nên tính cục bộ của người Việt là siêu đẳng ấy! 😞 Để giải quyết chuyện này, để “lớn lên và thoát khỏi cái áo cũ kỹ”, một dân tộc “mạnh mẽ đến mức điên loạn” như thằng Nga là nó làm tất tay, rốt ráo, “kulak và gulag”, làm một lần và mãi mãi. Cách người ta thường hiểu về “gulag” thực ra vẫn chưa đầy đủ và phiến diện, nhưng đó là một chuyện khác sẽ nói đến sau!

10 ПЕСЕН ПОБЕДЫ​

èn gì Đặng Văn Lâm, trong một phỏng vấn với tờ báo Nga, trả lời câu hỏi: ấn tượng đầu tiên của anh khi trở về Việt Nam là gì? Anh ấy trả lời, rất thẳng thắn: ấn tượng đầu tiên khi về VN là mở TV lên nghe như loại âm nhạc của mấy thằng gay, bóng!

Bản gốc của bài hát ở đây, sáng tác trong WW2, nhưng lần đầu được biết đến rộng rãi qua bộ phim nổi tiếng: В бой идут одни «старики» – Chỉ có mấy “ông già” ra trận – 1973…

dựng nêu

ựng nêu tức là chính thức ăn Tết, chuẩn bị đón năm mới! Ông nội kể… hồi đó, triều đình chẳng còn quyền lực gì, chỉ còn là hư vị, thực quyền nằm trong tay người Pháp, thế nên đi ra đi vào, rảnh rỗi thì làm gì? Thì cúng bái, tế lễ, quanh năm suốt tháng làm mãi thôi. Thế là lệnh xuống các làng, xã khắp nơi đều phải cử người về Kinh học nghi-lễ tế-bái: tấu sớ phải viết như thế nào, quỳ lạy phải ra làm sao… sinh ra đủ thứ phiền phức! 🙂

panem et circenses, 1

ôi chịu đựng điều đó, điềm tĩnh & thản nhiên suốt gần 15 năm qua, 1 băng đĩ điếm lưu manh bám riết từng ngày, lục tìm bất kỳ người quen bạn bè nào của tôi rồi tuyên truyền, dựng chuyện. Khi thấy không thể tác động, lay chuyển được gì, chúng nó sẽ dạy người ta cách “tẩy chay”, cách làm nhiều trò bẩn khác. Đến bao giờ thì mọi người hiểu rõ bản tính người Việt? Nó nằm trong mỗi cá nhân con người, nếu anh không có ý thức phân biệt đúng / sai như một lẽ hiển nhiên thì anh sẽ thấy “khoái cảm” khi người khác “bị” như thế, nhưng khi câu chuyện nhắm vào anh sẽ cảm thấy thế nào!?

Ai cũng nghĩ: chắc không nhắm vào mình đâu, nghĩ thế là đánh giá thấp cái “vô minh” của XH Việt! XH Việt cần “bánh mì và giác đấu” (panem et circenses – bread and circuses), hiểu theo nghĩa thấp nhất, chỉ cần “no bụng” và “giải trí”, thế là đủ! Họ không cần những hiểu biết có tính xây dựng, dân trí chỉ tới đó, từ anh bình dân ít học, đến các “thành phần ưu tú” cũng thế! Xét về “cung – cầu thị trường”, dĩ nhiên đám lưu manh đúng, vì đánh vào nhu cầu “khổng lồ” của đám đông “mông muội”: được “hiểu chuyện”, được “đánh giá”, được “thoả mãn cái tôi”, những chuyện càng rẻ tiền, càng hạ cấp càng tốt!

Là một XH 100 triệu dân rồi, cũng đủ các tổ chức, bộ máy như ai, nhưng nhận thức, ý thức xây dựng cộng đồng và giá trị thì cũng chỉ mông muội như thời công xã nguyên thuỷ! Ý thức về sự đúng sai / phải trái vẫn kiểu mơ mơ hồ hồ, khi chuyện có lợi cho mình thì hết lời tán thưởng, khi chuyện bất lợi cho mình thì thái độ đổi 100%, vậy nguyên tắc phổ quát của luật lệ vất đi đâu!? Riết rồi toàn bộ hệ thống XH vận hành quanh những “cái tôi” méo mó, và càng như thế thì đám lưu manh càng có cơ hội lộng hành, càng có đất “diễn võ”, riết rồi chính anh trở thành “vừa là thủ phạm, vừa là nạn nhân” của chính mình!

animal farm – 2

iờ ngoài đường, bắt gặp những thanh thiếu niên 15 ~ 25 tuổi, thậm chí qua cả tuổi trung niên, suốt ngày tay cầm điện thoại chơi game, miệng thì uống Sting-dâu, 10 người là hết 8, 9 như thế! Haiza, chúng nó đã bị nô dịch từ thể xác cho tới tâm hồn, ngáo ngáo, không còn biết gì về thế giới chung quanh. Game nhảm với nước tăng lực, đã thiếu vận động còn dùng toàn chất kích thích. Nói tới nói lui thì dứt khoát, esport éo phải là sport!

Bạn bè có đứa bảo, sống phải theo thời, nhưng không hiểu là thời nào, nhìn đâu cũng thấy xác-sống, suốt ngày TikTok, nào là A-tổng, B-tổng, toàn vở diễn thô thiển, tào lao, đứa nào cũng muốn làm diễn viên, đứa nào cũng nói chuyện đạo lý. Ôi má ơi, đạo đức mà chỉ cần mở mồm nói là có được thì xã hội đâu có loạn như thế này!? Ý thức hệ chính trị chưa làm nên Animal Farm – Nông trại súc vật, mà chủ nghĩa tiêu dùng hiện đại đã tạo ra nó rồi!

VN, siêu cường về bệnh tâm thần

gược dòng lịch sử 40 năm trước, một chuyện mà người nước ngoài biết được chắc cười lăn lộn, cười đến thối mũi. Là người Việt cũng phải cảm thấy xấu hổ, không biết chui vào đâu! Chuyện bắt đầu từ một dòng chữ Hán viết trên cái bình gốm Chu Đậu trong một bảo tàng ở Thổ Nhĩ Kỳ: Thái Hòa bát niên Nam Sách châu tượng nhân Bùi thị hý bút.

Câu này ai học chữ Hán vài năm đều biết chỉ có một cách hiểu duy nhất: năm Thái Hoà thứ 8, thợ người Nam Sách họ Bùi vẽ chơi. “Hý bút” là cách dùng thông dụng, mang tính chất như ký tên của người nghệ sĩ: vẽ chơi, viết chơi, phóng bút, rất nhiều đồ cổ, thư hoạ có cách dùng “hý bút” này. Còn “Bùi thị” tức họ Bùi, tương tự như: Phan thị, Thiệu thị huynh đệ…

Thế nhưng một ông giám đốc bảo tàng cấp tỉnh lại muốn hiểu nó là: người thợ Nam Sách tên là Bùi Thị Hý viết. Để “chứng minh” việc bà tổ làng nghề gốm Chu Đậu, “nữ nghệ nhân Bùi Thị Hý” là có thật, ông này đã dày công nguỵ tạo rất nhiều “chứng cứ” như bia đá, gia phả, etc… nhưng ngay lập tức bị giới chuyên môn bác bỏ vì nguỵ tạo vụng về, thô thiển.

Sự việc trở nên hài hước khi người ta phát hiện ra một số món đồ cũng ký tên tương tự, như “Trang thị hý bút”. Cứ theo cách hiểu đó, sẽ có nhiều nghệ nhân: Trang thị Hý, Trần thị Hý, Lê thị Hý… 😃 một làng nghề gồm toàn nữ nghệ nhân mang cái tên “Hý”! Câu chuyện không dừng ở đó, và bắt đầu nhuốm màu tiền bạc, khi người ta muốn gây dựng thương hiệu Chu Đậu.

Thế là bịa ra một bà tổ nghề tên là Bùi thị Hý, có lai lịch, chồng con, bia mộ, để lại rất nhiều đồ vật như bảo kiếm, la bàn đi biển, thậm chí hoang đường đến mức vẽ ra hình ảnh một vị nữ CEO ngành gốm sứ, có sự nghiệp thành công xán lạn, sở hữu hạm đội thương thuyền lớn, cũng giống như Maersk SeaLand bây giờ, dong buồm qua tận Thổ Nhĩ Kỳ đi giao hàng.

Từ 1 chữ vì dốt mà hiểu sai, đến việc nguỵ tạo chứng cứ để bao biện cái sai, đến việc hoang tưởng Bùi thị Hý là bạn với con gái Trịnh Hoà (Trịnh Hoà là hoạn quan từ lúc còn nhỏ xíu, làm gì có con), rồi thuyền Việt đi qua tận đất Thổ. Ai hiểu lịch sử hằng hải đều rõ 1 điều là thương thuyền VN đi xa nhất chỉ đến Sing, Thái, mà điều đó phải hơn 300 năm sau mới làm được.

Nói để mọi người hiểu dân trí Việt Nam đang ở mức nào, có những người sẵn sàng ăn không nói có, bịa đặt đủ thứ chuyện trên trời dưới đất, hoang tưởng vẽ chuyện từ con số không, sẵn sàng làm bất cứ điều gì chỉ để chứng minh “tôi đúng”, một cái tôi cùng cực ngu dốt, quái đản và bệnh hoạn! Haiza, nói quả không sai: VN là siêu cường về bệnh tâm thần!

Vốn dĩ việc hiểu sai một vài chữ không có gì là quan trọng, Hán tự không dành cho mọi người, không biết cũng không sao, để việc cho người có chuyên môn làm. Nhưng đằng này cái “chấp ngã”, “chấp mê” quá lớn, từ một việc nhỏ, phí phạm cả đời làm chuyện gian trá, lưu manh, những người như thế, ai đã hiểu rõ thì biết rằng, chỉ có thể cách ly, đừng lại gần là hơn.

Một chút lịch sử: thời gian đó, nhà Minh thực hiện chính sách bế quan toả cảng, nguồn cung hàng gốm sứ tinh xảo bị gián đoạn. Thương nhân bèn quay sang các nước láng giềng như VN tìm nguồn cung mới. Gốm Chu Đậu, dù có nhiều nét đặc sắc riêng, vẫn chưa đạt đến trình độ như TQ. Đến sau, nhà Minh mở cửa trở lại, gốm Chu Đậu không cạnh tranh nổi, thế là lụi tàn!

bùa chú

ói chuyện lồng tiếng phim Hồng Kông ở bên hông Chợ Lớn, từ hồi còn nhỏ xíu, hễ mà nghe lồng tiếng kiểu đó là tôi tắt không nghe, đến tận giờ vẫn thế. Xin nói rõ là tôi không có ác cảm gì với người Hoa Chợ Lớn, ngược lại còn thích họ rất nhiều điều! Nhưng mà lồng tiếng như vậy là không nghe, có 2 lý do, thứ nhất là nghe phải ra tiếng Việt, dở cũng được nhưng phải là tiếng Việt, thứ 2 là phải hiểu thấu đáo về văn hoá cổ truyền TQ, trích dẫn cổ văn trong phim lồng tiếng không câu nào là không sai, vì người lồng tiếng thực ra không biết gì về cổ văn. Riết rồi nghe phim lồng tiếng đọc cổ văn giống như nghe pháp sư đọc sấm ký, bùa chú!

Rồi giờ đọc sách báo cũng thấy cũng y chang như vậy, dịch từ tiếng Anh sang, đọc là biết người dịch không hiểu gì, viết như bùa chú! Haiza, tiếng Hoa khó không nói đi, học tiếng Anh bao năm rồi thấy “công phu” cũng chỉ có như thế. Hãi hùng nhất bây giờ là nhiều sách báo viết thuần tiếng Việt mà đọc mãi cũng không hiểu nói gì, nghe cũng như bùa chú, hay là mình quá dốt chăng!? Tiếng Anh, tiếng Hoa xa lạ, khó khăn không kể, đằng này tiếng mẹ đẻ cũng vậy! Nhiều người thực ra không bao giờ hiểu được tôi khó chỗ nào, là từ những cái nhỏ như thế: tiếng Việt tào lao không nghe, nhạc tào lao không nghe, chuyện tào lao không nghe… miễn nhiễm với những thứ xàm xí! 😀