Hành trình kayak qua 9 cửa sông Mekong, June, 2016, ngày 8

Đường đi khó, chí phải kiên!
Bao nhiêu là ngả an nhiên lo gì.
Gió to sóng lớn sá chi,
Giương buồm mây thẳng, ngại gì biển xanh!

òn hai cửa biển cuối cùng, cửa Định An & Trần Đề, mục tiêu phải hoàn thành trong ngày hôm nay, ngày thứ 8 của hành trình. Từ sáng sớm, một số ngư dân địa phương tôi gặp trên bãi biển đã khuyến cáo rằng Định An rộng và bất trắc, những cơn dông và sóng to đã làm nhiều người không trở tay kịp, họ khuyên tôi nên đi lùi vào sâu trong nội địa một chút, đến gần bến phà Rạch Cỏ rồi mới băng ngang cửa sông. Điều đó theo tôi là an toàn, nhưng không hợp lý lắm, dòng sông chảy từ hướng Tây Bắc, đi ngược vào Rạch Cỏ lúc này là đối diện thẳng với dòng nước, rất nhọc sức!

Nhưng để an toàn, tôi cũng không băng ngang cửa biển theo hướng 256 độ như dự tính ban đầu, vì quãng vượt lúc đó sẽ lên đến gần 20 km, mà đi theo hướng chính Tây, khoảng cách gần hơn chỉ còn khoảng 14 km. Một điểm quan trọng nữa là trong thời tiết thế này, bờ bên kia cửa biển không thể nhìn rõ, không thể xác định vật gì để làm mốc định hướng, nên đi theo hướng chính Tây theo la bàn là hợp lý nhất, và đi như thế cũng bớt đối đầu trực tiếp với gió đang thổi hướng Tây Nam. Thế rồi ăn sáng xong, ngồi vào thuyền, nhắm hướng Tây trên la bàn thẳng tiến!

Thời tiết lặp lại giống như chiều hôm qua, gió Tây Nam thổi rất mạnh, biển nhiều sóng cao tầm 1m, dự đoán là hành trình sẽ khá vất vả! Đã có nhiều thời gian luyện tập trong sóng gió suốt mấy ngày qua, nên cửa Định An hôm nay cũng không làm tôi e ngại! Sóng cao, nhưng bước sóng vẫn còn ở mức trung bình, liên tục tràn qua thuyền, cái spray – skirt lúc này đã rò rỉ nước dữ dội, phải vừa đi, vừa tát nước ra ngoài, 4, 5 lần như thế! Nói thêm một chút về bước sóng (hay còn gọi là chiều dài sóng – wavelength), một yếu tố quan trọng bên cạnh độ cao của sóng.

Khi bước sóng (khoảng cách giữa hai đỉnh sóng) lớn hơn chiều dài thân thuyền, đó là điều kiện để chèo dễ dàng, con thuyền chỉ phải trượt (surf) nếu sóng hơi cao một chút. Nếu bước sóng ngắn dần, ngắn hơn chiều dài thân thuyền, thì tưởng tượng tại 1 lúc nào đó, nếu sóng đã đủ cao, thân thuyền không còn tiếp xúc với mặt nước nữa, mà nằm hoàn toàn trơ trọi trên hai đỉnh sóng. Lực nâng đỡ lúc đó không còn, và chèo thuyền trở thành trò chơi thăng bằng giống như đi dây! Phải liên tục quan sát hướng, chiều cao, và chiều dài sóng để có chiến thuật chèo phù hợp!

Nửa đầu đoạn đường chèo qua cửa Định An, chiếc kayak dạt ra ngoài khơi khá xa dưới tác động của dòng chảy, nửa sau đoạn đường thì dễ dàng hơn một chút, do đã có cù lao Dung che chắn, hạn chế bớt tác động của dòng nước. Sau khoảng hơn 4h chèo liên tục thì đã đến gần bờ bên kia cửa Định An, lúc này mới thấy rõ, bờ biển là một khu rừng ngập mặn lớn, hoàn toàn không có một vị trí thuận lợi nào để lên bờ, dừng lại ăn trưa. Đành ngồi ngay trên thuyền, vịn vào một cành đước, ăn tạm vài miếng cho đỡ đói. Rồi lại tiếp tục hành trình chèo về phía cửa Trần Đề.

Băng qua cửa Trần Đề (chỉ chừng 3 km) khi trời đã chạng vạng tối! Suốt cả một chặng đường dài toàn là rừng đước, không có bãi đất trống hay bãi cát nào có thể cắm trại, đành phải chèo ráng dọc theo bờ sông hướng ra biển. Đến khoảng 7h tối thì nước rút hết, chưa bao giờ tôi thấy nước rút nhanh như thế, chỉ trong 5, 10 phút, chỉ còn lại trơ trọi con thuyền mắc cạn trên bãi bồi ven sông. Điều tôi lo ngại suốt cả hành trình đã trở thành hiện thực, đành phải chờ đến khuya nước lên thì mới có thể tiếp tục hành trình. Không thể nấu cơm, đành ăn tạm vài hộp cá và bánh mì.

Cũng không dựng lều, chỉ chui vào nằm trong lều như một túi ngủ! Tất cả ướt át và lạnh cóng đến khó chịu! Suốt mấy ngày qua, tôi suy nghĩ về mục tiêu ban đầu của hành trình là Côn Đảo. Thực tế chèo thuyền suốt 8 ngày qua cho thấy, những chuẩn bị của mình, dù khá đầy đủ, vẫn chưa là đủ tốt! Cái spray – skirt thì liên tục rò rĩ nước, Garmin thì đã thành một cục gạch, đèn tín hiệu đã hỏng sau 1 cú va đập mạnh vào 1 gốc cây đước, cái Beckson hatches rất kín nước những ngày đầu hành trình, sau một thời gian tiếp xúc với bùn cát, nước muối cũng đã không còn kín nữa.

Hai khoang chứa hàng cũng đã bắt đầu rò nước, dù không nhiều, chỉ khoảng 2, 3 lít mỗi ngày… Trong điều kiện thời tiết càng lúc càng bất lợi như thế này, các thiết bị an toàn thì không đảm bảo, thể lực cũng không phải ở trong tình trạng tốt nhất… thì mục tiêu Côn Đảo lúc này nghe chừng quá phiêu lưu và liều lĩnh! Quyết định huỷ mục tiêu ban đầu, ngày mai hướng vào thị xã Vĩnh Châu để đi đường bộ về trở lại Sài Gòn, hành trình 8 ngày qua đã cho tôi khá nhiều bài học quý báu cho những lần thử thách sau! Suy nghĩ như thế, tôi dần chìm vào trong giấc ngủ!

Hành trình kayak qua 9 cửa sông Mekong, June, 2016, ngày 7

Lòng nhàn theo với hải âu,
Họp đàn bãi cát bên nhau quay quần.

uổi sáng ngày thứ 7 của hành trình, tôi thong thả ăn sáng, cafe rồi mới về phòng thu xếp đồ đạc, dọn xuống thuyền. Cửa phòng khách sạn vẫn đóng nhưng dường như không khóa, và khóa dường như đã hỏng, không thể sử dụng lại được một cách bình thường, biết ngay là có chuyện không hay xảy ra. Khi xuống đến thuyền chuẩn bị chèo đi thì cái Garmin không lên nguồn, ngay nút nguồn có một vết nứt nhỏ, bấm vài lần thì nó bể ra thành một lỗ lớn. Cảm thấy muốn điên máu, biết ngay là có kẻ lưu manh phá hoại. Nhưng đó là một câu chuyện dài khác không tiện nói ra ở đây!

Buổi sáng đẹp trời, trời trong, sóng nhỏ, gió êm, bắt đầu chèo xuồng đi, ngang qua nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 3, Trà Vinh. Ngoài khơi xa, hàng chục con tàu hàng lớn đang neo đậu, chở than từ Quảng Ninh, Hải Phòng vào cung cấp nhiên liệu cho cái nhà máy vừa xây xong, đã đi vào hoạt động này! Một breakwater (bờ bao chắn sóng) lớn vươn ra biển đến hơn 4 km, để đón những con tàu này vào xếp dỡ hàng. Cả miền Tây, hiện đang có 3 nhà máy nhiệt điện lớn như thế (công nghệ & chuyên gia Trung Quốc) và nghe đâu còn có kế hoạch xây dựng thêm 3 cái nữa.

Mất cái Garmin là một sự bất tiện lớn, dĩ nhiên là tôi vẫn còn cái iPhone để định vị, nhưng iPhone thì không thể bằng Garmin được. Nhưng đi ven bờ như thế này thì bản đồ giấy và la bàn cũng đã đủ (iPhone tắt nguồn và bỏ trong túi chống nước). Trên bản đồ giấy, tôi đã ghi chú đầy đủ tất cả những thông tin khoảng cách, hướng đi cần thiết. Lúc này đây là lúc thực tập những kỹ năng “terrain association”, liên hệ những vị trí trên thực địa và bản đồ bằng quan sát mắt thường. Buổi sáng đẹp trời nên hành trình cũng rất thuận lợi, tôi chèo được khoảng 18 km trước khi dừng lại tạm nghỉ ăn trưa.

Sau trưa, thời tiết dần chuyển xấu, gió mạnh thổi trực diện từ phía Đông Nam tới, ngược lại hướng hành trình, và sóng cũng theo đó lớn dần lên, loanh quanh khoảng 1m, cứ như vậy cho đến hết chiều về tối. Tốc độ chèo giảm xuống đến mức tệ hại, và cái spray skirt (dù đã vá bằng epoxy) vẫn tiếp tục rò rỉ nước vào. Đôi khi tôi ước có một cơn dông, vì dông dù nguy hiểm, nhưng chỉ kéo dài 1, 2 giờ đồng hồ, sau đó thường trời sẽ êm. Còn thời tiết xấu thường trực như thế này rất bất lợi với chèo thuyền trên đường dài, bạn phải nổ lực rất nhiều nhưng chẳng đi được bao nhiều!

Tốc độ tôi chèo thuyền trên nước phẳng lặng vốn không phải đã nhanh, chỉ khoảng 6, 7 km/h, khi biển động, vận tốc giảm đi nhanh chóng còn 4, 5 km/h, trong cơn dông nhiều khi chỉ còn khoảng 2, 3 km/h, đôi khi còn tệ hơn. Tất cả các môn thể thao hầu hết đều bắt nguồn từ giới thượng lưu, quý tộc, chỉ duy nhất có môn chèo thuyền là có nguồn gốc từ người nô lệ, bạn cứ xem các phim về La Mã, Hy Lạp cổ đại, như film “Ben Hur” sẽ rõ 😬. Nói như thế để hiểu về chèo thuyền, nó cực khổ một cách dai dẳng như thế nào, nhưng đồng thời cũng là môn rèn luyện ý chí tốt nhất!

Sóng to, gió lớn cứ tiếp tục như thế suốt cả buổi chiều, và cứ miệt mài như thế chèo đi, mỗi phút trôi qua, một con sóng tràn qua thuyền, thêm một lượng ít ỏi quãng đường được ghi nhận. Suốt mấy ngày qua, theo như tôi quan sát, những vùng biển miền Tây này vẫn còn phong phú khá nhiều các loại chim biển, kể các loại lớn như bồ nông, ó biển… Nhưng thực sự chụp ảnh chim chóc rất khó khăn, cần những thiết bị và kỹ năng nhiếp ảnh đặc biệt. Bức ảnh cuối cùng bên đây, may mắn tôi đã chụp được hình ảnh 3 chú chim bồ nông to đang nghỉ ngơi dập dềnh trên sóng nước.

Đến hơn 5h chiều thì biển lại êm, sóng gió dịu bớt, nước triều rút xuống để lộ những bãi bồi mênh mông. Kế hoạch vượt cửa Định An ngay trong ngày như dự kiến ban đầu xem ra không thể thực hiện được (trong 8 cửa hiện còn của sông Mekong, cửa Định An là cửa lớn nhất, và cũng có tiếng là nguy hiểm nhất). Suốt một buổi chiều chèo chống, tôi chỉ đi được hơn 8 km, một “thành tích” tệ hại. Nhưng đồng thời cũng là một buổi chiều thú vị, thêm vào trong vốn kinh nghiệm chèo biển vốn ít ỏi của tôi một số bài học đáng giá! Nghỉ đêm ngay bên bờ cửa Định An!

Ghé thuyền vào bờ, tìm gặp những người chủ bãi nghêu, lại những trình bày, xin xỏ như thông lệ, rồi cắm trại, nấu cơm! Sau chừng đó ngày “dã ngoại”, thì kỹ năng cắm lều, nấu cơm, thu xếp mọi việc của tôi đã khá thuần thục, không mất nhiều thời gian nữa. Cả một ngày chỉ đi được khoảng 25, 26 km, nhưng cảm giác lại… khá hài lòng! Ai chơi môn chèo thuyền này lâu dài sẽ hiểu một điều rằng, ông trời cho bao nhiêu thì được bấy nhiêu thôi, có muốn thêm cũng không được, cũng không nên nài ép! Quan trọng là phải vững lòng, bền chí, ngày mai ta lại kiên trì đi tiếp! 😀

Hành trình kayak qua 9 cửa sông Mekong, June, 2016, ngày 5 & 6

Lòng ôm muôn dặm núi non,
Mênh mông bãi cát, sao còn đứng đây!?

áng ngày thứ 5, từ lúc còn đang mơ màng ngái ngủ, là đã cảm thấy thời tiết khác hẳn mọi ngày. Tiếng gió rít rất gắt ngoài kia, hé cửa lều nhìn ra, biển một màu trắng đục. Sóng không lớn, nhưng tiếng gió thổi nghe chừng rất gấp! Thu xếp ăn sáng xong, nhảy xuống biển bơi ra khoảng 100m, kéo chiếc xuồng vào sát bờ, chất hành lý vào khoang rồi lại chèo đi! Một trong những điều quan trọng khi cắm trại trên những bờ biển này là vấn đề neo đậu thuyền. Thuỷ triều thường rút rất xa, có khi hàng cây số, nên nhiều khi phải kiếm một cục đá to làm neo, phòng khi nước lên.

Thêm một bài học kinh nghiệm, lần sau nên mang theo cái kayak – cart (xe đẩy nhỏ 2 bánh) để kéo chiếc xuồng lên gần nơi cắm trại, vừa an tâm được gần chiếc thuyền của mình, mà đến khi hạ thuỷ đi tiếp cũng lại dễ dàng. Nhưng cái kayak – cart tự đóng khá nặng và cồng kềnh, nên ngại mang đi, vì toàn bộ hành lý đồ đoàn đã là một khối lượng kha khá. Ấy thế nên mỗi ngày lại phí thêm một khoảng thời gian và công sức cho việc neo đậu… Cửa Cổ Chiên và cửa Cung Hầu, hai cửa nhập lại thành một trước khi đổ ra biển, từ bên này sang bên kia khoảng 8, 9 km.

Nhận định thời tiết chưa thể diễn biến xấu ngay, tôi chọn con đường băng qua xuôi về phía Nam một chút đến Trường Long Hoà, băng luôn qua sông Láng Chim, khoảng cách chừng hơn 15 km, quãng vượt xa hơn, nhưng lại lợi trên đường dài. Thời tiết trở mưa nặng hạt, gió lớn quần quật thổi, sóng cũng khá cao, nên không dám lơ là nữa, hết sức tập trung vào việc chèo chống vượt qua quãng đường 15 km này. Một số thuyền ngư dân đánh cá đi ngang qua, mọi câu hỏi đều thể hiện sự e ngại không biết cái vỏ hạt đậu bé tí này có vô nước không, có chịu được sóng gió không.

Việc giữ hướng trên quãng đường dài là một điểm yếu của chiếc kayak Serene – 1 này! Là người thiết kế ra nó, tôi hiểu rất rõ điều đó, thuyền có một khiếm khuyết quan trọng, cái “directional stability”, khả năng ổn định hướng đi trên quãng dài không tốt lắm. Và thực ra cũng đã nghĩ đến những cách cải tiến, khắc phục điều đó, sẽ thực hiện khi đóng chiếc thuyền sau, Serene – 2 một lúc nào đó! Nhưng đó là việc của tương lai, ngay lúc này đây, quan trọng là nhịp thở, nhịp chèo, sự tập trung tinh tấn để tiến tới, không có thời gian cho sự mệt mỏi hay chán nản.

Vừa qua đến bờ bên kia thì thời tiết xấu đã chuyển hẳn thành một cơn dông lớn, những “breaking waves” – sóng bạc đầu xuất hiện mỗi lúc mỗi nhiều. Nói về sóng, đó là những khối nước có hình dạng hình học nhất định, và có khả năng nâng đỡ thuyền nhất định. Nhưng khi sóng “vỡ” (break), hình dạng hình học đó mất đi, và khả năng “nâng đỡ” thuyền do đó cũng trở nên không dự đoán được, chỉ còn khả năng “xô đẩy”, điều nguy hiểm nằm ở chỗ đó. Tôi vội chèo thuyền ra xa bờ, tránh những con sóng bạc đầu, ngoài khơi, sóng ít lớn hơn, và cũng ít nguy hiểm hơn.

Qua hết cả hai cửa sông đến sát bờ bên kia, nhác trông thấy một chiếc thuyền composite nhỏ đang lật phơi bụng trắng hếu lên trời, một người ngư dân già đang loay hoay bám vào đó, tìm cách lật lại thuyền. Nhìn xung quanh không thấy ai hỗ trợ, tôi chèo vội vào bờ, rồi bơi ra cùng người đàn ông nọ kéo chiếc thuyền lật úp vào, khoảng cách không xa, chỉ chừng 50 ~ 70 m, nhưng đúng là một cực hình mệt mỏi, chiếc thuyền cá đúc bằng nhựa BK (theo cách gọi của người dân địa phương), tuy nhỏ nhưng siêu nặng, loay hoay mãi mới kéo được thuyền lên bờ.

Ngồi bệt trên bờ thở dốc, mệt mỏi, loay hoay tìm thuốc hút, thì mới phát hiện ra cái hộp thuốc Lào mang theo đã mất tự lúc nào 😢, ngoài kia cơn dông đang phô bày hết khả năng cuồng nộ của nó. 3 lần tôi thử tìm cách đưa chiếc kayak qua khỏi biển sóng bạc đầu kia để đi tiếp, cả 3 lần đều thất bại, sức sóng quá mạnh! Chán nản, tôi ngồi trên bãi biển suốt hơn 3 tiếng đồng hồ đợi cơn dông qua đi, trời càng lúc càng về chiều! Đến khoảng 4h hơn thì thành công, chèo tiếp con thuyền đến khu du lịch Ba Động, điểm đã dự tính trước là nơi mua thêm đồ ăn & nước uống cho hành trình!

Ở lại khu du lịch Ba Động, tỉnh Trà Vinh này 2 đêm cho sức khoẻ hồi phục, được tắm giặt một cách đàng hoàng, ăn uống cũng tươm tất đầy đủ hơn, ngủ ngáy cũng có phần khá tiện nghi! Gọi là khu du lịch, nhưng thực ra chỉ là một nhà hàng nhỏ, đồ ăn uống cũng chỉ là cơm lẩu đơn giản, và một số phòng khách sạn loại 1, 2 sao. Nhưng với kẻ chèo thuyền này, như thế đã là quá tốt rồi. Tranh thủ sửa lại cái kayak – skeg hay bị kẹt, gia cố cái spray – skirt bằng epoxy mang theo cho đỡ thấm nước vào, mua thêm bánh mì, trái cây và nước uống chất lên thuyền…