tally ho

huyến cáo, phim dài nhiều tập, đến giờ đã trên 100 tập nhưng còn lâu mới kết thúc! Cuối tuần rảnh, em luyện gần hết bộ phim này, quá trình đóng lại (gần như là đóng mới) chiếc thuyền 111 tuổi Tally Ho! Đóng theo hình thức crowd-source, giãn cách xã hội mà, bên đó cũng rảnh không làm gì, nên nhiều người lần lượt tới góp công đóng chiếc thuyền này! Xem để hiểu kiến thức và kỹ năng cần có trong quá trình đóng thuyền, mênh mông như biển cả!

falmouth

almouth, một ngày nào đó sẽ đến tận nơi, sờ tận vật xem thử! Mũi đất cực Tây Nam Anh quốc, vùng biển có chế độ thuỷ triều, dòng chảy siêu phức tạp, thời tiết nhiều biến động thất thường, cũng chính là nơi sinh ra những mẫu thuyền cỡ nhỏ tốt nhất thế giới! Rất nhiều những thiết kế thuyền danh tiếng, nếu truy “cây phả hệ”, cuối cùng cũng sẽ về đến Falmouth, Plymouth!

Những thiết kế full-keel, đáy thật sâu, phần nổi trên mặt nước chỉ chừng 1/3, bên dưới là “cục chì” nặng đến 1/2 trọng tải! Displacement trung bình, không nặng, không nhẹ, tỷ lệ dài / rộng khoảng gần bằng 3 hay lớn hơn, không mập như các thuyền hiện đại! Google để biết thêm về chiếc “Curlew”, từ Bắc cực cho đến Nam cực, chưa có nơi nào mà chiếc thuyền chỉ dài 8.6m này chưa tới! 😀

38 feet

ặp đôi người Nga, tự xây nhà, tự đóng thuyền, đều là những cấu trúc to lớn, thoáng đạt, haiza những dân tộc mơ mộng rộng lớn… Lũ chúng ta ngủ trong giường chiếu hẹp, Giấc mơ con đè nát cuộc đời con… 😢😢

day shapes

ọc 1 số văn bản luật hàng hải VN thấy giọng văn ngọng líu ngọng lo, hành văn còn không ra được 1 loại tiếng Việt suôn sẻ, rõ ràng là được dịch thô từ một nguồn văn bản tiếng Anh nào đó, có thể là luật hàng hải quốc tế! Dám cá là người ra văn bản còn không hiểu thực sự là nói về cái gì, cứ thế mà dịch thôi, không suy nghĩ!

Nhiều bà con chơi thuyền các nước (chả riêng gì VN) mà biết về các dấu hiệu nhận biết ban ngày này thì chết liền! Đây là 1 bảng chữ cái gồm 4 “ký tự”: hình tròn, hình nón, hình kim cương và hình trụ, ghép lại thành một thông điệp trạng thái, ví dụ như 1 hình tròn có nghĩa là tàu đang thả neo, 3 hình tròn nghĩa là tàu đang mắc cạn…

Hình nón ngược có nghĩa là tàu buồm nhưng đang chạy máy, 2 hình nón nghĩa là đang thả lưới, 1 hình kim cương nghĩa là tàu đang kéo hoặc được kéo, etc… Tàu dưới 7m không cần treo các ký hiệu nhận biết này, tàu dưới 12m phải treo 1 số, đa số chỉ áp dụng cho các tàu trên 12m, nhưng anh em chơi thuyền vẫn phải biết 1 số, phòng khi bị “chúng nó vịn” !!

flicka 20′

iãn cách mà, thời gian nhiều lắm, tiếp tục rị mọ một chút với cái mô hình trên máy tính! Em là chưa thực sự chơi sailing bao giờ, hiểu biết về sailing chỉ có tí xíu như đầu ngón tay, nhưng ai cấm em mơ mộng !? 😃 Trong hình là mô hình lấy cảm hứng từ Flicka 20′, mẫu thuyền huyền thoại, được xem là chiếc nhỏ nhất có khả năng “blue water”! LOD: 20′, Beam: 8′, Draft: 3’3″, Displ: 2.5 ton, full keel ballast: 0.8 ton, cutter, sloop, gaff or junk rig! 🙂

Bernoulli’s principle – 2

rên không gian mạng, thấy có nhiều vị Tiến sư, Giáo sĩ, bằng cấp học hành ghê gớm, mà không thể hiểu được những công thức nội dung toán / lý đơn giản! Em đang nói về nguyên lý Bernoulli, nguyên lý chi phối cánh buồm, cánh máy bay! Nói tới nói lui, cho 2, 3 năm thời gian suy nghĩ thì rút cuộc vẫn chưa thông, mà em e là không thể thông được!

Con “tàu lượn dưới nước” Trung Quốc “海翼 – Hải Dực – cánh biển – SeaWing” này có thể đi xa hơn 10000 (mười ngàn) km, lượn lờ chậm rãi nhưng rất xa, thích hợp làm công cụ do thám! Mà kích thước chỉ bé như thế, không thể trang bị lò hạt nhân, lấy đâu ra năng lượng để làm những hành trình dài như thế!? Bác nào giải thích được thì mới gọi là hiểu nguyên lý Bernoulli!

sail away

au WW2, ở Tây Âu, Anh, Mỹ xuất hiện những trào lưu hoài cổ, archaic, những con người dong buồm ra khơi, xa lánh xã hội, tại sao lại như thế? Họ lớn lên trong dịch cúm Tây Ban Nha giết chết gần 50 triệu người, rồi sống sót, trưởng thành qua thế chiến thứ 2, giết thêm gần 80 triệu người nữa. Họ hiểu rõ bản chất mong manh của con người cũng như sự giả tạo của văn minh xã hội! Thế là họ… sail-away, chỉ có chúng ta giờ đây, đọc lịch sử nhiều đấy, nhưng vẫn chưa rút ra được bài học gì đáng kể…. 😢

thệ hải minh sơn

Đàn anh đã cho tôi trời xanh bao ước mơ tuổi thơ,
Đàn anh đã cho tôi dòng sông mang cánh buồm khát vọng…

acebook nhắc ngày này mấy năm trước… Nhiều lần xem phim, thấy cảnh trai & gái ngồi tự tình, đối diện biển xanh bao la, cảnh quan diễm lệ, tôi muốn kêu lên: 你门都傻了吧? – Nhĩ môn đô soạ liễu ba? – Chúng mày khùng hết rồi hả? Còn không mau nhảy xuống biển, hoà mình vào cái không gian rộng lớn đó, còn ngồi đó mà ngôn tình cái gì, 誓海盟山 – thệ hải minh sơn – thề non hẹn biển, toàn nói ba lơn!!! 😀😅

chạy bằng cơm

ần đầu gặp “em ấy”, ấn tượng vô cùng, 1 tay nắm dây lèo, tay kia cầm bánh lái, nhẹ nhàng và khéo léo điều khiển cánh buồm thoăn thoắt ngang dọc mặt sông, tốc độ so với thuyền chèo đúng là “kinh hoàng”, tack qua jibe về, cắt đầu, vuốt đuôi nhiều thuyền lớn!

Từ đó biết thêm rằng có 1 thế giới “hào hoa” khác “chạy bằng gió”, nhưng cũng từ đó hiểu ra rằng “tôi và em” thuộc về 2 thế giới khác nhau, thế giới của tôi vốn dĩ không có nhiều lãng mạn đến như thế, thế giới của tôi “chạy bằng cơm”, chậm rãi nhưng khắc nghiệt hơn nhiều! 🙂

Sven Yrvind

gười phát minh ra cái Bris Sextant, 81 tuổi, đang ở ngày thứ 78 xuyên Đại tây dương, trên (trong) cái “yellow submarine” – “tàu ngầm màu vàng”, kích thước 5.8×1.2m. Sven Yrvind bị chứng dyslexia, hội chứng khiến ông viết/đọc rất khó khăn, thế rồi dẫn đến vô số rắc rối khi hoà nhập xã hội.

Con người gặp khó khăn đọc, viết, những kỹ năng rất cơ bản ấy, 50 năm sau, có vô số phát minh và xuất bản 5 cuốn sách, lần nữa khẳng định “thông minh” đôi khi chẳng liên quan gì đến ngôn ngữ, và những người có chút kỹ năng “xào xáo ngôn từ” chẳng qua là tự họ cho rằng mình “thông minh” mà thôi! 😀

turtle graphics

ái này, ai chuyên về Computer Graphics sẽ biết gọi là: Đồ hoạ con rùa (turtle graphics), tập API chỉ có 2 lệnh căn bản: moveBy và rotateBy, ví dụ: tiến 3 bước, xoay 45°, lại tiến 5 bước, xoay tiếp 90°, etc… hệ toạ độ hoàn toàn tương đối. 🙂 Đây là kiểu API tự nhiên, phù hợp để vẽ Hình học Fractal.

Một thời, đám lưu manh cũng kiểu “ta đây biết rồi, chuyên đi đọc vị người khác”, đọc thấy trên blog tkxuyen.com được đúng 1 chữ Computer Graphics nên cũng bô lô bô la: ah, em cũng đồ hoạ máy tính nè, em xài Photoshop, Illustrator… Nhiều kiểu ngu đến mức không tự hiểu ra được ngu chỗ nào!

con đường tây bắc

ức tranh tựa đề: Con đường Tây Bắc, người thuỷ thủ già, mệt mỏi, ngồi nghe con gái đọc lại Nhật ký hải hành. Bức tranh thể hiện 1 tham vọng dai dẳng, nhiều thế hệ liên tiếp tìm cách khai phá con đường Tây Bắc, biết bao nhiêu người đã chết, nhưng vẫn tiếp tục gieo ý chí, hy vọng cho thế hệ sau!

the northwest passage

on đường Tây Bắc (the Northwest passage) là một ám ảnh của giới hằng hải suốt 300 năm qua. Nhiều chuyến thám hiểm đã tìm cách vượt qua vùng nước quanh năm băng giá này, tìm một lối đi ngắn giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, rất nhiều người đã chết, rất ít người thành công!

Đầu tiên biết về Con đường Tây Bắc này khi còn nhỏ xíu, nhờ đọc truyện Chú bé thoát nạn đắm tàu của Jules Verne, một chi tiết thú vị gần cuối truyện, khi con tàu Albatross chìm và Eric sống sót qua cơn bão chèo trên một chiếc kayak (Jules Verne đúng là có quá nhiều kiến thức thực tế về hàng hải).

STS Sedov nguyên là một con tàu buồm chở hàng của Đức, đóng năm 1921, sau chiến tranh thế giới 2 chuyển sở hữu thành của Liên Xô như là chiến lợi phẩm, bây giờ vẫn tiếp tục là con tàu huấn luyện của các trường đại học Nga. Đến nay con tàu đã được 99 tuổi, và vẫn chạy tốt! 😮

sailing freighter

hững ai hiểu lịch sử thuyền buồm sẽ biết, điều này chắc chắn sẽ có trong tương lai gần, những con tàu hàng chạy buồm, giống hệt như những chiếc clipper hơn trăm năm trước. Công nghệ mới cho phép dùng “Bermudan rig” lớn thay vì “Square rig”, hiệu năng tốt hơn nhiều. Tuy không nhanh chóng như tàu máy, nhưng có nhiều loại hàng hoá không cần nhanh, sẽ giảm chi phí và ô nhiễm xuống mức tối thiểu. Xem video bên dưới, thiết kế lá buồm telescopic rất độc đáo…

foils

ang bang chút về lịch sử hàng hải, như đã nói trong các post trước, hành trình Kon-Tiki theo nghĩa nào đó cũng là 1 thất bại, chiếc bè mắc cạn vào 1 bãi san hô và nhóm thám hiểm phải “abandon ship”. Các hành trình gần đây, như Tangaroa thành công hơn do có nhiều cải tiến: #1. sử dụng buồm vuông có thể tack được #2. Sử dụng các guara, các “bánh lái” di động.

Kiến thức vật lý về các kiểu “bánh lái” thực ra ko có gì mới, nhưng vận dụng kiến thức ấy vào thực tế thì muôn hình vạn trạng. 1 thử nghiệm gần đây tôi thấy rất đáng lưu ý, chiếc thuyền đang đóng, chưa hạ thuỷ của Annie Hill, sử dụng 2 bilge-boards đối xứng 2 bên, mỗi bilge-board có dạng hình học phi đối xứng hệt như cánh máy bay.

Xem link bên đây để hiểu rõ hơn, có rất nhiều hình ảnh minh hoạ quá trình đóng tàu. Có điều gì đó rất thú vị về hình ảnh 1 chiếc futuristic sailing cruiser: twin-mast (junk rig), twin-bilge-board và twin-rudder!

regatta

iải đua thuyền buồm trên sông Bến Hải, tổ chức năm 1973, không hẳn là đua, kiểu bây giờ gọi là 1 “regatta”. Đã nói VN là giống bị chứng amnesia, quên quá khứ, quên lịch sử trong nháy mắt, mới khoảng 40, 50 năm là đã nhìn những chiếc thuyền buồm giống như thứ gì xa lạ, exotic, đến từ nơi khác chứ VN không có!

Có những giai đoạn Mỹ chặn phá, đeo bám ác liệt, các đội tàu không số không đi được, vì chúng to, vỏ sắt, dễ bị phát hiện bằng radar! Thay vào đó, miền Bắc duy trì cả 1 “hạm đội” hơn 1 ngàn chiếc ghe buồm vỏ gỗ, tải trọng dưới 10 tấn, tuy điều kiện thời đó không đi quá xa được nhưng cũng loanh quanh 500 ~ 700 km tiếp tế cho bên kia sông Bến Hải, vào đến tận Quảng Ngãi, Bình Định… Ấy mà giờ đây con cháu không còn nhớ gì! 😢

more sailing

au một thời gian khá dài “lu bu” vì công việc, cảm thấy đã “ù lỳ”, “bất động” quá lâu, nên khởi động lại “bài test” thể lực cũ: đạp xe trong khoảng 6h từ Sài Gòn đi Vũng Tàu và chơi các loại thuyền nguyên ngày hôm sau: buồm, chèo, kayak, ván, monohull, catamaran, etc… đủ loại đủ kiểu! Cám ơn các anh em VTSA vì một ngày vận động tuyệt vời! 😀



Cảm thấy có sự tiến bộ rõ rệt về thể lực và sức bền, hành trình xe đạp Sài Gòn – Vũng Tàu chỉ mất đúng 5h 30′ thay vì hơn 6, 7 tiếng như trước, cảm giác như không phải cố gắng quá nhiều, chơi thuyền được nguyên ngày và cũng không cảm thấy “đuối” lúc cuối ngày như trước! 😀 Chỉ hơi tiếc là một ngày hơi ít gió, không “cảm” được nhiều hơn về lá buồm!



kon tiki

Biên giới ư, tôi chưa thấy nó bao giờ,
chỉ nghe nói rằng nó có tồn tại trong
tâm trí của một số người…

hía bên kia quảng trường, một tấm bảng chữ Hoa đề: 民天藥房 – Dân Thiên dược phòng, à thì ra là một tiệm thuốc bắc, cả dãy phố này, có đến 3, 4 tiệm như thế. Rồi chợt nhớ lại cái không gian này, một vài tiệm đề: “hiệu buôn X”, “hiệu buôn Y” (không dùng chữ “cửa hàng” hay “shop” như bây giờ). Một vài tiệm may, hiệu thuốc tây, một tiệm đóng giày, một tiệm sửa đồng hồ với những chiếc đồng hồ quả lắc vàng choé tinh xảo, phức tạp, lồng trong những chuông thuỷ tinh lóng lánh, sang trọng, thật là những “kỳ quan cơ giới” cuốn hút sự tò mò của một cậu bé đang lớn…

Tôi đang hồi tưởng lại 1 thành phố Đà Nẵng nhỏ xíu của gần 30 năm về trước, dans la chaleur immobile, la ville blanche – thành phố trắng toát trong cái nóng bất động. Học sinh ríu rít tan trường ra về, bên hông nhà hát lớn, bức phù điêu làm từ những mảnh gốm ghép rườm rà, xấu xí, có 1 sân banh mini, các chàng trai trẻ cởi áo trắng mãi miết đá bóng. Cách chỉ vài chục mét có một thư viện cộng đồng nhỏ, đến tận bây giờ vẫn chưa biết là do ai lập ra. Có 1 thằng ôn con đang chăm chỉ đọc sách, thư viện bé xíu chỉ có độ 1, 2 trăm đầu sách, trong đó có cuốn dưới đây.

thuyền buồm ba vát

hững ngày lang thang ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh… thăm bãi cọc sông Bạch Đằng mà khi xưa Hưng Đạo Vương đã đánh bại quân Nguyên Mông. Lại có dịp thăm chiếc thuyền buồm “ba vát” dài khoảng 11 mét do nghệ nhân Lê Đức Chắn đóng sắp hoàn thiện. “Ba vát” là mẫu thuyền cổ truyền đặc trưng của vịnh Bắc bộ, sử dụng hai buồm cánh dơi.

Một “trãi nghiệm” rất lý thú khi trực tiếp tham quan chiếc thuyền buồm gỗ đang đóng còn nằm trên đà. Bác nghệ nhân Lê Đức Chắn ngoài 70 tuổi là một trong số những người cuối cùng còn lưu giữ được các kiến thức và kỹ năng đóng thuyền cổ truyền. Ít nhất, ta được biết rằng những kiến thức, kinh nghiệm này đã được bảo tồn được dưới dạng hiện vật và bản vẽ.

Bernoulli’s principle – 1

hiều người tập chơi buồm nhưng chưa hiểu rõ nguyên tắc vận hành của lá buồm! Không hiểu cũng chẳng sao, nhưng hiểu thì cảm và điều khiển buồm tốt hơn. Quy tắc vật lý chi phối lá buồm là nguyên lý Bernoulli (Bernoulli’s principle), phát biểu nôm na như sau: dòng chất lỏng / không khí chảy với vận tốc nhanh hơn sẽ tạo ra vùng áp suất thấp hơn so với dòng chất lỏng / không khí chảy với vận tốc chậm hơn. Ví dụ đơn giản đầu tiên của nguyên lý Bernoulli là cái súng phun sơn. Ai đã tự chế tạo súng phun sơn dùng bơm xe đạp lúc nhỏ sẽ hiểu điều này rất rõ!

30 năm trước, toàn sơn bằng bơm xe đạp, không có máy nén khí như giờ, 1 người cầm bình phun, người kia hì hục đẩy bơm! 😀 Dòng không khí chảy vuông góc với van miệng bình tạo ra 1 vùng áp thấp, hút sơn ra khỏi bình. Cũng tương tự cho chế hoà khí – carburetor xe máy. Với cánh máy bay hay lá buồm, hình dạng ko cân xứng tạo nên 2 dòng không khí có vận tốc khác nhau, gây ra chênh lệch áp suất giữa 2 bên bề mặt. Chênh lệch này tạo lực nâng cho cánh máy bay hay cánh buồm, và cũng lý giải tại sao thuyền buồm đi ngang / xiên gió thường nhanh hơn đi xuôi gió.

Dĩ nhiên, khí động học của cánh máy bay hay lá buồm còn nhiều điều phức tạp hơn thế. Có thể lý giải sự hình thành lực nâng, lực đẩy (lift) bằng nhiều cách khác nhau, chung quy cũng quay về Định luật 2 Newton. Nhưng giải thích bằng nguyên lý Bernoulli vẫn là sinh động, trực quan và dể hiểu nhất! Những điều này thường tìm thấy trong các sách “Vật lý vui”, phổ biến với học sinh cấp 2, cấp 3 ngày xưa!