bạc thuyền qua châu

hai bút đầu xuân – Bạc thuyền Qua châu – Vương An Thạch. Đường thi, Tống từ, Nguyên khúc… tốt nhất cứ đọc nguyên văn chữ Hán, tiếng Việt chỉ mang tính tham khảo, dịch ra rồi, chẳng còn mùi vị gì!

Kinh Khẩu Qua Châu nhất thuỷ gian,
Chung San chỉ cách sổ trùng san.
Xuân phong hựu lục Giang Nam ngạn,
Minh nguyệt hà thời chiếu ngã hoàn?

Qua Châu, Kinh Khẩu một sông,
Chung Nam cách núi mấy trùng trơ vơ.
Giang Nam xuân lại xanh bờ,
Đường về nào biết bao giờ trăng soi?

王安石
泊船瓜洲

京口瓜洲一水間
鍾山只隔數重山
春風又綠江南岸
明月何時照我還

cẩu thả

ừ nguyên, cẩu thả – 狗且, trong tiếng Việt thường hiểu “cầu thả” là: không cẩn thận, lộn xộn, tắc trách, nhưng nghĩa gốc của nó lại hoàn toàn khác, và rất thô tục nên từ điển chính thống cũng không ghi nhận. “Cẩu” là chó thì đã dễ hiểu, còn “thả”, mười mấy năm trước, An Chi đã giải thích, chính là chữ tượng hình, chỉ “nam tính sinh thực khí”, cứ nhìn hình dạng của chữ là rõ. Như thế, “cẩu thả” không phải là làm việc lộn xộn, mà chính là chỉ hành vi nam-nữ tính-giao bất-chính, nghĩa hiện dùng chỉ là phái-sinh về sau.

青年与青春

青春流淌你身中,希望闪烁你眼中。那怕苦难和悲痛,那怕困难多重重。青春流淌你身中,希望闪烁你眼中。青年恋爱着理想,青年永远向前走。

看春风轻轻吹过大地,多少花在枝头齐开放。朋友你难道还不快乐听小鸟争着唱春之歌。

姑娘们来吧舞蹈,小伙子来吧赛跑。蹦蹦跳我们跑闹,哈哈笑我们喊叫。

春天带来了欢笑与歌唱,带来了理想与希望,虽然有时烦恼渺茫。让我们来歌唱春天,让我们欢笑与歌唱,把握着现实与理想,冲破烦恼迎接万丈光芒。

xuân dạ lạc thành văn địch

huỳ gia ngọc địch ám phi thanh, Tán nhập xuân phong mãn Lạc thành. Thử dạ khúc trung văn chiết liễu, Hà nhân bất khởi cố viên tình? – Sáo ngọc nhà ai tiếng mơ màng, Theo gió xuân vào khắp Lạc Dương. Văng vẳng đêm nay bài chiết liễu, Ai người không chạnh nỗi tha hương?

李白
春夜洛城聞笛

誰家玉笛暗飛聲
散入春風滿洛城
此夜曲中聞折柳
何人不起故園情

khí thôn ngưu

ản mạn về bài thơ Thuật hoài, Trần triều tướng quân, Phạm công Ngũ Lão, nguyên văn: Hoành sáo giang san cáp kỷ thu, Tam quân tì hổ khí thôn ngưu, Nam nhi vị liễu công danh trái, Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu… Sách vở cũ (như Trần Trọng Kim) đều lý giải “ngưu” là sao Ngưu, sao Đẩu, nên giải nghĩa câu này: chí khí ba quân mạnh mẽ như hổ báo, muốn nuốt cả sao trên trời. Khi nhỏ đọc vậy thì chỉ hiểu vậy, không thắc mắc!

Nhưng giới văn học sử hiện đại khoa học hơn, lý giải “khí thôn ngưu” đơn giản là “nuốt trôi con trâu”, ngữ nghĩa hợp lý nếu liên hệ với 2 chữ “hổ báo” phía trước, không cần phải lãng mạn hoá “trên trời”. Vậy câu này hiểu đúng là: ba quân chí khí mạnh mẽ như hổ báo muốn nuốt trôi trâu! (“ngưu” là bò, “thủy ngưu” mới là trâu, nhưng dùng đã quen, không sửa). Hy vọng năm mới, vận sự đổi thay, Covid tiêu tán, nuốt trôi được con trâu Tân Sửu này! 😀

công án

iải thích chút, câu “phùng Phật sát Phật, phùng Tổ sát Tổ” – 逢佛殺佛,逢祖殺祖。 Chuyện kể lại trong Lâm Tế lục, Nghĩa Huyền thiền sư, 1 lần thấy chúng môn đồ đang chăm chú tụng kinh, niệm Phật, thái độ nhất nhất thành kính, bèn hét lớn: Gặp Phật thì giết Phật, gặp Tổ thì giết Tổ”. Ngữ nghĩa thì dài dòng, nhưng về phương pháp, đây gọi là “Công án” – 公案, thường xuyên dùng trong các dòng Thiền tông, nhằm tạo ra một cú sốc mạnh, sốc tâm lý hay cả vật lý (thể chất), phá vỡ chướng ngại, đưa tâm trí người tu tập ra khỏi những khuôn khổ thông thường!

“…Đặc trưng của công án là sử dụng rất nhiều nghịch lý, những điều nằm ngoài phạm vi của lý luận. Công án không phải là câu đố thông thường nên vì thế, nó không thể được giải đáp bằng lý luận, muốn hiểu nó buộc phải nhảy qua một cấp độ khác của nhận thức. Vì lời giải của công án thường nằm ngoài lý luận, nên công án chính là được thiết kế đặc biệt để thiền sinh thấy rõ giới hạn của tư duy, của ngôn từ và để hiểu, đáp ứng được công án, buộc lòng phải chuyển hoá tâm thức bằng một bước nhảy của trực giác, nhảy qua khỏi sự mâu thuẫn của lý luận nhị nguyên…”

công xã nguyên thuỷ

uối tuần hơi rảnh rỗi xem vài tập phim “nhảm” của TQ… Đầu tiên nhận thấy thuyết minh kiểu Hồng Công bên hông Chợ Lớn đã có tiến bộ, giọng đọc đã giống với tiếng Việt hơn, tuy nhiên hiểu biết về văn hoá TQ vẫn rất kém, nhiều câu, chữ đọc như bùa chú, biết ngay người thuyết minh éo hiểu gì! Tuy là drama nhưng người ta làm kịch bản từng câu, từng chữ đều có ngữ nghĩa, không phải kiểu “bùa chú” như VN. Thứ đến nữa là phim vẫn có nhiều tầng cảm nhận khác nhau, dành cho nhiều loại khán giả khác nhau!

Tầng thấp nhất: trai xinh gái đẹp, ăn mặt thời trang, ngôn tình các kiểu! Tầng kế đến: có suy nghĩ về tín nghĩa trong làm ăn, các loại thật – giả giá trị, về khế ước xã hội. Tiếp đến vẫn có thêm đôi tầng ngữ nghĩa cao hơn cho người xem cảm nhận, dù chỉ là 1 bộ phim truyền hình không phải là xuất sắc lắm! Mới hay, xã hội TQ đã phát triển đến mức cao, tinh vi về giao tiếp, phức tạp về tổ chức, dần dần tiến đến tinh thần lập thân, lập pháp. Nhìn lại cái “công xã nguyên thuỷ” Việt Nam mà thấy đau lòng lắm lắm… 😢😢

pin

hững đột phá mang tính cách mạng trong công nghệ pin đã hình thành, giờ nó đẩy cả tàu hoả, không phải chỉ xe hơi, xe tải. Tương lai đẩy cả máy bay, tàu thuỷ không phải là chuyện viễn tưởng! Thôi, em “khăn gói quả mướp” sang “Đại Đường đông thổ” đi “thỉnh kinh” đây! Việt Nam vẫn còn mãi mê mơ mộng Trạng Tí với Thánh Gióng… 😞

Người Trung Quốc giỏi thì phải thừa nhận là họ giỏi, để còn coi học hỏi, bắt chước thế nào, chứ nhiều người chỉ thích nói phủi: ah có gì đâu, chẳng qua có nhiều tiền nên nó làm được thôi! Câu đó theo tôi thấy, so với câu: ai biểu đeo vàng chi cho nó cướp thì cũng giống hệt nhau. Về tư cách, cũng một loại người đó thôi, chẳng có khác gì!

Mà không trách được, từ xưa, CIA nó đã dạy bài như thế, in thành cẩm nang đào tạo người hẳn hỏi, ví dụ như: với Bắc Việt, cứ xoáy vào vấn đề Trung Quốc, nào là đất đai tổ tiên để lại, nói bừa lên lên thế để quên đi một cái thực tế rằng chỉ có độ chục ngàn chuyên gia Trung Quốc ở Bắc Việt, chứ không phải là lên đến nửa triệu quân Mỹ như ở miền Nam.

Cái kiểu nói năng càn quấy ấy, chúng nó dạy lẫn nhau, dạy mãi đến mấy chục năm sau, giờ không còn nhớ ra ai đã dạy chúng nó, cứ như thế mà làm thôi. Miệng thì nói yêu nước, ghét Trung Quốc, nhưng thực chất là xỉa xói, kèn cựa vùng miền với nhau, toàn lưu manh vặt. Đấy, ngay từ đầu là chính tâm, thành ý vất đi rồi, khỏi cần nói chuyện khác!

bùa chú

ói chuyện lồng tiếng phim Hồng Kông ở bên hông Chợ Lớn, từ hồi còn nhỏ xíu, hễ mà nghe lồng tiếng kiểu đó là tôi tắt không nghe, đến tận giờ vẫn thế. Xin nói rõ là tôi không có ác cảm gì với người Hoa Chợ Lớn, ngược lại còn thích họ rất nhiều điều! Nhưng mà lồng tiếng như vậy là không nghe, có 2 lý do, thứ nhất là nghe phải ra tiếng Việt, dở cũng được nhưng phải là tiếng Việt, thứ 2 là phải hiểu thấu đáo về văn hoá cổ truyền TQ, trích dẫn cổ văn trong phim lồng tiếng không câu nào là không sai, vì người lồng tiếng thực ra không biết gì về cổ văn. Riết rồi nghe phim lồng tiếng đọc cổ văn giống như nghe pháp sư đọc sấm ký, bùa chú!

Rồi giờ đọc sách báo cũng thấy cũng y chang như vậy, dịch từ tiếng Anh sang, đọc là biết người dịch không hiểu gì, viết như bùa chú! Haiza, tiếng Hoa khó không nói đi, học tiếng Anh bao năm rồi thấy “công phu” cũng chỉ có như thế. Hãi hùng nhất bây giờ là nhiều sách báo viết thuần tiếng Việt mà đọc mãi cũng không hiểu nói gì, nghe cũng như bùa chú, hay là mình quá dốt chăng!? Tiếng Anh, tiếng Hoa xa lạ, khó khăn không kể, đằng này tiếng mẹ đẻ cũng vậy! Nhiều người thực ra không bao giờ hiểu được tôi khó chỗ nào, là từ những cái nhỏ như thế: tiếng Việt tào lao không nghe, nhạc tào lao không nghe, chuyện tào lao không nghe… miễn nhiễm với những thứ xàm xí! 😀

xăm – 2021

賈島
寄韓潮州愈

一夕瘴烟風卷盡
月明初上浪西樓

Nhất tịch chướng yên phong quyển tận, Nguyệt minh sơ thướng Lãng Tây lâu.

Một đêm gió thổi, khói tan, Lầu Lãng Tây, ánh trăng vàng hiện ra.

âu ko bốc quẻ xăm nào, những ngày cuối năm, nghĩ tới những việc dự định sẽ làm, bèn đem 100 câu “Đường thi thiêm” đã làm trước đây ra, dùng điện thoại phát sinh 1 số ngẫu nhiên, bốc được ngay 1 câu của Giả Đảo. Đang nghĩ xem là điềm gì, là ý gì đây!? 🙂 🙂

lạc hà

ử (ghi chép) và huyền sử (giai thoại): từ Tam hoàng – Ngũ đế, tiếp theo là Hạ, Thương, Chu.. đến giờ, tất cả đã được chứng minh bằng các khai quật khảo cổ học, trong đó Thương & Chu được chứng minh có chữ viết, các “triều đại” trước chỉ có di chỉ, chưa tìm được chữ.

Di chỉ đề cập đến trong bài viết có tên là Song hoè thụ (2 cây hoè) ở trấn Hà Lạc, tỉnh Hà Nam, được cho là kinh đô của vương quốc cổ tên là Hà Lạc cổ quốc. Hà tức sông Hoàng hà, Lạc tức sông Lạc, vùng đất nằm giữa 2 nhánh sông, Kinh dịch viết: “Hà xuất đồ, Lạc xuất thư, thánh nhân tắc chi”.

Ấy thế mà cho đến mãi gần đây, vẫn có người Việt tìm cách “chứng minh” rằng Lạc thư – Hà đồ có nguồn gốc từ Việt Nam. Ấy bởi vì “sản xuất” ra “tin giả” từ “không khí” chỉ cần đến sự “hoang tưởng, hoang đường”, chỉ cần “mặt dày, tự tin” đến mức “đúng rồi, vô sĩ” mà thôi… 😢😢

đức

áo chí VN chuyên lặp lại cái thành ngữ “để đức cho con”, mà nói cho ngay, vừa mở miệng nói ra là đã biết không hiểu “Đức” là cái gì! Dần dần, vì thiếu sự minh định, nên nhiều người cho rằng “đức” là 1 thứ tài sản vô hình, 1 loại may mắn, 1 kiểu thành quả có thể để lại cho con cháu. Hiểu như thế sai hoàn toàn, tra từ điển thấy ngay, chữ “đức” dịch sang tiếng Anh là: “merit” hay “virtue”, mà tiếng Việt hiểu là: phẩm chất, phẩm hạnh, đức tính tốt.

Ở thời của Khổng tử, chữ “đức” chỉ hiểu đơn giản là phẩm chất của con người: làm việc siêng năng là đức, nói năng thật thà là đức, đối đãi chân thành là đức .v.v… chỉ đơn giản như thế! “Đức trị” hiểu nôm na tức là “lead by example”, dùng bản thân làm gương để người khác noi theo! Thế thì quay về tự vấn bản thân đi chứ làm sao mà “để đức cho con” được!? Chính vì không hiểu “đức” là gì nên tìm cách lái nó sang “công đức” hay “phúc đức”… 🙂

vương an thạch

uốn viết đôi dòng về Vương An Thạch, tể tướng Trung Quốc đời nhà Tống, người chủ trương “biến pháp”, thực thi nhiều cải cách sâu rộng để cứu vãn nền kinh tế và quốc phòng đang xuống dốc không phanh, thẳng tay trừng trị tham quan nhũng lại, nguyên văn: “thà một vài người khóc còn hơn cả triệu người phải khóc!”

Lịch sử thì có nhiều phương diện, như việc VAT chủ trương đánh Đại Việt, và bị Lý Thường Kiệt bật lại cho tơi bời, là người Việt thì dĩ nhiên không thích điều đó, nhưng đánh giá tư cách, tư tưởng một con người không phải đơn giản chỉ một chiều. Văn chương VAT để lại cho hậu thế có phong cách hồn hậu, chân thành và thiết thực, rất đáng đọc!

TQ

ổng hợp 1 vài tin tức công nghệ… TQ chế tạo xe tải 300 tấn chạy bằng điện, hiện tại, nhiều người nghĩ điện chỉ thích hợp cho xe cá nhân, xe nhỏ, và nghi ngờ liệu công nghệ pin đã đủ tiên tiến để dùng cho xe hạng nặng hay không? Ấy thế mà, nếu tin này đúng thì cái xe siêu nặng này chạy điện!

TQ khởi động lò phản ứng tổng hợp hạt nhân kiểu tokamak, do bản chất, kiểu lò này an toàn hơn lò phản hạt nhân phân rã. Cháy nổ, động đất, sóng thần xảy ra thì phản ứng tự dừng, lò sẽ tự tắt. Sẽ có nhà máy điện hạt nhân an toàn và thân thiện với môi trường, giải quyết triệt để vấn đề năng lượng!

Điều quan trọng nhất là: hệ thống sản xuất và phân phối năng lượng, ở thì tương lai, một tương lai không quá xa (chắc chắn trong đời chúng ta), sẽ thay đổi hoàn toàn, năng lượng hoá thạch sẽ giảm đến mức tối thiểu, môi trường sẽ được bảo vệ, hiệu ứng nhà kính sẽ giảm đến mức cần thiết!

Vâng, toàn là “yếu tố TQ” cả ấy! Tôi tin những điều đó sẽ đến, trong ít hơn 20 năm, những đổi thay kinh hoàng và triệt để! Đến bao giờ thì con người mới biết lắng nghe chính mình và môi trường xung quanh? Chẳng bao lâu nữa, du học TQ, học tập văn minh “Đại Đường” mới là mode, mới là sang chảnh!

Ngàn năm trước, VN, Nhật, Hàn đều cử người đi Tràng An du học đó thôi! Đến lúc đó, TQ sẽ dạy thiền và công phu Thiếu Lâm, như thế mới là văn minh “thượng quốc”, quân tử cầu chư kỷ, tiểu nhân cầu chư nhân, không như ở cái xứ man di, tối ngày mở loa kẹo kéo và hú hét man rợ như bầy khỉ, vượn!

karate

esse làm 1 hành trình về Phúc Kiến trong 1 series 5 phần, khám phá lại nguồn gốc xa xưa của Karate, khi 2 môn võ: Bạch hạc quyền và Phật pháp quyền được truyền từ Trung Quốc sang Okinawa, Nhật Bản và dần phát triển thành karate ngày nay. Cái nhìn phương Tây nhìn chung vẫn hệ thống, khoa học lạ lùng. Chuyện bắt đầu khi nhà Thanh diệt nhà Minh, tấn công xuống phía Nam, đàn áp dân chúng, đốt phá chùa chiền. Một số nhà sư phải chạy trốn, mai danh ẩn tích, một số hoàn tục, một số tham gia thành lập các hội kín Phản Thanh Phục Minh, và bắt đầu dạy võ cho dân chúng, trong số đó tương truyền có một ni cô gọi là Ngũ Mai sư thái.

Nhưng học võ kiểu Thiếu Lâm nó quá công phu, mất 10, 20 năm hay nhiều hơn, nên các nhà sư chọn dạy cho dân chúng một môn quyền dễ học nhất, làm sao nhanh có kết quả nhất, đó chính là Bạch Hạc quyền, nguồn gốc của rất nhiều phái võ Nam Trung Quốc hiện nay, kể cả Vịnh Xuân. Thế nên mới có suy nghĩ là, võ học trong thiên hạ bắt nguồn từ… Thiếu Lâm. Phần nào đó đúng là như thế, vì chỉ có các nhà sư dành cả đời để làm một việc gì đó mới có thể phát triển võ học đến chỗ có lý luận, phương pháp, bài bản. Thêm nữa là sự truyền thừa trong chùa liên tục khó gián đoạn, còn trong dân gian, nếu thằng con lười học võ là coi như thằng cha… thất truyền.

Rồi truyền sang Nhật Bản, hình thành nên các bài kata, những kata này được chuẩn hoá, đã tinh giản đi nhiều, bỏ bớt những phần rườm rà, chỉ giữ lại những gì quan trọng. Thế nhưng ở nơi gốc gác là Phúc Kiến, Trung Quốc thì nó vẫn được giảng dạy với dạng phức tạp ban đầu. Rồi khi người Nhật, từ năm 1929, biến Karate thành một môn thể dục dạy trong trường học thì họ bỏ luôn bunkai – phần ứng dụng của kata, cố tình dấu những chi tiết nguy hiểm để dạy cho học sinh tiểu học, nên dần dần võ sinh chỉ còn biết “múa may” theo những bài bản có sẵn, ít người hiểu làm sao để sử dụng nó trong thực chiến, điều tương tự cũng xảy ra ở Trung Quốc.

Đó là nguồn gốc của sự tranh cãi hiện nay: võ cổ truyền có “thực chất” hay không!? Thực hay không là ở người sử dụng, đa số chỉ xem nó như một môn thể thao, còn với một số người có năng lực nhìn nhận sâu xa hơn thì họ lại thấy khác. Nên nhớ, những loại như kickboxing, MMA vẫn chưa thể gọi là “thực chiến”, vẫn còn nhiều luật, giới hạn: sử dụng găng tay, cấm đánh vào chỗ hiểm, etc, nên thắng thua phụ thuộc nhiều vào thể hình và thể lực. Còn với võ cổ truyền, hiểu theo nghĩa võ chiến đấu thực tế ngày xưa, thì chẳng có thủ đoạn nào là không được phép: cắn, cào, nắm tóc, đánh vào chỗ hiểm, chọc vào mắt, dùng ám khí, thuốc độc, binh khí, etc…

Nếu không hiểu về văn hoá cổ truyền Trung Quốc, dễ nhận định sai lạc rằng võ cổ truyền chỉ là trò múa may “vô hại”. Một số “bài bản” hiện đại đúng là như thế, các bài quyền được hình thức hoá cao độ để phục vụ mục đích giảng dạy và “thẩm mỹ”. Nhưng khi cởi găng tay ra, cho phép dùng bàn tay mở, cho phép dùng ngón tay chọc vào mắt, đánh vào các chổ hiểm, dùng các đòn “cầm nã thủ”, khoá, bẻ xương, thì ngay lập tức, “hình thái” trận chiến sẽ thay đổi, không đơn thuần chỉ dựa vào thể hình, thể lực như trong Kickboxing, MMA nữa. Một truyền thống văn hoá rực rỡ và sâu dày hàng ngàn năm, đâu có phải chỉ một lời “ngu ngốc” mà nói được…

neo classicism

oại âm nhạc “hiện đại” tại thời điểm 20 năm trước, Nữ tử thập nhị nhạc phường – 女子十二樂坊 – Ban nhạc 12 cô gái – The twelve girls band (Mozart’ symphony No. 40) ❤️ 30 năm trước, Giao hưởng #40 được sử dụng làm nhạc hiệu chương trình Phim truyện, THVN. Khó có bản nhạc nào vừa tươi sáng, lại vừa u tối, vừa lạc quan, vừa yếm thế, tất cả trong 1 như là #40!

李子柒 – 消愁

ý Tử Thất, nàng ngồi đấy, ôm đàn và hát: 🙂 ❤️ …Một ly này kính cố hương, một ly này kính viễn phương, xin giữ cho tâm hồn này được thiện lương, xin cho tôi được trưởng thành… Cái gì mà “niệm niệm bất vong”, cái gì mà “cao sơn thuỷ trường”? Đến trời sáng, ai bảo mình không say thì thật đúng hoang đường.

nha đầu

ừ nguyên, nha đầu – 丫頭. Trẻ con TQ ngày xưa (không phân trai gái), tóc cột rẽ sang 2 bên như chữ nha () nên gọi là nha đầu, tức là đầu hình chữ Y. Trong ảnh: 2 tiên đồng của Trấn Nguyên đại tiên (phim Tây Du Ký, 1986), tên là: Thanh Phong (gió mát) và Minh Nguyệt (trăng thanh) đoạn này, Tề Thiên ăn trộm quả nhân sâm… 😀

bumble bee

rích đoạn phim “Thiềm quang thiếu nữ”, phim lấy bối cảnh 1 trường âm nhạc TQ, nơi nhánh nhạc Tây phương và nhánh nhạc cổ truyền thường xuyên mâu thuẫn, cạnh tranh với nhau. Như thường lệ, cuộc chiến âm nhạc – music battle, dùng bài “The flight of bumble bee”, như đã được sử dụng trong rất rất nhiều phim khác, trích từ trong 1 vở opera của tác giả Nga, Nikolai Korsakov! Muốn biết tại sao gọi là “Ong bay”, nghe rồi sẽ rõ! 😀